Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 tiết 63: Ôn tập tiếng việt

Là những từ dùng để trỏ người, sự vật… được nói đến trong một ngữ cảnh nhất định của lời nói hoặc dùng để hỏi... ÔN TẬP TIẾNG VIỆT ĐỊNH NGHĨA.[r]

Họ tên giáo viên : Lò Thị Sơn

Trường: THCS Nà Nhạn

Ngày giảng : 30/11/2010

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

1 Lý thuyết.

TỪ VỰNG

Cấp

độ khái quát của nghĩa

từ ngữ

Trường

từ vựng

Từ tượng hình

và

Từ tượng thanh

Từ địa phương

và Biệt ngữ

xã hội

Nói quá

và Nói giảm nói tránh

Kể tên các đơn vị kiến thức về trường từ

vựng đã học?

Cấp

độ khái quát của nghĩa

từ ngữ

Trường

từ vựng

Từ tượng hình

và

Từ tượng thanh

Từ địa phương

và Biệt ngữ

xã hội

Nói quá

và Nói giảm nói tránh

Lop8.net

KHÁI NIỆM ĐỊNH NGHĨA

Cấp độ khái quát

của nghĩa từ ngữ

Trường từ vựng

Từ tượng hình

Từ tượng thanh

Từ địa phương

Biệt ngữ xã hội

Nói quá

Nói giảm nói

Thảo luận nhóm (4’): Điền vào ô trống để hoàn thiện các khái niệm trong từng đơn vị kiến thức

trong bảng sau?

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

1 Lý thuyết.

KHÁI NIỆM ĐỊNH NGHĨA

Cấp độ khái quát

của nghĩa từ ngữ

Trường từ vựng

Từ tượng hình

Từ tượng thanh

Từ địa phương

Biệt ngữ xã hội

Nói quá

Nói giảm nói

tránh

Nghĩa của một từ có thể rộng hơn (khái quát hơn) hoặc hẹp hơn (ít khái quát hơn) nghĩa của từ ngữ khác

Là tập hợp của những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa

Là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ… của sự vật

Là từ mô phỏng âm thanh của con người, tự nhiên

Là từ ngữ chỉ sử dụng ở một số địa phương nhất định

Là từ ngữ chỉ được dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định

Là biện pháp tu từ phóng đại qui mô… của sự vật… để nhấn mạnh, tăng sức biểu cảm

Là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển để tránh cảm giác đau buồn, thô tục…

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

Lop8.net

Trường từ vựng và cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ khác nhau

như thế nào?

QUAN HỆ VỀ NGHĨA TỪ

BAO HÀM (GIỮA CÁC TỪ CÙNG LOẠI)

NÉT NGHĨA CHUNG (KHÁC VỀ TỪ LOẠI)

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ

TRƯỜNG TỪ VỰNG

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

1 Lý thuyết.

“… Dù ta tới đây vào lúc nào, ban ngày hay ban đêm, chúng cũng vẫn nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành, không ngớt tiếng rì rào theo nhiều cung bậc khác nhau…

có khi lại nghe như một tiếng thì thầm thiết tha nồng

thắm truyền qua lá cành như một đốm lửa vô hình… Và khi mây đen kéo đến cùng với bão dông, xô gãy cành, tỉa trụi lá, hai cây phong nghiêng ngả tấm thân dẻo dai và reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực ”

(Hai cây phong – Ai-Ma-Tốp)

Tìm các từ tượng hình và tượng thanh và cho biết tác

dụng diễn tả của những từ ấy trong đoạn văn bản?

Tiết 63: ÔNTẬP TIẾNG VIỆT

Lop8.net

KIẾN THỨC KHÁI NIỆM

1 Là từ chỉ được sử dụng ở một số địa phương nhất định

2 Là từ ngữ chỉ được sử dụng ở một số tầng lớp xã hội nhất

định

3 Là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh gây ấn tượng, tăng

sức biểu cảm

4 Là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị uyển chuyển, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục

thiếu lịch sự

Nói giảm, nói

tránh

Biệt ngữ xã hội

Nói quá

Từ địa phương

Khi nói hoặc viết sử dụng các từ vựng, các biện pháp tu từ có tác dụng gì ?

TỪ ĐỊA PHƯƠNG VÀ

BIỆT NGỮ XÃ HỘI

NÓI QUÁ VÀ

NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

TĂNG GIÁ TRỊ BIỂU CẢM KHI NÓI

VÀ VIẾT

NÓI QUÁ VÀ

NÓI GIẢM NÓI TRÁNHLop8.net

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

1 Lý thuyết. ? Dựa vào kiến thức đã học về văn học dân gian và cấp độ

khái quát nghĩa từ ngữ, hãy điền từ ngữ thích hợp vào ô trống theo sơ đồ sau?

2 Thực hành:

Truyện

Cổ tích

Bài tập a:

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

1 Lý thuyết. ? Dựa vào kiến thức đã học về văn học dân gian và cấp độ

khái quát nghĩa từ ngữ, hãy điền từ ngữ thích hợp vào ô trống theo sơ đồ sau?

2 Thực hành:

Truyện dân gian

Truyền thuyết Truyện

Cổ tích

Truyện ngụ ngôn Truyện cười

Bài tập a:

Lop8.net

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

1 Lý thuyết.

2 Thực hành:

Truyện dân gian

Bài tập a:

? Giải thích từ ngữ có nghĩa hẹp trong sơ đồ trên Cho biết trong những câu giải thích

ấy có từ ngữ nào

chung?

Truyền thuyết Truyện

Cổ tích

Truyện ngụ ngôn Truyện cười

- Từ ngữ có nghĩa rộng:

Truyện dân gian

- Từ ngữ có nghĩa hẹp: Truyền

thuyết, cổ tích, ngụ ngôn,

truyện cười.

Bài tập b:

? Tìm trong câu ca dao Việt Nam hai ví dụ về biện pháp tu từ nói

giảm, nói tránh?

Bài tập c:

Viết câu văn có sử dụng từ tượng hình,

từ tượng thanh?

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

1 Lý thuyết.

2 Thực hành:

II Ngữ pháp

Kể tên các đơn vị kiến thức về ngữ pháp

đã học?

NGỮ PHÁP

Câu ghép

Tình thái từ

Trợ từ

Thán từ

1 Lý thuyết.

Lop8.net

TỪ LOẠI ĐỊNH NGHĨA

TRỢ TỪ

THÁN TỪ

TÌNH THÁI TỪ

B. Là những từ đi kèm một từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật,

sự việc được nói đến ở từ ngữ đó.

C. Là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người nói…

A Là những từ được thêm vào câu để cấu tạo

câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán và biểu thị các sắc thái tình cảm của người nói.

D. Là những từ dùng để trỏ người, sự vật… được nói đến trong một ngữ cảnh nhất định của lời nói hoặc dùng để hỏi.

?Hãy chọn khái niệm đúng cho các từ loại trên ?

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

KIẾN THỨC ĐỊNH NGHĨA

Trợ từ

Thán từ

Tình thái từ

Là những từ đi kèm một từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ đó.

Là những từ được thêm vào câu để cấu tạo câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán và biểu thị các sắc thái tình cảm của người nói.

Là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người nói…

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

II Ngữ pháp

Câu ghép Là những câu do hai hoặc nhiều cụm C – V

không bao chứa nhau tạo thành.

Lop8.net

?Em hãy đặt một câu có dùng trợ từ và thán

từ đặt một câu có trợ từ và tình thái từ?

1 Cuốn sách này mà chỉ 20.000 đồng à?

2 Trợ từ Tình thái từ

3 2 Vâng, chính tôi cũng đang nghĩ đến điều

đó

4 Thán từ Trợ từ

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

II Ngữ pháp

1 Lý thuyết.

2 Thực hành:

Bài tập a:

? Nêu tác dụng của trợ từ, thán từ, tình thái từ ?

TRỢ TỪ

TẠO CÁC SẮC THÁI Ý NGHĨA CHO CÂU

THÁN TỪ

TÌNH THÁI TỪ

Lop8.net

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Từ vựng:

II Ngữ pháp

1 Lý thuyết.

2 Thực hành:

Bài tập a:

Bài tập b:

BÀI TẬP b:

PHÁP CHẠY, NHẬT HÀNG, VUA BẢO ĐẠI THOÁI VỊ DÂN

TA ĐÃ ĐÁNH ĐỔ CÁC XIỀNG XÍCH THỰC DÂN GẦN 100 NĂM NAY ĐỂ GÂY DỰNG NÊN NƯỚC VIỆT NAM ĐỘC LẬP DÂN TA LẠI ĐÁNH ĐỔ CHẾ ĐỘ QUÂN CHỦ MẤY MƯƠI THẾ KỶ MÀ LẬP NÊN CHẾ ĐỘ DÂN CHỦ CỘNG HOÀ.

(HỒ CHÍ MINH - TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP)

HÃY XÁC ĐỊNH CÂU GHÉP TRONG ĐOẠN TRÍCH TRÊN NẾU TÁCH CÂU GHÉP ĐÃ XÁC ĐỊNH THÀNH CÁC CÂU ĐƠN THÌ

CÓ ĐƯỢC KHÔNG? NẾU ĐƯỢC THÌ VIỆC TÁCH ĐÓ CÓ LÀM THAY ĐỔI Ý CẦN DIỄN ĐẠT HAY KHÔNG?

Lop8.net

BÀI TẬP C:

“( CHÚNG TA KHÔNG THỂ NÓI TIẾNG TA ĐẸP NHƯ THẾ NÀO CŨNG NHƯ TA KHÔNG THỂ NÀO PHÂN TÍCH CÁI ĐẸP CỦA ÁNH SÁNG CỦA THIÊN NHIÊN NHƯNG ĐỐI VỚI CHÚNG TA LÀ NGƯỜI VIỆT NAM, CHÚNG TA CẢM THẤY VÀ THƯỞNG THỨC MỘT CÁCH TỰ NHIÊN CÁI ĐẸP CỦA TIẾNG NƯỚC TA, TIẾNG NÓI CỦA QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN TRONG CA DAO VÀ DÂN CA, LỜI VĂN CỦA CÁC NHÀ VĂN LỚN CÓ LẼ TIẾNG VIỆT CỦA CHÚNG TA ĐẸP BỞI VÌ TÂM HỒN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM TA RẤT ĐẸP, BỞI VÌ ĐỜI SỐNG, CUỘC ĐẤU TRANH CỦA NHÂN DÂN TA TỪ TRƯỚC TỚI NAY LÀ CAO QUÍ, LÀ VĨ ĐẠI, NGHĨA LÀ RẤT ĐẸP.”

(PHẠM VĂN ĐỒNG - GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

II Ngữ pháp

Lop8.net

BÀI TẬP C:

“(1 CHÚNG TA /KHÔNG THỂ NÓI TIẾNG TA ĐẸP NHƯ THẾ NÀO CŨNG

NHƯ TA /KHÔNG THỂ NÀO PHÂN TÍCH CÁI ĐẸP CỦA ÁNH SÁNG CỦA THIÊN NHIÊN (2) (3) CÓ LẼ TIẾNG VIỆT CỦA CHÚNG TA /ĐẸP BỞI

VÌ TÂM HỒN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM TA /RẤT ĐẸP, BỞI VÌ ĐỜI SỐNG, CUỘC ĐẤU TRANH CỦA NHÂN DÂN TA TỪ TRƯỚC TỚI NAY /LÀ CAO QUÍ, LÀ VĨ ĐẠI, NGHĨA LÀ RẤT ĐẸP.”

(PHẠM VĂN ĐỒNG - GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG VIỆT)

C

C

V

V

Tiết 63: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

II Ngữ pháp

Lop8.net