Giáo án Ngữ văn 8 kì II - GV: Trương Thanh Hà

3.Tiến trình bài dạy a.Kiểm tra bài cũ: không b.Dạy nội dung bài mới *Đặt vấn đề 1' Trong TV cũng như nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu có một đặc điểm hình thức nhất định?[r]

Ngày soạn:23/12/2011 Ngày dạy:26/12/2011 Dạy lớp8B

Tiết 73:Văn bản: NHỚ RỪNG

Thế Lữ

1.Mục tiêu:

- Biết đọc, hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn tiêu biểu của phong trào Thơ mới

- Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật được thể hiện trong bài thơ

a Kiến thức:

- Sơ giản về phong trào Thơ mới

- Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do

- Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng.

b Kĩ năng:

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn

- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn

- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

c Thái độ:

- Tính mãnh liệt trong tư tưởng cảm xúc của nội dung biểu cảm

- Sự mới mẻ phóng túng của ngôn từ, hình ảnh, nhịp điệu

2.Chuẩn bị của GV và HS:

a Chuẩn bị của GV:

- Nghiên cứu kĩ bài,soạn giảng

b Chuẩn bị của HS:

- Đọc bài, chuẩn bị bài

3.Tiến trình bài dạy:

a.Kiểm tra bài cũ: (4')

- Kiểm tra vở soạn của học sinh

b.Dạy nội dung bài mới

*Đặt vấn đề (1')

Nhớ rừng là một trong những bài thơ hay, tiêu biểu nhất của Thế Lữ và của phong trào thơ mới chặng đầu (1932-1935) Nhớ rừng diễn tả tâm sự u uất của một con hổ

bị sa cơ Vậy tâm sự đó là gì? Chúng ta sẽ nghiên cứu bài học ngày hôm nay

?

GV

Hãy nêu vài nét sơ lược về tác giả?

Thế Lữ là nhà thơ có công đầu đem lại chiến

thắng cho thơ mới lúc ra quân Ngoài sáng

tác thơ, ông còn viết các truyện kinh dị, trinh

11' I.Tìm hiểu chung và đọc

1.Tác giả-tác phẩm

-Thế Lữ (1907-1989) tên khai sinh là Nguyễn Thứ Lễ, quê ở Bắc Ninh Là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào thơ mới

?

?

?

?

?

?

?

GV

thám

Kể tên một số tác phẩm chính của ông?

-Mấy vần thơ(1935), Vàng và

máu(1937-truyện)

Nêu xuất xứ của bài thơ?

Nêu yêu cầu đọc?

-Đọc chính xác, giọng đọc phù hợp với nội

dung xúc cảm của mỗi đoạn thơ

Gv đọc-Hs đọc-Nhận xét

Bài thơ được viết theo thể loại nào?

Trong bài thơ có một số từ Hán Việt: sơn

lâm, chúa tể, thảo hoa, hùng vĩ Hãy giải

thích?

- Dựa vào chú thích sgk

Bài thơ được ngắt làm 5 đoạn

Bài thơ có bố cục mấy phần? Nêu nội dung

chính từng phần?

+Phần 1: đoạn 1+4

→Con hổ ở vườn bách thú

+Phần 2: đoạn 2+3

→Cảnh con hổ ở chốn giang sơn hùng vĩ của

nó

+Phần 3: đoạn 5

→Nỗi khao khát được trở về với cội nguồn

Hs đọc đoạn 1 và cho biết nội dung

Hổ cảm nhận được nỗi đau khổ nào khi bị

nhốt trong cũi sắt ở vườn bách thú?

+Nằm dài, trông ngày tháng dần trôi

+Giương mắt bé giễu oai linh rừng thẳm.

+Chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi.

+Với cặp báo chuồng bên vô tư lự.

Với hổ, đó là nỗi khổ không được hành động,

trong một không gian tù hãm, thời gian bị kéo

dài Là nối nhục bị biến thành trò chơi cho

thiên hạ tầm thường Bên cạnh đó là nỗi bất

bình vì bị ở chung với bọn gấu dở hơi.

24'

-Nhớ rừng là một bài thơ tiêu biểu nhất của Thế Lữ (1934).

2.Đọc

3.Thể loại

-Thể thơ 8 chữ thuộc thể thơ mới, tự do, phóng khoáng, linh hoạt, không bị ràng buộc.

II.Phân tích văn bản:

1.Cảnh con hổ ở vườn bách thú

?

?

?

?

?

?

?

GV

Trong nỗi đau khổ đó, nỗi khổ nào bị biến

thành khối căm hờn? Vì sao?

-Nỗi nhục bị biến thành trò chơi, lạ mắt cho

lũ người ngạo mạn ngẫn ngơ vì hổ là chúa

sơn lâm, vốn được cả loài người khiếp sợ

Trong cũi sắt, nỗi căm hờn của hổ đã trở

thành khối căm hờn Em hiểu khối căm hờn

này như thế nào?

-Cảm xúc hờn căm kết đọng trong tâm hồn,

đè nặng, nhức nhối, không có cách nào giải

thoát

Điều đó thể hiện thái độ sống và nhu cầu sống

như thế nào?

-Chán ghét cuộc sống tầm thường, tù túng

Khát vọng tự do, được sống đúng với phẩm

chất của mình

*Chú ý tiếp đoạn diễn tả Niềm uất hận ngàn

thâu và cho biết:

Cảnh vườn bách thú được diễn tả qua các chi

tiết nào?

+Hoa chăm cỏ xén, lối phẳng cây trồng

Dải nước đen giả suối chẳng thông dòng

Len dưới nách những mô gò thấp kém.

Em thấy gì đặc biệt trong tính chất của các

cảnh tượng ấy?

-Đểu giả, nhỏ bé, vô hồn

Cảnh tượng ấy đã gây lên phản ứng nào trong

tình cảm của hổ?

-Niềm uất hận

Từ đó em hiểu niềm uất hận ngàn thâu như

thế nào?

-Trạng thái bực bội, u uất kéo dài và phải

chung sống với mọi tầm thường giả dối

Từ đoạn thơ vừa tìm hiểu em hiểu gì về tâm

sự của hổ ở vườn bách thú?

Qua đó, ta cùng thấy rõ Anh hùng thất thế sa

cơ cũng hèn (truyện Kiều), ta càng thấm thía:

Trên đời nghìn vạn điều đắng cay

->Trạng thái bực bội, u uất chán ghét sâu sắc thực tại thực tại tù túng tầm thường giả dối Khao khát được sống

tự do, chân thật

Cay đắng chi bằng mất tự do

Nhật kí trong tù

Trong cảnh giam cầm ấy, con hổ đã có suy

nghĩ, nỗi nhớ gì?chúng ta cùng tìm hiểu vào

tiết sau

c.Củng cố, luyện tập: (4')

- Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt và tâm sự yêu nước được diễn tả sâu sắc qua lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của tác giả

- Đọc thuộc lòng khổ thơ đầu của bài?

d.Hướng dẫn học ở nhà (1')

-Nắm được đặc sắc nghệ thuật của khổ thơ đầu

-Đọc, soạn bài “Nhớ rừng”

RÚT KINH NGHIỆM BÀI DẠY

………

………

………

………

============================================================

Ngày soạn:25/12/2011 Ngày dạy:28/12/2011 Dạy lớp 8B

Tiết 74 Văn bản: NHỚ RỪNG

Thế Lữ

1.Mục tiêu:

a Kiến thức:

- Giúp Hs cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù túng, tầm thường, giả dối, được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú

b Kĩ năng:

-Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ

c Thái độ:

- Tính mãnh liệt trong tư tưởng cảm xúc của nội dung biểu cảm

- Sự mới mẻ phóng túng của ngôn từ, hình ảnh, nhịp điệu

2.Chuẩn bị của GV và HS:

a Chuẩn bị của GV:

- Nghiên cứu kĩ bài, soạn giảng

b Chuẩn bị của HS:

- Đọc bài, chuẩn bị bài

3.Tiến trình bài dạy:

a.Kiểm tra bài cũ: (3')

- Kiểm tra vở soạn của học sinh.

b.Dạy nội dung bài mới

*Đặt vấn đề (1')

Tiết học hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu về nỗi nhớ thời oanh liệt của chúa tể sơn lâm

HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS GHI BẢNG

GV

?

Theo dõi đoạn Thưở tung hoàng

hống hách những ngày xưa và cho

biết:

Cảnh sơn lâm được gợi tả qua những

chi tiết nào?

+Bóng cả, cây già, tiếng gió gào

ngàn, giọng nguồn thét núi

28’ 2 Nỗi nhớ thời oanh liệt

? Em có nhận xét gì về cách dùng từ

trong những lời thơ này?

-Điệp từ với.

-Các động từ chỉ đặc điểm của hành

động (gào, thét)

? Em có nhận xét gì về cách dùng từ

trong những lời thơ này?

? Với nghệ thuật sử dụng các động từ

gợi tả cho thấy điều gì?

-Gợi tả sức sống mãnh liệt của núi

rừng bí ẩn

? Hình ảnh vị chúa tể hiện lên như thế

nào giữa không gian ấy?

-Tôi bước chân dõng dạc đường

hoàng

Lượn tấm thân như sóng cuộc nhịp

nhàng

Vờn bóng âm thầm, lá gai, cỏ sắc

Trong hang tối, mắt thần khi đã

quắc

Là khiến cho mọi vật đều im hơi.

? Em thấy có gì đặc sắc trong từ ngữ,

nhịp điệu của lời thơ miêu tả vị chúa

tể?

-Sử dụng nhiều từ ngữ gợi hình

dáng, tính cách của hổ

? Từ hình ảnh vị chúa tể được khắc

hoạ mang vẻ đẹp như thế nào?

-Vẻ đẹp ngang tàng, lẫm liệt giữa núi

rừng uy nghiêm, hùng vĩ

Chú ý vào đoạn văn tả cảnh rừng,

-Vẻ đẹp ngang tàng, lẫm liệt của hổ giữa núi rừng uy nghiêm hùng vĩ.

?

?

?

?

?

GV

?

nơi hổ đã sống một thời oanh liệt và

cho biết:

Cảnh rừng ở nơi đây là cảnh của thời

điểm nào?

+Những đêm, những ngày mưa

chuyển bốn phương ngàn bình minh

cây xanh, những chiều lênh láng

máu sau rừng

Thiên nhiên hiện lên với vẻ đẹp như

thế nào?

-Rực rỡ, huy hoàng, náo động, hùng

vĩ, bí ẩn

Giữa thiên nhiên ấy chúa tể đã sống

một cuộc sống như thế nào?

+Ta say mồi đứng uống ánh trăng

tan

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng

bừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt

Đại từ ta được lặp lại có ý nghĩa gì?

-Thể hiện khí phách ngang tàng, làm

chủ, tạo nhịp điệu rắn rỏi, hùng

tráng

Trong đoạn thơ này điệp từ đâu kết

hợp với câu thơ cảm thán (Than

ôi!Thời oanh liệt nay còn đâu) có ý

nghĩa gì?

-Nhấn mạnh và bộc lộ trực tiếp nỗi

tiếc nuối cuộc sống độc lập tự do của

chính mình

Đến đây ta thấy hai cảnh tượng miêu

tả trái ngược nhau: cảnh vườn bách

thú nơi con hổ bị nhốt và cảnh núi

rừng nơi con hổ đã từng ngự trị ngày

xưa

Hãy chỉ ra tính chất đối lập của hai

cảnh tượng này?

- Đối lập một bên là cảnh tù túng,

tầm thường, giả dối với một bên là

cuộc sống chân thực, phóng khoáng,

sôi nổi

Sự đối lập đó có ý nghĩa gì trong

-Khí phách ngang tàng, làm chủ của hổ.

GV

?

?

?

?

?

?

?

việc miêu tả trạng thái tinh thần của

con hổ ở vườn bách thú?

Nỗi nhớ tiếc xót xa của hổ thể hiện

khát vọng sống tự do Ý tưởng ấy rất

đẹp và giàu ý nghĩa đối với con

người Việt Nam gần 70 năm về

trước khi phải sống trong tủi nhục

trong vòng nô lệ lầm than Ý tưởng

ấy mở ra nhiều liên tưởng

Đọc đoạn thơ cuối và cho biết nội

dung

Giấc mộng ngàn của hổ hướng về

một không gian như thế nào?

-Oai linh, hùng vĩ, thênh thang (nơi

ta không còn được thấy bao giờ)

Các câu thơ cảm thán mở đầu và kết

thúc đoạn có ý nghĩa gì?

-Nỗi tiếc nhớ cuộc sống chân thực tự

do đã qua

Theo em giấc mộng ngàn của hổ là

giấc mộng như thế nào?

-Mãnh liệt, to lớn nhưng đau xót, bất

lực

Giấc mộng đó có phải là một nỗi đau

bi kịch không?

-Đó chính là một nỗi đau bi kịch (nỗi

đau tinh thần bi tráng, tức là nỗi uất

ức, xót xa của hùm thiêng khi xa cơ lỡ

vận)

Nỗi đau đó đã phản ánh khát vọng

mãnh liệt nào của con hổ ở vườn

bách thú?

Nêu đặc sắc nghệ thuật trong văn

bản?

-Bài thơ tràn đầy cảm hứng lãng

mạn Hình ảnh bài thơ giàu chất tạo

hình Ngôn ngữ và nhạc điệu phong

4’

->Nỗi nhớ khôn nguôi, nhớ những

kỉ niệm đẹp đã lùi sâu vào quá khứ Nỗi nhớ tiếc xót xa của hổ thể hiện khát vọng sống tự do.

->Khát vọng được sống một cuộc sống của chính mình trong xứ sở đại ngàn hùng vĩ của núi rừng.

III.Tổng kết

?

?

phú

Bài thơ toát lên nội dung gì?

-Diễn tả nỗi chán ghét thực tại tầm

thường, tù túng, niềm khao khát tự

do mãnh liệt

→Đó cũng chính là tâm trạng tủi

nhục đau đớn, uất hận của nhân dân

ta đang rên xiết trong xiềng xích nô

lệ khao khát được sống tự do, độc

lập

Nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

- Dựa vào ghi nhớ

Đọc diễn cảm bài thơ

4’

*Ghi nhớ:SGK-07

IV.Luyện tập

c.Củng cố, luyện tập: (4')

-Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt và tâm sự yêu nước được diễn tả sâu sắc qua lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của tác giả

-Đọc thuộc lòng khổ thơ cuối của bài

d.Hướng dẫn học ở nhà (1')

-Nắm được đặc sắc nghệ thuật của văn bản

-Đọc, soạn bài Câu nghi vấn

RÚT KINH NGHIỆM BÀI DẠY

………

………

………

………

******************************************************************** Ngày soạn:25/12/2011 Ngày dạy:28/12/2011 Dạy lớp 8B

Tiết 75 Tiếng Việt CÂU NGHI VẤN

1.Mục tiêu

a Kiến thức:

- Đặc điểm hình thức của câu ghi vấn

- Chức năng chính của câu nghi vấn

b Kĩ năng:

- Nhận biết và hiểu được tác dụng câu nghi vấn trong văn bản cụ thể

- Phân biệt câu nghi vấn với ,một số kiểu câu dề lẫn

c Thái độ:

- Có ý thức sử dụng loại câu phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

2.Chuẩn bị của GV và HS:

a Chuẩn bị của GV:

- Nghiên cứu kĩ bài,soạn giảng

b Chuẩn bị của HS:

- Chuẩn bị bài cũ, bài mới

3.Tiến trình bài dạy

a.Kiểm tra bài cũ: không

b.Dạy nội dung bài mới

*Đặt vấn đề (1')

Trong TV cũng như nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu có một đặc điểm hình thức nhất định Những đặc điểm hình thức này thường gắn với một chức năng của nhất định chính Vậy chức năng chính của câu nghi vấn là gì?

GV

?

?

?

?

viết bảng phụ đoạn văn trong Tắt đèn của

Ngô Tất Tố

Trong đoạn trích trên, câu nào là câu nghi

vấn? Những đặc điểm hình thức nào cho biết

đó là câu nghi vấn?

+Sáng nay người ta đấm u có đau lắm

không?

+Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn

khoai?

+Hay là u thương chúng con đói quá?

-Dựa vào dấu chấm hỏi ở cuối câu và từ ngữ

nghi vấn có không, làm (sao), hay (là)

Theo em những câu nghi vấn trên dùng để

làm gì?

-Những câu nghi vấn trên dùng để hỏi

Chú ý: Trong các câu nghi vấn bao gồm tự

hỏi như trong Truyện Kiều của Nguyễn Du:

Người đâu gặp gỡ hay không?

Ngoài VD vừa xét hãy tìm thêm một số từ

nghi vấn khác?

-Ai, gì, nào, sao, bao giờ, bao nhiêu, à, ư, hả,

hử, chứ

Qua phân tích VD hãy cho biết câu nghi vấn

là gì?

20' I.Đặc điểm hình thức và

chức năng chính

1 Ví dụ

2 Bài học

*Ghi nhớ:SGK-11.

?

?

GV

Hs nêu yêu cầu bài tập

HS nêu yêu cầu bài tập

Căn cứ vào đâu để xác định câu nghi vấn?

HS nêu yêu cầu bài tập

Có thể đặt dấu chấm hỏi ở những câu sau

được không? Vì sao?

Trong TV, tổ hợp từ cũng, như, ai cũng, nào

20' II.Luyện tập

1.Bài tập 1(11) Xác định câu nghi vấn và đặc điểm hình thức của nó?

a.Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không?

b.Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế? c.Văn là gì? Chương là gì? d.Chú mình đùa vui không?

-Đùa trò gì?; Cái gì thế? Chị Cốc béo xù đấy hả?

→Những từ được gạch chân và dấu chấm hỏi ở cuối câu (chỉ có trong ngôn ngữ viết) thể hiện đặc điểm hình thức của câu nghi vấn 2.Bài tập 2(12)

-Căn cứ vào đặc điểm hình thức của nó.

-Cả ba câu đều có từ hay -Không thể thay từ hay bằng từ hoặc được Nếu thay từ hay bằng từ hoặc thì câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến thành một câu khác thuộc kiểu câu trần thuật và có ý nghĩa khác hẳn.

3.Bài tập 3(13)

-Không thể đặt dấu chấm hỏi ở những câu này được,

vì nó không phải là câu nghi vấn

+Câu a, b: có các từ nghi vấn như (có, không, tại sao) nhưng những kết cấu chứa từ này chỉ làm chức năng bổ ngữ trong câu.

+Câu c, d: các từ nào cũng, ai cũng là những từ

?

?

?

cũng, sao cũng, đâu cũng, bao giờ cũng có

ý nghĩa khẳng định tuyệt đối

VD: Ai cũng thấy thế.(có nghĩa là mọi người

đều thế, và là một từ phiếm định chứ không

phải là từ nghi vấn)

HS nêu yêu cầu bài tập

Phân biệt hình thức và ý nghĩa của các câu

sau?

a.Anh có khoẻ không?

b.Anh đã khoẻ chưa?

Đặt một số cặp câu khác để chứng tỏ sự khác

nhau giữa hai loại câu nghi vấn theo mô hình

trên

HS nêu yêu cầu bài tập

Cho biết sự khác nhau về hình thức và ý

nghĩa của hai câu sau:

a.Bao giờ anh đi Hà Nội?

b.Anh đi Hà Nội bao giờ?

Cho biết hai câu nghi vấn sau đúng hay sai?

phiếm định.

4.Bài tập 4(13) Phân biệt hình thức và ý nghĩa -Khác nhau:

+Về hình thức: có không,

đã chưa +Về ý nghĩa: câu thứ hai

có giả định là người được hỏi trước đó có vấn đề về sức khoẻ, nếu điều giả định này không đúng thì câu hỏi trở nên vô lý Còn câu hỏi thứ nhất không hề có giả định đó.

Mẫu:

+Cái áo này có cũ (lắm) không? Đ

+Cái áo này đã cũ (lắm) chưa? Đ

+Cái áo này có mới (lắm) không? Đ

+Cái áo này đã mới (lắm) chưa? S

5.Bài tập 5(13) -Sự khác biệt về hình thức của hai câu thể hiện ở trật

tự từ:

+Trong câu a: Bao giờ đứng ở đầu câu.

+Trong câu b: Bao giờ đứng ở cuối câu.

-Sự khác biệt về ý nghĩa: +Câu a hỏi về thời điểm của một hành động sẽ diễn

ra trong tương lai.

+Cau b hỏi về thời điểm của một hành động đã diễn

ra ở quá khứ.

6.Bài tập 6(13)

Vì sao?

+Chiếc xe này bao nhiêu kg mà nặng thế?

+Chiếc xe này giá bao nhiêu mà rẻ thế?

a.Đúng vì không biết bao nhiêu kg (đang phải hỏi) ta vẫn có thể cảm nhận được một vật nào đó là nặng hay nhẹ (nhờ bưng, vác).

b.Dùng câu sai vì chưa biết đánh giá bao nhiêu (đang phải hỏi) thì không thể nói đắt hay là rẻ.

c.Củng cố, luyện tập: (3')

-Củng cố và nâng cao kiến thức về câu nghi vấn đã học ở Tiểu học, nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn

-Đặt câu ghi vấn

d.Hướng dẫn học ở nhà (1')

-Làm bài tập còn lại

-Đọc trước bài: Câu nghi vấn (tiếp)

RÚT KINH NGHIỆM BÀI DẠY

………

………

………

………

********************************************* Ngày soạn:30/12/2011 Ngày dạy:02/01/2012 Dạy lớp8B

Tiết 76 Tậplàm văn: VIẾT ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

1.Mục tiêu:

a Kiến thức:

- Kiến thức về đoạn văn, bài văn thuyết minh

- Yêu cầu viết đoạn văn thuyết minh

b Kĩ năng:

- Xác định được chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyết minh

- Diễn đạt rõ ràng chính xác

- Viết một đoạn văn thuyết minh có độ dài 90 chữ

c Thái độ:

-Có ý thức chuẩn bị, tìm hiểu về đối tượng thuyết minh.

2.Chuẩn bị của GV và HS:

a Chuẩn bị của GV:

-Nghiên cứu kĩ bài, soạn giảng

b Chuẩn bị của HS: