1.Khái niệm Trường từ vựng là tập hợp của những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa.?. Trong một trường từ vựng có thể tập hợp những từ có từ loại khác nhau không.[r]
Trang 1Tuần 2
Tiết 7 :MƠN TIẾNG VIỆT
I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
-Hiểu được thế nào là trường từ vựng.,
-Nắm được mối quan hệ giữa trường từ vựng với các hiện tượng ngơn ngữ
đã học như đồng nghĩa,trái nghĩa,ẩn dụ,hốn dụ,nhân hĩa,
-Rèn luyện kỹ năng lập trường từ vựng và sử dụng trường từ vựng trong nĩi,viết
II Tiến trình lên lớp
1.Ổn định :KTSS
2.KTBC:
3.Bài mới:
Hoạt động 1
*Yêu cầu h/s đọc kỹ đoạn văn trong sách giáo
khoa,chú ý những từ in đậm
? Các từ in đậm (mặt, da, gị má, đùi, đầu, cánh tay,
miệng) dùng để chỉ đối tương là người, động vật
hay sự vật? Tại sao em biết được điều đĩ?
-Các từ in đậm dùng để chỉ đối tượng là người
-Biết được điều đĩ vì các từ trên đều nằm trong
những câu văn cụ thể, cĩ ý nghĩa xác định
?Em hãy cho biết nét chung về ý nghĩa của nhĩm
từ trên là gì?
-Chỉ bộ phận của cơ thể con người
? Nếu tập hợp các từ in đậm ấy thành một nhĩm từ
thì ta cĩ một trường từ vựng.Vậy theo em, trường
từ vựng là gì?
-Trường từ vựng là tập hợp những từ cĩ ít nhất một
nét chung về nghĩa
? Cho nhĩm từ sau: cao, thấp, lùn, lịnh thịng, gầy,
béo, xác ve, bị thịt, cá rơ đực Nếu dùng nhĩm từ
này để miêu tả người thì trường từ vựng của chúng
là gì?
-Chỉ hình dáng con người
Hoạt động 2
I.Thế nào là trường từ vựng?
1.Khái niệm Trường từ vựng là tập hợp của những từ cĩ ít nhất một nét chung về nghĩa
Trang 2H/s đọc kỹ mục I.2
? Trường từ vựng mắt có thể bao gồm những
trường từ vựng nhỏ nào? Cho ví dụ?
-Trường từ vựng mắt:
+Bộ phận của mắt: lòng đen, con ngươi, lông
mày
+Hoat động của mắt: nhìn, ngó, trông liếc
? Trong một trường từ vựng có thể tập hợp những
từ có từ loại khác nhau không ? Vì sao?
-Có thể tập hợp những từ loại khác nhau Vì trong
trường từ vựng có nhiều trường nhỏ, mỗi trường
nhỏ tương ứng với mỗi từ loại
Ví dụ: Danh từ chỉ sự vật: con ngươi, lông mày
Động từ chỉ hoạt động: ngó, liếc
Tính từ chỉ tính chất: lờ đờ, toét,
lòa
? Một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác
nhau không ? cho ví dụ ?
-Do hiện tượng nhiều nghĩa nên một từ có thể thuộc
nhiều trường từ vựng khác nhau
Ví dụ:Từ :Bạc
-Trường màu sắc: đen, hồng
-Trường sắc thái tình cảm: xảo trá, lừa bịp, lật
lọng
-Trường kim khí: vàng, đồng, sắt
? Tác dụng của cách chuyển trường từ vựng trong
thơ văn và trong đời sống hàng ngày ? Cho ví dụ ?
-Tăng sức gợi cảm cho văn thơ và lời nói
Ví dụ: Dùng những từ trường từ vựng về người
chuyển sang trường từ vựng vể động vật, sự vật:
những từ chỉ suy nghĩ, hành động cách xưng hô của
con người
Như vậy:
-Thường có hai bậc trường từ vựng :lớn và nhỏ.
-Các từ trong một trường từ vựng có thể khác nhau
về từ loại.
-Một từ nhiểu nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ
vựng khác nhau.
-Cách chuyển trường từ vựng có tác dụng làm tăng
sức gợi cảm
2.Lưu ý
a/Thường có hai bậc trường từ vựng: lớn và nhỏ.
b/Các từ trong một trường
từ vựng có thể khác nhau
về từ loại.
c/Một từ nhiểu nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau.
d/Cách chuyển trường từ vựng có tác dụng làm tăng sức gợi cảm
II.Luyện tập
Trang 3Hoạt động 3
Bài tập 1:Đọc văn bản Trong lòng mẹ của Nguyên
Hồng, tìm các từ thuộc trường từ vựng “người ruột thịt”
- mợ, thầy, cô, em, cô Thông
Bài tập 2: hãy đặt tên cho mỗi trường từ vựng dưới đây:
a/ Lưới, nơm, câu, vó dụng cụ đánh bắt dhủy sản
b/ Tủ, rương, hòm, vali, chai, lọ Dụng cụ đựng đồ
c/ Đá, đạp, giẫm, xéo Hoạt động của chân
d/ Buồn,vui, phấn khởi, sợ hãi trạng thái tâm lý con người
e/ Hiền lành, độc ác, cởi mở Tính cách con người
f/ Bút máy, bút bi, phấn, bút chì Dụng cụ để viết
Bài tập 3: các từ in đậm trong đoạn văn thuộc
trường từ vựng thái độ
Bài tập 4:Xếp các từ
Khứu giác Thính giác
Mũi, miệng, thơm, thính, điếc
Tai, nghe, điếc, rõ, thính
Những bài tập còn lại h/s tự làm ở nhà
4.Củng cố:
- Trường từ vựng là gì? Cho ví dụ?
- Cách chuyển trường từ vựng có ý nghĩa gì? 5.Dặn dò:
- Học bài,làm bài tập 5,6
- Xem trước bài:Từ tượng hình Từ tượng thanh