Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tuần 17 - Tiết 67: Ôn tập tác phẩm trữ tình

Bài mới - Giới thiệu bài Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt Hoạt động 1: giáo viên hướng dẫn học LUYỆN TẬP sinh luyeän taäp Baøi 1 HS: Học sinh đọc bài tập 1 GV: Em hãy[r]

Trang 1

Tuần 17 Ngày soạn: 19/12/2008

ÔN TẬP TÁC PHẨM TRỮ TÌNH

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Giúp học sinh bước đầu nắm được khái niệm tác phẩm trữ tình, thơ trữ tình và một số đặc điểm nghệ thuật chủ yếu của thơ trữ tình

- Củng cố kiến thức cơ bản và một số kỹ năng đơn giản đã được cung cấp và rèn luyện qua việc học một số bài ca dao trữ tình, thơ Đường luật thơ trữ tình trung đại và hiện đại

II CHUẨN BỊ

* Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn 7; giáo án, bảng phụ

* Học sinh: Vở ghi; vở soạn văn; sách giáo khoa.

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

3 Bài mới - Giới thiệu bài

Hoạt động 1: Giáo viên hướng dẫn học sinh làm các bài tập trong sgk.

HS: Học sinh đọc yêu cầu của bài tập 1 + 2

GV: Giáo viên yêu cầu học sinh kẻ bảng và sắp xếp lại tên tác phẩm, tác giả trùng với nội dung tư tưởng tình cảm được biểu hiện

được biểu hiện 01

Bài ca nhà tranh bị gió

thu phá

(Mao ốc vị thu phong sở

phá ca)

Đỗ Phủ

Tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả

Nỗi nhớ thương quá khứ đi đôi với nỗi buồn đơn lẽ thầm lặng giữa núi đèo hoang sơ

03

Ngẫu nhiên viết nhân

buổi mới về quê

(Hồi hương ngẫu thư)

Hạ Tri Chương

Tình cảm quê hương chân thành pha chút xót xa lúc mới trở về quê

Ý thức độc lập tự chủ và quyết tâm tiêu diệt địch

Tình cảm gia đình, quê hương qua những kỷ niệm đẹp của tuổi thơ

Trang 2

(Côn sơn ca) giao hoà tuyệt diệu với thiên

nhiên

07

Cảm nghĩ trong đêm

thanh tĩnh

(Tĩnh dạ tứ)

Lý Bạch

Tình cảm quê hương sâu lắng trong khoảnh khắc đêm vắng

Tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước và phong thái ung dung lạc quan

HS: Học sinh đọc bài tập 3

GV: Giáo viên treo bảng phụ

GV: Giáo viên yêu cầu học sinh sắp xếp lại để tên tác giả, tác phẩm khớp với thể thơ HS: Học sinh sắp xếp – học sinh nhận xét

GV: Giáo viên nhận xét và chốt lại bằng sơ đồ sau:

Sau phút chia ly

(Trích bản dịch chinh phụ ngâm khúc)

Song thất lục bát

Em hãy đánh dấu x vào ô mà em cho là không chính xác

HS: Học sinh làm – học sinh nhận xét

GV: Giáo viên nhận xét và kết luận

Ô không chính xác là a; e; i; k

GV: Giáo viên yêu cầu học sinh điền từ vào chỗ trống cho thích hợp

a Tập thể, truyền miệng

b Lục bát

c So sánh, ẩn dụ, điệp ngữ, tượng trưng

Hoạt động 2: Giáo viên khái quát lại nội dung bài học bằng phần ghi nhớ sgk

HS: Học sinh đọc phần ghi nhớ

4 Củng cố

Khoanh tròn vào câu trả lời mà em cho là đúng nhất

Câu 1:Tác phẩm trữ tình là:

a Những văn bản viết bằng thơ

b Những tác phẩm kể lại 1 câu chuyện cảm động

c Thơ và tuỳ bút

d Những văn bản thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác phẩm (đúng)

Câu 2: Tác phẩm nào sau đay không thuộc thể loại trữ tình?

Trang 3

a Bài ca Côn Sơn

b Cuộc chia tay của những con búp bê

c Sau phút chia li

d Qua Đèo Ngang

5 Dặn dò

- Về nhà học bài

- Chuẩn bị phần tiếp theo

IV RÚT KINH NGHIỆM

Trang 4

ÔN TẬP TÁC PHẨM TRỮ TÌNH (Tiếp)

- Giúp học củng cố những kiến thức cơ bản và một số kỹ năng đã được cung cấp và rèn luyện qua việc học các tác phẩm trữ tình nói chung

II CHUẨN BỊ

* Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn 7; giáo án.

Nêu một số tác phẩm trữ tình mà em biết

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: giáo viên hướng dẫn học

sinh luyện tập

GV: Em hãy nói rõ nội dung trữ tình và

hình thức thể hiện của những câu thơ

trên?

HS: Học sinh chỉ ra – học sinh nhận xét

GV: Giáo viên nhận xét

GV: Em hãy so sánh tình huống thể hiện

tình yêu quê hương và cách thể hiện tình

cảm đó qua 2 bài thơ: “Cảm nghĩ Và

ngẫu nhiên quê”?

GV:Em hãy so sánh bài “Đêm kiều”

với bài “Rằm giêng” về cảnh vật và

LUYỆN TẬP

Bài 1

* Nội dung Thấm đượm một nỗi lo buồn sâu lắng của Nguyễn Trãi

* Hình thức

- 2 câu đầu: Biểu cảm trực tiếp, ngôn ngữ bình

dị, hình ảnh thơ chân thực, kể, tả

- 2 câu dưới: Biêu cảm gián tiếp dùng lối ẩn dụ tô đậm thêm cho tình cảm được thể hiện ở 2 câu thơ trên

Bài 2: So sánh Cảm nghĩ tĩnh

- Tình cảm quê hương được biểu hiện lúc xa quê

- Biểu cảm trực tiếp

- Thể hiện một cách nhẹ nhàng, sâu lắng

Ngẫu nhiên quê

- Tình cảm quê hương được biểu hiện lúc mới đặt chân về quê

- Biểu cảm gián tiếp

- Thấm đượm màu sắc, hóm hỉnh và ngậm ngùi pha lẫn xót xa

Bài 3: So sánh

* Giống nhau về cảnh vật: đêm khuya trắng, truyền; dòng sông

Trang 5

tình cảm?

GV:Giáo viên yêu cầu học sinh nhớ lại 3

bài tuỳ bút trong bài 14, 15 và hãy chọn

những câu mà em cho là đúng

HS: Học sinh chọn – học sinh nhận xét

* Khác nhau

- Một bên là lữ khách thao thức không ngủ được

vì nỗi buồn xa xứ còn một bên là người chiến sĩ vừa hoàn thành một việc trọng đại với sự nghiệp cách mạng

Mỗi quan hệ: cảnh, tình hoà hợp Bài 4:

Đáp án đúng: Câu b, c, e

4 Củng cố

Nối cột A(tên tác phẩm) với cột B(tên tác giả) cho phù hợp

5 Dặn dò

- Chuẩn bị bài tiếp

Trang 6

ÔN TẬP TIẾNG VIỆT – ÔN TẬP TIẾNG VIỆT (Tiếp)

- Giúp học sinh hệ thống lại những kiến thức đã học về Tiếng Việt ở học kì I

- Biết sử dụng, vận dụng những kiến thức đó vào trong bài học

II CHUẨN BỊ

* Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn 7; giáo án; bảng phụ

Hoạt động 1: Giáo viên yêu cầu học sinh vẽ sơ đồ vào vở

Học sinh nhắc lại các định nghĩa, phân loại và lấy ví dụ về từng loại

GV:Giáo viên nhận xét và khái quát lại

đẳng lập

Từ phức

Từ ghép

chính phụ

đẳng lập toàn bộ

Từ láy bộ phận

Từ láy phụ âm đầu

Từ láy vần

Loắt choắt Lao xao

Mếu máo Bánh bèo

Xinh xinh Xanh xanh

Bàn ghế Sách vở Áo dài

Xe đạp

Trang 7

* Lập bảng so sánh về từ loại: Danh từ, tính từ, động từ về ý nghĩa và chức năng với quan hệ từ

động, tính chất

- Biểu thị ý nghĩa quan hệ

phần của cụm từ, của câu

- Liên kết các thành phần của cụm từ, của câu

Hoạt động 2: Giáo viên yêu cầu học sinh nhắc lại định nghĩa

Giáo viên hướng dẫn học sinh làm các bài tập 3, 6, 7

Bài 3:

Từ đồng nghĩa: nhỏ Siêng năng

Từ trái nghĩa: To, lớn Lười biếng

Được (được cuộc, được kiện)

- Thắng

Thua

Bài 6: Tìm thành ngữ Thuần Việt đồng nghĩa với thành ngữ Hán Việt

Đại từ

Đại từ để hỏi Đại từ để trỏ

Trỏ

người

Sự vật

Trỏ số lượng

Trỏ hành động tính chất

Hỏi về người sự vật

Hỏi về số lượng

Hỏi về hoạt động tính chất

Toiâ, ta Bấy

Bấy nhiêu

Đấy, đó Ai, gì Bao nhiêu

Mấy

Sao Sao thế

Trang 8

- Bách chiến bách thắng(Trăm trận trăm thắng)

- Bán tín bán nghi(Nửa tin, nửa ngờ)ø

- Kim chi, ngọc diệp(Cành vàng lá ngọc)

- Khẩu phật tâm xà(Miệng nam mô bụng một bồ dao găm)

Bài 7: Thay thế những từ ngữ in đậm bằng những từ ngữ có những tương đương

Câu 1: Thay bằng: đồng không mông quạnh

Câu 2: Thay bằng: Còn nước còn tát

Câu 3: Thay bằng: Con dại cái mang

Câu 4: Thay bằng: Giàu nứt đỗ đổ vách

4 Củng cố

GV: Giáo viên treo bảng phụ

Nối từ Hán Việt ở cột A với lời giải ở cột B cho phù hợp

a Tứ xứ

b Tiều phu

c Hào nhoáng

d Cổ thụ

a -> 3

b -> 4

c -> 1

d -> 2

1 Có vẻ đẹp phô trương bên ngoài

2 Cây to sống đã lâu năm

3 Bốn phương, mọi nơi

4 Người đốn củi

5 Dặn dò

- Chuẩn bị bài tiếp

Trang 9

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG

(Phần Tiếng Việt)

- Giúp học sinh khắc phục được một số lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương

- Rèn luyện kỹ năng viết đúng chính tả

II CHUẨN BỊ

* Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn 7; giáo án; một số đoạn văn khó

* Học sinh: Vở ghi; vở bài tập; sách giáo khoa.

2 Kiểm tra bài cũ (không kiểm tra)

3 Bài mới: - Giới thiệu bài

Hoạt động 1: Giáo viên nêu yêu cầu

cảu tiết học

GV: Tiếp tục hướng dẫn học sinh làm các

dạng bài tập khắc phục những lối chính

tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa

phương như ở lớp 6

GV: Giáo viên nhắc lại một số cách viết

sai đối với từng miền (nhấn mạnh Miền

Trung, Miền Nam)

Hoạt động 2: Luyện tập

GV: Giáo viên đọc cho học sinh viết một

đoạn trong quá trình viết

GV: Giáo viên yêu cầu học sinh tự chép

một bài thơ ngắn (bài thơ học sinh

thuộc)

GV: Giáo viên xem qua một số bài và

nhận xét

GV: Giáo viên yêu cầu học sinh điền vào

chỗ trống 1 chữ cái, 1 dấu thanh hoặc 1

vần vào

I NỘI DUNG LUYỆN TẬP

1 Đối với các tỉnh miền Bắc

Viết đúng tiếng có phụ âm đầu: Tr/ch; s/x; e; d; gi; l; n

Ví dụ: Trong xanh, giả dối

2 Đối với các tỉnh miền Trung, miền Nam

a Viết đúng các phụ âm cuối: c; t; n; ng

b Viết đúng các tiếng có dấu dễ mắc lỗi

c Viết đúng các tiếng có các nguyên âm: i; ê; o; ô

d Viết đúng tiếng có các phụ âm đầu v/d

II MỘT SỐ HÌNH THỨC LUYỆN TẬP

1 Viết những đoạn, bài chứa các âm, dấu thanh dễ mắc lỗi

a Nghe viết

b Học sinh tự chép 1 bài thơ

2 Làm bài tập chính tả

a Điền vào chỗ trống (x) hoặc (s) Xử lí; sử dụng; giả sử; xét xử

b Điền dấu? Hoặc dấu ~

- Tiểu sử, tiểu trừ, tiểu thuyết, tuần tiểu

c Điền vào chỗ trống

- Chung sức; trung thành; thuỷ chung; trung đại

Trang 10

HS: Học sinh lên bảng điền – học sinh

nhận xét

GV: Giáo viên yêu cầu học sinh

GV: Tìm tên các sự vật, hoạt động, trạng

thái, đặc điểm, tính chất?

GV: Tìm các từ chỉ hoạt động, trạng thái

chứa tiếng có thanh hỏi, thang ngã

GV: Tìm từ hoặc cụm từ dựa theo nghĩa

và ngữ âm đã cho sẵn?

GV: Giáo viên yêu cầu học sinh đặc câu

với mỗi từ: giàng, dành, tắt, tắc?

GV: Sau đó, giáo viên yêu cầu mỗi học

sinh lập sổ tay chính tả – chép tất cả

những từ cụm từ dễ bị mắc lỗi vào

d Mỏng mảnh; dũng mãnh; mãnh liệt; mảnh trăng

Ví dụ: Tên loài cá bắt đầu bằng ch: cá chép; cá

chim

Ví dụ: Nghỉ ngơi; nhảy nhót - Suy nghĩ

Ví dụ: Bắt đầu bằng r, d, gi - Không thật : giả dối - Tàn ác : giết người - Dùng cử chỉ : ra hiệu Ví dụ 1: - Có kẹo tí để dành cho em - Trong chiến đấu chúng ta giành được thắng lợi Ví dụ 2: Mình tắt lửa nhé Cái công tắc này hỏng rồi 4 Củng cố Giáo viên khái quát lại nội dung của bài 5 Dặn dò - Về nhà học bài - Chuẩn bị bài mới (học kì II) IV RÚT KINH NGHIỆM

Tuần 19

Trang 11

Tiết 71,72

THI HỌC KỲ I

Trang 12

Văn bản:

TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT

- Giúp học sinh hiểu sơ lược về khái niệm tục ngữ

- Hiểu nội dung, một số hình thức nghệ thuật (kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận và ý nghĩa của những câu tục ngữ trong bài học

- Thuộc lòng những câu tục ngữ trong văn bản và sưu tầm được những câu tục ngữ có nội dung tương tự Biết tự mở rộng sự hiểu biết về tục ngữ qua phần đọc thêm

II CHUẨN BỊ

* Giáo viên: Sgk Ngữ văn 7; giáo án; một số câu tục ngữ thuộc chủ đề đang học.

* Học sinh: Vở ghi; vở soạn văn; sgk.

2 Kiểm tra bài cũ (kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh)

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm về Tục

ngữ

Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc kỹ các

câu tục ngữ và chú thích trong sgk

Giáo viên đọc mẫu - học sinh đọc lại

GV: Dựa vào phần chú thích * em hãy cho

biết thế nào là tục ngữ?

HS: Học sinh trả lời

GV: Giáo viên nhận xét và chốt lại bằng

phần chú thích * trong sgk

GV: Giáo viên giảng thêm, giúp học

sinhnắm được khái niệm tục ngữ

Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản

GV: Có thể chia tám câu tục ngữ trong bài

làm mấy nhóm? Mỗi nhóm gồm những câu

nào? Nội dung của từng nhóm?

GV: Giáo viên nhận xét, bổ sung

GV: Có khi nào đi ngủ chưa nằm đã sáng?

Có khi nào ban ngày chưa cười đã

I ĐỌC – TÌM HIỂU CHÚ THÍCH

1 Đọc

2 Chú thích

Chú ý chú thích *, 2, 3, 7, 8

* Khái niệm tục ngữ: Sgk

II TÌM HIỂU VĂN BẢN

* Có thể chia các câu tục ngữ thành 2 nhóm (mỗi nhóm 4 câu)

1 Những câu tục ngữ về thiên nhiên

Câu 1: Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

Trang 13

tối?(tháng năm - đêm ngắn, tháng mười -

ngày ngắn)

GV: Em hiểu nghĩa của từ mau và vắng ở

nay như thế nào để có thể coi đó là hai từ

trái nghĩa?

GV: Câu tục ngữ nói về tính chất báo hiệu

thời tiết của sao như thế nào?

GV: Từ việc tìm hiểu chú thích: Ráng mỡ

gà, em hãy cho biết cụm từ có nhà thì giữ

ngụ ý gì? Cách nói đó sử dụng biện pháp tu

từ gì?

GV: Em hãy chuyển câu tục ngữ thành một

câu lập luận với các từ: khi, nếu, thì ( Khi

thấy ráng mỡ gà, nếu có nhà thì lo giữ)

GV: Em hiểu tại sao kiến bò thì lại lo lụt?

Câu tục ngữ còn nói lên điều gì về tâm

trạng? Chuyển câu tục ngữ thành câu lập

luận với các từ: khi, thì, chỉ, lại( Tháng bảy,

khi thấy kiến bò lên thì chỉ lo lại lụt)

HS: Học sinh trả lời - Giáo viên nhận xét,

bổ sung

GV: Em hãy phân tích những đặc điểm nghệ

thuật có trong câu tục ngữ (về kết cấu, hình

thức, vần phép đối )

HS: Học sinh đọc lại các câu tục ngữ nhóm

2

GV: Em hiêu tấc vàng theo nghĩa nào? Nói

như vậy có quá không? Chuyển câu tục ngữ

- Tháng năm (âm lịch) đêm ngắn, ngày dài, tháng 10 đêm dài, ngày ngắn

- Vận dụng vào việc tính toán, sắp xếp công việc một cách hợp lý

- Giúp con người có ý thức chủ động để nhìn nhận, sử dụng thời gian, công việc vào những thời điểm khác nhau

- Kết cấu: ngắn gọn, 2 vế

- Cách gieo vần: ăm, ươi

- Phép đối: đối vế, đối ngữ, đối từ

Câu 2: Mau sao thì nắng vắng sao thì mưa

- Kinh nghiệm dự đoán thời tiết để sắp xếp việc cho hợp lý

Câu 3: Ráng mở gà, có nhà thì giữ

- Cách gieo vần nói lên kinh nghiệm dự đoán thiên tai để người dân có ý thức chủ động bảo vệ nhà cửa, mùa màng

Câu 4:

Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt

- Câu tục ngữ là bài học quý từ việc quan sát hiện tượng thiên nhiên

* Nghệ thuật:Đối ý, ngắt nhịp, sử dụng hoán

dụ, nói quá và lập luận ngầm để nêu lên các hiện tượng thiên nhiên và còn nhằm khuyên nhủ nhau, thông cảm với nhau về những thuận lợi, khó khăn của thời tiết

2 Những câu tục ngữ về lao động sản xuất

Câu 5: Tấc đất, tấc vàng

- Đất được quý như vàng

- Đề cao giá trị của đất

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	181,71 KB