A-Môc tiªu bµi häc: Giỳp HS: - Nắm được đặc điểm của câu ghép, nắm được hai cách nối các vế trong câu ghÐp - RÌn kÜ n¨ng sö dông c©u ghÐp trong khi nãi, viÕt.. -Những điều cần lưu ý: Câu[r]
Trang 1Tiết 41
Kiểm tra văn học
A-Mục tiêu bài học:
Giúp HS: - Kiểm tra đánh giá nhận thức của học sinh về truyện kí Việt Nam hiện đại.
- Rèn kĩ năng trình bày bài kiển tra khoa học, sạch sẽ
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: Đề kiểm tra
-Những điều cần ý: Ôn tập các kiến thức cơ bản
C-Tiến trình tổ chức dạy-học:
I-ổn định tổ chức:
II-Kiểm tra:
III-Bài mới:
Đề bài:
Phần trắc nghiệm: (3 điểm.) Chọn đáp án đúng ghi vào giấy kiểm tra
Câu 1:
1/ Tôi đi học của tỏc nào:
A-Nam Cao B-Ngô Tất Tố C-Thanh Tịnh D-Nguyên Hồng
2/ Nhân vật chính trong văn bản Tôi đi học là ai:
"GH mẹ B-Ông đốc C-Thầy giáo D-Nhân vật “tôi”
Câu 2:
1/
A-Truyện ngắn B-Hồi kí C-Tiểu thuyết D-Bút kí
2/.ý nào sau đây nói đúng nhất về nội dung chủ yếu của đoạn trích “Trong lòng mẹ”
của tác giả Nguyên Hồng:
A- Nỗi cay đắng tủi cực của chú bé Hồng
B- Tình yêu G3 cháy bỏng của bé Hồng đối với mẹ
C- Niềm hạnh phúc vô bờ khi GW ở trong lòng mẹ của bé Hồng
D -Nỗi cay đắng tủi cực và tình yêu G3 cháy bỏng cùng niềm hạnh phúc vô bờ khi GW ở trong lòng mẹ của chú bé Hồng
Câu 3:
1/.Văn bản “Tức % vỡ bờ” GW trích từ tác phẩm nào:
A-Những ngày thơ ấu B-Tắt đèn
Trang 22./ý nào sau đây nói đúng nhất về đặc sắc nghệ thuật của “Tức % vỡ bờ”:
A-Miêu tả diễn biến tâm lí và khắc hoạ chân dung nhân vật sắc nét
B-Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo, miêu tả tâm lí xuất sắc, kết thúc bất ngờ
Phần tự luận: (7 điểm ) : HS chọn một trong hai đề sau
Đề 1: Chứng minh lão Hạc là một lão nông nghèo G giàu lòng tự trọng.
Đề 2: Phát biểu cảm nghĩ của em về nhân vật cô bé bán diêm trong truyện cùng tên
của An-đéc-xen
Đáp án:
Phần trắc nghiệm: 3 điểm
Câu 1: 1C, 2D Câu 2: 1B, 2D Câu 3: 1B, 2A
Phần tự luận: 7 điểm
Đề 1
-MB: Giới thiệu GW đặc điểm của nhân vật lão Hạc (tuy nghèo G rất giàu lòng
tự trọng, lão đã chọn cho mình cái chết để giữ gìn phẩm giá của con GH7
-TB: Nêu dẫn chứng và phân tích dẫn chứng về cuộc sống nghèo khổ của lão Hạc, về
-KB: Khẳng định lại lại phẩm chất cao đẹp của lão Hạc
Đề 2:
-MB: Giới thiệu truyện và nhân vật cô bé bán diêm, *GV đầu khái quát về số phận của cô
-TB: Phát biểu cảm nghĩ về nhân vật cô bé bán diêm về các vấn đề;
+ Về hoàn cảnh đáng G3
+ Về mỗi lần quẹt diêm và khát vọng của cô
-KB: Suy nghĩ của em về nhân vật cô bé bán diêm và xã hội G3 thời
D-Củng cố -Hướng dẫn học bài:
- GV nhận xét ý thức làm bài của hs và thu bài
- Soạn bài: Ôn dịch, thuốc lá (Đọc VB, đọc chú thích và trả lời những câu hỏi trong
phần Đọc- Hiểu VB)
Trang 3Tiết 42
Luyện nói : Kể chuyện theo ngôi kể
kết hợp với miêu tả và biểu cảm
A-Mục tiêu bài học:
Giỳp HS:
một câu chuyện có kết hợp với miêu tả và biểu cảm
-Ôn tập về ngôi kể
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: Bài luyện nói
-Những điều cần ý: pG ý hs khi chuẩn bị bài nói cần phải viết đề G3- G
không nên viết thành văn, không học thuộc, không nói đều đều từ đầu đến cuối
C-Tiến trình tổ chức dạy-học:
I-ổn định tổ chức:
II-Kiểm tra:
III-Bài mới:
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
? Kể theo ngôi thứ nhất là kể ntn ? Nêu
tác dụng của ngôi kể thứ nhất? Những văn
bản nào dùng ngôi kể thứ nhất ?
? "G thế nào là kể theo ngôi thứ ba ? Kể
theo ngôi thứ 3 có tác dụng gì ? Những
văn bản nào GW kể theo ngôi thứ 3 ?
? Taị sao GH ta phải thay đổi ngôi kể ?
=>HS
-Hs đọc đoạn trích “Tắt đèn”
? Đoạn văn GW kể theo ngôi thứ mấy? kể
về việc gì ?
? Em hãy chỉ ra các yếu tố miêu tả trong
đoạn văn ?
? Các yếu tố miêu tả đó có tác dụng gì ?
I-Ôn tập ngôi kể:
-Kể theo ngôi thứ nhất: GH kể `G tôi
(Tôi đi học, Trong lòng mẹ)
-Kể theo ngôi thứ ba: là GH kể tự giấu mình đi, gọi nhân vật bằng tên của chúng
(Tức nứơc vỡ bờ, Chiếc lá cuối cùng)
II-Lập dàn ý kể chuyện:
* o n vn trích “Tắt đèn”-NTT:
-Kể theo ngôi thứ 3 Kể về việc chị vùng lên đánh ngã tên cai lệ và GH nhà
-Miờu tả:Tả hành động vũ phu, tàn bạo
của cai lệ; tả hành động chống trả mạnh
mẽ, quyết liệt của chị ; tả 2 tên tay sai bị đánh ngã
-> Giúp GH đọc hình dung GW mọi diễn biến của sự việc và góp phần tăng
Trang 4? Tìm các yếu tố biểu cảm có trong đoạn văn ?
HS làm BT
? Kể lại đọan trích theo lời của chị Dậu
(ngôi thứ nhất) ?
? Muốn kể đoạn trích trên theo ngôi thứ
nhất thì phải thay đổi những gì ? (lời `G
hô, lời dẫn thoại, chuyển lời thoại thành
lời kể )
-Gv: Kể lại câu chuyện trên bằng ngôn
ngữ của mình theo các yêu cầu sau:
+ Kể theo ngôi thứ nhất, `G là “tôi”
+ Cần thuộc diễn biến truyện và lời của
nhân vật để kể 1 cách chủ động, tự nhiên
thêm sức biểu cảm cho nhân vật và câu chuyện, khiến GH đọc hứng thú, hả hê
-Biểu cảm: Trong các câu đối thoại của
chị Dậu với tên cai lệ, đặc biệt là việc sử
dụng các cặp đại từ `G hô (cháu-ông,
tôi-ông, bà-mày), qua các cụm từ ngữ
biểu cảm (van, không C phép, bà cho mày xem).
III-Luyện nói:
VD: Tôi xám mặt, vội vàng đặt con bé
xuống đất, chạy đến đỡ tay GH nhà lí
ông, nhà cháu vừa tỉnh lại GW 1 lúc,
ông tha cho nhà cháu Tôi G kịp nói hết câu thì đã bị hắn bịch cho mấy cái vào ngực đau điếng, vừa bịch hắn vừa quát: Tha này, tha nay ! Rồi hắn lại sấn
sổ đến trói chồng tôi Tức quá không chịu nổi, tôi đã cự lại hắn: Chồng tôi
đang đau ốm, ông không GW phép hành hạ chồng tôi Tôi lại bị hắn tát vào mặt 1 cái đánh bốp, rồi hắn cứ nhảy vào trói chông tôi Không chịu GW- tôi nghiến 2 hàm răng: Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem ! Thế rồi tôi túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa, làm hắn ngã chỏng quèo ra
đất, G miệng hắn vẫn nham nhảm doạ bắt trói vợ chồng tôi Thấy tên cai lệ
sấn đến định đánh tôi Nhanh G cắt, tôi túm ngay GW gậy của hắn Tôi và hắn giằng co nhau, du đẩy nhau, rồi tôi và hắn đều buông gậy ra, áp vào vật nhau, kết cục hắn bị tôi túm tóc lẳng cho 1 cái ngã nhào ra thềm
D-Củng cố 9 dẫn học bài:
Trang 5-TiÕp tôc hoµn thµnh nèt viÖc kÓ l¹i ®o¹n truyÖn trªn.
-§äc bµi: T×m hiÓu chung vÒ v¨n b¶n thuyÕt minh (§äc vÝ dô vµ tr¶ lêi c©u hái trong
tõng phÇn)
Trang 6Ti ết 43
Câu ghép
A-Mục tiêu bài học:
Giỳp HS: - Nắm GW đặc điểm của câu ghép, nắm GW hai cách nối các vế trong câu ghép
- Rèn kĩ năng sử dụng câu ghép trong khi nói, viết
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: Bảng phụ chép ví dụ.
-Những điều cần ý: Câu ghép là hiện GW khá phức tạp về mặt lí thuyết Vì vậy
sgk chỉ chọn những câu ghép có 2 cụm C-V đầy đủ và 2 cụm C-V này nằm ngoài nhau
C-Tiến trình tổ chức dạy-học:
I-ổn định tổ chức:
II-Kiểm tra bài cũ: Đặt câu có nói giảm nói tránh và chỉ ra nói giảm nói tránh ở chỗ
nào,
ý muốn diễn đạt là gì ? Vì sao em biết đó là nói giảm nói tránh ?
III-Bài mới
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
-Treo bảng phụ chép đoạn văn Tôi đi
học của Thanh Tịnh - Chú ý các câu
in đậm
? Tìm các cụm C-V trong các câu in
đậm ?
? Câu a có mấy cụm C-V ? (3 cụm )
Các cụm C-V này ntn với nhau ? (2
cụm nhỏ bị bao trong 1 cụm lớn )
-Gv: Thành phần VN của câu có cấu
tạo là 1 cụm ĐT mà trung tâm là ĐT
quên GW bổ nghĩa bằng phụ ngữ là
2 cụm c-v có quan hệ so sánh
? Câu(b) có mấy kết cấu C-V ?
I/ T ìm hiểu bài.
1-Đặc điểm của câu ghép:
a/ Bài tập( SGK)
*-Tôi/ quên thế nào được những cảm giác
trong sáng ấy/ nảy nở trong lòng tôi mấy cánh hoa
quang đãng => Có 3 cụm C- V: có 2 cụm
c-v nhỏ nằm trong 1 cụm C-V lớn –> Đây là câu có thành phần mở rộng bằng cụm c-v
*-Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy O S thu và gió lạnh, mẹ tôi / âu yếm nắm tay tôi
Trang 7? Em có nhận xét gì về câu c ? (Có 3
kết cấu C-V)
? Các kết cấu này có bao chứa nhau
không ? (không bao chứa nhau, mỗi
kết cấu C-V tạo thành 1 vế câu)
? 3 câu trên, câu nào là câu đơn, câu
nào là câu có thành phần mở rộng
bằng cụm c-v, câu nào là câu ghép ?
? Em hiểu thế nào là câu ghép ?Cho
ví dụ?
=>HS so sánh các câu văn:
1 Dòng sông Tô Lịch// đang chậm
chạp hồi sinh.=> 1 cụm C- V
2 Rừng /bị phá// khiến ai ai/ cũng
đau lòng.=> Cc- v - V – BN c- v.
3 Lụt// tràn, núi// sạt, nhà //lở
4 Hồ Tây// bị lấn chiếm các
hồ khác// cũng chẳng hơn gì
5 Nếu núi rác ở đầu phố Hàng
<&;;GW chuyển đi thì G dân ở đây//
vui mừng hết chỗ nói
-Hs đọc ghi nhớ.
? Tìm thêm các câu ghép ở mục I ?
? Trong mỗi câu ghép, các vế câu
GW nối với nhau bằng cách nào ?
? Dựa vào những kiến thức đã học ở
các lớp QGV- hãy nêu thêm các ví dụ
dẫn đi trên con đường dài và hẹp => cú
một
*- Cảnh vật xung quanh tôi / đều thay đổi, vì chính lòng tôi / đang có sự thay đổi lớn:
hôm nay tôi / đi học -> Có 3 cụm C-V không bao chứa nhau, mỗi cụm tạo thành 1 vế câu
=> Đây là câu ghép
b Bài học
Câu ghép là câu do hai hay nhiều cụm C-V không bao chứa nhau tạo thành.Mỗi cụm C-V này GW gọi là một vế câu
*Ghi nhớ 1 (SGK)
2-Cách nối các vế câu:
a Bài tập
- Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài 5 / rụng n hiểu và trên không có $ đám mây bàng bạc, lòng tôi / lại náo nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu . J ->Nối
% quan hệ từ “và”.
- Những ý GX ấy tôi / 8 lần nào ghi
Trang 8về cách nối các vế câu trong câu ghép
?
? Có mấy cách nối các vế câu ghép,
đó là những cách nối nào ?
-Hs đọc ghi nhớ.
-Hs đọc lần FGW từng đoạn trích
? Tìm câu ghép trong đoạn trích vừa
đọc ?
?Vì sao em biết đó là những câu ghép
?
? Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế
câu GW nối với nhau bằng những
cách nào ?
? Có mấy cách nối các vế câu ghép,
đó là những cách nối nào ?
lên giấy, vì hồi ấy tôi / 8 biết ghi và ngày nay tôi / không nhớ hết.-> Nối % quan hệ
( “vì, và.”
-Nếu bạn/ không bận thì chúng ta/ đi đánh cầu lông -> Nối bằng cặp quan hệ từ “nếu -
thì”.
-Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu -> Nối bằng cặp đại từ ‘bao
nhiêu - bấy nhiêu’
=>Dùng $ từ có tỏc )* nối
-Tre/ già, măng/ mọc -> Nối bằng dấu
phẩy, không dùng từ nối
b Bài học:
*Ghi nhớ 2: (SGK)
III-Luyện tập:
1-Bài 1 (113 ):
a-U / van Dần, u / lạy Dần ! -> nối bằng dấu
phẩy
-Chị con / có đi, u / mới có tiền nộp G - thầy Dần / mới GW về với Dần chứ -> nối bằng
cặp phó từ có mới.
-Sáng ngày GH ta / đánh trói thầy Dần G
thế, Dần / có G3 không.-> nối bằng dấu
phảy.
-Nếu Dần / không buông chị ra, chốc nữa ông
lí vào đây, ông ấy / trói nốt cả u, trói nốt cả
Dần nữa đấy.->Nối bằng cặp chỉ từ ấy - đấy.
b- Cô tôi G dứt,cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng-> Nối bằng cặp phó từ
chưa-đã.
- Giá những cổ tục đã đầy đoạ mẹ tôi / là 1 vật G hòn đá , tôi / quyết vồ ngay lấy mà
Trang 9? Với mỗi cặp quan hệ từ QGV đây,
hãy cho biết ý nghĩa của từng cặp và
đặt một câu ghép với mỗi cặp ?
? Chuyển $ câu ghép em vừa đặt
ở bài 2 thành $ câu ghép mới
bằng 1 trong 2 cách sau:
+ Bỏ bớt 1 quan hệ từ
+ Đảo lại trật tự các vế câu
-Gv: Việc thay đổi các vế câu trong
câu ghép liên quan đến ý nghĩa của
câu và mđ của GH nói Do đó cũng
các vế câu trong câu ghép.(VD:
Không chỉ nhà , ) có trách nhiệm
đối với việc học tập của hs mà gia
đình và toàn XH cũng phải quan tâm
tới việc học tập của hs.)
cắn, mà mới thôi.-> nối bằng quan hệ từ.
c-Tôi / lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi / càng thắt lại, khoé mắt tôi / đã cay cay.->
nối bằng dấu 2 chấm và dấu phẩy
d-Hắn / làm nghề ăn trộm nên vốn không G lão Hạc bởi vì lão / FG3 thiện quá.-> nối
bằng quan hệ từ bởi vì.
2-Bài 2 (113 ):
a-Vì nên…: chỉ quan hệ nhân-quả.
-Vì nó bị ốm nên nó phải nghỉ học.
b-Nếu thì…: chỉ quan hệ điều kiện-giả
thiết
-Nếu trời không "A thì c.ta sẽ đi chơi.
c-Tuy nhưng… chỉ quan hệ GW bộ.
-Tuy trời "A tôi vẫn đi học.
d-Không những mà…: chỉ quan hệ tăng
tiến
-Không những nó rất ngoan mà nó còn học
rất giỏi.
3-Bài 3 (113 ):
a-Nó phải nghỉ học vì nó bị ốm
b-Nếu trời không G- chúng ta sẽ đi chơi c-Trời G G tôi vẫn đi học
d-Không những nó học rất giỏi mà nó còn rất ngoan
IV- Củng cố - Hướng dẫn học bài
Gv hệ thống lại kiến thức toàn bài
-Học thuộc 2 ghi nhớ, làm bài 4,5 (114 )
Trang 10-§äc bµi: C©u ghÐp (tiÕp theo) (§äc vÝ dô vµ tr¶ lêi c©u hái trong tõng phÇn).
Trang 11Tiết: 44
Tìm hiểu chung
về văn bản thuyết minh
A-Mục tiêu bài họ
: Giỳp Hs:
- + GW vai trò, vị trí và đặc điểm của văn bản thuyết minh trong đời sống con
GH$
- Phân biệt văn bản thuyết minh với các văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận
- Rèn kĩ năng viết và phân tích văn bản thuyết minh
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: ,- / văn bản 0 minh
-Những điều cần ý: Thuyết minh là 1 loại văn bản khác hẳn với tự sự , miêu tả,
nghị luận , hành chính-công vụ => văn bản thuyết minh là 1 kiểu văn bản riêng, mà các loại văn bản khác không thay thế GW$
C-Tiến trình tổ chức dạy-học:
I-ổn định tổ chức
II- Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra vở bài tập ngữ văn
III-Bài mới:
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
-Hs đọc các văn bản: Cây dừa Bình
Định, Tại sao lá cây có màu xanh lục,
Huế
? Mỗi văn bản trên trình bày, giới
thiệu, giải thích điều gì ?
? Em GH gặp các loại văn bản đó ở
đâu ?
=> HS: Các văn bản đó GH gặp ở
các loại sách: Địa lí, Lịch sử, Sinh học
…
? Hãy kể thêm 1 vài văn bản cùng loại
mà em biết ? (Động Phong Nha, Cầu
Thăng Long… Ngữ văn 6-Tập
II-Tr.128, 129) =>Gv: Các văn bản trên
đều là văn bản thuyết minh
? Vậy văn bản thuyết minh là văn bản
I-Vai trũ và đặc điểm chung của văn bản thuyết minh
1-Bài tập:
- “ Cây dừa Bình Định”:- Trình bày
ích lợi của cây dừa gắn bó với GH dân Bình Định
- “Tại sao lá cây có màu xanh lục”:
Giải thích về tác dụng của chất diệp lục làm cho lá cây có màu xanh
- “ Huế”: Giới thiệu Huế G là 1
trung tâm văn hoá nghệ thuật lớn của VN với những đặc điểm tiêu biểu riêng của Huế
->Đó là các văn bản khoa học
2 Bài học
*Văn bản thuyết minh: là kiểu văn bản
Trang 12bản ntn ?
Thảo luận theo nhóm:
? Các văn bản trên có thể xem là văn
bản tự sự (hay m.tả, nghị luận, b.cảm)
không ? Tại sao ? Chúng khác với các
văn bản ấy ở chỗ nào ?
=> HS: Khác ở chỗ: văn bản nào
trình bày
GW thuyết minh
? Các văn bản trên có những đặc điểm
chung nào làm chúng trở thành một
kiểu riêng ?
? Các văn bản trên đã thuyết minh về
đối GW bằng những 2G3 thức
nào ? Em có nhận xét gì về cách sử
dụng ngôn ngữ của các văn bản thuyết
minh trên ?
-Hs đọc ghi nhớ
-Hs đọc 2 văn bản: Khởi nghĩa Nông
Văn Vân và Con giun đất.
? Hai văn bản trên có phải là văn bản
thuyết minh không ? Vì sao ?
? Văn bản Thông tin về Ngày Trái Đất
năm 2000 thuộc loại văn bản nào ?
? Phần nội dung thuyết minh trong văn
bản này có tác dụng gì ?
thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện GW và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng 2G3 thức trình bày, giới thiệu, giải thích
*-Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh:
- Nhằm cung cấp tri thức về các hiện GW
và sự vật trong tự nhiên, xã hội, mang tính khách quan, xác thực và thực dụng
- Dùng 2G3 thức trình bày, giới thiệu, giải thích để thuyết minh các đặc điểm cơ bản của đối GW$
- Sử dụng ngôn ngữ chính xác, rõ ràng, cô
đọng, chặt chẽ và hấp dẫn
*Ghi nhớ: sgk (117 ).
II-Luyện tập:
1-Bài 1 (117 ):
-Văn bản (a) thuyết minh về cuộc khởi nghĩa
Nông Văn Vân.-> cung cấp kiến thức lịch sử.
-Văn bản (b) thuyết minh về con giun đất ->
cung cấp kiến thức sinh vật.
2-Bài 2 (118 ):
-Văn bản Thông tin về Ngày Trái Đất năm
2000 là văn bản nhật dụng, thuộc kiểu văn
nghị luận, có sử dụng yếu tố thuyết minh để nói rõ tác hại của bao bì ni lông, làm cho đề nghị có sức thuyết phục cao
D- Củng cố - Hướng dẫn học bài
-Thế nào là văn bản thuyết minh ? Văn bản thuyết minh có những đặc điểm gì ?
-Học thuộc ghi nhớ, làm bài 2 (118 )
...Thăng Long… Ngữ văn 6-Tập
II-Tr.1 28, 129) =>Gv: Các văn
đều văn thuyết minh
? Vậy văn thuyết minh văn
I-Vai trũ đặc điểm chung văn thuyết minh ... nào:
A-Nam Cao B-Ngô Tất Tố C-Thanh Tịnh D-Nguyên Hồng
2/ Nhân vật văn Tơi học ai:
"GH mẹ B-Ơng đốc C-Thầy giáo D-Nhân vật “tôi”
Câu...
Nông Văn Vân .-& gt; cung cấp kiến thức lịch sử.
-Văn (b) thuyết minh giun đất -& gt;
cung cấp kiến thức sinh vật.
2-Bài (1 18 ):
-Văn Thông