Yêu cầu chung: - Về nội dung: HS viết được 1 bài văn lập luận giải thích được ND câu thơ của Bác Hồ: khuyên nhủ đồng bào mỗi mùa xuân tới nên hăng hái trồng cây để phủ xanh đất nước.. Từ[r]
Trang 1Tuần: 27, Bài 26
Kết quả cần đạt
Hiểu được ND phê phán hiện thực, tấm lòng nhân đạo của tg’ và những thành công nghệ thuật trong truyện ngắn: “ Sống chết mặc bay”
Bước đầu nắm được cách làm 1 bài văn lập luận Gthích
Vận dung được những hiểu biết chung về cách làm bài Gthích vào việc Gthích 1 vấn đề XH, văn học đơn giản, gần gũi
Ngày soạn: 17/03/2010 Ngày dạy: 19/03/2010 - Lớp 7B Bài 26, Tiết 105
Văn bản:
(Phạm Duy Tốn)
1 Mục tiêu cần đạt.
a Về kiến thức:
* Giúp HS:
- Hiểu được ND phê phán hiện thực, tấm lòng nhân đạo của tg’ và những
thành công nghệ thuật trong truyện ngắn “Sống chết mặc bay”
- Thấy được thái độ thờ ơ, thản nhiên, lạnh lùng trước thảm hoạ đau thương mà nhân dân đang gánh chịu của viên quan “ phụ mẫu chi dân” – lòng lang dạ sói Đó cũng là hình ảnh điển hình về tội ác của g/c thống trị đương thời Qua đó cũng thấy được lòng thương cảm, đau xót của t/g trước nỗi đau khổ ttạn cùng của người dân trong XH cũ
b Về kỹ năng:
- luyện kĩ năng đọc, kể, tóm tắt truyện, phân tích nhân vật qua các cách đối lập tương phản và tăng cấp
c Về thái độ:
- HS có thái độ lên án trước thái độ thờ ơ vô trách nhiệm của bọn quan lại pk đương thời, thương cảm,xót xa trứơc số phận thê thảm của người dẩntong XH cũ
- Có ý thức trách nhiệm lo lắng với lợi ích chung của mọi người
2 Chuẩn bị:
a.Thầy: Nghiên cứu SGK - soạn giáo án.
b Trò : Học bài cũ, đọc,tìm hiểu và soạn bài mới
3 Tiến trình bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ (2’):
( Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS)
* GTB: (1’) Câu tục ngữ : “ Sống chết mặc bay ” là câu nói thể hiện một lối sống vô trách nhiệm,chỉ nghĩ đén quyền lợi bản thân mình mà quên đi tất cả Điều
đó đã được minh chứng qua ngòi bút hiện thực của nhà văn Phạm duy Tốn trong tác phẩm cùng tên Để hiểu được chúng ta vào bài hôm nay
b Dạy nội dung bài mới
Trang 2?
G
G
G
?
?
?
H
?
G
- HS đọc chú thích (SGK Tr78)
Nêu 1 vài nét sơ lược về tg’ Phạm Duy Tốn?
Tp’ “ Sống chết mặc bay” được đánh giá ntn?
- HD đọc: Giọng kể - tả, lưu ý đoạn đối thoại
+ Quan Phụ Mẫu: Hách dịch, nạt nộ
+ Thầy đề, dân phu: Sợ sệt, khúm núm
- GV đọc 1 đoạn
- HS đọc
- Nhận xét
- GV kiểm tra phân giải nghĩa từ khó (chuẩn bị ở
nhà) của HS
Giải nghĩa một số từ:
*Thẩm lậu: Hình tượng chất lỏng ngấm qua và rỉ ra
chảy đi nơi khác -> Đê dã bị rò rỉ sắp vỡ
*Núng thế: trạng thái không còn vững chắc, khó
chống đỡ nổi -> Chỉ việc đê sắp vỡ
Vb’ miêu tả mấy cảnh chính, xđịnh bố cục?
- HS đọc phần 1
Cảnh hộ đê được gợi tả qua những chi tiết nào?
NX về ko gian, tgian, tình thế diễn ra sự việc? Tác
dụng?
- Thời điểm khuya khoắt, trời mưa to không ngớt,
nước sông dâng cao có nguy cơ đê vỡ
Tên sông dược nói cụ thể, những tên làng, phủ
được ghi = kí hiệu (X), điều này có ý nghĩa ntn?
Thể hiện dụng ý gì của tg’
Tg’ muốn bạn đọc hiểu câu chuyện xảy ra ko chỉ ở
1 nơi mà có thể là phổ biến ở nhiều nơi trong nước
ta thời kì này
I Đọc và tìm hiểu chung (15’)
1 Tgiả, Tphẩm.
- PDT: (1883-1924) quê ở Thường Tín Hà Tây Là 1 trong những người đầu tiên có t.tựu về t.ngắn VN
- Đây là tp’ thành công nhất của PDT được in trong truyện ngắn Nam Phong (1918)
2.Đọc:
3 Bố cục:
- P1: Từ đầu -> “hỏng mất”: Cảnh hộ đê của dân làng
- P2: Tiếp -> “ Điếu, mày!” cảnh Quan Phụ Mẫu trong đình
- P3: Còn lại: Cảnh vỡ đê
II Phân tích:
1 Cảnh hộ đê của dân làng (22’)
- Thời gian: Gần 1 giờ đêm
- Trời mưa tầm tã (Ko gian)
- Địa điểm: Khúc sông làng x thuộc phủ x
- Tình thế: Nước sông lên cao,
2, 3 đoạn đã thẩm lậu -> Tình thế hết sức nguy cấp
Trang 3?
?
?
?
?
G
T/g tập trung miêu tả cảnh gì ở đoạn này? Đưa các
chi tiết này lên đầu câu chuyện điều này có ý nghĩa
ntn ?
Tìm các chi tiết mtả cảnh hộ đê của dân làng?
Ko khí cảnh hộ đê gợi tả như thế nào?
Chỉ ra các phương pháp NT được SD đoạn này?
Biện pháp NT này có tác dụng ntn?
- Gợi tả không khí, cảnh tượng hộ đê của cả hàng
trăm dân phu đói khát, mệt tử, cố gắng liên tục từ
chiều, trong mưa gió, ướt như chuột lột thật nhốn
nháo, căng thẳng, sôi động, lộn xộn, sợ hãi và bất
lực Những âm thanh gợi 1 ko khí khẩn cấp, nguy
cấp của cảnh thiên tai đang từng lúc đe doạ cuộc
sống con người Điều mà tg’ tô đậm là sự bất lực
của sức người trước sức trời, sự yếu kém của thế đê
-> sức nước
đọc: “ Than ôi -> hỏng mất”
Em có nhận xét về kiểu câu? Tác dụng của kiểu câu
đó?
Bộc lộ thái độ lo lắng, ái ngại của tg’ trước cảnh hộ
đê của dân làng
Qua phân tích, em cảm nhận ntn về cảnh hộ đê?
-> Tình huống nóng bỏng, cấp thiết được thông báo lên hàng đầu: Mưa to, khúc sông Nhị
Hà sắp vỡ + Dân phu: Hàng trăm nghìn người, kẻ thuổng, người cuốc,
kẻ đội đất, kể vác tre, bì bõm, ướt như chuột lột
+ Trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng ngươì xao xác
+ Dưới sông: Nước cuồn cuộn bốc lên
+ Trên trời: Mưa tầm tã trút -> NT:- SD động từ, từ láy -So sánh
- Đối lập, tăng cấp( sức người - Sức mạnh thiên tai)
- Than ôi!
- Lo lắng, nguy thay
=> NT: Câu cảm thán
* Cảnh tượng nguy cấp, sự chống chọi tuyệt vọng của con người trước sức mạnh của thiên tai
c Củng cố,luyện tập: (3’)
* Củng cố: Bài hôm nay,các em cần thấy được:
- Tác giả, tác phẩm và bối cảnh được nói đến phần đầu câu chuyện
- Thấy được NT miêu tả đặc sắc của t/g qua cảnh cứu đê
* Luyện tập : - Đọc một đoạn văn : từ đầu -> Lo thay, nguy thay
d.Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (2’)
- Nắm chắc ND và NT của thành phần đã phân tích
- Chuẩn bị: Phần còn lại Giờ sau : tiếp tục tìm hiểu bài
Trang 4
Ngày soạn: 17/03/2010 Ngày dạy: 20/03/2010 - Lớp 7B
Bài 26, Tiết 106
Văn bản:
(Phạm Duy Tốn) (Tiếp )
1 Mục tiêu cần đạt.
a Về kiến thức:
* Giúp HS:
- Hiểu được ND phê phán hiện thực, tấm lòng nhân đạo của tg’ và những
thành công nghệ thuật trong truyện ngắn “Sống chết mặc bay”
- Thấy được thái độ thờ ơ, thản nhiên, lạnh lùng trước thảm hoạ đau thương mà
nhân dân đang gánh chịu của viên quan “ phụ mẫu chi dân” – lòng lang dạ sói Đó
cũng là hình ảnh điển hình về tội ác của g/c thống trị đương thời Qua đó cũng thấy
được lòng thương cảm, đau xót của t/g trước nỗi đau khổ tận cùng của người dân
trong XH cũ
b Về kỹ năng:
- Luyện kĩ năng đọc, kể, tóm tắt truyện, phân tích nhân vật qua các cách đối lập
tương phản và tăng cấp
c Về thái độ:
- HS lên án trước thái độ thờ ơ vô lương tâm, bất nhân vô trách nhiệm của bọn
quan lại pk đương thời; thương cảm,xót xa trứơc số phận thê thảm của người
dẩntong XH cũ
- Có ý thức trách nhiệm lo lắng với lợi ích chung của mọi người
2 Chuẩn bị:
a.Thầy: Nghiên cứu SGK - soạn giáo án.
b Trò : Học bài cũ, đọc,tìm hiểu và soạn bài mới
3 Tiến trình bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ (2’):
( Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS)
* GTB: (1’) Trong khi dân phu đang khốn cùng chống đỡ một cách tuyệt vọng
trước nguy cơ đê vỡ thì quan phụ mẫu đã “ hộ đê” ntn? ! Để hiểu được chúng ta
vào bài hôm nay
b Dạy nội dung bài mới
?
- HS kể tóm tắt VB
Trong khi dân làng đang tuyệt vọng, vất vả,
khốn đốn để lo giữ đê thì quan phụ mẫu ở
đâu? đó là nơi như thế nào?
II Phân tích:
2 Cảnh quan phụ mẫu ở trong đình:
( 20’)
- Quan ở trong đình:
+ Cách đó chừng 4, 5 trăm thước
+Cao và vững chài, nước thế nữa cũng
Trang 5?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
H
?
H
?
Quang cảnh trong đình được miêu tả ra
sao?
Những nhân vật nào có mặt trong đình? đó
là những người có vị trí như thế nào?
Ko khí ở đây có gì đặc biệt?
Trong cảnh đó, nổi bật lên là hình ảnh của
nhân vật nào?
Hình ảnh viên quan phụ mẫu được miêu tả
ra sao?
Bên cạnh ông ta có những gì?
Chi tiết trên cho ta thấy quan có lối sống
ntn?
Ông ta được giao nhiệm vụ đến đây để làm
gì?
- Đốc dân hộ đê
Thế nhưng việc ông ta quan tâm nhất lúc
này lại là gì? Thái độ của ông ta đối với
việc đó ra sao?
-> Ham mê cờ bạc đến quên đi tất cả
Từ đó ta thấy ông ta còn có thói xấu nào?
-HS đoc đoạn “khi đó -> Điếu mày”
Hãy tìm những hình ảnh tương phản xuất
hiện trong đoạn vừa đọc?
Khi quan sắp ù ván bài to thì có điều gì xảy
ra?
-> Đê sắp vỡ
Thái độ của quan ra sao?
Điềm nhiên? mặc kệ?Việc xảy ra coi như
ko phải việc đó thuộc trách nhiệm và ko
ảnh hưởng gì đến mình
Khi đó âm thanh nào lại dội đến từ bên
ngoài: âm thanh đó cho ta thấy sự việc đã
ko việc gì
- Trong đình:
+đèn thắp sáng trưng + Nha lệ, lính tráng, kẻ hầu người hạ
đi lại rộn ràng
- Đủ mặt: Quan phụ mẫu, thầy đề, đội nhất, thông phán, chánh tổng, lính tráng, nha lại Đều là những người có chức sắc, có trách nhiệm trước những công to, việc lớn (Được cử đi hộ đê) + Không khí tĩnh mịch, nghiêm trang, nhàn nhã, đường bệ, nguy nga, tôn nghiêm, lúc mau, lúc khoan, ung dung, êm ái, khi cười nói vui vẻ, dịu dàng
- Quan phụ mẫu:
+ Uy nghi, chiễm chệ ngồi, tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi ra tên người nhà quì xuống gãi
+ Bát yến, tráp đồi mồi, ống thuốc bạc, đồng hồ vàng, dao chuôi ngà -> hách dịch, độc đoán, quen thói xa hoa hưởng lạc
+ Đương vui cuộc tổ tôm
+ Ngài mà còn dở ván bài thì trời long,đát lở,đê vỡ dân trôi, ngài cũng thây kệ
-> Ham mê cờ bạc
Cvật xquanh -Tiếng kêu vang dội -Mọi người giật mình
-Có người nói: có khi đê vỡ
Q phụ mẫu -Điềm nhiên -Gắt: Mặc kệ
-Bảo: Có ăn
ko thì bốc
Trang 6?
?
?
?
?
?
đến mức nào?
- Nguy hiểm đã đến gần
Mọi người trong đình có thái độ ra sao?
Ai là người T.tin đê vỡ, người đó có hình
dạng ra sao?
- Lẫm láp, tất tả-> thải độ hoảng sợ
Quan bộc lộ thái độ của mình như thế nào?
Thái độ của đám Nha Lại?
Ơ’ đoạn truyện này tg’ SD biện pháp NT
nào là chủ yếu?
- Tương phản giữa tiếng kêu vang dội trời
đất của dân với thái độ điềm nhiên hưởng
lạc của quan,
- Tăng cấp:
+ Tình trạng căng thẳng ngày càng nguy
cập mức độ nguy hiểm ngày càng tăng
+mưa mỗi lúc 1 nhiều, nước mỗi lúc1 dâng
cao
+Âm thanh ngày càng rầm rĩ -> Sức người
đuối dần trước sức mạnh thiên tai báo hiệu
nguy cơ đê vỡ mỗi lúc 1 gần và cuối cùng
nó đã xảy ra
+Mức độ cờ bạc (đam mê) của quan mỗi
lúc càng thể hiện rõ hơn, đến mức: Vứt bỏ
cả trách nhiệm của mình vui sướng cực độ
khi được ù
Tất cả các chi tiết ở đoạn2 cho thấy tên
quan Phụ mẫu là kẻ như thế nào?
.Chỉ ra những từ ngữ miêu tả cảnh đê vỡ?
Em nhận xét như thế nào về cảnh đê vỡ?
Qua đó em hiểu Tg’ tỏ thái độ như thế nào?
-Tiếng rầm rĩ, tiếng
ào ào như thác, tiếng gà, chó, trâu
bò kêu vang tứ phái
- Mọi người nôn nao sợ hãi
-Có người báo tin
đê vỡ
-Thầy đề run tay cầm cập
chứ
-Quát: Ông cách cổ, ông
bỏ tù đuổi
nó ra -ù vui sướng -vì ù1 ván to
- NT: +Tương phản, tăng cấp
+Sd Nngữ đối thoại
=> Quan Phụ mẫu là kẻ vô trách nhiệm, tàn nhẫn vô lương tâm
3 Cảnh đê vỡ (8’)
- Nước: Lênh láng, xoáy thành vực
- Nhà: trôi băng
- Lúa má: Ngập hết
- Con người: + Sống ko có chỗ ở +Chết: ko nơi chôn => Cảnh thảm sầu
Trang 7?
H
Nêu những nét đặc sắc về: NT và ND?
Đọc ghi nhớ
III Tổng kết (4’)
1 Nghệ thuật:
- Tương phản đối lập, tăng cấp
- Giọng văn mỉa mai
2 Nội dung:
* Ghi nhớ- SGK
c Củng cố,luyện tập: (3’)
* Củng cố: Bài hôm nay,các em cần thấy được:
- Tác giả, tác phẩm và bối cảnh được nói đến phần đầu câu chuyện
- Thấy được NT miêu tả đặc sắc của t/g qua cảnh cứu đê
* Luyện tập :
- Quan sát 2 bức tranh SGK, cho biết ND của 2 bức tranh này là gì?
=> cảnh trái ngược nhau: 1 bên là quan lại ăn chơi vô trách nhiệm; 1 bên là người dân đang vất vả hộ đê
d.Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (2’)
- Nắm chắc ND và NT của thành phần đã phân tích
- Chuẩn bị: Phần còn lại Giờ sau : tiếp tục tìm hiểu bài
- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật của văn bản
- Làm bài tập phần luyện tập SGK
- Chuẩn bị bài: Những trò lố (Phan Bội Châu )
Trang 8
-Ngày soạn: 17/03/2010 Ngày dạy: 20/03/2010 - Lớp 7B
Bài 26, Tiết 106
Tập làm văn: CÁCH LÀM BÀI VĂN
LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
1 Mục tiêu cần đạt.
a Về kiến thức:
* Giúp HS:
- Nắm được cách thức cụ thể trong việc làm 1 bài vă lập luận giải thích
- Biết được những điều cần lưu ý và những lỗi cần tránh trong lúc làm bài
b Về kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng tìm hiểu đầu bài, tìm ý, lập dàn ý, phát triển thành 1 bài văn
c Về thái độ:
- HS Nthấy được tầm quan trọng của bài hướng dẫn về cách làm;có ý thức thái
độ nghiêm túc tìm hiểu để vận dụng
2 Chuẩn bị:
a.Thầy: Nghiên cứu SGK - soạn giáo án.
b Trò : Học bài cũ, đọc,tìm hiểu và soạn bài mới
3 Tiến trình bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ (5’):
- Hỏi: Thế nào là giải thích trong văn nghị luận?
- Đáp: Giải thích trong văn nghị luận là làm cho người đọc hiểu rõ các tư tưởng đạo lí, phẩm chất, quan hệ cần được giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi dưỡng tư tưởng tình cảm con người
* GTB: (1’)Để giúp các em có kỹ năng làm bài văn lập luận giải thích Tiết học hôm nay
b Dạy nội dung bài mới
H
?
?
Đọc đề
Xác định thể loại?Yêu cầu của
đề?
Cần Gthích những khía cạnh nào
I Các bước làm bài văn lập luận giải thích
(22’) Đề:
Nhân dân ta có câu tục ngữ: “ đi 1 ngày đàng học 1 sàng khôn” Hãy Gthích nội dung câu tục ngữ trên?
1 Tìm hiểu đề và tìm ý.
- Thể loại: Nghị luận giải thích
- Yêu cầu: Gthích nội dung câu tục ngữ: “Đi 1ngày
(Nên đi đây đi đó để mở rộng hiểu biết.N)
Trang 9?
?
?
?
H
?
?
H
?
về ND của câu TN?
Bài văn lập luân Gthích phải có
bố cục gồm các phần nào?
Phần mở bài cần đạt y /c gì?
Nhiệm vụ phần thân bài?
Kết bài có nhiệm vụ gì?
đọc các đoạn mở bài trong SGK
Theo em phần MB có nhiệm vụ
gì?
Các đoạn văn trên có đáp ứng
yêu cầu cho phần MB của bài
văn Gthích ko?
–> Có
Có thể có một hay nhiều cách
MB?
*Tìm ý:
-Đi 1 ngày đàng nghĩa là gì?
-1 sàng khôn là gì?
-Vì sao đi 1 ngày đàng học 1 sàng khôn?
-Cần đi như thế nào?
-Cần học ra sao?
2 Lập dàn bài:
=> Bố cục 3 phần: MB-TB- KB a) Mở bài:
– Giới thiệu câu TN, nêu nội dung cần giải thích b) Thân bài:
Lần lượt trình bày ND Gthích?
- Giải thích câu tục ngữ
*Nghĩa đen +nghĩa bóng?
-Đi một ngày đàng: Đi rất xa
- Học một sàng khôn: học được nhiều điều mới lạ
- Tại sao lại nói: “Đi một ngày đàng sàng khôn”?
+Câu tục ngữ đúc rút 1 kinh nghiệm: Đi xa nhìn thấy cái mới l ạ, mở rộng tầm hiểu biết
+Nếu cứ ru rú ở nhà thì hạn chế sự hiểu biết +Đi xa dù là đi chơi, k có ý định học thì vẫn cứ học được và khôn ra
-Ngoài việc đúc rút ra kinh nghiệm câu tục ngữ còn có TD gì?
+Thể hiện một lời khuyên, khích lệ
+Thể hiện khát vọng thầm kín muốn được đi xa
để mở rộng tầm hiểu biết để thoát khỏi sự hạn hẹp của tầm nhìn
c Kết bài
- Nêu ý nghĩa của điều được giải thích với mọi người
3 Viết bài.
a Mở bài
=>Giới thiệu điều cần giải thích, phương hướng giải thích
- Có nhiều cách MB: trực tiếp,gián tiếp( nêu tình
Trang 10?
?
?
?
?
H
?
?
?
?
?
H
TB có nhiệm vụ gì?
Làm thế nào để đoạn văn phần
TB liên kết được với phần MB
và các đoạn sau của TB liên kết
với được với nhau?
Có thể dùng những từ ngữ nào
có thể dùng để chuyển tiếp ( liên
kết) giữa các đoạn?
Nếu một câu tục ngữ,hay một
câu nói có 2 lớp nghĩa thì ta xẽ
giải thích những lớp nghĩa nào?
GT lớp nghĩa nào là n/vụ c/yếu?
Có ý kiến CR: “ Viết bài văn GT
cũng cần đến dẫn chứng” Em
có đ/ý với ý kiến này không?
Đọc kết bài
Kết bài có nhiệm vụ gì? Kết bài
phải đảm bảo những yêu cầu
nào?
Khi viết xong bài phải làm gì?
Tại sao?
Từ đó em hãy rút ra những nhận
xét về cách làm một bài văn
GT?
kết bài khác cho đề bài trên?
2 MB trên có gì khác nhau?
C1: khẳng định trực tiếp
C2: Nêu tình huống đối lập
huống đối lập, đi từ chung đến riêngvv
b.Thân bài
=> Lần lượt trình bày những nội dung cần giải thích
- Cần có từ ngữ chuyển tiếp để liên kết các đoạn
Có thể dùng các từ ngữ khẳng định, phủ định, khái quát vv để chuyển tiếp giữa các đoạn,các phần
VD: Thât vậy, đúng vậy, tóm lại vv
- Nếu điều cần giải thích có 2 lớp nghĩa thì ta phải giải thích cả 2 lớp nghĩ những nội dung GT chủ yếu ở lớp nghĩa bóng
- Lời văn giải thích chủ yếu dùng lý lẽ,lập luận Tuy nhiên cũng cần có thêm dẫn chứng để lời
GT tăng thêm tính thuyết phục
c.Kết bài:
=> Nêu ý nghĩa của điều cần giải thích
- KB phải hô ứng với MB
4 Đọc lại và sửa chữa.
* Ghi nhớ: SGK Tr86
II Luyện tập: (12’)
- VD1:
Được học hỏi nhiều điều qua những chuyến đi
xa thật là 1 điều thú vị “Đi 1 ngày sàng khôn” – Câu nói của người xưa vẫn còn nguyên giá trị trong CS hôm nay
- VD2:
Có những người chỉ quanh quẩn trong CS thường ngày vẫn học được nhiều điều Tuy nhiên những kiến thức mới lạ, thực tế mà bản thân thu lượm được qua những chuyến đi xa vẫn có ý nghĩa hơn Vì vậy, ta lại càng tâm đắc với lời nhắc như của người xưa: “Đi 1 ngày sàng