Phần I : Chiến tranh và người - Thái độ của quan cai trị đôí với người dân bản xứ - Số phận thảm thương của người dân thuộc địa trong bản xứ cuéc chiÕn tranh phi nghÜa.. Gv?[r]
Trang 1Tuần 29
( Trích Bản án chế độ thực dân Pháp )
( Nguyễn á i Quốc )
A Mục tiêu
- Giúp học sinh hiểu bản chất , bộ mặt giả nhân , giả nghĩa của thực dân
Thuế máu " theo trình tự miêu tả của tác giả
- Bút pháp lập luận sắc bén trào phúng sâu cay của Nguyễn ái Quốc trong văn
chính luận
- Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài : " Hội thoại với phần tập làm văn ở bài "
Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận ""
- Rèn cho học sinh kĩ năng đọc văn chính luận của Bác Hồ tìm hiểu và phân tích
nghệ thuật trào phúng sắc bén , yếu tố biểu cảm trong phóng sự chính luận của @(
B Chuẩn bị
Gv : Đọc tác phẩm , soạn giáo án
Hs : Trả lời câu hỏi ở sách giáo khoa
C Các hoạt động trên lớp
Hoạt động 1
1 ổn định tổ chức ( 1 phút )
2 Kiểm tra ( 4 phút )
Quang Trung ?
3 Bài mới
Hoạt động 2
Hoạt động 3
Gv ? : Trình bày hiểu biết của em về Nguyễn ái Quốc ?
Gv : Nguyễn ái Quốc là vị lãnh tụ kiết xuất của phong
trào cách mạng Việt Nam và phong trào giải phóng dân
tộc trên thế giới
Gv ? : Trình bày hiểu biết của em về tác phẩm
Gv : Tác phẩm Nguyễn ái Quốc dành nhiều thời
gian nghiên cứu trong những năm 1922- 1925 để hoàn
thành tác phẩm @( đã đọc nhiều tài liệu , gặp gỡ
nhiều nhân chứng , thống kê công phu rất nhiều con số
hợp thành một bản cáo trạng đanh thép về tội ác tày trời
I Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm (5phút)
1 Tác giả
2 Tác phẩm
- Viết bằng tiếng Pháp Ngày soạn : 10/3/2009
Ngày dạy : 16-3
Trang 2thuộc địa Sự ra đời của bản án là một đòn tiến công
tác phẩm
Gv : Nêu yêu cầu đọc
+ Đọc giọng + loát rõ ràng
+ Đọc nhấn mạnh một số từ trong ngoặc kép , từ ngữ lặp
đi lặp lại để thấy thái độ giễu cợt mỉa mai , nghệ thuật
trào phúng sâu cay của ngòi bút Nguyễn ái Quốc
Gv : Đọc phần I
Gv : Yêu cầu học sinh đọc phần II + III
Gv ? : Từ " bản xứ " ; " an nam mít " có nghĩa là gì ?
Gv ? : @( dân bản địa phải chịu rất nhiều thứ thuế
Em hãy kể lại tên một vài loại thuế mà em nghe
qua tác phẩm văn học
Gv ? : Vậy tên " Thuế máu " nói lên điều gì ?
- Tên thuế máu gợi lên sự tàn nhẫn phũ phàng của nạn
thuế
Gv : Cách đặt tên đoạn trích đó của Bác gợi lên số phận
, thái độ mỉa mai của Bác
Gv ? : Văn bản có mấy phần ? Nêu nhận xét trình và
cách đặt tên , mối quan hệ từng phần trong tác phẩm
Gv ? : Qua sơ đồ trên em có nhận xét gì về bố cục của
văn bản
- Bố cục của văn bản rất chặt chẽ , theo trình tự sự việc
Chiến tranh bùng nổ chúng đã phải bắt lính ở các
Cấu trúc đó của văn bản thể hiện tinh thần chiến đấu
mạnh mẽ của tác giả Nguyễn ái Quốc
Gv : Bố cục của văn bản còn gợi lên một quá trình bọn
thuộc địa Đay là một bố cục chặt chẽ
Thuế máu Chiến tranh
bản xứ
Mộ lính tình nguyện
Kết quả
của sự hi sinh
II Đọc tìm hiểu chú thích
bố cục ( 7 phút )
Trang 3Gv ? : Tên tiêu đề gợi lên điều gì ?
cuộc chiến tranh
đây là lời nhà văn nhại lại cách gọi của bọn thực dân
Gv ? : Đọc thầm đoạn văn trên sau đó nêu nội dung của
đoạn văn ?
cuộc chiến tranh phi nghĩa
Gv ? : So sánh thái độ của các quan cai trị thực dân
chiến tranh và khi chiến tranh xảy ra ?
Trước chiến tranh Sau chiến tranh xảy ra
na mít bẩn thỉu biết
kéo xe tay ăn đòn cai
trị
- Họ biến thành đứa " con
hiền " của các quan cai trị
- Chiến sĩ bảo vệ công lí
và tự do
- :2E chiến tranh họ bị xem là giồng hạ đẳng , bị đối
xử , đánh đập
nào ?
- Khi chiến tranh xảy ra họ tâng bốc vỗ về ,
phong danh hiệu cao quý ,
mục đích gì ?
- Dụ dỗ và lừa phỉnh họ
Gv ? : Các từ ngữ , hình ảnh trong ngoặc kép nói lên
điều gì ?
- Thái độ mỉa mai phê phán của tác giả đối với những
luận điệu lừa bịp của bọn thực dân
dân bản xứ là vật hi sinh cho lợi ích của chúng đã lột
trần !E ngòi bút của Nguyễn ái Quốc
thế nào ? chúng ta sang phần 2
khi chiến tranh xảy ra Họ làm gì ? Tình cảm của họ ra
sao ?
III Tìm hiểu chi tiết văn bản ( 25 phút )
Phần I : Chiến tranh và người bản xứ
1 Thái độ của quan cai trị
Trang 4Gv ? : Qua các tục ngữ hình ảnh số liệu trên gợi cho em
suy nghĩ gì ?
- Gợi lên trong em nỗi đau đớn xót xa cho số phận của
mục đích vô nghĩa đem nạg sống đánh đổi lấy vinh
hão huyền Họ đã biến thành vật hi sinh cho lợi ích
danh dự của kẻ cầm quyền
Gv ? : Em có nhận xét gì về giọng điệu của tác giả trong
đoạn văn này ? Giọng điệu đó có tác dụng gì ?
- Giọng điệu vừa giễu cợt vừa xót xa Thể hiện thái độ
căm phẫn 2E những tội ác của chính quyền thực dân ,
Gv ? : Đọ diễn cảm phần thứ nhất của văn bản và cho
biết đoạn văn đã giúp em hiểu những vấn đề gì ?
Gv : Giọng văn châm biếm mỉa mai nghệ thuật trào
phúng đặc sắc của Nguyễn ái Quốc vạch trần thủ đoạn
lừa dối bỉ ổi của chính quyền thực dân , thể hiện niềm
bản xứ
- Thủ đoạn lừa bịp bỉ ổi của bản xứ là vật hi sinh
cuộc chiến tranh phi nghĩa
4,Củng cố: Gv : Gieo vấn đề để kết thúc tiết học
5 Hướng dẫn về nhà ( 3 phút )
- Đọc diễn cảm đoạn văn
- Tóm tắt nội dung của văn bản
* Rút kinh nghiệm
Tiết 106 ( Tiếp tiết 105)
A Mục tiêu ( Thực hiện tiếp yêu cầu tiết 105)
B Chuẩn bị :
GV: Ngiên cứu soạn bài:
Ngày soạn : 10/3/2009
Ngày dạy : 19-3
Trang 5C Các hoạt động trên lớp
Hoạt động 1
1 ổn định tổ chức ( 1 phút )
2 Kiểm tra ( 4 phút )
tranh xảy ra
3 Bài mới
Hoạt động 2
Hoạt động 3
Gv ? : Đọc tóm tắt nội dung của văn bản
- Các thủ đoạn , mánh khoé bắt klính của bọn thực
dân
lính đó
Gv ? : Em có suy nghĩ gì về tiêu đề của đoạn trích
- Hai tiếng ' Tình nguyện ' gợi lên bản chất lừa bịp
hiểu nội dung thứ nhất của đoạn
Gv ? : Thuật lại cho cô đoạn " Đây / Chế độ lính
xì tiền ra "
Gv ? : Qua phần bạn thuật và dựng em thấy chính
quyền thực dân đã mộ lính bằng cách nào ? Từ ngữ ,
hình ảnh nào nói lên đièu đó ?
- Đòi đến con cái nhà giaù
- Nếu cần thì giam họ lại , xích tay , nhốt
Gv ? : Những sự việc trên nói với chúng ta điều gì về
việc mộ lính của chính quyền thực dân
+ Hành động xoay sở kiếm tiền của bọn quan cai trị
Gv : Đây chính là giá trị tố cáo thứ nhất của đạon
chính quyền thực dân còn khéo léo che đậy những
việc làm xấu xa bỉ ổi đó của mình bằng những lời lẽ
hoa mỹ
Gv ? : Đọc đoạn văn : " Các bạn lính thơ "
Gv ? : Vậy em hiểu thực chất của sự việc " lính tình
với việc mộ lính ?
Phần II : Chế độ lính tình nguyện ( 15 phút )
1 Thủ đoạn bắt lính của chính quyền thực dân
Trang 6+ Tự làm cho mình nhiễm phải các bệnh nặng nhất
+ Tạo ra các cuộc biểu tình Cao Miên
+ Những vụ bạo động ở Sài Gòn
Gv : Giới thiệu một vài cuộc đấu tranh bắt lính thời kì
này
- Họ đã hiểu bản chất của chiến tranh và sự lừa
phỉnh của chính quỳên thực dân
- Phản đối chiến tranh
Gv ? : Em có nhận xét gì về giọng điệu cách lập luận
của tác giả
- Trình bày ý kiến
+ Thực tế sinh động
+ Lời lẽ đanh thép mỉa mai
+ Lập luận phản bác bằng những thực tế hùnh hồn để
vạch trần bộ mặt của thực dân
Gv : Chính quyền thực dân đã dùng mọi thủ đoạn lừa
tranh kết thúc chúng có thực hiện lời hứa của mình
III
nào với các phần trong toàn bộ văn bản
Gv : Khái quát - Tiêu đề của phần III thể hiện mối
quan hệ chặt chẽ thống nhất logíc với các phần trong
nguyện " vào lính và kết quả của sự hi sinh ở họ là sự
Gv ? : Nêu nội dung chính của phần này
- Bộ mặt tráo trở tàn nhẫn của chính quyền thực dân
- Kêu gọi sự đồng tình ủng hộ chống chiến tranh phi
nghĩa
Gv ? : Khi chiến tranh kết thúc chính quyền thực dân
điều đó ?
+ Lột hết tất cả của cải
+ Giáo cho bọn xúc sinh đánh đập , kiểm soát
sáng
2
xứ
III Kết quả của sự hi sinh ( 15
phút )
Trang 7+ Cút đi
+ Tay không trở về
Gv ? : Những hình ảnh , những liệu trên gợi cho
em suy nghĩ gì ?
Gv ? : Vậy đến đây em hiểu thuế máu là gì ?
Gv ? : Em hãy hình dung tâm trạng thái độ của tác
giả khi kể những sự việc này ?
- Căm thù phẫn uất đối với chính quỳên thực dân và
tội nghiệp đó
chúng ta Chính vì vậy mà ngoài giá trị tố cáo các
đoạn văn còn kêu gọi sự đồng tình ủng hộ cuộc chiến
tranh phi nghĩa
Gv : Gọi học sinh đọc " @ thế là đến hết "
+ Trình bày ý kiến
+ Chỉ ra bộ mặt đểu cáng , bỉ ổi của chính quyền thực
dân
+ Thể hiện niềm tin của mình vào chính nghĩa
Gv ? : Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả
+ Lập luận chặt chẽ bằng hình ảnh đối lập , bằng thực
tế sinh động , bằng câu hỏi tu từ , bằng từ nhấn , lặp
đi lặp lại
Gv ?: Qua văn bản nghị luận trên em học tập gì
về cách trình bày của tác giả
+ Trong văn bản nghị luận để có sức thuyết phục
ngời yếu tố tự sự , còn phải yếu tố biểu cảm , hai yếu
tố này kết hợp chặt chẽ hài hào
Gv : Yêu tố biểu cảm và yếu tố tự sự đã kết hợp hài
hoà chặt chẽ với nhau trong bản thân yếu tố này chứa
đựng yếu tố kia và chúng thể hiện qua nhau
Ví dụ : @( ra hình ảnh số liệu thực tế để tố
cáo vạch trần bộ mặt thực dân , vừa thể hiện nỗi xót
Hoạt động 4
Gv ? : Em có nhận xét gì về trình tự bố cục trong
- Bố cục chặt chẽ theo trình tự sự việc thể hiện tinh
thần chiến đấu mạnh mẽ , thái độ phê phán triệt để
của tác giả gợi lên một quá trình bọn thực dân đế
Bộ mặt tàn nhẫn tráo trở của bọn thực dân
Hai bộ mặt đểu cáng bỉ ổi của chính quyền thực dân
IV Tổng kết ( 5 phút )
1 Nghệ thuật
- Nghệ thuật lập luận trào phúng
mỉa mai châm biến
- Kết hợp yếu tố tự sự và miêu tả
Trang 8địa
Gv ? : Ngoài ra văn bản " Thuế máu " còn có những
thành công nổi bật nào về nghệ thuật
Gv : Với cách lập luận trào phúng kết hợp với yếu tố
tự sự đã làm tăng tính thuyết phục cho bài văn
Gv ? : Văn bản trên nêu nên nội dung gì
Gv : Đó chính là nội dung chính trong phần ghi nhớ
sách giáo khoa
Gv : Yêu cầu học sinh đọc phần ghi nhớ
Gv : Gọi học sinh đọc bài tập 1
nào ?
dân thuộc địa
B Rũ bỏ mọi lời hứa hẹn
D Nồng nhiệt chào đón họ trở về
Gv ? : Em chọn đáp án nào
2 Nội dung :
Chính quyền thực dân đã biến
thuộc địa thành vật hi sinh để phục vụ lợi ích của mình trong cuộc chiến tranh tàn khốc
V Luyện tập ( 4 phút )
1 Bài tập1
Đáp án A
Hoạt động 5
5 Hướng dẫn về nhà ( 1 phút )
- Học nắm chắc nội dung bài
- Chuẩn bị bài " Hội thoại "
* Rút kinh nghiệm
Tiết 107
Hội thoại
A Mục tiêu
- Giúp học sinh biết thế nào là vai trò xã hội trong hội thoại , cách xác định
vai trò xã hội
Ngày soạn : 10/3/2009
Ngày dạy : 19-3
Trang 9- Từ đó học sinh biết vận dụng sự hiểu biết của mình về vai trò xã hội để chọn
cách nói năng phù hợp khi tham gia hội thoại
B Chuẩn bị
- Gv : Soạn bài
- Hs : Đọc 2E bài
C Tiến trình lên lớp
Hoạt động 1
1 ổn định tổ chức ( 1 phút )
2 Kiểm tra ( 4 phút )
Hành động nói là gì ? Có mấy cách thực hiện hành động nói? Đó là những cách
nào?
Hãy xác định mục đích và các thực hiện hành động nói cảu những câu văn đa
gạch chân trong đoạn trích sau:
Sáng nay đến lớp, nhìn thấy Hoà ngời bạn thân của mình mặc bộ quần áo mới
Lan vỗ vào vai Hoà và cất lời:
- Chà ! Bộ quần áo của cậu được đấy.
Thấy bạn trầm trồ khen ngợi, Hoà mỉm cời :
- Đây là phần thưởng bố mẹ dành cho tớ về kết quả học tập trong học kỳ vừa qua.
Nhìn nét mặt tươi cười của Hoà, Lan hiểu bạn mình đang vui lắm.
Yêu cầu :
HS trình bày khái niệm và chỉ ra có hai các thực hiện hành động nói:
Thực hiện hành động nói gián tiếp
Thực hiện hành động nói trực tiếp
Cau1: mục đích bộc lộ cảm xúc, thực hiện hành động nói trực tiếp
Câu 2: mục đích nêu lên một nhận xét, sự đánh giá, thực hiện hành động nói gián tiếp
Câu 3: mục đích thông báo, hành động nói trực tiếp
? Vì sao cho rằng câu 3 thực hiện hành động nói trực tiếp?
HS trả lời: mục đích, kiểu câu -> hành động nói trực tiếp
3 Bài mới
Hoạt động2:(1’) Quay trở lại với bài tập bạn vừa th]jc hiện, ta thẩytong đoạn truyện có hai
nhân vật Lan và Hoacùng thực hiện những hành động nói trực tiếp hay gián tiếpđể bộc lộ
mục đích nói của mìnhViệc giao tiếp trực tiếp bằng ngôn ngữ nói của Lan và Hoa để trao
đổi trò chuyện với nhau như thế gọi là hội thoại Đó chính là nội dung bài học hôm nay , các
em mở vở và SGK /92 chúng ta học bài ngày hôm nay( GV Ghi tên bài lên bảng)
Gv : Gọi học sinh đọc ví dụ
Gv ? : Trong đoạn trích trên có những ai tham
gia hội thoại ?
Bé Hồng và bà cô bé Hồng
bà cô bé Hồng sử dụng khi tham gia hội thoại
- Bà cô : Tao , mày
- Bé Hồng : Con , cô
Gv ? : Đi kèm với những cử chỉ , hành động ,
I Vai trò xã hội trong hội thoại
1 Thế nào là vai trò xã hội (
10 phút )
a Ví dụ : sgk
Trang 10- Bà cô : Giễu cợt mỉa mai , xúc xiểm , nói xấu
về mẹ bé Hồng nhằm chia rẽ tình cảm mẹ con
- Bé Hồng : Thái độ lẽ phép song đôi khi tỏ ra
bất bình
vật ở đoạn trích trên , em hãy chỉ ra mối quan hệ
- Quan hệ giữa nhân vật tham gia hội thoại trong
đoạn trích trên là quan hệ họ tộc mà cụ thể hiện
là quan hệ cô cháu
Gv ? : Trong thực tế cuộc sống khi hội thoại với
nhau em còn thấy xuất hiện những vị trí nào của
- Quan hệ ngang hàng với nhau về tuổi tác , thứ
bậc
- Quan hệ thân sơ ( thân thiết hoặc không thân
thiết )
vai xã hội
Gv ? : Qua ví dụ em hiểu thế nào là vai xã hội
Gv : Yêu cầu học sinh đọc phần ghi nhớ
Gv : Gọi học sinh đọc bài tập 2 sách giáo khoa
Xác định vai xã hội của hai nhân vật tham gia
cuộc hội thoại trên
Gv ? : Xét về địa vị xã hội ai có vai cao hơn ?
Gv ? : Xét về tuổi tác ai có vị trí cao hơn
- Xét về tuổi tác : Lão Hạc có vị trí cao hơn ông
Giáo
đa dạng và nhiều chiều
dùng những đại từ nào ?
" tôi " chúng mình
không ? Vì sao ?
- Phù hợp vì ông giáo ít tuổi hơn Lão Hạc nên
* Kết luận : Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại
đối với người khác trong cuộc hội thoại
Quan hệ trên dưới ngang hàng Quan hệ thân sơ
* Ghi nhớ : Sách giáo khoa
2 Những điều cần lưu ý về vai xã hội ( 15 phút )
Trang 11tham gia hội thoại
bình đẳng
Gv ? : Qua ví dụ trên em thấy khi tham gia hội
thoại ta cần chú ý điều gì về vai xã hội ?
Gv : Yêu cầu học sinh đọc phần ghi nhớ
Gv : Đọc bài tập 1
Gv ? : Hãy tìm những chi tiết trong bài hịch thể
hiện thái độ vừa nghiêm khắc , vừa khoan dung
của tác giả với binh sỹ !E quyền
Nay ta bảo thật " Binh yếu + "
Gv : Gọi học sinh đọc bài tập 2
Gv ? : Nhận xét lời thoại của chị Dậu với cai lệ ?
Lời thoại ấy thể hiện thái độ gì của chị Dậu với
bọn cai lệ
Cháu van ông
Chồng tôi đau ốm
Mày chói bà
xã hội không thay đổi Thái độ của chị Dậu là
thái độ căm giận
GV: Gọi học sinh đọc bài tập 3
Khi tham gia hội thoại thì vai xã hội quy định
vai xã hội tay đỏi Nêu ý kiến của riêng em ?
Cho ví dụ ?
* Kết luận : Khi tham gia hội thoại mỗi người cần xác định đúng vai trò của mình để chọn cách nói
* Ghi nhớ : Sách giáo khoa
II Luyện tập ( 14 phút )
1 Bài tập 1 :
2 Bài tập 2 : Khi tham gia cuộc thoại thì vai xã hội quy định thái
thoại chỉ thay đổi khi vai xã hội
vỡ bờ "vai xã hội không thay đổi
Học thuộc lòng phần ghi nhớ
Làm các bài tập còn lại trong sgk
IV.Rút kinh nghiệm
...Gv ? : So sánh thái độ quan cai trị thực dân
chiến tranh chiến tranh xảy ?
Trước chiến tranh Sau chiến tranh xảy ra
na mít bẩn thỉu biết
kéo xe tay ăn...
thế ? sang phần
khi chiến tranh xảy Họ làm ? Tình cảm họ
sao ?
III Tìm hiểu chi tiết văn ( 25 phút )
Phần I : Chiến tranh người xứ
1 Thái...
* Rút kinh nghiệm
Tiết 106 ( Tiếp tiết 105 )
A Mục tiêu ( Thực tiếp yêu cầu tiết 105 )
B Chuẩn bị :
GV: