Một số giải pháp rèn chữ viết đẹp cho học sinh lớp 4, 5

Chính vì vậy việc rèn chữ viết đúng và đẹp cho học sinhcũng là một phương pháp để từng bước hình thành nhân cách của học sinh sau này.. Những tồn tại nóitrên trong chữ viết của học sinh

PHÒNG GD& ĐT NINH PHƯỚC

TRƯỜNG TIỂU HỌC TỪ TÂM 1

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Chữ viết giữa thời đại công nghệ thông tin phát triển dường như bị lãng quên.

Văn minh bàn phím và hệ quả của cải cách giáo dục đã khiến cho chữ viết bị biếndạng Trong cải cách giáo dục từ năm 1981, mẫu chữ viết ở trường Tiểu học bị dưluận xã hội có nhiều ý kiến phê phán là chữ viết thường đã bỏ đi những nét bụng, chữviết hoa gần giống với chữ in hoa ở dạng đơn giản nhất Nhận thức được điều này BộGiáo dục và Đào tạo đã cải tiến, thay đổi mẫu chữ viết từ năm 2002 cùng với việcthay sách giáo khoa mới Trước những thay đổi đó, đòi hỏi người giáo viên Tiểu họcphải tiếp thu nắm bắt chữ viết cải cách một cách chắc chắn, để có thể truyền thụ lạicho các em một cách dễ dàng

Mục tiêu của chương trình Tiếng việt hiện nay là chú trọng nhiệm vụ hìnhthành và phát triển khả năng sử dụng Tiếng việt, rèn bốn kĩ năng: Nghe, đọc, nói, viết.Dạy viết và rèn chữ viết là một trong những mục tiêu có tầm quan trọng đặc biệt ởTiểu học vì nó là công cụ cho các em sử dụng cả cuộc đời Chữ viết đúng mẫu, rõràng, nhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài tốt, nhờ vậy kết quả học tập cao,

ra chữ viết còn góp phần rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận, tinh thần kỉ luật vàkhiếu thẩm mĩ, …

Người xưa thường nói: “Nét chữ - Nết người” quả là một câu nói thâm thuý và sâu sắc Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng nói: “Chữ viết cũng là biểu hiện của nết

người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy cô và bạn đọc bài vở của mình…” Kinh nghiệm cho thấy, nhìn nhận ban đầu về con người

thường thông qua chữ viết Chính vì vậy việc rèn chữ viết đúng và đẹp cho học sinhcũng là một phương pháp để từng bước hình thành nhân cách của học sinh sau này

Việc học sinh càng lên lớp trên thì gần như chữ viết ngày càng giảm sút Lí giảicho điều này có phải chăng khối lớp càng lớn thì dung lượng kiến thức càng nhiều,yêu cầu tốc độ viết cũng cao hơn Không ít học sinh lơ là việc rèn chữ đẹp, chưa ýthức được cái đẹp của chữ viết, viết theo quán tính, dẫn đến tuỳ tiện, cẩu thả Bêncạnh đó sự quan tâm nhắc nhở của giáo viên chưa đúng mức, chưa kịp thời nên lâudần nếu không có sự uốn nắn, điều chỉnh kịp thời của giáo viên sẽ trở thành thói quen

Mà một khi đã trở thành thói quen thì việc rèn chữ rất khó cho cả giáo viên và họcsinh Vì vậy làm thế nào để giúp học sinh có thói quen viết chữ đẹp một cách tốt nhất?

Là câu hỏi mà mọi giáo viên trăn trở rất nhiều trong đó có tôi Chính điều đó đã thôi

thúc tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp rèn chữ viết đẹp cho học sinh lớp 4, 5”.

2 Cơ sở thực tiễn:

Hiện nay, phong trào Rèn chữ viết đẹp được Ngành đặc biệt quan tâm và được

sự đồng tình ủng hộ của toàn xã hội Với riêng trường Tiểu học Từ Tâm 1 thì việc rènchữ cho học sinh được Ban giám hiệu đặc biệt quan tâm Trong quá trình rèn chữ chohọc sinh, có một số thuận lợi và khó khăn sau:

a Thuận lợi:

- Về phía nhà trường: Nhà trường rất quan tâm đến phong trào Rèn chữ viết

đẹp cho học sinh.

- Về phía giáo viên: Đội ngũ giáo viên của trường đa số các cô viết chữ đẹp.

Trong các phong trào thi “Viên phấn vàng” của giáo viên nhiều cô đạt giải cao Đó làtấm gương để học sinh noi theo

- Về phía học sinh: Tuy hoàn cảnh gia đình học sinh còn khó khăn nhưng đa số

các em rất ham học, chịu khó, rất thích được viết đẹp

b Khó khăn:

- Học sinh của trường đa số là con em nhà nông, gia đình các em rất khó khăn,cha mẹ mải lo làm kiếm tiền, ít quan tâm đến sách vở cũng như các loại bút viết, vởviết đúng tiêu chuẩn cho các em, nhiều em còn không có đủ vở để viết

- Học sinh chưa hiểu được tầm quan trọng của chữ viết

- Bản chất của học sinh Tiểu học thường hiếu động, thiếu kiên trì khó thực hiệnđược các động tác đòi hỏi sự khéo léo, cẩn thận Khi tiếp thu kĩ thuật viết chữ họcsinh không tránh khỏi lúng túng khó khăn, dẫn đến tỉ lệ học sinh viết đẹp còn ít Chữviết chưa đều, sự kết hợp các con chữ chưa hài hoà, mềm mại, chữ viết nghiêng ngảmột cách tuỳ tiện, chưa biết trình bày bài viết cho hài hoà, cân đối Những tồn tại nóitrên trong chữ viết của học sinh hiện nay, theo tôi là do các nguyên nhân sau:

+ Viết xấu do tư thế ngồi, cách cầm bút, cách để vở chưa đúng Sử dụng các loại

vở viết, bút viết kém chất lượng

+ Viết xấu do chưa nắm vững quy trình viết, kích cỡ của chữ

+ Viết xấu do cẩu thả Trong quá trình dạy học giáo viên không thường xuyênnhắc nhở các em cách trình bày vở cũng như nhắc các em phải viết cẩn thận

+ Viết xấu do học sinh chưa nhận thức được tầm quan trọng của chữ viết Giáoviên chưa tạo được hứng thú cho học sinh khi các em luyện viết

Trước những thuận lợi và khó khăn trên, tôi đưa ra “Một số giải pháp rèn chữ

(Cầm bút đúng)

học sinh các lớp tôi dạy, góp phần đưa phong trào Rèn chữ viết đẹp của trường Tiểu

học Từ Tâm 1 ngày một phát triển

II QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP:

1 Giải pháp thứ nhất: Chuẩn bị mọi điều kiện để học sinh viết đúng, đẹp.

a, Điều kiện về tư thế ngồi, cách cầm bút và cách để vở.

* Tư thế ngồi viết:

Ngay từ khi vào lớp ở những buổi đầu, tôi hướng dẫn học sinh kĩ về tư thế ngồiviết một cách thoải mái nhất, hai tay phải đặt đúng điểm tựa qui định mới điều khiểncây bút theo sự chỉ huy của não được Tư thế ngồi viết không những ảnh hưởng đếnchất lượng kết quả của việc tập viết mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thểlực của học sinh Tư thế ngồi không hợp lí là nguyên nhân làm cho các em chóng mệtmỏi, gây ra các bệnh như: cận thị, vẹo xương sống, lép ngực ở học sinh Tư thế ngồiđúng như sau:

- Ngồi ngay ngắn, lưng thẳng không tì ngực vào cạnh bàn

- Đầu hơi cúi, mắt cách mặt vở từ 25-30 cm

- Cánh tay trái đặt trên mặt bàn bên trái vở, bàn tay trái tì vàomép vở giữ vở không xê dịch khi viết

- Cánh tay phải cùng ở trên mặt bàn Với cách để tay như vậy,khi viết, bàn tay và cánh tay phải có thể dịch chuyển thuận lợi từtrái sang phải dễ dàng

* Cách cầm bút:

Cầm bút, điều khiển bút bằng ngón cái, ngón trỏ vàngón giữa Đầu ngón tay trỏ đặt ở phía trên, đầu ngón taycái giữ bên trái, phía bên phải của đầu bút tựa vào cạnh đốtđầu ngón tay giữa Ba điểm tựa này giữ bút và điều khiểnngòi bút dịch chuyển linh hoạt Ngoài ra, động tác viết cần

có sự phối hợp cử

động của cổ tay, khuỷu tay và cả cánh tay

Hằng ngày khi học sinh ngồi viết bài tôi thường xuyên nhắc nhở để tạo thành thóiquen ngồi viết đúng cho các em

* Cách để vở:

Khi viết, vở viết cần đặt nghiêng so với mép bàn một góc 30 độ nghiêng về bênphải Sở dĩ phải đặt như vậy vì chiều thuận của vận động tay khi viết chữ Tiếng Việt

là vận động từ trái sang phải

b, Điều kiện về chọn bút, vở và mực viết:

* Về bút viết: Cách chọn bút viết được nét thanh nét đậm là bút có hệ thống

mực ra vừa phải; ngòi bút khi viết lên giấy ta cảm thấy hơi gai gai Nếu em nào không

đủ điều kiện viết bút máy, tôi hướng dẫn các em sử dụng bút kim mực, tuyệt đốikhông viết bút bi

* Về vở viết: Tôi thường hướng dẫn học sinh chọn mua vở 4 ô li có đường kẻ

dọc, loại vở dày, tránh mua các loại vở mỏng dễ thấm mực, quăn mép Dưới đây làmẫu vở:

* Về mực viết:

- Mực xanh tươi, đẹp là mực Thiên Long hoặc mực Queen, Win Không nêndùng mực xanh Hồng Hà vì màu mực giống màu đen, không đẹp

- Mực tím Hồng Hà hoặc Thiên Long

- Mực đen Queen, Win, không nên dùng mực đen Thiên Long vì nó có màu xanhđen không đẹp

Ngay từ đầu năm tôi quán triệt cho học sinh chỉ chọn viết một màu mực để viếtcho cả năm học, tránh tình trạng trong một quyển vở có nhiều màu mực khác nhau

2 Giải pháp thứ hai: Cách hướng dẫn học sinh luyện viết:

Để học sinh viết được đẹp đầu tiên tôi hướng dẫn các em luyện viết đúng lạitừng con chữ theo cách phân nhóm Căn cứ vào đặc điểm của từng chữ cái, vào cácnét đồng dạng giữa các chữ cái trong bảng chữ cái, căn cứ vào kích thước quy trìnhviết các chữ cái Chúng ta có thể chia nhóm chữ như sau:

- Nhóm ốc biển: O, Q

- Nhóm Móc câu:

Để hướng dẫn học sinh viết đúng tôi dựa vào các ô li nhỏ của vở 4 ô li để hướngdẫn kĩ từng thao tác viết Những chữ đầu tiên của nhóm tôi hướng dẫn kĩ từng thao tácnhỏ để học sinh nắm và viết cho đúng

Sau đây là cách hướng dẫn viết cụ thể từng nhóm chữ:

( Các kí hiệu thường dùng: ĐXP: điểm xuất phát ; T: thao tác viết )

ĐXP T1 T2 T3 T4

Các thao tác viết:

Chữ e

ĐXP T1 T2 T3 T4 T5

Chữ k

ĐXP T1 T2 T3 T4

* Nhóm “Giọt sương trĩu nặng”: o, c, a, d, q, g

Phân tích:

Chiều cao và độ rộng của các nét cong khép kín đều bằng nhau Độ nghiêngcủa chữ nhỏ là khoảng 25-30o Điểm xuất phát của cả bảy chữ nhóm này đều giốngnhau: điểm xuất phát từ dưới cạnh phải của ô vuông nhỏ thứ nhất Tất cả các chữ pháttriển từ chữ o thì khi viết phải viết thành chữ o trước rồi mới viết tiếp các nét khác

Các thao tác viết

nhỏ) Điểm cắt “Vành trăng non” khoảng

2

1

thân chữ Độ sâu của vành trăng nonkhoảng chữ lớn khoảng 2,5 ô nhỏ; chữ nhỏ khoảng 1,2 ô ly, riêng chữ E độ sâu nônghơn các chữ kia một tí

Các thao tác viết:

Hai chữ hoa này đẹp là nhờ sự kết hợp hài hoà, cân đối giữa nét cương (xuống) vànét nhu (lên) thêm nét uốn cuộn vào trong tạo sự mềm mại, duyên dáng cho chữ

chữ o, a, c, d, tôi hướng dẫn các em viết tiếng cô , cờ, cao, dao, gạo Quy định về

khoảng cách giữa các con chữ trong một chữ là 2/3 đơn vị chữ; khoảng cách giữa haichữ trong một từ là một đơn vị chữ (1 ô vuông đơn vị) Viết xong chữ mới đánh dấuchữ và dấu ghi thanh Đánh dấu chữ và dấu thanh nhỏ bằng 1/2 đơn vị chữ Dấu thanh

dấu mũ thì các dấu thanh nằm bên phải dấu mũ Đánh dấu nhỏ thì những nét chínhcủa chữ sẽ nổi rõ dấu nhỏ còn giúp trang vở không bị rối bài viết sẽ thoáng hơn.

Khi viết các con chữ trong một chữ cần chú ý viết liền mạch, nghĩa là hạn chếnhấc bút khi viết Hầu như trong một chữ ta sử dụng kĩ thuật lia bút, rê bút để nối cácnét chữ trong một chữ cho liền mạch Ngoài ra khi viết ta sử dụng kĩ thuật kéo dài nét

và thêm nét phụ cũng góp phần không nhỏ cho việc viết liền mạch

Ví dụ: Viết chữ: thắng - Hướng dẫn viết: t-h-a-n-g – thang (liền mạch) xong

mới đánh dấu t, ă, và dấu / (sắc) – thắng.

Khi nối liền các con chữ trong một chữ xuất hiện hai trường hợp, nét nối thuậnlợi và nét nối không thuận lợi

+ Nét nối thuận lợi: Là những nét nối giữa hai chữ có cùng điểm dừng bút và

Ví dụ: so

Từ chữ s nối sang chữ a, o, ta cần chú ý rằng: Thêm nét phụ ở cạnh chữ s cóthể nối sang a, o Nét phụ hay được sử dụng khi nối từ chữ hoa có điểm dừng bút ởcác điểm nối không thuận lợi

Ví dụ: Sa

* Trình tự dạy luyện chữ:

Bước 1: Viết một bài khảo sát

Mục tiêu: Để so sánh chữ viết trước và sau khi luyện

Bước 2: Luyện viết từng chữ cái theo nhóm.

Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được cách viết: điểm đặt bút, dùng bút, độ rộng và độ

cao của chữ

Bước 3: Luyện viết tiếng, từ

Mục tiêu: Giúp học sinh biết cách viết nối các con chữ thành chữ có một hoặc hai

tiếng Biết khoảng cách giữa các con chữ trong một tiếng, khoảng cách giữa cáctiếng trong từ như thế nào thì chữ viết sẽ thoáng, đẹp

Bước 4: Luyện viết chữ hoa và câu

Mục tiêu: Giúp học sinh viết được chữ hoa đẹp và viết được câu có mang chữ hoa vừa

viết, đồng thời rèn kĩ năng viết từ ở bước 3

Bước 5: Viết một số đoạn thơ ngắn

Mục tiêu: Ôn lại cách viết một số chữ hoa theo nhóm

Bước 6: Viết bài thơ

Mục tiêu: Thực hành viết thành bài thơ nhằm rèn kĩ năng viết đúng, nhanh và đẹp

Sau đó so sánh với bài viết khảo sát trước khi luyện

3 Giải pháp thứ ba: Phối kết hợp trong các môn học và giáo viên hai buồi.

Để có một bài viết đẹp, điều quan trọng là phải giúp học sinh viết đúng chính

tả, để tránh tình trạng học sinh viết sai gạch bỏ làm xấu bài viết Chính vì vậy màtrước mỗi tiết chính tả tôi thường chọn ra những từ khó trong bài chính tả giành ít thờigian cuối buổi học hoặc buổi chiều hướng dẫn cách viết trên bảng để học sinh viết vào

vở luyện viết, mỗi từ viết một lần rồi chừa trống ba dòng để về nhà viết tiếp rồi viếttiếp từ tiếp theo Làm như vậy vừa rèn các em viết đúng chính tả, vừa rèn chữ cho cácem

Để tạo cho học sinh có thói quen viết chữ cẩn thận, tôi thường xuyên trao đổivới giáo viên hai buổi dạy lớp tôi, nhờ các cô nhắc nhở các em viết cẩn thận mỗi khi

4 Giải pháp thứ tư: Tạo hứng thú trong quá trình rèn chữ

Khi học sinh viết sai, tôi không dùng từ ngữ thể hiện sự chê bai mà tôi đặt chomỗi cách viết sai của mỗi chữ một căn bệnh Phân tích kĩ căn bệnh đó để học sinh biết

và viết lại cho đúng Sau đây là một số bệnh thường gặp của chữ:

- Bệnh la cà - Bệnh gù lưng

- Bệnh nhu nhược - Bệnh cứng nhắc

- Bệnh béo phì - Bệnh teo cơ

- Bệnh cớm nắng - Bệnh thiếu tự tin

- Bệnh vi phạm luật giao thông - Bệnh thiếu đoàn kết

- Bệnh luộm thuộm - Bệnh say sóng say tàu xe

Ví dụ: Trước khi hướng dẫn viết nhóm kem que, tôi viết tên các chữ của nhóm

lên bảng Sau đó đọc câu vè về đặc điểm của nhóm kem que:

Đây nhóm kem que Cái lưng rất thẳng

Mở dù thật nhẹ Tiếp đất an toàn

(Nội dung câu vè của các nhóm chữ khác : Xem phụ lục đính kèm)

Hoặc những khi học sinh viết chữ bị mắc bệnh Sau khi phát hiện chữ đó mắcbệnh gì, tôi phân tích điểm viết sai của con chữ đó song, tôi lại đọc câu vè về chữabệnh chữ xấu

Ví dụ: Chữ viết mắc bệnh Say sóng say tàu xe, tôi đọc câu vè:

Hãy dựa phao bơi

Mỗi khi say sóng

Mở dù đúng cách

Sợ gì ngả nghiêng ?

(Nội dung các câu vè chữa bệnh chữ xấu xem phụ lục đính kèm)

Ngoài ra tôi còn dựa vào truyện kể “Cây tre trăm đốt” dùng hai câu thần chútrong truyện “khắc nhập”, “khắc xuất” để nhắc nhở học sinh viết đúng khoảng cáchcủa các chữ (Nếu học sinh viết rời xa nhau quá thì tôi đọc câu thần chú “khắc nhập”,ngược lại tôi lại đọc câu thần chú “khắc xuất” Cách nhắc nhở dí dỏm vậy sẽ tạo chocác em không cảm thấy bị chê bai, làm cho các em thích thú khi luyện viết hơn

5 Giải pháp thứ năm: Chữ viết của giáo viên và các hình thức nêu gương.

Để rèn cho học sinh viết đẹp thì người giáo viên phải là tấm gương về viết chữđẹp Bản thân tôi luôn cố gắng rèn chữ, tham gia các phong trào Thi viên phấn vàngđạt giải cao ở cấp trường, cấp huyện Trong quá trình giảng dạy, luôn ý thức viết chữtrên bảng đúng mẫu, đẹp Chữ viết của thầy cô sẽ để lại ấn tượng và kết quả lâu dàiđối với nhiều thế hệ học sinh Ở bậc Tiểu học, chữ viết của thầy cô chính là nội dunggiảng dạy và đồ dùng trực quan để học sinh học tập Chữ viết trên bảng cũng nhưnhững dòng chữ nhận xét trong vở học sinh, giáo viên cũng cần phải viết ngay hàngthẳng lối, tạo được nét thanh mảnh của chữ để học sinh noi theo

Khi học sinh luyện viết được một thời gian nhưng chữ viết vẫn chưa thấy tiến

bộ lắm, thường những học sinh này sẽ cảm thấy chán nản, giáo viên cần động viêncác em bằng những gương sáng về rèn chữ viết, kể những câu chuyện về rèn chữ như:

Thần siêu luyện chữ, Chữ người tử tù, Cao Bá Quát, Nguyễn Văn Siêu để động viên

các em tiếp tục cố gắng luyện Cần nêu ngay những gương người thật việc thật Ví dụ:

Em Chi chữ viết đẹp nhất trường, các em hãy quan sát chữ viết của bạn và học tập.Giáo viên có thể phôtô các bài viết của học sinh đạt giải cấp huyện, cấp tỉnh, cấp quốc

luyện thì chữ viết của các em cũng đạt được như bạn và có thể đẹp hơn Khi đã gâyđược hứng thú cho học sinh, lúc đó các em rất thích rèn viết chữ đẹp.

6 Giải pháp thứ sáu: Tổ chức thi đua, khen thưởng, tạo động lực cho các

em trong quá trình rèn chữ.

Trong quá trình hướng dẫn viết từng con chữ cái, tôi cho các em viết mỗi conchữ 3 dòng sau đó kiểm tra, chữ nào viết đúng, đẹp tôi dùng bút chì khoanh lại Tổchức thi đua theo từng nhóm bàn Nhóm nào có số lượng chữ được khoanh nhiều sẽđược tặng hoa Sau khi luyện viết từng chữ cái xong, tôi cho các em viết từ rồi viết bàivăn Hàng tuần, các em phải viết 1 bài để thi vòng tổ, bài nào đẹp sẽ trưng bày tronglớp Em nào đạt vòng tổ sẽ viết thêm một bài nữa để thi vòng lớp

Riêng với cá nhân những em đạt thành tích cao trong phong trào thi Viết chữđẹp của trường, của huyện, mỗi khi em đạt thành tích tôi đều có phần thưởng riêngcho em Với những em viết chưa đẹp nếu viết có tiến bộ tôi cũng có phần thưởng cho

em và tuyên dương trước lớp nhằm khích lệ tinh thần rèn luyện chữ của các em

Học sinh đang luyện chữ Nhóm học sinh viết đẹp được cắm hoa.

III ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ, HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN:

Qua áp dụng những giải pháp trên trong việc rèn chữ cho học sinh các lớp 4, 5

mà tôi đã dạy, tôi thấy chữ viết của các em có nhiều tiến bộ Hiện tượng viết sai qui