TỨC NƯỚC VỠ BỜ Tuần: 3 Tiết: 9 Trích Tắt Đèn Ngô Tất Tố A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS - Qua đoạn trích, thấy được bộ mặt tàn ác, bất nhân của chế độ XH đương thời và t/cảnh đau thương của [r]
Trang 1Người soạn:Nguyễn thị Mai VĂN BẢN
Ngày soạn:……… TRONG LÒNG MẸ
Tuần:2… Tiết:5…… (Trích những ngày thơ ấu)
Nguyên Hồng
A.Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS hiểu được tình cảm đáng thương và nổi đau tinh thần của nhân vật chú
bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mạnh liệt của chú đối với mẹ
- Bước đầu hiểu được văn bản hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút
Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời tự truyện chân thành, truyền cảm
B.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
- GV:+ mượn Tp: “Những ngày thơ ấu” để gth để HS tìm đọc
+ Soạn bài
- HS:+ Tìm đọc Tp
+ Soạn bài, đọc bài
C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
*Hoạt động 1: khởi động: kiểm tra
bài cũ (kết hợp khởi động vào bài
mới)
a.Kiểm tra bài cũ:
- Bài “Tôi đi học” được viết theo thể
loại nào? Vì sao em biết?
- 1 trong những = công của việc thể
hiện cảm xúc, tâm trạng của Thanh
Tịnh… là biện pháp so sánh, hãy
nhắc lại 3 so sánh hay trong bài và
phân tích hiệu quả nqth của nó?
b.Bài mới:
- Cho HS xem cuốn “Những ngày
thơ ấu”
- Nguyên Hồng là nhà văn có 1 thời
thơ ấu cay đắng, đau khổ những kỷ
niệm ấy được tác giả viết lại trong
tập tiểu thuyết tự thuật “…” kỉ niệm
về người mẹ đáng thương qua trò
chuyện với bà cô nghiệt ngã và cuộc
gặp gỡ bất ngờ cảm động…
*Hoạt động 2: hướng dẫn tìm hiểu
chung
- HD đọc giọng chậm tình cảm chú
ý thể hiện cảm xúc của nhân vật tôi,
đọc lời bà cô kéo dài lộ sắc thái
- Đọc tiếp (3 em)
- Nhận xét cách đọc của bạn
I.Tìm hiểu chung:
1 Đọc
Trang 2châm biếm cay nghiệt
- Đọc mẫu 1 đoạn
- HD tìm hiểu chú thích và tóm tắt
về tác giả, tác phẩm
- Nói thêm về tác giả Nguyên Hồng
và lưu ý thể loại tự truyện
*Hoạt động 3: Hướng dẫn đọc,
hiểu văn bản
- HD tìm bố cục
- Em hiểu cảnh ngộ của bé Hồng
trong đoạn như thế nào?
- Em có nhận xét gì về giọng văn
của đoạn này?
*Dòng tự sự này đã khơi nguồn cho
thấy cảnh ngộ của bé Hồng từ đó
cho người cô xuất hiện
- Người cô đã nói với chú bé Hồng
về mẹ chú như thế nào?
- Rất kịch là gì? Tại sao giọng nói
của bà cô lại rất kịch?
- Sau lời từ chối của bé Hồng, bà cô
đã hỏi gì? Nét mặt, thái độ của bà ta
thay đổi ra sao?
- Việc bà cô mặc kệ người cháu cười
dài trong tiếng khóc vẫn cứ tươi
cười kể về chị dâu mình, tỏ rõ sự
thương xót anh trai tất cả đều đó làm
lộ rõ bản chất gì của bà cô?
- Hãy khái quát lại tính cách của bà
cô
*GV liên hệ: hình ảnh bà cô mang ý
nghĩa tố cáo hạng người sống tàn
nhẫn, quên cả tình máu mũ ruột rà là
sản phẩm của cái xã hội phong kiến
với những định kiến đối với người
phụ nữ…Liên hệ thêm cuộc hôn
nhân của người mẹ
- Chuyển ý để kết thúc tiết 1
*Hoạt động 6:củng cố, dặn dò
- Đọc thầm chú thích
- Tóm tắt tác giả, tác phẩm
- Giải nghĩa từ 1,4,7,8 chú giải
- 2 phần: một: từ đầu → người ta hỏi đến chứ; hai: còn lại
- Đọc lại đoạn 1:
- (Cha chết, mẹ đi tha hương cầu thực, ở với họ hàng trong sự ghẻ lạnh)
- Giản dị, tự nhiên
- HS phát hiện, nhận xét, cười hỏi, nét mặt rất kịch, giọng ngọt…
- Giọng vẫn ngọt, mắt long lanh, chằm chặp nhìn, chứng tỏ bà muốn kéo người cháu đáng thương vào trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn
- Tiếp tục phân tích, lý giải để thấy
bà cô lạnh lùng, vô cảm đến tàn nhẫn… trước sự đau đớn tột cùng…
- Thảo luận nhóm, trả lời
- Nhận xét, bổ sung
2.Tác giả: Nguyên Hồng(1918-1982) 3.Tác phẩm: hồi kí
tự truyện “Những ngày thơ ấu”
II.Phân tích:
1.Nhân vật người
cô qua cái nhìn và tâm trạng người cháu
- Lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm
- Là hình ảnh mang
ý nghĩa tố cáo xã hội PK
Trang 3- Người cô bé Hồng như thế nào?
- Em hiểu được gì về cuộc sống của
bé Hồng?
- Học bài
- Đọc bài - chuẩn bị tiết sau
Trang 4Người soạn:Nguyễn thị Mai VĂN BẢN
Ngày dạy:………… TRONG LÒNG MẸ ( t t )
Tuần :2… tiết: 6…… ( Trích những ngày thơ ấu )
A Mục tiêu cần đạt:
-Cảm nhận được tình yêu thương của chú bé Hồng đối với mẹ
-Hiểu được nổi đau tinh thần của chú bé
-Hiểu được thể văn hồi ký đặc sắc này
B Chuẩn bị:
GV :………
HS : Soạn bài, đọc bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động 1:Khởi động:
a.Kiểm tra bài cũ:
- Người cô bé Hồng là người như
thế nào ? Tại sao người ta lại muốn
hành hạ cháu mình như vậy?
-Hãy nói sự hiểu biết của em về thể
loại hồi ký tự truyện ?
b.Bài mới:
- Giới thiệu bài:Trong tiết trước,
chúng ta đã tìm hiểu về NV bà cô
quái ác qua cuộc gặp gỡ như mèo
vờn chuột, do chính bà ta tạo ra và
dàn dựng Trong màn bi hài kịch
nhỏ ấy và trong những hoàn cảnh
khác tâm trạng chú bé Hồng diển
biến ntn? Tính cách chú ra sao, bài
học
Hoạt động 2:
- Hướng dẫn tìm hiểu NV bé Hồng
cùng diển biến tâm trạng của chú
- Bé Hồng có hoàn cảnh đáng
thương ntn?
- Diễn biến tâm trạng của bé Hồng
khi lần lượt nghe những câu hỏi và
thái độ cử chỉ của bà cô ntn?
- Đọc lại 4 câu đầu đoạn
- Cha nghiện ngập, chơi bời, chết sớm
- Mẹ …
- Hồng sống với…
- Đọc tiếp đoạn
- Phân tích , tập phân chia và giải thích cách làm của mình
2 Nhân vật bé Hồng với những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại
a) Diễn biến tâm trạng bé Hồng trong cuộc sống đối thoại với người cô:
Trang 5- Có thể phân chia để dễ theo dõi và
pt diển biến ấy bằng những đoạn
ntn?
- Chi tiết tôi cười dài … có ý nghĩa
gì ? Thử nhận xét pt
- Sửa, chỉnh lại
- Nhận xét tình cảm của bé Hồng:
- H/d đọc và tìm hiểu phần cuối
- Nêu vấn đề h/d thảo luận
- Từ tiếng gọi thảng thốt bối rối…
và caí giả thiết thì cảm giác tủi thẹn
của bé Hồng được làm rõ bằng một
hình ảnh so sánh kỳ lạ… ý kiến em
về tâm trạng bé Hồng và hiệu quả
của nghệ thuật so sánh ấy ?
*GV chốt: Cảm giác hi vọng tột
cùng … HP tột cùng … Phong
cách văn chương sâu sắc , nồng
nhiệt của Nguyên Hồng
- Cử chỉ, hành động, tâm trạng bé
Hồng khi bất ngờ gặp mẹ ntn ?
- Đoạn văn có thể chuyển = phim,
kịch nói, ý em ntn ?
- Qua đây em thấy bé Hồng là người
ntn ? *chốt ý –gd tình cảm …
Họat động 5: Hướng dẫn tổng kết.
- Đây là chương tự truyện - hồi kí
đậm chất trữ tình, yếu tố trữ tình
được tạo từ đâu ? Hãy so sánh nét
chung và riêng với bài tôi đi học
Hoạt động 6:Củng cố và dặn dò:
+ Đọc thầm 1 lần ghi nhớ, 1 em đọc
to lại
+ Học bài
+ Soạn bài
- Sửa chửa, bổ sung cho nhau
Bước 1: -Toan trả lời có nhưng lại cúi đầu không đáp vì … Hồng sớm nhận ra sự lừa mị giả dối trong giọng của bà cô
- Tìm cách ứng xử thích đáng
Bước 2: Trước những câu hỏi, lời khuyên như xát muối vào lòng Bé Hồng đau đớn … thương mẹ
Bước 3: Uất hận bật = những so sánh liên tiếp … chịu trận …
Đọc diễn cảm từ “nhưng ngày giổ đầu → hết
- Thảo luận -Tổng hợp và nhận xét
bổ sung, (Bình ngắn của bản thân)
→ cái hay: mới lạ phù hợp tâm trạng thất vọng cùng cực của bé Hồng …
- Tìm hiểu, bàn luận, tưởng 2, liên
hệ, so sánh và hướng nghiệp
-Dạt dào tình cảm
Bút pháp lãng mạn của T Tịnh Bút pháp hiện thực của NH
Đọc ghi nhớ SGK
b1 :Sớm nhận ra sự lừa mị đẻ ứng đối
b2 : Xúc động vì thương mẹ , thương thân
b3: Thương mẹ hơn
và chịu trận … b) Diễn biến tâm trạng bé Hồng khi gặp mẹ và được nằm bên lòng mẹ:
- So sánh mới lạ
- Thảng thốt, bối rối
lo sợ, vui sướng tột cùng
Nhịp văn nhanh, gấp sự mừng vui, hờn tủi, nhỏ bé trong tình mẹ bao la
III Tổng kết:
*Ghi nhớ (SGK)
Trang 6Người soạn: Nguyễn Thị Mai
Ngày soạn:……… TỨC NƯỚC VỠ BỜ
Tuần: 3 Tiết: 9 (Trích Tắt Đèn) Ngô Tất Tố
A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS
- Qua đoạn trích, thấy được bộ mặt tàn ác, bất nhân của chế độ XH đương thời và
t/cảnh đau thương của người nd cùng khổ trong XH ấy
- Cảm nhận được cái quy luật của h.thực: có áp bức, có chiến tranh
- Thấy được vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nd
- Thấy được những nét đặc sắc trong ng.thuật viết truyện của tác giả
B.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
- GV: Mượn tranh chân dung NTT – TP Tắt đèn để gth HS tham khảo
- HS: + Tìm đọc TP – Tóm tắt nd TP
+ Soạn bài kĩ
C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
*Hoạt động 1: khởi động:
a.Kiểm tra bài cũ:
- Hãy phân tích những diễn biến tâm
trạng chú bé Hồng trong cuộc đối
thoại với người cô để thấy rõ t/c của
chú đối với mẹ?
- Tâm trạng bé Hồng khi gặp mẹ và
được nằm trong lòng mẹ ntn? Hãy
phân tích 1 h.ả ng.thuật đặc sắc của
đoạn này?
b.Bài mới:
- Tắt đèn là TP tiêu biểu trong sự
nghiệp VH của NTT, đồng thời là 1
trong những Tp tiêu biểu nhất của
trào lưu Vh hiện thực trước CM Tắt
đèn lấy đề tài từ 1 vụ thuế ở 1 làng
quê vùng đồng = Bắc bộ, thuế thân,
thứ thuế dã man đánh vào đầu người
dân đinh, qua đây, ta sẽ thấy được
Xh ấy…
*Hoạt động 2: H/d đọc VB và tìm
hiểu chú thích:
- H/d đọc, đọc mẫu 1 đoạn; Tìm bố
cục trích đoạn
- GV khái quát câu TN trong tự
nhiên và trong quy luật Xh
- H/d đọc chú giải và k.tra 1 số từ:
- HS đọc theo mẫu
- Tóm tắt nd chính dẫn đến đoạn trích
- 2 đoạn: +Từ đầu → ngon miệng hay ko
+ Phần còn lại: cuộc đối mặt với cai lệ và…
- Đọc thầm và giải nghĩa từ theo
I.Đọc và tìm hiểu chung:
a.Đọc b.Tg,TP: SGK c.Bố cục: 2 đoạn
Trang 7sưu, cai lệ, lề bề lệt bệt…
*Hoạt động 3: H/d đọc, hiểu VB:
- Dẫn: ND đoạn trích kể chuyện
buổi sáng ở nhà chị Dậu…Tất cả
những cảnh ấy diễn ra trong ko khí
căng thẳng, âm vang dục giả, hối
thúc đầy đe doạ của tiếng…qua đây
có thể thấy t.cảm của chị Dậu ntn?
- Mục đích duy nhất giờ đây của chị
là gì? Có thể gọi đoạn này là h.ả
“tức nước đầu tiên ko”
*Chốt ý: chính tình thương yêu
chồng sẽ quyết định thái độ và hành
động tiếp theo của chị
- Cai lệ và D riêng hay D chung?
Tên này có vai trò gì trong vụ thuế ở
làng Đông Xá?
*Liên hệ: đây là tên tay sai giúp bọn
lí dịch tróc nã…với những người
nghèo, hắn như 1 hung thần ác sát,
tha hồ…
- Nêu vấn đề thảo luận: Em thấy
b/chất tên cai lệ hiện lên ntn? Chi
tiết khi bị chị Dậu…miệng vẫn nhan
nhản thét…gợi cho em cảm xúc và
liên tưởng gì?
*GV chốt ý Liên hệ h.ả cậu cai
trong CD…
- GV nhắc lại tình thế của chị Dậu
- Chị Dậu đã đối phó với bọn tay sai
để bảo vệ chồng = cách nào?
- Hãy p.tích diễn biến tâm lí thể hiện
qua lời nói và hành động của chị
Dậu? (chú ý cách xưng hô)
- Sự thay đổi thái độ của chị Dậu có
được miêu tả chân thực; hợp lí ko?
Qua đoạn, em có nhận xét gì về tính
lệnh
Trả lời, bổ sung cho nhau
- món nợ sưu chưa có cách gì trả, chồng đau ốm, con…
- làm thế nào để bảo vệ cho người chồng đau ốm nặng Chị chỉ còn biết lo lắng, hi vọng và thấp thỏm đợi chờ - đây có thể gọi là thế tức nước đầu tiên được tg xd, dồn tụ
- Đọc phân vai mảng đối thoại
- Xem chú thích và trả lời tên này được coi là tay sai đắc lực của quan phủ
- Thảo luận nhóm nhỏ, nêu ý kiến
và nhận xét
+ ban đầu: cố van xin tha thiết, lễ phép
+ Cự lại = lí lẽ + Cự lại = hành động
- cách xưng hô: nhà cháu, cháu van ông → chồng tôi…→ nghiến răng:
mày trói chồng bà đi…→ túm lấy
cổ hắn…
II.Phân tích:
1.Tình thế của chị Dậu:
- Thê thảm, đáng thương, nguy cấp
- Thương yêu, lo lắng cho chồng…
- Thế “tức nước” được xd dồn tụ 2.Nhân vật cai lệ:
- Tàn ác, đểu cáng, hèn kém
- Ngôn ngữ: quát, thét, hầm hè
- hành động: thô bạo, vú phu
- tính cách: dã thú,
ra oai
- chi tiết hài gây khoái cảm cho người đọc
3.Nhân vật chị Dậu:
- yêu chồng, yêu con tha thiết
- Cự lại = lí lẽ sau
đó = hành động
- Hành động quyết
Trang 8cách của chị Dậu
*Chốt: chị Dậu đã nhanh chóng biến
những tên tay sai…chúng hài hước,
tả tơi, thảm bại: bột phát
- Do đâu chị có sức mạnh đó?
- Liên hệ thực tế - gd T2
- H/d tìm hiểu câu 4,5,6 SGK
- Nêu vắn tắt g.trị ngth? (khắc hoạ
n.v rõ nét, ngòi bút miêu tả sống
động linh hoạt, ng2 đối thoại đặc
sắc)
- Qua bài em hiểu gì về XH nông
thôn VN trước CM tháng 8?
*Hoạt động 4: H/d luyện tập:
*Hoạt động 5: củng cố, dặn dò:
- Đọc to ghi nhớ 1 lần nữa
- Học bài
- Soạn bài mới
- Lướt nhanh phần tìm hiểu chung
và phần 1 phân tích, dành chiều sâu
cho phần 2,3 phân tích và tổng kết
*Thảo luận: S.mạnh của lòng yêu thương và căm hờn
- Hình = ghi nhớ
liệt dữ dội, bất ngờ
→ sức mạnh của lòng yêu thương
4.Tổng kết: ghi nhớ (SGK)
Trang 9
Người soạn: Nguyễn Thị Mai
Ngày soạn:……… XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN
Tuần: 3 Tiết: 10
A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS
- Hiểu được k.niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu
trong đoạn văn và cách trình bày n.dung đoạn văn
- Viết được các đoạn văn mạch lạc đủ sức làm sáng tỏ một nội dung nhất định
B.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
- GV: Mượn đèn chiếu và chuẩn bị bảng trong
- HS: +Đem theo bút xạ, giấy trong làm BT
+ Soạn bài kĩ
C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
*Hoạt động 1: khởi động:
a.Kiểm tra bài cũ:
- Bố cục của VB được trình bày và
sắp xếp ntn?
- K.tra chuẩn bị bài của 2 HS -
Chấm điểm
b.Bài mới:
- Nếu trình bày 1 bài văn tự sự em sẽ
trình bày = mấy đoạn? ND các đoạn
sẽ có những gì? (GV sửa chữa và
gth vào bài học hôm nay)
*Hoạt động 2: Hình = k.niệm đoạn
văn:
- Y.cầu HS đọc mục 1 SGK
- VB trên gồm mấy ý? mỗi ý được
viết = mấy đoạn?
- Dấu hiệu hình thức nào có thể giúp
em nhận biết đoạn văn?
- Vậy em hiểu đoạn văn là gì?
*Chốt: đoạn văn là đ.vị trên câu, có
v.trò quan trọng trong tạo lập VB
*Hoạt động 3: Hình = k/n từ ngữ
chủ đề và câu chủ đề của đ.văn:
- H/d đọc thầm VB
- Ý khái quát bao trùm VB là gì?
- Câu nào trong đoạn chứa ý khái
quát đó?
- Đọc thầm và trả lời câu hỏi
- 2 ý - mỗi ý = 1 đoạn văn
- viết hoa lùi đầu dòng và cuối đoạn chấm xuống dòng
- Nhận xét, bổ sung cho nhau
- Đọc thầm VB và tìm các từ ngữ chủ đề
Đ1: NTT (ông, nhà văn) Đ2: Tắt đèn (TP)
-Ý k/quát: đánh giá = công của
I.Thế nào là đoạn văn:
- là đ.vị trực tiếp tạo nên VB
- Hình thức: viết hoa thụt vào đầu dòng, chấm xuống cuối đoạn
- ND: biểu đạt 1 ý tương đối h.chỉnh
II.Từ ngữ và câu trong đoạn văn:
Trang 10- Vậy câu k/quát ý đoạn văn được
gọi là câu chủ đề, em hiểu ntn về
câu chủ đề? Từ chủ đề? Vai trò của
chúng trong VB
*Chốt ý…
*Hoạt động 4: Tìm hiểu mối quan
hệ về ý nghĩa giữa các câu trong
đoạn văn:
- Y/cầu HS tiếp tục tìm hiểu đoạn
văn 1,2 mục 1
- Đoạn văn có câu chủ đề ko? Nếu
có thì nó ở vị trí nào?
- XĐ 2 câu khai triển cho câu chủ
đề:
- Q.hệ giữa câu c đề với câu khai
triển và giữa các câu khai triển với
nhau có gì đặc biệt?
- H/d tìm hiểu đoạn 2b (SGK)
- Ý nghĩa giữa các câu trong đoạn
ntn? -Chiếu sơ đồ đoạn văn
*Chốt ý: Đ1/1 trình bày ý theo kiểu
song hành; Đ1/2 trình bày ý theo
kiểu diễn dịch; Đ2 gọi là cách trình
bày ý theo kiểu quy nạp
*Hoạt động 5: H/d luyện tập:
- H/d làm BT 1,2 theo từng phần dứt
điểm
- H/dẫn cách viết bài tập
Chiếu cho đoạn văn mẫu để HS học
tập và viết theo
*Hoạt động 6: củng cố, dặn dò:
- Thế nào là đoạn văn?
- Có ~ cách T.bày đoạn văn ntn?
- Chuẩn bị kĩ để làm bài viết số 1 tại
lớp
NTT; câu T.Đèn là Tp tiêu biểu của NTT → nhận xét, k/quát lại
- Tìm hiểu đoạn văn 1,2 và trả lời câu hỏi
- Đọc kĩ đoạn 2
- Câu 3,4 của đoạn Thảo luận
- Khác: câu CĐ và câu khai triển có q.hệ C.phụ câu k.triển với câu k.tr
có quan hệ bình đẳng
- HS đọc – phân tích, bổ sung ý kiến cho nhau
- Các câu trong đoạn quan hệ chặt chẽ với nhau về ý nghĩa
- Đọc lại ghi nhớ SGK
- Đọc BT 1,2 và xđ y/cầu bài làm cho từng phần
- Trình bày vào giấy trong
- Viết bài lên giấy trong và trình bày
- Từ chủ đề: được dùng làm đề mục hoặc được lặp lại nhiều lần
- Câu chủ đề: nd khái quát, lời lẽ ngắn gọn thường đủ
2 TP chính và đứng cuối (đầu) câu
III.Cách trình bày
nd đoạn văn:
*Trình bày ý theo kiểu:
- Song hành
- Diễn dịch
- Quy nạp
III.Ghi nhớ: SGK
IV.Luyện tập:
1.VB gồm 2 ý, diễn đạt = 1 đoạn văn 2.a Đoạn diễn dịch
b Đoạn song hành
c Đoạn song hành 3