Nhưng chính từ cách viện dẫn độc đáo đó người viết dễ dàng thuyết phục người đọc bằng những lập luận và dẫn chứng tiếp theo T¸c h¹i cña thuèc l¸ ®îc thuyÕt minh theo - søc khoÎ những ph[r]
Trang 1Ngày soạn : 27/10/2011 Ngày dạy : 31/10/2011
Tuần 12
Tiết 45 : Văn bản: Ôn dịch thuốc lá.
I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
-Biết cỏch đọc hiểu, nắm bắt cỏc vấn đề xó hội trong một văn bản nhật dụng;
-Cú thỏi độ quyết tõm phũng chống thuốc lỏ
-Thấy được sự thuyết phục bởi sự kết hợp chặt chẽ phương thức lập luận và thuyết minh trong văn bản
II.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC KĨ NĂNG
1 Về kiến thức : Giúp HS hiểu được
- Mối nguy hại ghê gớm toàn diện của tệ nghiện thuốc lá đối với sức khoẻ con người và đạo đức XH
- Tác dụng của việc kết hợp các phương thức biểu đạt lập luận và thuyết minh trong VB
2 Về kĩ năng :
- Đọc – hiểu một VB nhật dụng đề cập đến một vấn đề XH bức thiết
- Tích hợp với phần TLV để tập viết bài văn thuyết minh một vấn đề của đời sống XH
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, phản hồi/lắng nghe tích cực về tác hại và những tổn thất to lớn do nạn dịch thuốc lá gây cho con người
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về tính thuyết phục, tính hợp lí trong lập luận của VB
III CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI :
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, phản hồi/lắng nghe tích cực về tác hại và những tổn thất to lớn do nạn dịch thuốc lá gây cho con người
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về tính thuyết phục, tính hợp lí trong lập luận của VB
-Ra quyết định : quyết tõm phong chống tệ nạn thuốc lỏ, động viờn mọi người xung quanh cựng thực hiện
IV.CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC Cể THỂ SỬ DỤNG
Học theo nhúm : thảo luận, trao đổi, phõn tớch tỏc hại của việc hỳt thuốc lỏ và những việc cần làm ngay
để phũng chống tệ nạn hỳt thuốc lỏ
-Minh họa : băng hỡnh, tranh ảnh minh họa về tỏc hại của việc hỳt thuốc lỏ
-Động nóo: suy nghĩ rỳt ra những bài học thiết thực về tỏc hại của việc hỳt thuốc lỏ
- Ra quyết định: quyết tâm phòng chống tệ nạn thuốc lá, động viên mọi người xung quanh cùng thực hiện
3 Về thái độ :
- GD ý thức không sử dụng thuốc lá, tuyên truyền cho mọi người thấy tác hại của hút thuốc lá
V.PHƯƠNG TIỆN :
Tranh ảnh
IV Tiến trình bài dạy .
1- Kiểm tra bài cũ :
a- Câu hỏi:
Văn bản: “ Thông tin về ngày trái đất năm 2000” có điểm chung được kêu gọi là vấn đề gì? Vấn
đề này có tầm quan trọng ntn? (5 điểm )Em sẽ làm gì góp phần vào lời kêu gọi đó? (5 điểm )
b-Đáp án:
Hạn chế s/d bao bì ni lông vì nếu s/d bừa bãi sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, đặc
biệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ con người (Có nhiều tác hại nguy hiểm sức khoẻ- cuộc sống) Mỗi chúng ta sẽ thông tin tuyên truyền cho mọi người biết tác hại và hạn chế s/d.
* giới thiệu bài mới : Thuốc lá là một chủ đề thường xuyên được đề cập trên các phương tiện thông
tin đại chúng Ngày càng có nhiều công trình nghiên cứu phân tích tác hại ghê gớm toàn diện của tệ nghiện thuốc lá và khói thuốc lá đối với đời sống con người Để giúp các em tìm hiểu được
2Bài mới :
Trang 2?
?
?
?
?
?
Hoạt động của thầy Nờu vài nột về tỏc giả ?
Cho biết xuất xứ của VB?
- Đọc rõ ràng, mạch lạc chú ý những chữ in
nghiêng
GV đọc từ đầu đến" AIDS"
HS đọc tiếp
Tìm hiểu chú thích
Văn bản có thể chia làm mấy phần? nội dung
các phần?
Đọc P1
Nội dung chính là gì?
Những thông tin nào được thông báo trong
phần mở bài
Trong đó thông tin nào được nêu thành chủ đề
cho văn bản này?
Hoạt động của trò
I, Tìm hhiểu chung
1, Tác giả
- Giao sưNguyễn Khắc Việnlà một người uyờn bỏc, am tường nhiều lĩnh vực khỏc nhau : y học, khoa học, giỏo dục, văn học nghệ thuật,
2,Tác phẩm
"ễn dịch, thuốc lỏ" là văn bản được lấy từ cuốn sỏch"Ttừ thuốc lá đến ma tuý- Bệnh nghiện"
-Là văn bản nhật dụng
II.Đọc hiểu văn bản 1.Đọc và tỡm hiểu từ khú
2.Bố cục
3 phần:
+ Phần 1: từ đầu-> AIDS Nêu vấn đề và dẫn dắt vấn đề đang đe doạ sức khoẻ tính mạng loài người
+ Phần 2: Tiếp -> phạm pháp Con đường phạm pháp tai hoạ của thuốc lá
+ Phần 3: Còn lại: Kêu gọi chống lại ôn dịch thuốc lá
3.Tỡm hiểu chi tiết văn bản :
1, Thông báo về nạn dịch thuốc lá
- Có những ôn dịch mới xuất hiện vào cuối thế kỉ này, đặc biệt là nạn AIDS và ôn dịch thuốc lá
- * Ôn dịch thuốc lá đang đe doạ sức khoẻ
và tính mạng loài người.
? NX gì về đặc điểm lời văn thuyết minh trong
các thông tin này? - Sử dụng các từ thông dụng của ngành y tế ( ôn dịch, dịch hạch , thổ tả, AIDS )
- Dùng phép so sánh ( ôn dịch thuốc lá còn nặng hơn AIDS )
? So sánh như thế có t/d gì? - Tác dụng: thông báo ngắn gọn, chính xác
nạn dịch thuốc lá-> nhấn mạnh hiểm hoạ to lớn của dịch hạch này
? Em đón nhận thông tin này với thái độ NTN?
- Ngạc nhiên vì bất ngờ
- Không ngạc nhiên
- Mới
- Không mới
- Vì sao thế?
? Tại sao nhan đề lại viết ôn dịch thuốc lá? Dấu
phẩy đặt ở đây có ý nghĩa gì? - Nhan đề đặt dấu phẩy ở giữa là một cách nhấn mạnh và mở rộng nghĩa: ở đây tác giả
không chỉ muốn nói thuốc lá, hút thuốc lá là
ôn dịch nguy hiểm và khó trừ mà còn tỏ thái
độ lên án, nguyền rủa việc hút thuốc lá: thuốc lá là thứ đồ ôn dịch, đồ chết toi! Mà cái tác hại rõ ràng nhất, thường xuyên nhất là đe doạ
Trang 3sức khoẻ và tính mạng loài người
2 Tác hại của hút thuốc lá
HS Đọc P 2
? Vì sao tg dẫn lời Trần Hưng Đạo về việc đánh
giặc trước khi phân tích tác hại của thuốc lá? - Tác hại và sự nguy hiểm của giặc ngoại xâm, gặm nhấm như tằm ăn dâu là đáng sợ
hơn nhiều so với đánh giặc như vũ bão
GV Tác giả so sánh việc hút thuốc sẽ gây tác hại
cho cơ thể sức khoẻ con người như giặc gặm
nhấm từ từ mà chắc chắn, mà khó gỡ,thậm chí
không phương cách chữa trị,đành phải cam chịu
thất bại, nước mất nhà tan, mắc bệnh mãn tính,
hiểm nghèo thậm chí chết non
? Điều đó có t/d gì trong cách lập luận? - So sánh trên thật bất ngờ và lí thú vì nó đột
ngột đặt ra trước tư duy và liên tưởng của người đọc 2 sự việc khá khập khiễng
1 sự việc vô cùng to lớn, nghiêm trọng sống còn đối với một đất nước, một dân tộc, câu nói của 1 danh nhân lịch sử, với 1 vấn đề tưởng chừng như nhỏ nhặt, tầm thường không
đáng để ý Nhưng chính từ cách viện dẫn độc
đáo đó người viết dễ dàng thuyết phục người
đọc bằng những lập luận và dẫn chứng tiếp theo
? Tác hại của thuốc lá được thuyết minh theo
những phương diện nào - sức khoẻ đạo đức cá nhân và cộng đồng
? Xác định các đoạn văn thuyết minh cho từng
phương diện đó - Ngày trước ->1 tội ác: thuốc lá có hại cho sức khoẻ
lối sống đạo đức của con người
? Khói thuốc lá đem lại những nguy hiểm gì cho
cơ thể người hút, Tìm chi tiết cụ thể? + Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc hắc ám tê liệt nay mai ho hen phế quản ung
thư vòm họng phổi
+ A xít thấm vào máu-> Sức khoẻ giảm xút + ni cô tin co thát động mạch huyết áp cao tắc
động mạch, nhồi máu cơ tim -> tử vong
+ Khói thuốc lá còn đầu độc những người xung quanh( đau tim mạch, ung thư, đẻ non )
? Em có nhận xét gì về cách trình bày của tác
giả? - Đi từ nhỏ đến lớn, từ trong ra ngoài tỉ mỉ chi tiết cụ thể cái nọ dẫn đến cái kia, từ chắc
chắn như ăn tằm lá dâu nhưng lại khó nhận
ra, dễ coi thường vì chỉ là nhỏ nhặt
->Chứng cứ khoa học được phân tích minh hoạ bằng số liệu thống kê nên có sức thuyết phục người đọc
- Tác hại không dễ nhận ra như tác hại của rượu, ma tuý nhưng đó là cái hại cái hại của
sự nguy hiểm thâm nhập rất từ từ mỗi ngày một ít, mỗi lần hút một tí
? Các tư liệu thuyết minh này cho thấy mức độ
tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ con người
Là nguyên nhân của nhiều cái chết bệnh
GV Tóm lại thuốc lá là kẻ thù ngọt ngào nham
hiểm của sức khoẻ con người nhất là đối với
mỗi cá nhân người hút
Trang 4? Trong những hiểm hoạ của thuốc lá đối với sức
khoẻ con người được thuyết minh ở đây tri thức
nào em đã biết, tri thức nào hoàn toàn mới với
em
? Theo dõi đoạn văn thuyết minh về ảnh hưởng
xấu của thuốc lá đến đạo đức con người cho
biết:
? Những thông tin nổi bật của đoạn này là gì? - tỉ lệ thanh niên hút thuốc lá ở các thành
phố lớn nước ta ngang với thành phố âu- Mĩ
- để có tiền hút thuốc sang thiếu niên sinh ra trộm cắp
- Từ nghiện thuốc dẫn đến nghiện ma tuý
? ở đoạn này tác giả đã sử dụng phương pháp so
sánh NTN? với dụng ý gì?
- So sánh tỉ lệ hút thuốc của thanh thiếu niên các thànhphố lớn ở VN với các TP âu- Mĩ
- So sánh số tiền ( 1 đô la Mĩ) và số tiên lớn ( 15000đ VN) để mua 1 bao thuốc 555
- Dụng ý: cảnh báo nạn đua đòi hút thuốc ở các nước nghoè đánh váo túi tiến ít ỏi của ngừơi VN, từ đó nảy sinh ra các tệ nạn khác ở thanh thiếu niên nước ta
? điều đó cho thấy mức độ tác hại của thuốc lá
đến cuộc sống đạo đức của con người NTN? * Huỷ hoại lối sống, nhân cách người VN
nhất là thanh thiếu niên
? Những thông tin này có hoàn toàn mới lạ đối
với em không? Vì sao?
? Toàn bộ những thông tin trên cho ta hiểu biết
về thuốc lá NTN? - Là 1 thứ độc hại ghê gớm đối với sức khoẻ cá nhân và cộng đồng; có thể huỷ hoại nhân
cách tuổi trẻ
HS đọc P3
? Phần cuối văn bản cung cấp thông tin gì? 3, Kiến nghị chống thuốc lá
? Em hiểu thế nào là chiến dịch và chiến dịch
chống thuốc lá ? - Chiến dịch là toàn bộ nói chung các việc làm tập trụng và khẩn trương , huy động
nhiều lực lượng trong 1 thời gian, nhằm thực hiện 1 mục đích nhất định
- Chiến dịch chống thuốc lá là các hoạt động thống nhất rộng khắp nhằm chống lại 1 cách hiệu quả ôn dịch thuốc lá
? Để thuyết minh về thông tin này người ta đã sử
dụng những phương thức nào? - đưa ra ví dụ số liệu thống kê và so sánh
?
GV
Có tác dụng gì?
Hiểu rõ tác hại của thuốc lá cẩ thể giới đang
quyết liệt với nhiều biện pháp phong phú Việt
Nam phải kiên quyết, kiên trì chống lại nạn ôn
dịch Kết luận câu cảm thán thể hiện một tấm
lòng tha thiết mong mỏi giữ gìn sức khoẻ cho
con người, môi trường Việt Nam
- Thuyết phục bạn đọc tin ở tính khách quan của chiến dịch chống thuốc lá
? Khi nêu kiến nghị chống thuốc lá tác giả đã bày
tỏ thái độ NTN trong phần kết của văn bản *Cổ vũ chiến dịch chống thuốc lá và tin ở sự
chiến thắng ở chiến dịch này.
III- Tổng kết a.Hỡnh thức :
-Kết hợp lập luận chặt chẽ, dẫn chứng sinh động với thuyết minh cụ thể, phõn tớch trờn
cơ sở khoa học
Trang 5-Sử dụng thủ phỏp so sỏnh để thuyết minh một cỏch thuyết phục một vấn đề y học liờn quan đến tệ nạn xó hội
b í nghĩa văn bản : với những phõn tớch khoa học, tỏc giả đó chỉ ra tỏc hại của việc hỳt thuốc lỏ đối với đời sống con người, từ đú phờ phỏn và kờu gọi mọi người ngăn ngừa tệ nạn thuốc lỏ
? Văn bản này thuộc kiểu văn bản nào? Phương
thức biểu đạt chủ yếu là gì?
? Em hiểu gì về thuốc lá sau khi học xong văn
bản này?
GV vì thế chúng ta phải quyết tâm chống lại nạn
dịch này
4 Củng cố, luyện tập (
Nhận đinh nào nói đúng nhất nội dung của văn bản ôn dịch thuốc lá
A- Nói lên tính chất của nạn nghiện thuốc lá: là tệ nạn rất dễ lây lan
B- Nói lên tính chất của những tác hại mà thuốc lá gây nên: là những tác hại không dễ kịp thời nhận biết C- Nói lên tác hại nhiều mặt của thuốc lá đối với cuộc sống gia đình và XH
D- Cả 3 nội dung trên
5 Hướng dẫn tự học
- Đọc lại văn bản,
- Học ghi nhớ
- Liên hệ thực tế về vấn đề hút thuốc lá và bảo vệ môi trường trong sạch -Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu về tỏc hại của tệ nghiện thuốc lỏ và khúi thuốc lỏ đối với sức khỏe con người
- Chuẩn bị : Câu ghép ( tiếp theo )
Ngày soạn : 29/10/2011
Ngày dạy : 31/10/2011
Tiết46 : Câu ghép (Tiếp theo )
I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
nắm chắc quan hệ ý nghĩa giữa cỏc vế cõu của cõu ghộp
II.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Về kiến thức: Giúp HS tìm hiểu
- Mối quan hệ về ý nghĩa giữa các vế câu ghép
- Cách thể hiện ý nghĩa giữa các vế câu ghép
2 Về kĩ năng:
- Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép dựa vào văn cảnh hoặc hoàn cảnh giao tiếp
Trang 6- Tạo lập tương đối thành thạo câu ghép phù hợp với yêu cầu giao tiếp
- Ra quyết định: nhận ra và biết sử dụng câu ghép
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, trao đổi về đặc điểm, cách sử dụng câu ghép
3 Về thái độ :
- Chú ý dựa vào văn cảnh hoặc ngữ cảnh giao tiếp để nhận biết quan hệ ý nghĩa giữa các vế
III CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI :
-Ra quyết định : nhận ra và biết sử dụng cõu ghộp theo mục đớch giao tiếp cụ thể
-Giao tiếp : trỡnh bày suy nghĩ , ý tưởng, trao đổi về dặc điểm, cỏch sử dụng cõu ghộp
IV.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Bảng phụ
V tiến trình bài dạy
1 Kiểm tra bài cũ
a-Câu hỏi:
Hãy nêu đặc điểm của câu ghép? Đặt câu ghép có cặp từ hô ứng sau:
Càng càng
Vừa đã
b-Đáp án: Câu ghép là những câu do hai hoặc nhiều cụm C-V tạo thành không bao chứa nhau tạo thành Mỗi cụm C-V được gọi là một vế câu.
VD: -Tôi càng khóc nó càng bối rối.
- Nó vừa đến nó đã đòi gặp tôi ngay.
*giới thiệu bài : ở tiết trước các em đã tìm hiểu đặc điểm ngữ pháp và cách nối các vế câu trong câu
ghép Để giúp các em tìm hiểu quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu tiết học hôm nay
I, Quan hệ ý nghĩa của các vế câu
? Em hãy xác định các cụm C-V và gọi
tên quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong
câu ghép?
Vế 1: Có lẽ tiếng việt của chúng ta /đẹp
Vế 2: Tâm hồn của người Việt Nam ta /rất đẹp
Vế 3 :đời sống cuộc đấu tranh của nhân dân ta từ xưa tới nay/là cái cao quí ,là vĩ đại,nghĩa là rất đẹp
? Mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì?
Quan hệ nguyên nhân
Vế 1: nờu nhận định
Vế 2,3: nờu nguyờn nhõn để giải thớch cho vế 1
G
?
Xem xét tiếp các VD sau đây:
vì nên; vì, do,tại, bởi, nên
Xác định các vế, mỗi vế biểu thị ý
nghĩa gì?
a, Nếu bà con đi làm thì thật con tôi chết oan
-> Quan hệ nguyên nhân – kết quả.
VD: Tại nó chủ quan nên nó đã làm sai bài kiểm tra
- ĐK giả thiết: nếu, giá, hễ, thì, b, Giá mà trời không mưa thì cả bọn chúng mình kéo
nhau ra sân vận động đá bóng
=> Điều kiện giả thiết.
G VD: Vợ tôi không ác nhưng thị khổ
quá rồi
Tương phản mà còn, chứ nhưng
c, Mọi người đi hết còn tôi ở lại
=> Quan hệ tương phản.
? Hãy nêu thêm những quan hệ ý nghĩa
có thể có giữa các vế câu?
Tăng tiến: dẫu,dù,mà, mặc, thà rằng
d, Tuy tuổi cao sức yếu nhưng BH vẫn quyết tâm lên
đường đi chiến dịch => Quan hệ tăng tiến.
Lựa chọn: Hay, hay là, hoặc là e, Mình đọc hay tôi đọc
=> Quan hệ lựa chọn
g, Cuối cùng mây tan và mưa tạnh
=> Quan hệ bổ sung đồng thời.
i, Trời nổi gió rồi một cơn mưa ập đến
=> Quan hệ nối tiếp.
Trang 7?
Qua phân tích VD em rút ra kết luận
gì về quan hệ ý nghĩa giữa các vế
câu?
Có những quan hệ từ trùng lặp nhau
“mà, vậy” Phải chú ý điều kiện gì khi
s/d?
-> Phải dựa vào văn cảnh hoặc hoàn
cảnh giao tiếp
* Các vế của câu ghép có quan hệ ý nghĩa với nhau khá chặt chẽ.
+ Quan hệ nguyên nhân (hệ quả): vì, do, tại, bởi
+ Quan hệ điều kiện giả thiết: nếu, hễ, giá, thì
+ QH tương phản: Mà , còn, chứ
+ QH tăng tiến: Tuy, dẫu,dù, mà + QH lựa chọn: Thà rằng,hay, hay là
+ QH bổ sung: Đồng thời và + QH nối tiếp: rồi
+ QH giải thích: vì
* Ghi nhớ : sgk
II, Luyện tập: ( 15’)
Bài tập 1:
? Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế
câu trong những câu ghép dưới đây và
cho biết mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì
trong mối quạn hệ ấy?
a, Quạn hệ vế 1- vế 2 qh nguyên nhân- kết quả
quan hệ vế câu 2- câu 3 qh giải thích ( vế câu 3 giải thích cho vế câu 2)
b, Hai vế câu có quan hệ ĐK –kết quả
c, Các vế câu có quan hệ tăng tiến
d, Các vế câu có quan hệ tương phản
e, Hai vế đầu (rồi) nối tiếp Câu sau qh nguyên nhân vì yếu nên bị lẳng
?
?
Tìm câu ghép trong những đoạn trích
trên xác định quan hệ ý nghĩa giữa
các vế câu trong mỗi câu ghép?
Có thể tách mỗi vế câu nói trên thành
(câu riêng) câu đơn không? Vì sao?
Bài tập 2:
a, trời xanh thẳm
QH 4 vế- qh điều kiện giả thiết
Vế đầu chỉ ĐK vế sau chỉ kết quả
b, Quan hệ nguyên nhân Vế đầu chỉ nguyên nhân vế sau chỉ kết quả
-> Không nên tách vế thành những câu đơn vì ý nghĩa của các vế câu có quan hệ chặt chẽ với nhau
? Có hai câu ghép rất dài Xét về mặt
lập luận có thể tách mỗi vế thành câu
đơn không? Vì sao?
Bài tập 3:
- Không đảm bảo tính mạch lạc của lập luận có ý viết câu dài để tái hiện cách kể dài dòng của Lão Hạc
? Quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu
ghép thứ 2 là quan hệ gì? có nên tách
mỗi vế thành câu đơn không? vì sao?
Thử tách thành câu đơn?
Bài tập 4:
a, Là quan hệ điều kiện –kết quả các vế có sự ràng buộc khá chặt chẽ cho nên không thể tách thành câu đơn được
b, Thôi U van con! lạy con Con thương
-> Nhân vật sẽ nói nhát gừng hoặc ngẹn ngào cách viết của tg giúp bạn đọc hình dung sự kể lể van xin thiết tha của chị Dậu
3 Củng cố, luyện tập ( 3’)
? Tổng kết bài Câu ghép bằng bản đồ tư duy
4 Hướng dẫn tự học:
- Học thuộc bài theo mục ghi nhớ
- Hoàn thành các bài tập
-Tỡm cõu ghộp và phan tớch quan hệ ý nghĩa giữa cỏc vế cõu của những cõu ghộp trong một đoạn văn cụ thể
- Chuẩn bị : Phương pháp thuyết minh
câu ghép
Trang 8Ngày soạn : 30/10/2011
Ngày dạy : 03/11/2011
IMỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
nõng cao hiểu biết và vận dụng cỏc phương phỏp thuyết minh trong việc tạo lập văn bản
II.TRỘNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Về kiến thức : Giúp HS có được
- Kiến thức về VB thuyết minh ( trong cụm các bài học về VB thuyết minh đã học và sẽ học)
- Đặc điểm , tác dụng của các phương pháp thuyết minh
2 Về kĩ năng :
- Nhận biết và vận dụng các phương pháp thuyết minh thông dụng
- Rèn luyện khả năng quan sát để nắm bắt được bản chất của sự vật
- Tích luỹ và nâng cao tri thức đời sống
- Phối hợp sử dụng các phương pháp thuyết minh để tạo lập VB thuyết minh theo yêu cầu
- Lựa chọn phương pháp phù hợp như định nghĩa, so sánh, phân tích, liệt kê để thuyết minh về nguồn gốc, đặc điểm, công dụng của đối tượng
3 Về thái độ :
- Có ý thức vận dụng linh hoạt các phương pháp thuyết minh trong văn bản thuyết minh
II, Chuẩn bị của gv và hs.
1 Chuẩn bị của GV : Đọc bài, soạn giáo án.
2 Chuẩn bị của HS : Chuẩn bị theo yêu cầu.
III- tiến trình bài dạy
1. Kiểm tra bài cũ
a-Câu hỏi:
Nêu đặc điểm của văn bản thuyết minh?(10 điểm )
b-Đáp án:
Là kiểu VB thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm về tính chất nguyên nhân của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên XH bằng phương thức trình bày và giới thiệu giải thích.
Tri thức phải khách quan xác thực hữu ích.
Trình bày chính xác rõ ràng chặt chẽ hấp dẫn.
* Đặt vấn đề vào bài mới : Chúng ta đã tìm hiểu chung về kiểu VB thuyết minh Vậy làm thế nào
để thuyết minh có hiệu quả, thu hút người đọc tiết học hôm nay cô sẽ giới thiệu phương pháp thuyết minh
I, tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
? Đọc lại các VB thuyết minh vừa học ở bài
trước, cho biết các VB ấy đã sử dụng những
loại tri thức nào?
* VD:
- Cây dừa Bình Định :Tri thức về sự vật
- Tại sao lá cây có màu xanh lục; Con giun đất
: Tri thức về khoa học sinh học
- Khởi nghĩa Nông Văn Vân; Tri thức về lịch
sử
- Huế :Tri thức về văn hoá.
G Để viết được những văn bản đó người viết phải
có tri thức về các lĩnh vực đó
? Vậy làm thế nào để có các tri thức ấy khi viết
bài văn thuyết minh? - Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức
G Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức
Trang 91.Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức để làm bài
văn thuyết minh:
? Em hiểu quan sát, học tập tích luỹ nghĩa là gì ? - Quan sát: là nhìn ra sự vật có đặc điểm gì, có
mấy bộ phận, màu sắc hình dạng kích thước đặc
điểm tính chất
- Học tập tìm hiểu đối tượng trong sách báo tài liệu, từ điển, ở nhà, trường học hoặc tham quan, tìm hiểu Rồi tích luỹ thành tri thức cho bản thân, và ghi chép lại
? Nếu chỉ bằng tưởng tượng có thể có được các
tri thức đó không ? Vì sao ? - Nếu chỉ bằng tưởng tượng, hay suy luận thì
chưa đủ các tri thức, và sẽ không chính xác, không khách quan
G Nếu đối tượng là sự vật thì yếu tố hình dáng,
kích thước, đặc điểm, là quan trọng Nếu đối
tượng là các vấn đề KH LS thì số liệu sự kiện
là quan trọng
? Vậy muốn có tri thức để làm tốt bài văn thuyết
minh ta phải làm gì ? =>- Muốn có tri thức phải quan sát, tìm hiểu
sự vật, hiện tượng nắm được bản chất, đặc trưng của chúng.
? Ngoài ra chúng ta còn phải lưu ý điều gì - Tránh xa vào trình bày biểu hiện không tiêu
biểu quan trọng.
G VD :viết về chùa một cột phải quan sát tìm
hiểu về chùa một cột hoặc tra cứu trong sách
báo, tài liệu Viết về Sơn La phải hiểu Sơn La
G Q sát đối tượng tìm hiểu mqh quá trình phát
sinh, phát triển ghi chép số liệu cần tri thức
phải đầy đủ chính xác và độ tin cậy cao
2, Phương pháp thuyết minh:
a)
hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam (
Huế)
- Nông Văn Vân là tù trưởng dân tộc Tày, giữ chức tri châu Bảo Lạc ( Cao Bằng)
( Khởi nghĩa Nông Văn Vân)
? Trong các câu đó thương gặp từ nào?
Sau từ ấy người ta cung cấp những kiến thức
ntn?
- Từ là.
- Cung cấp tri thức về đối tượng được thuyết minh
? Vậy theo em đó là phương pháp thuyết minh
G Các câu này thường đứng ở đầu đoạn và giữ vai
trò giới thiệu cho cả đoạn
- PP nêu định nghĩa: giới thiệu tổng quát hoặc
quy SV cần thuyết minh vào một loại nào đó,
rồi chỉ ra đặc trưng riêng của nó
*VD: - Cây dừa cống hiến tất cả của cải , làm nước mắm,
( Cây dừa Bình Định )
- Theo các nhà khoa học, bao bì ni lông khi chúng nuốt phải
( Thông tin về ngày Trái Đất năm 2000)
? Đối tượng mà người viết đưa ra trong các đoạn
văn trên là gì ? - Đối tượng là : cây dừa Bình Định, bao bì ni lông
Trang 10? Để làm rõ các đối tượng đó người viết đã làm
gì ? - Liệt kê đặc điểm tính chất của sự vật theo trật tự đây là một trong các phương pháp thuyết
minh
? Vậy phương pháp liệt kê có tác dụng ntn? - Giúp người đọc hiểu sâu sắc toàn diện có ấn
tượng về nội dung được thuyết minh
=> - Phương pháp liệt kê.
c)
*VD: - Ngày nay đi các nước phát triển phạt
500 đô la )
( Ôn dịch thuốc lá)
- 20 người , 3 người chưa tin vào nội dung.
? Khác với các đoạn văn trên, đoạn văn này có gì
đáng chú ý về cách viết ? - Người viết đã sử dụng cách viết nêu ví dụ
=> Phương pháp nêu ví dụ
? Trong đoạn văn người viết đã sử dụng những
? Các VD người viết đưa ra có tác dụng gì? - Thuyết phục người đọc tin vào điều đã cung
cấp ,làm cho kiến thức trừu tượng trở nên cụ thể,
dễ hiểu
*VD: Các nhà khoa học
( Nói về cỏ)
? Nếu không có số liệu, có làm sáng tỏ được vai
trò của cỏ trong thành phố không?
G Thuyết phục người đọc tin vào điều đã cung
cấp bằng các số liệu cụ thể
? Vậy phương pháp thuyết minh ở đây là gì? => Phương pháp dùng số liệu ( con số)
e)
*VD: Biển Thái Bình Dương
? Theo em người viết đã sử dụng pp gì để thuyết
? Xác định phép so sánh của đoạn văn ? Tác
dụng của phép so sánh đó là gì? - Nhằm làm nổi bật các đặc điểm tính chất của
đối tượng
g)
? Trong VB “Huế” đã trình bày các đặc điểm của
TP Huế theo những mặt nào?
Tác dụng của cách trình bày đó?
- Là sự kết hợp hài hoà núi sông
- đẹp của sắc sông núi Công trình kiến trúc nổi tiếng
-> Người đọc hiểu rõ từng mặt của đối tượng
có hệ thống có cơ sở
? Nếu gọi đó là pp phân loại, phân tích thì em
G Phân tích là chia nhỏ đối tượng thành từng
phần, từng phương diện còn phân loại là chia
đối tượng vốn có nhiều cá thể thành từng nhóm
để giới thiệu Đối với những loại sự vật đa
dạng, người ta chia ra từng loại để trình bày
Đối với sự vật có nhiều bộ phận cấu tạo, có
nhiều mặt, người ta chia ra từng bộ phận từng
mặt để thuyết minh
G Như vậy để bài văn thuyết minh có sức thuyết
phục, dễ hiểu, sáng rõ người ta có thể sử dụng
phối hợp nhiều phương pháp thuyết minh
Trong thực tế người viết văn bản thuyết minh