Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 01 - Từ tiết 1 đến 4

Chủ đề đó được thể hiện rõ trong các HS thực hiện theo yêu cầu yếu tố tạo nên văn bản: Từ nhan đề đến việc miêu tả rừng cọ và sự gắn bó của cây của giáo viên cọ với cuộc sống người dân..[r]

Trang 1

Tuần 1 Ngày dạy:

TÔI ĐI HỌC ( Thanh Tịnh )

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1/Kiến thức:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2/ Kĩ năng:

- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

III.CHUẨN BỊ

* GV:Giáo án,cktkn…

* Trò: Đọc tác phẩm, soạn bài

IV TIÊN TRÌNH DẠY HỌC

1 Tổ chức lớp

2 Kiểm tra: Sự chuẩn bị của HS

3 Bài mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung

-Dựa vào chú thích SGK,

em hãy giới thiệu đôi nét về

tác giả và tác phẩm?

-HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

I- TÌM HIỂU CHUNG:

1/ Tác giả: ( 1911 – 1988 ).

2/ Tác phẩm: Tôi đi học in trong tập Quê

mẹ, xuất bản năm 1941

3/ Trình tự sự việc trong đoạn trích: Từ thời gian và không khí ngày tựu trường ở

thời điểm hiện tại, nhân vật tôi hồi tưởng

về kĩ niệm ngày đầu tiên đi học

Hoạt động 2: Đọc - hiểu văn bản -GV gọi học sinh đọc văn

bản SGK

 Những sự việc nào gợi

lên trong lòng nhân vật “tôi”

có những liên tưởng về ngày

đầu tiên đi học của mình?

 Em có nhận xét như thế

nào về không khí của ngày

hội tựu trường?

 Tìm những hình ảnh, chi

tiết chứng tỏ tâm trạng hồi

hộp, cảm giác bỡ ngỡ của

nhân vật “tôi”?

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

-Biến chuyển của cảnh vật sang thu, hình ảnh những

em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường,

-Náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng

II- ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:

1.Những sự việc khiến nhân vật tôi có những liên tưởng về ngày đầu tiên đi học của mình:

-Biến chuyển của cảnh vật sang thu, hình ảnh những em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường,

2 Những hồi tưởng của nhân vật tôi:

- Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng

- Tâm trạng, cảm xúc, ấn tượng của

Trang 2

 Tâm trạng, cảm xúc, ấn

tượng của nhân vật tôi về

thầy giáo, trường lớp, bạn

bè và những người xung

quanh như thế nào trong

buổi tựu trường đầu tiên?

 Hãy tìm và phân tích các

hình ảnh so sánh được nhà

văn sử dung trong truyện

ngắn?

 Nhận xét về đặc sắc nghệ

thuật của truyện ngắn này?

Theo em, sức cuốn hút của

tác phẩm được tạo nên từ

đâu?

Hãy tổng kết lại giá trị nội

dung và nghệ thuật qua văn

bản “ Tôi đi học”?

Trình bày suy nghĩ của

em về dòng cảm xúc của

nhân vật “tôi” trong truyện

ngắn “ tôi đi học”?

“Tôi quên thế nào … bầu trời quang đãng”

“ ý nghĩ ấy thoáng qua … trên ngọn núi”

“ Họ như con chim con … rụt rè trong cảnh lạ”

 Các so sánh xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi Đây là các hình ảnh so sánh giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm được gắn với các cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng, trữ tình

- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học

- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo, ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi

- Giọng điệu trữ tình trong sáng

* Sức cuốn hút: Tình huống truyện; tình cảm ấm áp trìu mến của người lớn đối với các em nhỏ; hình ảnh thiên nhiên, ngôi trương và các so sánh giàu sức gợi cảm;

HS tổng hợp, khái quát lại dòng cảm xúc, tâm trạng của nhân vật “tôi” thành các bước theo trình tự thời gian

nhân vật tôi về thầy giáo, trường lớp, bạn

bè và những người xung quanh trong buổi tựu trường đầu tiên

3/ Nghệ thuật:

- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học

- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo, ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi

- Giọng điệu trữ tình trong sáng

4/ Ý nghĩa văn bản:

- Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên ttrong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh

- Thanh Tịnh đã diễn tả dòng cảm nghĩ bằng nghệ thuật tự sự xen miêu tả và biểu cảm, với những rung động tinh tế qua truyện ngắn “tôi đi học”

III.TỔNG KẾT( SGK)

Trang 3

4/ Hướng dẫn tự học:

- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học

- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất

- Soạn bài: Trong lòng mẹ

Tuần 1 Ngày dạy:

TPPCT :03

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ

- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc hiểu và tạo lập văn bản

1/ Kiến thức:

Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

2/ Kĩ năng:

Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

III.CHUẨN BỊ

* Trò: Soạn bài

1 Tổ chức lớp

3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ NỘI DUNG

Hãy quan sát sơ đồ SGK

và trả lời câu hỏi

Nghĩa của từ động vật

rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa

của các từ thú, chim, cá? Vì

sao?

Nghĩa của từ thú rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của các

từ voi, hươu? Nghĩa của từ

chim rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của từ tu hú, sáo?

Nghĩa của từ cá rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của từ cá

rô, cá thu? Vì sao?

-Qua tìm hiểu và phân tích,

ta thấy nghĩa của một từ ngữ

có thể rộng hơn (khái quát

hơn) hoặc hẹp hơn( ít khái

quát hơn) nghĩa của từ ngữ

khác

Hãy cho biết : Khi nào

một từ ngữ được coi là có

I-TỪ NGỮ NGHĨA RỘNG, TỪ NGỮ NGHĨA HẸP:

-Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng hơn (khái quát hơn) hoặc hẹp hơn( ít khái quát hơn) nghĩa của từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi là có nghĩa hẹp khi

Trang 4

nghĩa rộng? khi nào một từ

ngữ được coi là có nghĩa

hẹp?

Từ sơ đồ trên, Nghĩa của

từ thú, chim, cá rộng hơn

nghĩa của những từ nào,

đồng thời hẹp hơn nghĩa của

từ nào?

Kết luận:

phạm vi nghĩa của từ ngữ đó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với những

từ ngữ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với một từ ngữ khác

Hoạt động 2: Luyện tập

 Lập sơ đồ thể hiện cấp độ

khái quát của nghĩa từ ngữ

trong mỗi nhóm từ ngữ

trong bài tập 1 SGK trang 10

– 11

 Tìm từ ngữ có nghĩa rộng

so với nghĩa của các từ ngữ

ở mỗi nhóm ttrong bài tập 2

ttrang 11 SGK

 Tìm các từ ngữ có nghĩa

được bao hàm trong phạm vi

nghĩa của mỗi từ ngữ có

trong bài tập 3 trang 11

SGK

II- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

a

Quần dài, quần đùi Áo dài, sơ mi

b

Súng trường, đại bát Bomba càng, …

Bài tập 2:

a Chất đốt

b Nghệ thuật

c Thức ăn

d Nhìn

e Đánh

Bài tập 3:

a Xe cộ: xe đạp, xe máy, xe hơi, …

b Kim loại: Sắt, đồng, nhôm,…

c Hoa quả: cam, quýt, bưởi,

d Họ hàng: Cô, chú, bác,

e Mang:Xách, khiêng, gánh,…

4/ Hướng dẫn tự học:

- Về nhà học bài Làm bài tập 4 trang 11 SGK: Chỉ ra những từ ngữ không thuộc cùng một phạm vi nghĩa

Y PHỤC

Vũ khí

Trang 5

- Đọc đoạn văn bản trong bài tập 5 trang 11 SGK, sau đó tìm 3 động từ thuộc cùng một phạm vi nghĩa theo yêu cầu bài tập 5 và lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát về nghĩa của các từ ngữ đó

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

- Thấy được tính thống nhất về chủ đề của văn bản và xác định được chủ đề của một văn bản cụ thể

- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề

1/ Kiến thức:

- Chủ đề văn bản

- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản

2/ Kĩ năng:

- Đọc – hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- trình bày một văn bản(nói,viết) thống nhất về chủ đề

III.CHUẨN BỊ

* Trò: Soạn bài

1 Tổ chức lớp

3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG

Trong văn bản Tôi đi học,

tác giả nhớ lại những kĩ niệm

sâu sắc nào trong thời thơ ấu

của mình Sự hồi tưởng ấy gợi

lên những ấn tượng trong lòng

tác giả?

Nội dung trả lời câu hỏi trên

chính là chủ đề của văn bản

Tôi đi học Hãy phát biểu chủ

đề của văn bản này

Qua nhận thức trên, phát

biểu một cách khái quát chủ

đề là gì?

Hãy cho biết : Căn cứ vào

đâu mà em là văn bản Tôi đi

học nói lên những kĩ niệm của

tác giả về buổi tựu trường đầu

tiên?

-Trong văn bản, tác giả nhớ lại kĩ niệm sâu sắc buổi tựu trường đầu tiên của thời thơ

ấu sự hồi tưởng ấy gợi lên cảm giác trong sáng nãy nở trong lòng tác giả

-Đó là tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời

-Dựa vào nhan đề cho phép

dự đoán văn bản nói về chuyện tôi đi học.Đó là những kĩ niệm về buổi đầu tiên đi học của “Tôi”, nên đại từ “Tôi” và từ ngữ biểu thị ý nghĩa “ Đi học” được lập đi lập lại nhiều lần

I-CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN:

-Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt

II-TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN:

Trang 6

Tìm các từ ngữ chứng tỏ

tâm trạng hồi hộp, cảm giác

bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”

trong buổi tựu trường đầu

tiên

Tìm các từ ngữ, các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen

lẫn bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”

khi cùng mẹ đi đến trường,

khi cùng các bạn đi vào lớp?

Qua phân tích, thế nào là

tính thống nhất về chủ đề của

một văn bản?

Để đảm bảo tính thống nhất

về chủ đề cần có những điều

kiện nào?

Hãy trình bày cách viết một

văn bản đảm bảo tính thống

nhất về chủ đề?

-Cảm nhận về con đường Thay đổi hành vi

-Cảm nhận về ngôi trường Cảm giác bỡ ngỡ , lúng túng khi xếp hàng vào lớp

-Trong lớp học:Cảm giác xa mẹ

1.Khái niệm: Mọi chi tiết trong văn bảnđều nhằm biểu hiện đối tượng và vấn

đề chính được đề cập đến trong văn bản, các đơn vị ngôn ngữ đều bám sát vào chủ đề

2 Những điều kiện để đảm bảo tính thống nhất về chủ đề của một văn bản: Mối quan

hệ chặt chẽ giữa nhan đề và bố cục, giữa các phần của văn bản và những câu văn,

từ ngữ then chốt

3 Cách viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề: Xác lập hệ thống ý

cụ thể, sắp xếp và diễn đạt những ý đó cho hợp với chủ đề đã được xác định

Hoạt động 3: Luyện tập

 Đọc yêu cầu bài tập 1, trang

13 SGK

Văn bản viết về đối tượng

nào và về vấn đề gì? Các đoạn

văn đã trình bày đối tượng và

vấn đề theo một thứ tự nào?

Trật tự này có thay đổi được

không? Vì sao?

Hãy nêu chủ đề của văn bản

trên?

Chủ đề ấy được thể hiện

trong toàn văn bản, từ việc

miêu tả rừng cọ đế cuộc sống

của người dân Hãy chứng

Văn bản viết về rừng cọ quê tôi, tả cây cọ, lợi ích của cọ, thể hiện sự gắn bó và tình cảm yêu thương của người dân Sông Thao với rừng cọ quê mình Các đoạn văn đã trình bày đối tượng và vấn

đề theo thứ tự: Giới thiệu rừng cọ quê mình – tả cây cọ

- tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cọ Các ý này được sắp xếp một cách hợp lí, không nên thay đổi

III- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

a Văn bản viết về rừng cọ quê tôi, tả cây

cọ, lợi ích của cọ, thể hiện sự gắn bó và tình cảm yêu thương của người dân Sông Thao với rừng cọ quê mình Các đoạn văn

đã trình bày đối tượng và vấn đề theo thứ tự: Giới thiệu rừng cọ quê mình – tả cây

cọ - tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cọ Các ý này được sắp xếp một cách hợp lí, không nên thay đổi

b Chủ đề: tình cảm gắn bó của người dân sông Thao đối với rừng cọ

c Chủ đề đó được thể hiện rõ trong các yếu tố tạo nên văn bản: Từ nhan đề đến việc miêu tả rừng cọ và sự gắn bó của cây

cọ với cuộc sống người dân

Trang 7

minh điều đó?

 Tìm các từ ngữ, các câu

tiêu biểu thể hiện chủ đề văn

bản?

Đọc bài tập 2, trang 14b

SGK

Hãy trao đổi theo nhóm xem

ý nào sẽ làm cho bài văn bị

lạc đề?

 Đọc bài tập 3, trang 14b

SGK

 Hãy thảo luận cùng bạn để

bổ sung, lựa chọn, điều chỉnh

lại các từ, các ý cho thật sát

với yêu cầu của đề bài?

d Các câu văn tiêu biểu thể hiện chủ đề của văn bản:

+ Chẳng có nơi nào…trập trùng

+ Cuộc sống quê tôi… Sông Thao

+ Người dân … quê mình

Bài tập 2:

Ý câu b và d sẽ làm cho văn bản lạc đề

Bài tập 3:

- Ý c và g bị lạc đề

- Có nhiều ý hợp với chur đề nhưng do cách diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề b, e

- Sau đây là một số phương án có thể chấp nhận được:

a Cứ mùa thu về… xốn xang

b Cảm thấy con đường thường đi lại lắm lần tự nhiên cũng thấy lạ nhiều cảnh vật thay đổi

c Muốn thử cố gắng tự mang sách vỡ như một học trò thực sự

d Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lần cũng có nhiều biến đổi

e Cảm thấy gần gũi thân thương đối với lớp học, với những người bạn mới

4/ Củng cố-dặn dò:

- Về nhà học bài Dựa vào bài tập 3, SGK viết lại thành một đoạn văn có sự đảm bảo về tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Soạn bài: Văn bản: Trong lòng mẹ

+ Đọc văn bản “Trong lòng mẹ” và trả lời câu hỏi 1,2,4 trong phần đọc – hiểu văn bản trang 20 SGK

+ Ghi lại một đoạn văn ngắn khoảng 12 câu về một trong những kĩ niệm của bản thân với người thân

Trình kí

Tuần 1 TPPCT: 1-4

Ngày /08/2011

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	125,97 KB