Môc tiªu bµi häc: * Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh: hiểu nỗi khổ về c/đời vất vả và thân phận bé mọn của người nông dân, phụ nữ trong XH PK.. Nắm được cách dùng các con vật gần gũi bé [r]
Trang 1Ngày soạn: tháng năm 2010
Ngày dạy: tháng năm 2010
Tuần 4
Tiết : 13 Những câu hát than thân
I Mục tiêu bài học:
* Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh: hiểu nỗi khổ về c/đời vất vả và thân phận bé
mọn của .% nông dân, phụ nữ trong XH PK Nắm $.: cách dùng các con vật gần gũi bé nhỏ làm ẩn dụ cho thân phận con .%8
*Kĩ năng cần rèn:Đọc, cảm thụ ca dao.Biết cảm thông với những con .% lao động
*Giáo dục tư tưởng:Lòng yêu chế độ, yêu những con .% lao động
II.Trọng tâm của bài: tìm hiểu chi tiết
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tài liệu ca dao dân ca Việt Nam
*Học sinh: Học bài và chuẩn bị bài ở nhà
IV Tiến trình bài dạy:
A/Kiểm tra bài cũ (4’) Đọc thuộc lòng ca dao về t/y qh đất D8 Phân tích 1 bài mà
em thích nhất ?
B/Bài mới (36’)
1.Vào bài (1’) Ca dao, dân ca là tấm g.Y phản ánh đ/sống tâm hồn nd Có nhiều
bài ca dao - dân ca là tiếng hát than thở về cuộc đời, cảnh ngộ cực khổ đắng cay Những bài này ngoài ý nghĩa than thân, còn có ý nghĩa tố cáo xã hội pk Bài học hôm nay ch/ta sẽ tìm hiểu một số bài ca dao tiêu biểu của chủ đề này
2. Nội dung bài dạy (35’)
Tg
05’
05’
Hoạt động của Thầy và trò Hoạt động 1:
? Em hiểu thế nào là những câu hát
than thân ?
Hoạt động 2:
- H/dẫn đọc, tìm hiểu chung văn bản
- Hs đọc diễn cảm vb Gv kiểm tra
việc học chú thích của hs
? Hs cho biết, mỗi bài ca dao trực tiếp
nói về điều gì ?
? Những con vật, sự vật ấy thực chất
là chỉ ai ?
+ Bài 1 - 2: Người lao động.
+ Bài 3: Người phụ nữ
? Đại ý của các bài ca dao là gì ?
Nội dung kiến thức
I Đọc tìm hiểu chung
1 Khái niệm: Ca dao dân ca
2 Những câu hát than thân:Những
câu hát .: chuyện con vật nhỏ bé
để giãi bày nỗi chua xót đắng cay cho c/đời khổ cực của những kiếp .% bé mọn trong XH cũ
II Đọc tìm hiểu chi tiết
1.Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc:
*Từ khó: Đọc, chú thích: 2, 5, 6 + Bài 1: Thân phận con cò
+ Bài 2: Thân phận con tằm, kiến, hạc, cuốc
+ Bài 3: Trái bần
2.Đại ý : Lời giãi bày nỗi chua xót
Trang 2? Những hình ảnh ẩn dụ, so sánh ấy
có gì liên quan đến .% lao động,
.% phụ nữ?
+ Gần gũi với .% lao động
+ Có nhiều đặc điểm giống với thân
phận phẩm chất của họ: Chịu khó,
nhỏ bé, lam lũ
Hoạt động 3:
? C/đời lận đận của .% lđ $.: gợi
tả ntn trong bài ca dao? Tìm từ đồng
nghĩa với từ “lận đận”?
? Ngoài thủ pháp ẩn dụ, bài ca dao
còn sử dụng những thủ pháp nào? ý
nghĩa của các thủ pháp nghệ thuật ấy
trong việc miêu tả thân phận .%
lao động?
Hs giải thích lại ý nghĩa ẩn dụ của
“thác, ghềnh, bể đầy, ao cạn” theo
Câu hỏi vang lên như lời oán trách
mà bất lực, cam chịu của người lđ
Câu ca thể hiện sự hi sinh quên mình,
hết lòng cho đàn con bé dại
? Bài ca dao có ý nghĩa gì? Liên hệ
các bài có h/a con cò
?Bài ca dao (2) giống và khác bài trên
ở điểm nào ?
?
Hs thảo luận nhóm, cho biết ý nghĩa
cụ thể của từng hình ảnh ẩn dụ con
tằm, con hạc, con kiến, con cuốc ?
? Qua đó, em thấy $.: nỗi khổ nào
của .% lao động?
đắng cay cho c/đời khổ cực của những kiếp .% bé mọn trong XH cũ
3 Bố cục:
+ Bài 1, 2: Thân phận .% lao
động
+ Bài 3: Thân phận .% phụ nữ
4.Tìm hiểu chi tiết:
1 Bài 1.
- Phải kiếm ăn một mình nơi ghềnh thác mà vẫn không đủ ăn + Nghệ thuật đối:
Lên thác Xuống ghềnh
Bể đầy Ao cạn
Khó khăn chồng chất, liên tiếp + Câu hỏi tu từ + đại từ phiếm chỉ: Lời than, lời tố cáo bọn bóc lột
Cuộc đời vất vả, gian khổ của .% lđ trong xã hội cũ
Phản kháng, tố cáo xã hội pk gây
ra nỗi cơ cực ấy
2 Bài 2
+ ẩn dụ :
- Cuộc đời lận đận, khổ đau, nghèo khó
- Thấp cổ bé họng, bị bòn rút, oan trái
+ Con tằm: Chỉ ăn lá dâu, rút ruột nhả tơ bị kẻ khác bòn rút sức lực + Con hạc: Lách $.% mây cuộc đời của những
kẻ phiêu bạt, lận đận, cố gắng vô vọng
+ Con kiến: Số phận nhỏ nhoi, xuôi .:0 vất vả làm lụng mà vẫn nghèo khó
+ Con cuốc: Kêu ra máu thân phận thấp cổ bé họng, khổ đau oan trái, ko $.: lẽ công bằng
Trang 3gì?
?Theo em, h/a nào khiến em cảm
động nhất ? Vì sao?
? Em rút ra ý nghĩa gì từ bài ca dao
này?
GV h/a “trái bần”: 1 thứ quả tầm
thường, nhỏ bé bị nổi trôi trong sóng
nước.
? Bài ca dao $.: mở đầu bằng từ “
Thân em ” Từ này gợi cho em điều
gì?
? Qua h/a trái bần, em thấy số phận
của .% phụ nữ trong xh cũ hiện lên
ntn?
- Gv bình bằng cách so sánh, liên
M tới các bài ca dao khác có ý
nghĩa Y tự
Liên hệ thơ HXH: Bánh trôi D…
? Qua đó, em thấy ý nghĩa nào từ bài
ca dao?
? Hs nhận xét điểm giống nhau về
nội dung và nghệ thuật của 3 bài ca
dao trên?
? Thủ pháp nghệ thuật chủ yếu ở mỗi
bài ca dao?
+ Bài 1, 2: ẩn dụ
+ Bài 3: So sánh
Hs đọc ghi nhớ(49)
- Nỗi khổ nhiều bề của .% lao
động trong xã hội cũ
- Tô đậm mối thông cảm, xót xa cho cuộc đời cay đắng của .% lao
động
khác
* Nỗi khổ nhiều bề của .% lao
động trong xã hội cũ
* Lên án xã hội bất công, áp bức bóc lột
3 Bài 3
+ “ Thân em ”: Tội nghiệp, đắng cay, gợi sự đồng cảm
+ So sánh: Bị phụ thuộc, vùi dập không có cơ hội lựa chọn, tìm cơ hội hạnh phúc
phụ nữ
* Tố cáo xã hội pk rẻ rúng, vùi dập họ
5 - Tổng kết
a Nội dung
.% trong xã hội cũ
+ Phản kháng xã hội pk bất công
b Nghệ thuật + Thể thơ lục bát: Âm điệu than
+ Hình ảnh so sánh, ẩn dụ mang tính truyền thống
Ghi nhớ sgk 49
C.Luyện tập(3’)
- Em hiểu thêm điều gì về đ/sống d/tộc ta qua những câu hát than thân?
(Chịu nhiều đau khổ; Sức sống mãnh liệt; Cần tiếp tục giải phóng phụ nữ).
Trang 4D.Củng cố(1’) nhấn mạnh lại nội dung ý nghĩa của bài
E.Hướng dẫn về nhà(1’)
- Học thuộc vb đã học, . tầm, học thuộc những bài có ý nghĩa Y tự
- Nắm vững nội dung, nghệ thuật của 3 bài ca dao trên
- Soạn “ Những câu hát châm biếm ”, . tầm thêm một số bài có nd t/ tự
... 1, 2: ẩn dụ+ Bài 3: So sánh
Hs đọc ghi nhớ(49)
- Nỗi khổ nhiều bề .% lao
động xã hội cũ
- Tô đậm mối thông cảm, xót xa cho đời cay đắng .% lao
động...
5 - Tổng kết
a Nội dung
.% xã hội cũ
+ Phản kháng xã hội pk bất công
b Nghệ thuật + Thể thơ lục bát: Âm điệu than
+ Hình ảnh so sánh, ẩn dụ... 49
C.Luyện tập(3’)
- Em hiểu thêm điều đ/sống d/tộc ta qua câu hát than thân?
(Chịu nhiều đau khổ; Sức sống mãnh liệt; Cần tiếp tục giải phóng phụ nữ).