Thực hiện chức năng là đơn vị sản xuất trên thị trường với tư cách là một chủ thể sản xuất kinh doanh, tiến hành các quá trình hoạt động và xác lập các mối quan hệ cần thiết cho việc [r]
Trang 11
BÀI 1 KHÁI QUÁT CHUNG CỦA PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH Giới thiệu:
Khái quát chung của phân tích hoạt động kinh doanh nhằm cung cấp cho người học có cái nhìn tổng quan về việc phân tích hoạt động kinh doanh ở các cá nhân, tổ chức kinh doanh để thấy được ưu điểm khuyết điểm trong quá trình kinh doanh trên cơ sở sử dụng các phương pháp phân tích
Mục tiêu:
- Trình bày được khái niệm, ý nghĩa của phân tích hoạt động kinh doanh trong hệ thống quản lý doanh nghiệp;
- Xác định được đối tượng nghiên cứu của phân tích hoạt động kinh doanh;
- Vận dụng 4 phương pháp phân tích chủ yếu nhất của phân tích hoạt động kinh doanh vào phân tích hoạt động kinh doanh cụ thể của doanh nghiệp;
- Phân loại được các hình thức phân tích hoạt động kinh doanh để vận dụng vào tổ chức phân tích hoạt động kinh doanh ở doanh nghiệp
- Nghiêm túc vận dụng các phương pháp vào phân tích
Nội dung chính:
1.1.Khái niệm nội dung và ý nghĩa của phân tích hoạt động kinh doanh: 1.1.1 Khái niệm:
Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh là quá trình nghiên cứu để đánh giá toàn bộ quá trình và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, nhằm làm rõ chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh, và các nguồn tiềm năng cần được khai thác, trên cơ sở đó đề ra phương án và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp
1.1.2 Nội dung:
Nội dung của Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh là đánh giá quả trình hướng đến kết quả hoạt động kinh doanh, với sự tác động của các yếu tố ảnh hưởng và được biểu hiện thông qua các chỉ tiêu kinh tế
Ví dụ: Doanh thu = Số lượng x Đơn giá
Trang 22 Doanh thu thuần = Doanh thu - Các khoản giảm trừ
1.1.3 Ý nghĩa:
Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh là công cụ để phát triển những khả năng tiềm tàng trong hoạt động kinh doanh
Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh cho phép các nhà doanh nghiệp nhìn nhận đúng đắn về khả năng, sức mạnh cũng như những hạn chế trong doanh nghiệp của mình
Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh là cơ sở quan trọng để ra các quyết định kinh doanh
Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh là công cụ quan trọng trong các chức năng quản trị có hiệu quả ở doanh nghiệp
Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh là biện pháp quan trọng để phòng ngừa rủi ro
1.2 Các phương pháp phân tích hoạt động kinh doanh:
1.2.1.Phương pháp so sánh:
Lựa chọn tiêu chuẩn so sánh:
Tiêu chuẩn so sánh là chỉ tiêu của một kỳ được lựa chọn làm căn cứ để so sánh, được gọi là gốc so sánh Các gốc so sánh có thể là: năm trước (kỳ trước),
kế hoạch, dự toán, định mức, các chỉ tiêu trung bình ngành, khu vực,… Các chỉ tiêu kỳ được so sánh với kỳ gốc được gọi là chỉ tiêu kỳ thực hiện và là kết quả
mà doanh nghiệp đã đạt được
Điều kiện được so sánh:
Các chỉ tiêu sử dụng phải đồng nhất, các chỉ tiêu kinh tế phải được quan tâm về mặt thời gian và không gian
Để đảm bảo tính đồng nhất người ta cần phải quan tâm tới phương tiện được xem xét, mức độ đồng nhất có thể chấp nhận được, độ chính xác cần có, thời gian phân tích được cho phép,
- Về mặt thời gian: là các chỉ tiêu được tính trong cùng một khoảng thời gian hoạch toán phải thống nhất trên 3 mặt sau:
+ Phải cùng phản ánh nội dung kinh tế
Trang 33 + Phải cùng một phương pháp tính toán
+ Phải cùng một đơn vị đo lường
- Về mặt không gian: các chỉ tiêu phải được quy đổi về cùng quy mô và điều kiện kinh doanh tương tự nhau
Ví dụ:
Chỉ tiêu lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp M là 200 triệu đồng, Doanh nghiệp N là 100 triệu đồng Nếu ta kết luận doanh nghiệp M kinh doanh
có hiệu quả gấp 2 lần doanh nghiệp N là chưa có cơ sở mà phải dựa trên cơ sở cùng thời gian, quy mô kinh doanh Giả định vốn hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp M gấp 5 lần so với vốn hoạt động của doanh nghiệp N thì kết luận doanh nghiệp N kinh doanh đạt hiệu quả cao hơn doanh nghiệp M
Kỹ thuật so sánh:
So sánh bằng số tuyệt đối: là kết quả của phép trừ giữa trị số của kỳ phân tích với kỳ gốc của các chỉ tiêu kinh tế, kết quả biểu hiện khối lượng quy mô của các hiện tượng kinh tế
So sánh bằng số tương đối: là kết quả của phép chia, giữa trị số của kỳ phân tích so với kỳ gốc của các chỉ tiêu kinh tế Kết quả biểu hiện kết cấu, mối quan hệ, tốc độ phát triển, mức độ phổ biến của hiện tượng kinh tế
So sánh theo chiều dọc: là quá trình so sánh nhằm xác định tỷ lệ quan hệ tương quan giữa các chỉ tiêu từng kỳ của các báo cáo kế toán – tài chính
So sánh theo chiều ngang: là quá trình so sánh nhằm xác định tỷ lệ và chiều hướng biến động giữa các kỳ từng kỳ của các báo cáo kế toán – tài chính
Ví dụ: Công ty A có 2 chỉ tiêu sau:
Doanh thu tiêu thụ kế hoạch là 400 triệu đồng, thực tế 500 triệu đồng Tổng quỹ lương kỳ kế hoạch là 40 triệu đồng, thực tế là 45 triệu đồng Hãy so sánh sự biến động và nhận xét ?
Trang 44
Bảng 1.1 - So sánh biến động Doanh thu, tổng quỹ lương công ty A
ĐVT: Triệu đồng
Chỉ tiêu Kế hoạch Thực tế Biến động
Nhìn vào bảng so sánh trên cho thấy tốc độ tăng của doanh thu tiêu thụ (25%) nhanh hơn tổng quỹ lương (12,5%) Như vậy căn cứ vào mục tiêu kế hoạch thì việc chi trả lương cho công nhân là chưa hợp lý
1.2.2.Phương pháp phân tích nhân tố:
Phương pháp thay thế liên hoàn:
Là phương pháp xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến sự biến động của chỉ tiêu phân tích Gồm 4 bước:
B1: Xác định đối tượng phân tích B2: Thiết lập mối quan hệ các nhân tố, sắp xếp các nhân tố từ nhân tố lượng đến nhân tố chất
B3: Lần lượt thay thế các nhân tố kỳ phân tích vào kỳ gốc B4: Xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến đối tượng phân tích
Ví dụ: Công ty H có tài liệu sau:
- Số lượng SP kỳ kế hoạch là 800, thực tế 1.000
- Mức tiêu hao vật liệu kỳ kế hoạch 9kg, thực tế 8,5kg
- Đơn giá vật liệu kỳ kế hoạch 40.000 đồng, thực tế 45.000 đồng
Yêu cầu: Dùng phương pháp thay thế liên hoàn xác định biến động tổng chi phí vật liệu giữa kỳ thực tế so với kế hoạch
Giải
Xác định đối tượng phân tích, thiết lập mối liên hệ
Trang 55 Tổng CP VL = Số lượng SP x Mức tiêu hao vật liệu x Đơn giá vật liệu Tổng CP VL kỳ kế hoạch = 800 x 9 x 40.000 = 288 triệu đồng
Tổng CP VL kỳ thực tế = 1.000 x 8,5 x 45.000 = 382,5 triệu đồng Tổng CPVL = 382,5 – 288 = 94,5 triệu đồng
Thay thế các nhân tố ảnh hưởng Ảnh hưởng số lượng SP
1.000 x 9 x 40.000 – 800 x 9 x 40.000 = 72 triệu đồng Ảnh hưởng mức tiêu hao
1.000 x 8,5 x 40.000 – 1.000 x 9 x 40.000 = - 20 triệu đồng Ảnh hưởng đơn giá vật liệu
1.000 x 8,5 x 45.000 – 1.000 x 8,5 x 40.000 = 42,5 triệu đồng Tổng các nhân tố = 72 – 20 + 42,5 = 94,5 triệu đồng
Phương pháp hồi quy:
Là mối quan hệ nguyên nhân phát sinh và kết quả của hiện tượng kinh tế thường có quan hệ tỷ lệ thuận hoặc quan hệ tỷ lệ nghịch Các chỉ tiêu được thể hiện thông qua phương trình tuyến tính có dạng sau:
Y = a +bX
Từ phương trình trên kết hợp với n lần quan sát ta thiết lập được hệ thống phương trình sau:
XY = a X + b X (1)
Y = n a + b X (2) Trong đó :
X là biến số độc lập
Y là biến số phụ thuộc
a, b là thông số của hệ phương trình
n là số lần quan sát thực nghiệm
Ví dụ:
Trang 66 Công ty H đang xây dựng công thức dự đoán chi phí kinh doanh theo hai yếu tố định phí và biến phí, công ty đã thu thập số liệu dựa trên n lần quan sát thực nghiệm với X là khối lượng tiêu thụ, Y là tổng chi phí kinh doanh tương ứng Tổng định phí của công ty đáp ứng trong phạm vi phù hợp từ 10.000 sản phẩm đến 15.000 sản phẩm mỗi năm Sau khi tính toán được thông số a là tổng định phí hoạt động hàng năm, b là biến phí đơn vị sản phẩm
a = 120.000.000 đồng, b = 30.000 đồng Công thức dự toán chi phí Y = 120.000.000 + 30.000X
Bảng 1.2 - Kế hoạch dự toán chi phí kinh doanh
ĐVT: Triệu đồng Khối lượng SP Tổng định phí
(a)
Tổng biến phí (bX) Tổng chi phí (Y)
1.3 Tổ chức và phân loại hoạt động kinh doanh
1.3.1 Phân loại:
- Theo thời điểm kinh doanh: trước kinh doanh, trong kinh doanh và sau khi kinh doanh
- Theo thời điểm lập báo cáo: thường xuyên, định kỳ
- Theo nội dung: phân tích chỉ tiêu tổng hợp, phân tích chuyên đề
1.3.2 Tổ chức:
Công tác phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh ở doanh nghiệp phụ thuộc vào loại hình doanh nghiệp, đặc điểm, điều kiện kinh doanh
Trang 77 Công tác phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh có thể nằm ở một bộ phận riêng biệt đặt dưới sự kiểm soát trực tiếp của ban giám đốc và làm tham mưu cho giám đốc
Công tác phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh được thực hiện ở nhiều
bộ phận riêng biệt căn cứ theo chức năng của quản lý, nhằm cung cấp và thỏa mãn thông tin cho các bộ phận của quản lý được phân quyền, trách nhiệm, trong lĩnh vực kiểm tra, kiểm soát và ra quyết định đối với chi phí, doanh thu,… trong phạm vi được giao
Câu hỏi và bài tập 1.Tại sao ở doanh nghiệp cần phải tiến hành phân tích hoạt động kinh
doanh?
2.Trình bày nội dung của phân tích hoạt động kinh doanh?
3.Trình bày nội dung của phương pháp so sánh?
4.Tại sao phương pháp so sánh phải quan tâm đến điều kiện thời gian và
không gian?
5.Trình bày nội dung của phương pháp thay thế liên hoàn?
6.Cho biết ưu và nhược điểm của phương pháp thay thế liên hoàn khi sử
dụng phân tích?
7.Trình bày nhiệm vụ của phân tích kinh doanh?
8.Muốn tổ chức tốt công tác phân tích kinh doanh ở doanh nghiệp thì cần
phải quan tâm đến yếu tố nào?
9.Có tài liệu một công ty trong năm như sau:
1 Giá trị sản xuất hàng hóa 1.000 1.025
2 Giá trị sản xuất hàng hóa 900 880
3 Giá trị sản xuất hàng hóa tiêu thụ 900 800
Yêu cầu:
1 Hãy xác định khái quát các chỉ tiêu phản ánh quy mô sản xuất?
2 Phân tích mối liên hệ giữa các chỉ tiêu sản xuất?
Trang 88
3 Phân tích kết quả sản xuất trong mối liên hệ với chi phí đầu tư?
10.Trong kỳ phân tích doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ba loại mặt hàng
như sau:
Sản phẩm Đơn vị tính Khối lượng sản phẩm
Kế hoạch Thực hiện
Yêu cầu:
Phân tích kết quả sản xuất sản phẩm theo mặt hàng với thước đo hiện vật?
11 Có tài liệu tại một doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng như sau:
Mặt hàng sản xuất Kế hoạch Sản lượng Thực tế kế hoạch Đơn giá
Yêu cầu:
1.Đánh giá tình hình hoàn thành kế hoạch mặt hàng chung của doanh nghiệp?
2.Đánh giá tình hình hoàn thành mặt hàng chủ yếu?
12 Có tài liệu doanh nghiệp như sau:
Đơn vị: triệu đồng
Chỉ tiêu Ký hiệu Năm trước Năm nay Giá trị sản xuất sản lượng Q 127.800 175.266 Nguyên giá bình quân TSCĐ V 15.000 18.200
Yêu cầu:
Phân tích hiệu suất sử dụng tài sản cố định tại doanh nghiệp?
Trang 99
13 Có số liệu về tình hình cung cấp và dự trữ vật liệu cho sản xuất tại một
doanh nghiệp trong một kỳ như sau:
tính
Kế hoạch Thực
hiện
1 Khối lượng sản phẩm sản xuất
Cái 14.000 14.500
2 Mức tiêu hao NVL 1 sản phẩm
3 Tổng mức tiêu hao Kg 280.000 261.000
4 Vật liệu tồn kho đầu kỳ Kg 12.000 14.000
5 Vật liệu thu mua trong kỳ Kg 350.000 340.000
6 Vật liệu tồn kho cuối kỳ Kg 82.000 93.000
Hãy phân tích mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tới khối lượng sản phẩm sản xuất?
14 Có tài liệu của một doanh nghiệp như sau:
Chỉ tiêu Ký hiệu Năm trước Năm sau Giá trị sản xuất sản lượng Q 550.000 611.000 Tổng chi phí vật liệu C 250.000 260.000
Yêu cầu:
Hãy phân tích hiệu suất sử dụng nguyên vật liệu tại doanh nghiệp?
15 Hãy phân tích tình hình hoàn thành kế hoạch sử dùng lao động của
doanh nghiệp X qua bảng số liệu sau:
Chỉ tiêu Đơn vị tính Kế hoạch Thực hiện Giá trị sản xuất sản lượng Triệu đồng 500 580
Số lượng lao động bình quân theo danh sách
Người 150.000 150.000
Trong đó: + Công nhân sản xuất
+ Nhân viên
Người 1.200.000 1.176.240
Trang 1010
BÀI 2 - PHÂN TÍCH MÔI TRUỜNG KINH DOANH, THỊ TRƯỜNG, CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP Giới thiệu:
Phân tích môi trường kinh doanh của doanh nghiệp nhằm cung cấp kiến thức căn bản về kỹ năng phân tích môi trường, thị trường kinh doanh, và chiến lược kinh doanh, giúp các chuyên gia phân tích có đầy đủ thông tin cho các nhà quản lý xác định được thị phần trên từ đó đưa ra các chiến lược phù hợp phục vụ hiệu quả hoạt động kinh doanh
Mục tiêu:
- Phân biệt được sự ảnh hưởng của môi trường vi mô và môi trường vĩ mô đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp;
- Trình bày được ý nghĩa nội dung của phân tích thị trường;
- Xây dựng và đánh giá được các chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp;
- Tổ chức thực hiện điều tra thăm dò thị trường theo nhóm để xác định thái độ của người tiêu dùng đến sản phẩm của doanh nghiệp;
- Phân tích hướng tăng trưởng và khả năng thâm nhập thị trường trong tương lai của doanh nghiệp;
- Tổ chức nhóm lập một số chiến lược kinh doanh với quy mô nhỏ để phân tích đánh giá
- Nghiêm túc tiếp thu và phân tích hướng tăng trưởng, thâm nhập thị trường của các doanh nghiệp
Nội dung chính:
2.1.Chức năng, vai trò của doanh nghiệp:
2.1.1.Khái niệm doanh nghiệp là gì:
Doanh nghiệp là một đơn vị kinh tế độc lập, một tập hợp gồm những bộ phận gắn bó với nhau, có vốn và các phương tiện vật chất kỹ thuật, hoạt động theo những nguyên tắc và mục tiêu thống nhất, thực hiện hoạch toán kinh doanh hoàn chỉnh, có nghĩa vụ và được hệ thống pháp luật thừa nhận cũng như bảo vệ
2.1.2.Chức năng của doanh nghiệp:
Trang 1111 Vừa là một đơn vị sản xuất: Doanh nghiệp sản xuất ra của cải vật chất hoặc thực hiện nhiệm vụ cung cấp cho nhu cầu thị trường nhằm tạo ra lợi nhuận Thực hiện chức năng là đơn vị sản xuất trên thị trường với tư cách là một chủ thể sản xuất kinh doanh, tiến hành các quá trình hoạt động và xác lập các mối quan hệ cần thiết cho việc đạt được các mục tiêu đã đề ra
Vừa là một đơn vị phân phối: Doanh nghiệp bán ra thị trường thành quả sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ, đổi lại doanh nghiệp sẽ thu về tiền hoặc các hình thức thanh toán của khách hàng Về phía doanh nghiệp, doanh nghiệp cũng phải thanh toán các khoản phí, đóng thuế, trả lương, thực hiện chức năng phân phối, doanh nghiệp phân phối hợp lý thành quả nhằm tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất phát triển, đồng thời bảo đảm sự công bằng xã hội
2.1.3.Vai trò của doanh nghiệp:
Doanh nghiệp là một chủ thể sản xuất hàng hóa: trong cơ chế thị trường doanh nghiệp là một chủ thể sản xuất hàng hoá trong khuôn khổ pháp luật, có quyền quyết định và chịu trách nhiệm về hoạt động sản xuất kinh doanh của mình
Doanh nghiệp là một pháp nhân kinh tế bình đẳng trước pháp luật: Doanh nghiệp được xem là chủ thể có đầy đủ tư cách pháp nhân riêng biệt với các chủ
sở hữu của doanh nghiệp Mọi doanh nghiệp dù là doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH hay công ty hợp danh, đều được đối xử như nhau
Doanh nghiệp là một đơn vị kinh tế, là tế bào của nền kinh tế quốc dân: Nền kinh tế quốc dân là một tổng thể thống nhất, mỗi doanh nghiệp chỉ là một tế bào, một mắt xích Trong nền kinh tế thị trường, Nhà nước tạo ra môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp tự do kinh doanh trong khuân khổ của hệ thống pháp luật nhằm đảm bảo cho sự tự do ấy tạo thành sức mạnh kinh tế chung của
cả nước
Doanh nghiệp là một tổ chức xã hội: Doanh nghiệp là một tập hợp những con người gắn bó với nhau, cùng nhau tiến hành hoạt động kinh doanh nhằm đạt các mục tiêu chung đã định Ngoài việc phải chăm lo đời sống vật chất và tinh thần, bồi dưỡng và nâng cao trình độ văn hoá, khoa học kỹ thuật và chuyên môn công nhân viên chức, doanh nghiệp có trách nhiệm làm tốt các vấn đề xã hội như bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội
2.2 Phân tích môi trường kinh doanh:
2.2.1.Môi trường vi mô: