Chung tdi da phan tich dat d cac khu vyc nghien cim dl lam ca sd cho viec dinh hudng phat trien cay trdng cho hp thdng vudn nha d Hul, kit qua dugc trinh bay d bang 2. Trudng Dai hpc No[r]
Trang 1HQI NGHI KHOA HQC TOAN Q U 6 C V £ SINH THAI V A TAI N G U Y £ N SINH VAT tAN THU' BA
N G H I E N C t r u VUCJN NTIA Of T H A N H P H O H U E
N H A M QUAN L Y DU L I C K SINH T H A I
TRAN THIQUYNH THU
Trudng Dai hoc Khoa hoc tic nhien, Dai hgc Hue
NGUYEN TH| NGQC AN
Truang Dai hoc Hong Bang, Tp Ho Chi Minh
Hul la trung tam du lich, van hoa tieu bieu cua Viet Nam, nai cd di tich cd dd, la di san van hda thi gidi Hul cdn dugc xem la mgt thanh phd vudn Vudn d Hue nam ngay trong Idng thanh pho, gin bd mat thilt vdi cac cdng trinh kiln true, cac dj tich lich sir van hda, vdi cac cpng ddng dan cu, hinh thanh nen kiln triic canh quan kieu Hue: mpt hinh thai van hda vudn Mac dii, hang nam Hul don mpt lugng khach du lich rit Idn kl ca trong va ngoai nude, nhung Hul van chua khai thac hit tilm nang du lich vdn cd ciia minh Phan Idn cac du khach den tham Hul chi bilt chiem ngudng cac den dai mieu mao, lang tam, chiia chien Nhung it ai nghi den viec tham quan, chiem ngudng cac vudn nha d Hue
Vudn nha d Hul ndi chung khdng mang nhting net cua vudn cay an trai Nam Bd va ciing khdng phai la nhirng vudn hoa mudn mau, mudn ve nhu nhting lang hoa Ngpc Ha, Nghi Tam ciia Ha Npi Vudn nha Hul ndi tilng la nhting manh vudn xanh tuai, bao quanh nhting ngdi nha cd kinh va cd net dac trung rieng vdi cac loai cay hoa, cay canh, cay an trai du ca ba mien Thyc sy, vudn nha d Hul la nai tiem an, chua dung nhtrng tu tudng va tinh each cua con ngudi Hul Den vdi vudn nha d Hue da la mpt cupc "du lich sinh thai" nhd day thu vj va hap dan Qua vipc nghien cihi vudn nha Hue, tir dd de xuit mpt so kien nghi nham quan ly, bao ve mdi trudng vucm nha Hue cung nhu phat huy nhtrng gia tri cua vudn nha Hue thdng qua hudng phat trien
du lich sinh thai
L PHU'CJNG PHAP NGHIEN ClTU
Khdo sat thuc dia, thu thap so lieu: Dia diem khao sat la 60 ngdi vudn dai dien trong sd 705
nha vudn va 186 nha cd d Tp Hue Cac vudn nha nay d dpc theo hai bd bac va bd nam sdng Huong thuoc phudng Kim Long, phudng Vy Da va d khu vyc Thanh Npi Khao sat thyc vat, dpng vat va cac dieu kien ty nhien De tim hieu each lap vudn, gia tri kinh te ciing nhu hudng phat trien vudn, chung tdi diing phuang phap phpng van tryc tiep cac chii vudn Lay mlu dat phan tich
Trong phong thi nghiem: Lap phieu dieu tra, phan tich cdc chi tieu, tinh chat ly hda cac mau
dat da thu thap, tdng hgp, phan tich sd lifu, viet bao cao
n KET QUA NGHIEN CUtJ
1 Dieu kifn t y nhien va kinh te xa hpi
Vf tri dia ly: Tp Hue cd dipn tich 70,99km^ n§m d miln trung, cd tpa dp 16°30'45"-16°24'
Vl bac va 107°3r45"-107°38' kinh ddn^, tren tryc Bic - Nam ciia cac tuyIn dudng bd, dudng sat, dudng hang khdng va dudng bien, gan tuyIn hanh lang Ddng Tay dudng xuyen A Cach Ha Npi 675km vl phia bic va thanh phd Ho Chi Minh 1.060km vl phia nam Phia bic giap huyen Huang Tra, phia nam giap vdi huyfn Huang Thiiy, phia ddng giap vdi huyen Huang Phii va phia tay giap vdi huypn Nam Ddng, A Ludi
Trang 2HQI NGHI KHOA HOC T O A N Q U 6 C V £ SINH THAI VA TAI NGUY£N SINH VAT I A N THli BA
Dia hinh: Dia hinh cao dan theo hudng ddng bac - tay nam Phia tay nam c6 dp ddc trung
binh 8%; phia bic, phia ddng va ddng nam cd dp ddc trung binh 0,2-0,3%
Khi hau: Khi hau nhiet ddi gid miia, cd hai miia: khd va mua Tdng lugng mua trung binh la
3.056,Omm/nam Lugng mua thay ddi theo miia Miia mua triing vdi miia lanh keo dai tir thang
9 din thang 1 nam sau (chiem 82,82%_tdng lugng mua ca nam), miia thudng cd mua gid bao va xay ra lii Idn Ngoai ra, cdn cd mua tilu man, tir cuoi thang 4 din thang 6 Nhiet dp trung bmh
la 24,9°C, trung binh thang cao nhit la 26,6°C va thip nhit la 19,2°C Tdng lugng nhiet dao dpng'trong khoang 7.700°C - 9.000°C, lugng birc xa mat trdi tir 110 - 140Kcal/nam
Song ngdi: Tp Hul cd sdng Huang va mpt so sdng khac chay qua Sdng d Hue cd nhieu
nude trong cac thang 9, 10, 11 cd dang chay thay ddi nhanh, len xudng that thudng
ThS nhuang: Nhdm dit feralit phat triln tren da tram tich macma, phan bd d viing phia tay^
Ting dit cua nhdm nay thudc loai trung binh, ty 1? mim va cac chat dinh dudng khong cao 0 phia ddng va phia bic, dit cd phii sa mau md Dit man chiem di?n tich khdng Idn, ngoai ra, con
CO dit cat, dit phen
Sinh vgf Do anh hudng ciia dilu kipn khi h?u, vi tn dja ly va dia hinh nen he thyc vat cung
nhu dpng vat d Hul kha phong phu Ngoai nhung loai ban dia cdn cd nhirng loai dpng, thyc vat
cd ngudn gdc tir miln Bac va mien Nam
Tinh hinh kinh ti - xa hoi: Hul la viing dit cd nhilu tilm nang dl phat tnin san xuit trong
cac ITnh vuc: khai thac khoang san, cdng ngh? thdng tin, san xuat vat li?u xay dimg, ca khi sua chiJa va chi tao, nudi trdng va chi biln thuy san, d?t may, thu cdng my^ ngh? va dac b,et la phat triln du lich Hoat dpng du lich tilp tuc tang trudng, luong khach den Hue uac t'nh khoang
1 125 000 khach, tang 19,3% so vdi nam 2005 Nhieu tuyen du lich moi dugc hinh thanh, nhieu khach san mdi dugc dua vao khai thac, sir dyng Hoat ddng thuang m?' van tiep tuc tang
y u t g nhilu sieu thi mdi dugc xay dyi.g nhu: Bac Trang T.en, Thuan Thanh 2 Dich vu ngan hanged nhtrng chuyin biln tich eye Dich vu van tai dugc dau tu va tjang b, phuang ?nh.?n
dugc UNESCO ghi danh vao Di san van hda thi giai Tp Hue dang xay dyng de tra thanh thanh pho FESTIVAL dac trung cua Vi?t Nam
2 Dac diem vucm nha d Hue
Nhin Chung, vudn nha d Hul rpng, gdm ca nha d - ^ ^ ^ ^ " ' ^ J " , ^ „ ^ t h i n ' r r L t l ' ' y i : ;
tnic cd vdi cac kilu nha rudng, nha rpi, nha thugng ruang ha ^^I'fl^'^J^'J^ S f n h u m ^ l i thing, thudng chi cd ting trpt Vudn bao quanh nha co '=^'=.'^°'^, ^ ^ ^ ^ ^ ^ "^^^ S '
thanh tra, budi, xoai, dao, nhan, chanh, chiirn rupt, khe _; cay ^ ^ J ^ ^ ^ " ^ ^ ^ " ^ ' ; ^ ^ ^ ^ ^
cay hoa nhu: mai, dao, hln^, cue, ngpc Ian, hai '^^^^'^^^c'iS^^^^^^
dS^*:inrc::^^SiTs-^
tham Dd la nip sdng, nip van hda, nghp thuat sdng gan hen vai nep triet ly cua nha vuan Vo
la cai tinh thin, cai hon cua con ngudi xu Hue
3 Hi?n trang vuoTi nha d Hue
Trang 3HQI NGHI KHOA HQC TOAN Q U 6 C V £ SINH THAI V A TAI N G U Y £ N SINH VAT LAN THCT BA
nhudng cho cho nhung ngdi nha hien dai mpc len Mat khac, mgt sd vudn nha bj cat xen phan
Id thu nhd do chu nhan ban di mgt phin hoac toan bd Nguyen nhan do ddi sdng khd khSn, ngudi dan phai di xa lam an, di cu theo con chau
4 Mpt so van de moi trudng
Tuy tap quan cham sdc vudn cua ngudi dan khdng gay d nhilm nhung vin de mdi trudng hoan toan cd thi xay ra do lugng du khach den Hul tham gia vao dich vu du lich sinh thai vudn nha d Hul ngay cang gia tang Trong dd rac thai va nude thai sinh hoat la vin dl dang lo ngai nhit Bdi vi, hien nay, chua cd sy kit hgp tot va sy hd trg diing muc ciia chinh quyin dia phuang va cac cdng ty du Ijch vdi cac chii vudn trong vipc xii ly rac va nude thai
5 Mpt so tinh chat ly hoa hpc cua dat
Chiing tdi da phan tich 16 mlu dit d 4 dia dilm khac nhau, nhung chiing tdi dua ra 4 mau d nai cd nhilu vudn nha nhit - phudng Kim Long - Phii Mdng
Bang 1
Chi tieu
phan tich
pH(H20) 1:5
pH(KCL) 1:5
EC (nS/cm)
N tdng (%)
P tong (%)
K tdng (%)
Miin (%)
Fe trao doi
(mg/lOOg)
Al trao doi
(mg/lOOg)
Ca^*
(meq/IOOg)
Mg2+
(meq/IOOg)
SO4'-(mg/100g)
Sa
cau
Cat (%)
Set (%)
Thit (%)
Ket qua phan tich dat a phutmg Kim Long - Phii M(
Ky hif u mau Mau DLl
(100-120cm)
4,50 3,40 42,5 0,038 0,059 0,906 0,48 248,0
16,21
0,64
0,52
0,75 26,2 7,6 66,2
Mau DL2 (80-100cm)
4,43 3,37 42,1 0,048 0,071 0,725 0,56 276,3
20,12
0,68
0,56
0,75 17,3 14,8 67,9
Mau DL3 (50 - 80cm)
4,25 3,24 55,6 0,058 0,083 0,963 0,50 267,8
23,41
0,71
0,52
0,75 11,2 11,9 76,9
Mau D1.4 (0 - 50cm)
5,87 4,86 100,1 0,134 0,072 0,839 1,70 321,6
1,15
6,10
0,86
0,75 7,2 8,9 83,9
ng Ghi chu
TCVN 59979-1995
TCVN 6650-2000 TCVN 6445-2000
TCVN 990.08-2000
TCVN 6642-2000
AOAC 2000
AGAC 990.08-2000
TCVN 6656-2000
AOAC 2000
Ngudn: Trung tam Cong ngh?, Quan ly moi trudng va Tai nguyen - Trudng Dai hpc Ndng Lam, Tp
HCM, 2007
Sd lieu bang 1 cho thiy dit thit chilm ty le cao nhit (66,2-83,9%)) sau dd la dat cat (7,2-6,2%) va thip nhit la dit set (7,6-14,8%); ty Ip dit cat tang din theo chilu sau, cu thi d dg sau 0-50cm, cat chi chilm 7,2%), va va d dp sau 100-120cm la 26,2%; d dg sau 0-50cm chii ylu la
Trang 4HQI NGHI KHOA HOC T O A N Q U 6 C V £ SINH THAI VA TAI N G U Y £ N SINH VAT LAN THLT BA dat thjt, chilm tdi 83,9%), la kha cao so vdi 7,2% dit cat va 8,9% dit set Dilu nay cung tuang img vdi ham lugng nhdm trao ddi d ting nay la thip han (l,15mg/100g) so vdi cac tin'g khac
Dp pH (H2O) > pH (KCL) d tit ca cac tang cho thiy dit d vimg nay la thudc loai dit chua
6 Djnh hudng phat trien cay trong
Chung tdi da phan tich dat d cac khu vyc nghien cim dl lam ca sd cho viec dinh hudng phat trien cay trdng cho hp thdng vudn nha d Hul, kit qua dugc trinh bay d bang 2
Bang 2
Gia trj trung binh ciia cac chi tieu ly, hoa trong dat d cac khu vuc nghien cuu
Chi tieu
N tong (%)
P tong (%)
K tong (%)
Miin (%)
Fe trao doi (mg/lOOg)
Al trao doi (mg/lOOg
Ca'"" (meq/IOOg)
Mg^* (meq/IOOg)
SO/-(mg/100g)
Sa cau
Cat (%) Set (%) Thit (%)
Phircmg Kim Long
0,069 0,071 0,858 0,81 278,42 15,22 2,032 0,615 0,75 15,475 10,8 73,725
Phirffng
Vy Da
0,025 0,053 0,508 0,37 237,3 1,19 2,95 0,33 0,75 53,55 2,175 44,275
Khu vyc Thanh N9i
0,025 0,055 1,046 0,51 228,5 1,07 6,11 0,27 0,79 14,575 9,025 76,4
Phircmg Phii Hau
0,064 0,031 0,619 1,025 324,4 13,15 0,58 0,27 2,02 45,425 3,15 51,425
Nguon: Trung tam Cong ngh$, Quan ly moi trudng va Tai nguyen
HCM, 2007
Trudng Dai hpc Nong Lam, Tp
Cac so lipu trong bang 2 cho thay ty Ip dat thjt cung nhu ty Ip cac chat dinh dudng va ham lugng miin trong dit d phudng Kim Long la cao ban so vdi cac khu vyc khac Cu the, ty Ip dat thit d phudng Kim Long la 73,725%, phudng Phii Hau la 51,425%, Thanh Npi la 76,4%, phudng VT Da la 44,275%) Ty Ip cat d phudng Vy Da va phudng Phii Hau la cao han so vdi phudng Kim Long va Thanh Npi Thanh phan set d tat ca cac khu vuc nghien ciru deu chiem ty
le thip, dudi 10%) Can cur vao kit qua phan tich dit, chiing tdi sa bp djnh hudng phat trien cay trong vudn nha d Hul nhu sau: C) phudng Kim Long, ben canh nhirng loai cay hoa, cay canh truyin thong va cay cung cip thyc phim cho gia dinh, nen chu trpng phat trien cay an trai do dat
d day tuang ddi tdt Dac dipt, phat triln cac loai cay cd gia tri kinh te cao nhu: Budi thanh tra,
mang cut, mang ciu, hdng 6 phudng Vy Da va phudng Phu Hau nen phat trien trong rihtmg
loai hoa cd gia tri kinh tl cao nhu: hoa hong, hoa ciie, hoa hup, hoa lay on vi hai vimg dat nay diu cd ty Ip cat tuang ddi cao, khdng phii hgp dl phat trien cay an qua Khu vyc Thanh Ndi cd dit kha tot nhung do dipn tich nhd, nen chu trpng phat triln theo hudng tao thanh vudn canh quan, cd trong them mpt vai loai cay an trai nhung phai phii hgp vdi kiln triic canh quan ciia vudn
7 Cff cau cay trong
Dya tren cdng dung, chiing tdi chia cay trong vudn nha d Hue thanh 6 nhdm: hoa va cay canh, cay in qua, cay thyc phim, cay thudc, cay cdng nghiep, cay lay go va ciii theo hudng phat triln tir ngoai vao trong, cau triic vudn nha d Hul cd thi chia thanh 3 viing: viing rigo^i yi, vung gitra, viing trong cimg hay can nha Tiiy theo sd thich ciia chii vucm ma cd each bd tri_cay trdng khac nhau Tuy nhien, vl ca ban vudn nha d Hul diu cd cimg mgt each bo tri cay trdng, dd la hoa va cay canh dugc trong d vimg can nha; cay an qua d viing ngoai vi, gitra va trong ciing
Trang 5HOI NGHI KHOA HOC TOAN Q U 6 C V £ SINH THAI V A TAI N G U Y £ N S I N H V A T LAN THQ- BA
Phin Idn cay an qua dugc trdng vimg giGa; rau va cay thyc phim trong d phia sau nha d nai gan nude; cay thudc trong d 2 ben nha; cay liy go va chat dot, cay cdng nghiep trdng d mgt gdc phia sau vudn
n i KET LUAN - KIEN NGHJ
1 Ket luan
Dit vudn nha d Hul diu la dat chua, ham lugn^ mim va cac chit dinh dudng trong dat khdng cao, dit khdng bi nhilm man Vudn nha d Hue cd sic thai dac trung rieng, khdng gidng vdi vudn nha d cac vimg ddi niii miln Trung, miln Ddng, mien Tay Nam Bd Vudn nha d Hul phin Idn thugc cac hp gia dinh kha gia, quan churc, vdi cac giong cay an trai, cay hoa, cay kieng dugc lya chgn ky vdi nhieu mau sic khac nhau, khdng nang vl gia tri kinh t l , nhung rit cd gia tri cho khach tham quan, du lich va tin ngudng
2 Kien nghj
c i n gin gin dl nang cao gia tri vudn nha Hul vl kiln tnic khdng gian truyin thong, xay dung bd suu tap cay canh Cin quang ba rpng rai gia tri vudn riha Hue qua cac thdng tin nhu: sach vd, bao chi, phim tu lipu anh, hinh anh D I xuit chinh quyIn cd chinh sach khuyin khich
ho trg dl phat triln du lich, bao v? du lich vudn nha Hul, bao ton di tich van hda lich sir Ho trg khai thac du lich song song vdi bao tdn cac di san d Hue
TAI LIfU THAM KHAO
1 NguylnThjNgpcAn, 1995:TapchiVi?tNamXanh, s d 4 : 9
2 Nguyen Thj Ngpc An, 1992: Gdp phin nghien cuu hp sinh thai vudn nha viing ddng bing sdng Cim Long va thanh pho Hd Chi Minh Luan an Phd Tiln sT Trudng Dai hgc Tdng hgp thanh phd Hd Chi Minh
3 Nguyen Thj Ngpc An, 2006: Hp sinh thai va mdi trudng vudn - mpt sd bien phap xir ly
va phuang phap phat trien NXB Ndng nghipp, Tp.HCM
4 Pham Hoang Hp, 1991-1993: Cay cd Viet Nam NXB Montreal, Tap 1, 2, 3
5 Melanie Smith, 2001: Issues in Cultural Tourism Studies, Routledge Publish
6 Le Quang Minh, 1989: Some initial research results from a study of home-gardens in Thua Thien Hue, Environment and policy Institute, East-West-Center, Honolulus Hawaii, USA
7 Ton That Phap, 1998: Tap chi Sinh hgc, 20(2): 19-23
Phu luc 1
Danh sach loai cay dn qua trong vudn nha d Hue
STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Lo4i cay
Binh bat
Bon bon
Bo quan
Ba
Bira
Budi
Cam giay
Cam sanh
Cau an qua
Chanh
Phircmg VyDa
+
0
0
-0
+
-H-+++
++
Phudng Phii Hau
+
0
0
-+ +
-H-+
++
+ +
Phirdng Kim Long
+ -+ -+++
++
++
++
+++
Khu vyc Thanh Ngi
-0
0
-
-H-+ -+ +
Trang 6HQI NGHI KHOA HQC T O A N Q U O C Vg SINH THAI VA TAI N G U Y £ N SINH VAT I A N THl> BA
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
Chay
Chom chom
Chuoi
Chuoi bom
Chuoi hot
Chiim m o t
Coc
Dau chiim dai
Dau da
Dau lam rugu
Dau ta
Dau tay
Dau tien
Dira
Diia
Dao
Dao tien
D u d i i
Hanh
Khe tau
Hanh nhan
Hong
Hong nhung
Hong xiem
Khe
Le
Luu
M a n g cau xiem
Mang cau
Mang cut
Me
Mit
M a
Nhan
Nho
Nhot
Oi
Oi se
Quat hong bi
Quyt
Sau rieng
Tao ta
Thanh long
Thanh tra
Thi
Trung ga (leeldma)
Vai
Vii sCra
Xoai
0 H-+
++
++
+ ++
-0 +
0 -++
-H Hrf ++
++
+ -+++
+ +-H-++
0 -++
++
0 + +++
0 ++
0
0 ++
+ ++
-0 ++
++
+
0 + +
++
+
-+ +++
+++
++
+ +++
-+ + -+ -H-++
+++
0 ++
+
0
0 ++
+ +++
++
0 -+++
+++
-+ +++
0 +
0 - +-H-+ +
-0 ++
+
-0
0 1 +
+++
++
++
++
+++
+++
+++
++
+++
+
+++
+-H-+++
+ +++
++
-+++
+++
+++
+++
0 + ++
+++
+++
++
+++
- H -+
•
-t-H-++
++
++
- -H-l-++
+++
-+ -+
0 -H-+
-H-++
++
++ ++ ++ + +++ ++ ++ _ ++
0 ++ ++ I-++ - H -+ _ +++ + -f-H-++ -++ ++ + +
-H-0 + -++ + + + + ++ + + -+ + ++ +
Ghi chu: 0: khong phan bd; -: rat it; -I-: it; ++: nhieu; +++: rat nhieu
Trang 7HQI NGHI KHOA HOC TOAN Q U 6 C V £ S I N H THAI V A TAI N G U Y £ N SINH VAT LAN THU" BA
Cac hinh anh ve vudn nha Hue
*• , jta^trvf^^T'^ \t\:i
Anh J: Vircm nbk ket h^rp vffi ao sen
«J- • * « i • ^:.-::? .-J
!.-?:
Anh 2: Vircm nha An Hien
A STUDY OF HOME-GARDENS IN HUE CITY FOR ECOTOURISM MANAGEMENT
TRAN THI QUYNH THU, NGUYEN THI NGOC AN SUMMARY
Hue City has many places of historical interest Hue was evaluated as one garden city because it has many famous gardens Hue attracts large number of tourists who visit temples, imperial tombs, pagodas, orchards, and parks In this paper, we describe our research on ecosystem of home-gardens in Hue City