Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 15 - Trường THCS Trực Đại

Nêu công dụng của những dấu câu đó ?Hs trao dổi ,thảo luận và trả lời câu hỏi -Bốn loại dấu câu đã học là :dấu chấm ,dấu chấm hỏi ,dấu chấm than ,dấu phảy GVhướng dẫn học sinh lập bảng t[r]

Tuần 15 -Tiết 57: Bài 15

(Phan Bội Châu)

Ngày soạn: 20/11/2008 Ngày dạy:

I- Mục tiêu cần đạt: giúp HS

- Cảm nhận được vẻ đẹp của những chí sĩ yêu nước đầu thế kỉ XX, những người mang chí lớn cứu nước, cứu dân dù ở hoàn cảnh nào vẫn giữ được phong thái ung dung, khí phách hiên

ngang, bất khuất và niềm tin vào sự nghiệp giải phóng dân tộc

- Củng cố nâng cao hiểu biết về thơ Thất ngôn bát cú đường luật, tác dụng của nối nói khoa trương, phóng đại

- Giáo dục lòng biết ơn, cảm phuch tư thế, ý chí của người anh hùng, nhà cách mạng Phan Bội Châu nói riêng và những chiến sĩ yêu nước đầu thế kỉ nói chung

II- Chuẩn bị

- GV: Nghiên cứu bài, soạn giáo án tìm hiểu thêm tư liệu về Phan Bội Châu ,Bảng phụ

- HS: Soạn bài, ôn lại đặc điểm thơ thất ngôn bát cú đường luật ở lớp 7

III- Tiến trình lên lớp:

Hoạt động 1

1, ổn định tổ chức (1’)

2, Kiểm tra bài cũ: (Hình thức vấn đáp )(3’)

?Em hãy phân tích ý nghĩa của bài toán hạt thóc từ thời cổ đại trong văn bản bài toán dân số

?Muốn thực hiện có quả chính sách dân số ,chúng ta phải làm gì ?

-Giám bớt tỷ lệ gia tăng ,sinh để có kế hoạch

3, Bài mới

Hoạt động 2

Giới thiệu bài mới (1’): Gợi lại một số nét về tình hình đất nước và Cách mạng Việt Nam

đầu thế kỉ XX với sự xuất hiện của nhà nho yêu nước và tác phẩm của họ

Lịch sử CMVN đầu thế kỉ XX là những năm đen tối của lịch sử dân tộc Phong trào Cần

Vương chống Pháp do các nhà nho lãnh đạo hơn 30 năm cuối thế kỉ XIX đã dập tắt Phong trào CMVN chuyển sang giai đoạn mới theo khuynh hướng dân chủ tư sản do các nhà nho yêu nước lãnh đạo Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh là những nhà nho yêu nước tiíep thu tư tưởng mới quyết đem tài sức của mình để thực hiện khát vọng xoay chuyển đất trời, đánh

đuổi giặc thù, chấn hưng đất nước – Với lý tưởng đó họ lao vào cuộc đấu tranh gian khổ, hy sinh, thậm chí phải đối diện với cái chết họ với không sờn lòng, nản chí Bởi thế khi bị rơi

vào vòng tù ngục, các chí sĩ cách mạng làm thơ để bày tỏ chí khí khí của mình Bài thơ “Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác”là một bài thơ thuộc loại thơ đó

Hoạt động 3

(?) Hãy dựa vào SGK thuyết minh cuộc đời và sự

nghiệp của Phan Bội Châu?

:- Phan Bội Châu (1867-1940) - hiệu Sào Nam

Quê làng Đan Nhiệm-xã Kim Liên-huyện Nam

Đàn-tỉnh Nghệ An

- Năm 33 tuổi đỗ đầu kì thi hương

- Là nhà yêu nước, nhà cách mạng lớn nhất nước ta

I Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm (5 phút)

1 Tác giả,- Là nhà yêu nước, nhà

cách mạng lớn nhất nước ta trong vòng 25 năm đầu thế kỷ XX

trong vòng 25 năm đầu thế kỷ XX.

- Đã từng xuất dương sang Nhật, trung Quốc, Thái

Lan để mưu đồ sự nghiệp cứu nước

- Tác phẩm của ông bao gồm nhiều thể loại thể

hiện lòng yêu nước, thương dân, khát vọng ĐLTD,

ý chí kiên cường bền bỉ

+ Hải ngoại huyết thư (thơ chữ Hán)

+ Sào Nam thi tập (thơ chữ Hán + Nôm

+ Trúng quang tâm sử (tiểu thuyết)

+ Phan Bội Châu niên biểu (hồi kí chữ Hán)

(?) Văn bản này được tạo bằng phương thức nào?

- Biểu cảm

(?) Thuộc thể loại gì?- VB Trữ tình

(?) Nếu là biểu cảm thì tình cảm ở đây được biểu

lộ trực tiếp hay gián tiếp? Vì sao?

(?) Vậy nhân vật trữ tình ở bài thơ này là ai?

- Là nhà yêu nước Phan Bội Châu

(?) “Cảm tác” nghĩa là cảm xúc được viết ra thành

sáng tác Vậy “cảm tác…QĐ” có nghĩa như thế

nào? - Cảm xúc được viết ra khi bị giam trong nhà

ngục Quảng Đông

(?)Vì thế hoàn cảnh sáng tác bài thơ có gì đặc biệt

- Được viết trong tù

.GV Lúc này ông đã bị thực dân Pháp kết án tử

hình vắng mặt(1912) nên việc vào tù đối với ông là

đồng nghĩa với cái chết Làm xong bài thơ PBC đã

ngâm lớn rồi cười vang động cả 4 vách hầu như

không biết mình đang bị nhốt trong ngục

Hoạt động 4

- GV hướng dẫn HS đọc bài thơ

- Giọng hào hứng chú ý ngắt nhịp 4/3, riêng câu 3

nhịp 3/4, câu cuối giọng thách thức, ung dung, nhẹ

nhàng

- Kết hợp giải nghĩa từ khó trong quá trình tìm

hiểu bài thơ

? Văn bản được viết theo thể loại nào?

(?) Hãy thuyết minh ngắn gọn đặc điểm của thể

thơ này về các mặt

- Số lượng câu, chữ

- Cách hiệp vần

- Phép đối

- Bố cục

Đề: câu1,2

- 4 phần Thực: câu 3,4

Luận: câu 5,6

2 Tác phẩm

- Bài thơ “vào nhà ngục Quảng

Đông cảm tác”sáng tác vào năm

1914 Trích “ngục trung thư” khi PBC bị bọn quân phiệt tỉnh Quảng

Đông (TQ) bắt giam-PBC làm bài thơ này để tự an ủi mình và bày tỏ cảm xúc trong những ngày đầu mới vào ngục

II,Đọc và tìm hiểu chú thích cấu

trúc văn bản (5’)

Kết: câu 7,8

Hoạt động 5

Cho HS đọc ,Gv nhận xét

- Thể thất ngôn bát cú Đường luật

- HS đọc 2 câu đầu và giải thích các từ: hào kiệt,

phong lưu (theo chú ý)

- Hào kiệt

- Phong lưu

GV-> Từ Hán Việt chỉ người có tài chí, phong thái

ung dung, đường hoàng

(?) Phép tu từ gì được sử dụng ở ngay câu thơ đầu?

- Điệp từ “vẫn”

(?) Điệp từ “vẫn” có tác dụng gì trong câu thơ?

- Khẳng định phong thái ung dung, đàng hoàng

của một bậc anh hùng không thay đổi trong bất kì

hoàn cảnh nào

(?) Câu thơ thứ 2 nhịp thơ và giọng thơ có gì khác

so với câu 1?

- Nhịp thơ thay đổi từ 4/3 ->3/4 với giọng thơ pha

chút đùa vui, dí dỏm

(?) Từ đó hiểu như thế nào về quan niệm sống của

PBC?

GV: PBC quan niệm rằng con đường cứu nước là

một chặng đường dài đầy chông gai Để về đến

đích cần phải có quyết tâm cao nhưng do những

khó khăn khách quan thì nhà tù là nơi dừng chân

tạm nghỉ để rồi lại tiếp tục đi tiếp (quan niệm này

không chỉ của riêng PBC mà của cả các nhà Cách

mạng nói chung)

?Qua hai câu thơ ,em cảm nhận được nội dung cơ

bản gì ?

- GV lưu ý HS

Đặt 2 câu thơ vào hoàn cảnh tác giả lúc bấy giờ

(đã lãnh bản án tử hình) mới thấy hết được tư thế

tinh thần, ý chí của tác giả

HS đọc tiếp câu 3,4

(?) Nhận xét giọng điệu có gì thay đổi so với hai

câu đề?

- Giọng thơ trầm hẳn xuống để bộc bạch tâm sự

của mình

(?) Đó là tâm sự gì?

Là cách gọi mỉa mai về hành động khủng bố

người yêu nước của thực dân Pháp (chúng gọi

người yêu nước là người có tội)

* Chỉ ra phép đối và phân tích tác dụng

III, Tìm hiểu chi tiết văn bản (20’)

1 Hai câu đề (5’)

*Với giọng điệu cứng cỏi pha chút

đùa vui,nhà thơ đã diễn tả một phong cách ung dung, bình thản,

đàng hoàng trước tù ngục và quan niệm sống của người tù Cách mạng

2, Hai câu thực (5’)

(?) Em hiểu như thế nào về lơì tâm sự đó?

- Tâm trạng đau đớn, gắn nỗi đau của bản thân với

nỗi đau của dân tộc Vì mất nước nên người anh

hùng trở thành người có tội Đó là nỗi đau của một

người anh hùng cứu nước

?Thông qua hai câu thơ tác giả giúp em cảm nhận

gì về tình cảm ,cảm xúc của nhà thơ

- HS đọc 2 câu 5, 6

Giải thích các từ: bủa tay, kinh tế (theo chú giải)

(?) Phát hiện giọng điệu và thủ pháp nghệ thuật ở

hai câu luận

- Giọng thơ trở lại hao hứng, sảng khoái

- Lối nói khoa trương và phép đối

Bủa tay/ ôm chặt/ bồ/ kinh tế

Mở miệng/ cười tan/ cuộc/ oán thù

(?) Lối nói khoa trương và phép đối có tác dụng gì

trong việc biểu hiện hình ảnh người anh hùng hào

kiệt này?

*- Gợi tả khí phách hiên ngang, hoài bão lớn lao,

kì vĩ của người anh hùng

- HS đọc hai câu kết

?Em có nhận xết gì về cách diễn đạt của tác giả ở

hai câu thơ ? (Dùng cách nhủ thầm ,tự an ủi động

viên mình )

? Nhà thơ đã tự an ủi động viên mình điều gì ?

-còn thân ,còn sự nghiệp

(?) Các từ “thân ấy”và “sự nghiệp” được hiểu như

thế nào?

- “Thân ấy” chỉ PBC

- “Sự nghiệp”chỉ sự nghiệp mà PBC theo đuổi

(?) Câu thứ 7 sử dụng nghệ thuật gì?

- Điệp từ “còn”

(?) Điệp từ “còn” làm thơ cho lời thơ như thế nào?

- > lời thơ đanh thép, hùng hồn

(?)Em cảm nhận được gì từ hai câu thơ ấy?

GV: Nhà thơ khẳng định ý chí hiên ngang, bất

khuất, coi thường tù ngục và cái chết – còn sống

là còn chiến đấu, còn tin tưởng vào sự nghiệp

chính nghĩa của mình vì thế mà không sợ bất kì

thử thách nào

Hoạt động 5

(?) Đọc bài thơ em thấy bài thơ có giá trị gì về

nghệ thuật?

-Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

Giọng thơ trầm lắng + phép đối sử dụng rất chỉnh góp phần bộc lộ tình cảm và tâm sự của tác giả đồng thời nổi bật lên khí phách hiên ngang trong hoàn cảnh tù đày

3) Hai câu luận (5’)

4) Hai câu kết (5’)

*Hai câu kết đã thể hiện niềm tin

,tinh thần lạc quan đường hoàng cư\ngs cỏi biết làm chủ bản thân ,coi

thường gian lao nguy hiểm của

người tù cách mạng

IV ,Tổng kết (5’) 1.Nghệ thuật

Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật -Giọng điệu thơ hào hùng rắn rỏi

-Giọng điệu thơ hào hùng rắn rỏi mạnh mẽ có sức

lôi cuốn mạnh mẽ người đọc

-Lối nói khoa trương ,đối ,điệp ngữ

?Bài thơ để lại cho em cảm xúc gì sâu sắc nhất

Bài thơ đã làm hiện lên cốt cách của một người

anh hùng với phong thái ung dung, đàng hoàng,

khí phách hiên ngang, bất khuất ,có niềm tin mãnh

liệt vào sự nghiệp cứu nước trong chốn lao tù của

nhà yêu nước PBC

-> Đây chính là những phẩm chất tốt đẹp của

những người tù yêu nước những năm đầu thế kỉ

XX

Ghi nhớ (1 phút):Gọi hs đọc ghi nhớ sgk

Hoạt động 6

4, Củng cố (4’)

1- Hãy tìm thêm những bài thơ thể hiện phẩm chất

tốt đẹp của người tù yêu nước

2- Chỉ ra đặc điểm của thể thơ thất ngôn bát cú

Đường luật.thể hiện trong bài thơ ?

VD : Câu 3,4; câu 5,6 bắt buộc phải đối ý, đối

lời

Đã/ khách không nhà/ trong/ bốn biển

Lại/ người có tội/ giữa/ năm châu

Bủa/ tay/ ôm chặt/ bồ/ kinh tế

Mở miệng/ cười tan / cuộc/ oán thù

Tạo nên sự đăng đối, hài hoà làm cho tầm vóc

nhân vật trở nên lớn lao, kì vĩ

-Cho hs trả lời miệng GV nêu đáp án đúng :D

5 Hướng dẫn về nhà : (1’)

-Học nắm chắc giá trị nội dung và nghệ thuật

Làm bài tập :Trình bày cảm nhận của em về

Hai câu thực và hai câu luận của baì thơ

Về nhà HS tìm thêm ví dụ phân tích phép đối và

tác dụng của nó

-Tìm hiểu trước bài thơ :”Đập đá ở Côn Lôn “

* Rút kinh nghiệm :

mạnh mẽ có sức lôi cuốn mạnh mẽ người đọc

-Lối nói khoa trương ,đối ,điệp ngữ

2 Nội dung:

Bài thơ đã làm hiện lên cốt cách của một người anh hùng với phong thái ung dung, đàng hoàng, khí phách hiên ngang, bất khuất ,có niềm tin mãnh liệt vào sự nghiệp cứu nước trong chốn lao tù của nhà yêu nước PBC

V Luyện tập Bài tập :Nhận đinh nào nói đúng

nhất thái độ của Phan Bội Châu về

sự nghiệp của bản thân mình trong hai câu thơ :

“Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế

Mở mệng cười tan cuộc oán thù “

A: Thể hiện quyết tâm khôi phục lại đất nước trong mọi hoàn cảnh ,dù hoàn cảnh ấy có bi đát đến đâu B: Thể hiện ý chí quyết tâm khôi phục lại nền kinh tế của đất nước ,xoá bỏ thù hận

C: Không thay đổi ý chí ,lạc quan tin tưởng và một lòng thay đổi sự nghiệp cứu nước ,cứuđời

D: Cả A,B,c,đều đúng

Bài 15 - Tiết 58

Đập đá ở Côn Lôn

(Phan Châu Trinh )

Ngày soạn: 20/11/2008 Ngày dạy: / /2008

I Mục tiêu cần đạt:

Qua bài giảng GV giúp HS cảm nhận được vẻ dẹp của những chí sĩ yêu nước đầu thế kỉ

XX Những người mang chí lớn cứu nước, cứu dân Phong thái ung dung, khí phách hiên

ngang, bất khuất với niềm tin không đổi dời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc

Hiểu được sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của tác giả

II Chuẩn bị

Thầy : Nghiên cứu soạn giáo án Đọc thêm tài liệu để tìm hiểu về cuộc đời sự nghiệp

của Phan Châu Trinh

+ Bảng phụ

Trò :Tìm hiểu trước bài học

III Tiến trình hoạt động dạy và học

Hoạt động 1

1, ổn định tổ chức (1’)

2 Kiểm tra bài cũ (3’)

Em hãy đọc thuộc lòng bài thơ “vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác” Phân tích vẻ đẹp hai câu cuối

Gợi ý:+ Khẳng định tư thế hiên ngang của con người đứng cao hơn cái chết

+ Khẳng định ý chí thép gang mà kẻ thù không thể nào bẻ gãy được

+ Con người ấy sống là còn chiến đấu còn tin tưởng vào sự nghiệp chính nghĩa của

mình, thắng lợi Vì vậy không sợ trước một gian khổ thử thách nào

3 Bài mới:

Hoạt động 2 :Dẫn vào bài (1’)

GV Cũng như Phan Bội Châu ,Phan Châu Trinh cũng là một nhà nho yêu nước ,nhà cách

mạng lớn ở nước ta đầu thế kỉ XX Vậy tinh thần ,ý chí và nghị lực của ông như thế nào ,giờ học hôm nay chúng ta tìm hiểu một bài thơ của ông dó là :”Đập đá ở Côn Lôn”

Hoạt động 3

?Em hiểu gì về nhà thơ Phan Châu Trinh ?

GV ÔNg là người học giỏi ,,thi đỗ phó bảng ,làm quan

một thời rồi caío quan đi du ngoạn nhiều nơi

-Từng dạy học ở đông kinh nghĩa thục và nêu cao phong

trào duy tân

-1908ông bị bắt và bị đày đi Côn Đảo và bị vu cho tội

khởi xướng phong trào chống thuế ở Trung kì Sau hơn

ba năm được tha và ông đã sang pháp sống ,hoạt động cổ

vũ cho phong trào yêu nước và tư tưởng dân chủ

-1926 ông về nước và bị mất đột ngột Đám tang ông

được tổ chứ với nghi lễ một quốc tang và trở thành một

1 Giới thiệu tác giả, tác

phẩm (5’)

1 Tác giả (1872-1926), quê Hà

Đông

phong trào yêu nướcrầm rộ khắp Bắc-Trung -Nam

? Nêu hoàn cảnh ra đời của ?

- Đầu năm 1908 nhân dân Trung Kỳ nổi dậy chống

sưu thuế Phan Châu Trinh bị bắt, bị kết án chém và đày

ra Côn đảo (tháng 4 - 1908) Nhiều tháng sau nhiều thân

sĩ yêu nước khắp Trung Kỳ, Bắc kỳ cũng bị đày ra đấy

Ông đã viết bài thơ này để động viên an ủi mình và các

đồng chí

Hoạt động 4

Bài thơ được viết theo thể thơ nào ?Bố cục của bài thơ

gồm mấy phần ?

- 4 câu đầu;Nêu việc đập đá và khí phách của người tù

- 4 câu tiếp :ý chí kiên cường ,tấm lòng son sắt của người

chiến sĩ cách mạng

GV Bài thơ vẫn có đủ bố cục 4 phần nhưng xét về ý thì 4

câu đầu có ý lèn mạch ,4câu sau có ý liền mạch nê có thể

chia 2 phần như trên

?Nêu nội dung của bài thơ ?

Hs đọc phần chú thích để tìm hiểu nghĩa của từ khó

? Theo em bài thơ này cần đọc với giọng như thế nào ? -

Khẩu khí ngang tàng giọng điệu hào hùng của tác giả

GV đọc Gọi hs đọc,nhận xét cách đọc

Hoạt động 5

? Gọi hs đọc 4 câu thơ đầu

GV :Như ta đã biết ,bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nhà

thơ đang là tù nhân và phải lao động khổ sai là đập đá

- Đập đá vốn là công việc rất cực nhọc,nhất là lại ở trong

tù và thiên nhiên khắc nghiệt

? Mở đầu bài thơ ,tác giả đã giới thiệu về công việc đập

đá như thế nào ?

-Làm trai ….núi non ?

? Qua câu thơ tác giả đã gợi ra trước mắt ta hình ảnh

nào? (Tư thế đứng của một kẻ làm trai giữa đất trời Côn

Lôn )

?Em có cảm nhận gì về tư thế ấy ?

- Đây không phải là thế đứng của kẻ tầm thường mà là tư

thế của người đang làm phận sự của một kẻ anh hùng

,một bậc trượng phu đàng hoàng hiên ngang ,lẫm liệt

GV Đúng như vậy ,từ xa xưa nhân dân ta cũng đã từng

quan niệm kẻ làm trai tức là phải đồng nghĩa với anh

hùng Chí làm trai là chí khí của người anh hùng như

Nguyễn Công Trứ đã từng nói:

2 Tác phẩm :

- Viết khi tác giả đang bị tù đày

ở Côn Đảo

-Thể thơ :Thất ngôn bát cú

Đường luật

-Nội dung :Bài thơ thể hiện tấm

lòng yêu nước, khí phách hiên ngang kiên cường lẫm liệt của

người tù yêu nước

II Đọc và tìm hiểu chú thích,

bố cục văn bản (5’)

III Tìm hiểu chi tiết văn bản (20’)

1 , Bốn câu thơ đầu:

Tư thế người tù :Hiên ngang

Chí làm trai, Nam Bắc Tây Đông Cho phỉ sức vẫy vùng trong bốn bể.

Hay như :Làm trai cho đáng nên trai

Phú Xuân cũng trải Đồng Nai cũng từng

?Như vậy ,qua câu thơ mở đầu em hiểu gì về tư thế tháI

độ của nhà thơ ?

- Sừng sững hiên ngang toát lên vẻ đẹp hùng tráng)

(Ca dao)

GV Có thể nói đó là cách nói của con người có chí khí

,có tư thế hiên ngang không hề nao núng trước khó khăn

thử thách

? Đọc 3 câu thơ tiếp?

?Đến 3 câu thơ này em thấy nhà thơ đã làm gì ?

-Miêu tả công việc đập đá

?Công việc đập đá được tác giả miêu tả như thế nào ?

Lừng lẫy làm cho lở núi non Xách búa đánh tan năm bảy đống

Ra tay đập bể mấy trăm hòn

? Đọc các câu thơ lên ,cảm nhận về gì công việc của

người tù đó?

Dùng búa khai thác đá ở hòn núi ngoài Côn Đảo, công

việc vất vả nặng nhọc

GV mục đích của kẻ thù là chọn việc đập đá để cưỡng

bức lao động huỷ hoại sức lực và làm tê liệt ý chí đấu

tranh của người tù

?Trong 3 câu thơ tác giả dùng nghệ thuật gì? Có phải ở

đây thuần chỉ diễn tả nỗi vất vả cực nhọc của công việc

đập đá không?

-Đùng từ láy “lừng lẫy “gợi tả âm thanhh đập đá làm

chấn động đát trời

Mà tác giả muốn nói với chúng ta điều gì lớn hơn về tầm

vóc người tù?

Bằng bút pháp ẩn dụ khoa trương câu thơ không chỉ miêu

tả chân thực công việc lao động nặng nhọc vất vả mà còn

khắc hoạ tầm vóc khổng lồ, sức mạnh to lớn, khí thế hiên

ngang lừng lẫy như bước vào cuộc chiến đấu đầy quyết

liệt với kẻ thù không đội trời chung

-Dùng hình ảnh gợi tả “Làm cho lở núi non “nói lên hiệu

quả của một sức mạnh phi thường ,một chiến công vang

dội làm kinh thiên động địa

? Nhận xét cách sử dụng từ miêu tả hành động?

Xách búa, ra tay, làm cho lở núi non, đánh tan năm baye

đống, đập bể mấy trăm hòn.-đây là cách sử dụng liên tiếp

hàng loạt những động từ mạnh ,các số từ chỉ lượng

?Qua cách miêu tả ấy ,em có suy nghĩ gì về hành động

Câu thơ mở đầu đã thể hiện một tư thế hiên ngang,một thái

độ kiêu hãnh của người có chí lớn,có khát vọng hành động mãnh liệt để tự khảng định vị trí của chính mình

việc làm đập đá của người tù?

-Hành động quả quyết, mạnh mẽ phi thường với sức

mạnh ghê gớm, thần kỳ

-Hành động ấy còn thể hiện một thái độ căm phẫn bất

bình một tinh thần quyết tâm chống lại bất công ,sẵn

sàng hành động vì công lí

?Qua 4 câu thơ em có cảm nhận gì về hình ảnh người tù

Cách mạng

GV: Hình ảnh người tù cách mạng trong tư thế ngạo nghễ

vươn cao ngang tầm vũ trụ Biến một công việc đập đá

lao động cưỡng bức mệt nhọc vất vả thành một công việc

chinh phục thiên nhiên dũng mãnh của con người có sức

mạnh thần kì

? Đọc 4 câu thơ này em liên tưởng sức mạnh của nhân

vật nào trong thần thoại?

Mở rộng liên tưởng:

Tầm vóc lớn lao phi thường của người tù như Đam

San, Sơn Tinh, Thuỷ Tinh, Thánh Gióng trong các truyện

thần thoại cổ xưa

? Cảm nhận khái quát của em về hình ảnh người tù đập

đá?

Phân tích + thảo luận nhóm:

+ Câu thơ dựng lên tượng đài uy nghi về con người anh

hùng với khí phách hiên ngang lẫm liệt sừng sững giữa

đất trời

+ Khẩu khí ngang tàng ngạo nghễ của con người giám

coi thường gian nan, thử thách

Chuyển ý: Nếu 4 câu thơ đầu là sự miêu tả kết hợp với

biểu cảm thì 4 câu thơ cuối tác giả trực tiếp bộc lộ cảm

xúc và suy nghĩ của mình

? Đọc hai câu luận em hãy nghiên cứu kết cấu của nó?

Chỉ ra kết cấu đối lập?

Tháng ngày Thân sành sỏi

Mùa nắng Dạ sắt son

? Ngoài hình ảnh đối lập tác giả còn dùng biện pháp nghệ

thuật gì?

- ẩn dụ :mưa, nắng; thân sành sỏi; dạ sắt son

? Thông qua hình ảnh ẩn dụ mưa, nắng; thân sành sỏi;

dạ sắt son nhà thơ muốn gửi gắm đến ta điều gì? Ta cảm

nhận cụ thể từng hình ảnh?

HS-GVnhận xét và phân tích một số vấn đề còn thiếu

+ Tháng, ngày: thời gian không phải là một sớm một

chiều, mà dài dằng dặc, triền miên qua nhiều năm tháng,

dẻo dai bền bỉ

*Bốn câu thơ đầu của bài thơ

đã dựng lên bức tượng đài uy nghi về về hình tượng người tù nhân Côn Đảo ,những anh hùng cứu nước giữa chốn địa ngục trần gian với khí phách hiên ngang lẫm liệt đường hoàng với chí khí ngang tàng sẵn sàng đối mặt với gian nan, thử thách

2- Bốn câu thơ cuối:

+ Mưa, nắng: thử thách vất vả, gian khổ.

+ Thân sành sỏi, dạ sắt son: ý chí chiến đấu bền gan

vững chí không bao giờ thay đổi

? Cả hai câu 5,6 tác giả kín đáo bày tỏ tâm sự gì của

mình Em hãy nói hộ nhà thơ ?

GVB: Bằng hình ảnh ẩn dụ đối lập tương phản tác giả

đã khẳng định: Dù gặp gian khổ hiểm nguy tác giả vẫn

bền gan, vững chí, đó là tấm lòng son sắt của người chiến

sĩ cách mạng không gì lay chuyển nổi

Chuyển ý:

Câu kết 7,8 là chủ đề của bài thơ

? Em hãy nhận xét kết cấu thơ trên?

- Câu kết đối lập: Sự nghiệp >< ý chí cách mạng

Những kẻ vá trời khi lỡ bước Gian nan chi kể việc cỏn con

? Đọc câu thơ những kẻ vá trời của Phan Châu Trinh

giúp chúng ta liên tưởng đến câu chuyện thần thoại nào ở

Trung Quốc?

- Bà Nữ Oa đội đá vá trời giúp đàn con thoát khỏi cơn

hoạn nạn

? Ngoài hình ảnh đối lập tác giả còn sử dụng hình ảnh ẩn

dụ? Chỉ ra hình ảnh ẩn dụ đó? Phân tích?

- Hình ảnh ẩn dụ, đối lập, giữa những người giám mưu đồ

sự nghiệp lớn đánh giặc cứu nước, cứu dân đầu thế kỉ

XX Một công việc mà ai cũng tin sức người có thể làm

được Nhưng thử thách gian khổ Nữ Oa đội đá vá trời mà

được xem như việc cỏn con.

? Hai câu kết 7, 8 giúp em cảm nhận được gì?

- Ta thấy được một hình ảnh đẹp ngang tàng lẫm liệt

của người anh hùng cứu nước, dù gặp gian nguy mà không

ờn lòmg nản chí - ông rất lạc quan tin tưởng sắt đá vào sự

nghiệp cách mạng thắng lợi

Mở rộng giảng thêm:

Bài thơ mang nặng tư tưởng nho giáo – coi trọng cái tôi

một mình có thể xoay chuyển được trái đất

Hoạt động 5

? Đọc diễn cảm bài thơ

? Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ ?

-Là bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật

-Giọng điệu thơ cứng cỏi ,khẩu khí ngang tàng ,cách

nói khoa trương tạo nên vẻ đẹp cao cả của bài thơ

-Sử dụng bút pháp lãng mạn hào hùng ,tạo ra hình

tượng nghệ thuật giàu chất sử thi gây ấn tượng mạnh

Bằng những hình ảnh so sánh tương phản ,đối lập ,giọng điệu thơ cớng cỏi ngang tàng nhà thơ đã giúp ta cảm nhận thấy một nụ cười bất khuất lạc quan ,một vẻ đẹp lẫm liệt phi thường của một chiến sĩ cách mạng mà không một nhà tù nào có thể khuất phục được

IV Tổng kết (5’)

1 Nghệ thuật

- Là bài thơ thất ngôn bát cú

Đường luật

- Giọng điệu thơ cứng cỏi ,khẩu khí ngang tàng ,cách nói khoa trương tạo nên vẻ đẹp cao cả

của bài thơ