Các rối loạn sử dụng rượu trong Chăm sóc Sức khoẻ Ban đầu

Các rối loạn sử dụng rượu trong Chăm sóc Sức khoẻ Ban đầuMột vại bia 285ml Một cốc rượu nặng 30ml Một ly rượu nhẹ 120ml 1 ly rượu khai vị 60ml Chú ý: độ cồn trong một mức uống chuẩn là 8

Các rối loạn sử dụng rượu trong Chăm sóc Sức khoẻ Ban đầu

Một vại bia (285ml)

Một cốc rượu nặng (30ml)

Một ly rượu nhẹ (120ml)

1 ly rượu khai vị (60ml)

(Chú ý: độ cồn trong một mức uống chuẩn là 8-13 gr ethanol)

Các triệu chứng phổ biến

Nam giới

Nhiều hơn 3 đơn vị uống

chuẩn/ngày (21 đơn vị uống

chuẩn/tuần)

Nữ giới

Nhiều hơn 2 đơn vị uống

chuẩn/ngày (14 đơn vị uống

chuẩn/tuần)

 Không tập trung

 Rối loạn giấc ngủ

 Suy nghĩ thiếu minh mẫn

 Trầm cảm

 Lo lắng, căng thẳng

 Choáng váng/say xỉn

 Chấn thương

 Mệt mỏi, thiểu lực

 Tăng cân

 Kiểm soát bản thân kém

 Huyến áp cao

 Liệt dương

 Nôn/buồn nôn

 Viêm dạ dày/tiêu chảy

 Bệnh gan

 Chấn động não

Rất nhiều người thuộc nhóm

uống nguy cơ cao nhưng không

thể hiện triệu chứng  thân/bạn bèRơi vào tình trạng khó khăn và cãi nhau với người

 Không thực hiện được các chức năng mong đợi tại

cơ quan và gia đình

 Xa lánh bạn bè và xã hội

 Gây những vụ vi phạm pháp luật

Nghiện rượu có thể kiểm soát được

Nghiện rượu không có nghĩa là bạn yếu kém

Người nghiên rượu không có nghĩa bạn là người xấu

Nghiện rượu cho thấy bạn đang gặp vấn đề về sức khoẻ và giao tiếp xã hội

Liệu pháp điều trị?

Cả hai liệu pháp đều cần thiết Liệu pháp tư vấn với:

Dùng thuốc với:

 giảm uống

 cai rượu bia

 căng thẳng

 phòng ngừa các vấn đề khó khăn trong cuộc sống

 truyền thông cho các thành viên trong gia đình để hỗ trợ người

nghiện

 xa lánh xã hội ở mức độ nặng và rất nặng

 có triệu chứng về cơ thể

 phòng ngừa tái nghiện trở lại

Đặt mục tiêu: Uống ở mức độ vừa phải

(2 ngày/tuần không uống rượu)

Hãy nhớ: càng uống ít, càng tốt

 Phụ nữ có thai

 Người trong điều kiện đặc biệt cần dùng rượu điều trị

 Người bị bệnh có phản ứng nghiêm trọng với rượu bia

 Lái xe, đi xe đạp

 Vận hành máy móc, tàu xe

 Tập thể dục (bơi, đi bộ nhanh )

Quyết định hành động: Làm thế nào đạt được mục tiêu

 Theo dõi mức độ uống

hàng ngày

 Kêu gọi sự hỗ trợ của

người thân và bạn bè

 Uống 1-2 cốc không có

chất cồn trước khi uống

rượu bia

 Trì hoãn thời gian uống

 Tham gia vào các hoạt động giao tiếp vào thời điểm bạn thường uống rượu (VD khi buồn chán hay căng thẳng)

 Chuyển sang uống chất cồn nồng độ thấp

 Đặt ra ngày nhất định không uống rượu bia (ít nhất 2 ngày/

tuần)

 Uống từng ngụm nhỏ

 Ăn trước khi uống

 Tham gia vào nhóm muốn cai rượu bia

 Uống nước gì đó ngoài rượu bia khi cảm thấy khát

 Giảm bớt hoặc tránh giao tiếp với những bạn bè thích uống rượu

 Tránh không đến các quán bar, cà phê và các nơi có bán rượu bia

Kiểm tra tiến bộ đạt được: Bạn có đạt mục tiêu đặt ra?

 Tôi có theo được mục tiêu đã đặt ra

không?

 Thời điểm nào là khó khăn nhất?

 Có phải tôi đang mất dần động cơ?

 Tôi có cần giúp đỡ thêm?

 Hàng tuần, ghi lại số ngày và mức độ uống

 Tránh những tình thế khó khăn hoặc lên kế hoạch để khắc phục

 Hãy nghĩ lại những lý do trước đây bạn đã đưa ra khi quyết định giảm/cai uống

 Bất kỳ lúc nào, hãy nhờ mọi người giúp đỡ

Khuyến cáo: không nên uống rượu bia

Rượu mang lại nhiều phiền toái

Một số người rất khó kiểm soát thói quen uống rượu bia Điều đó không có nghĩa là bạn là người kém cỏi hay là người xấu Đơn giản chỉ vì rượu là chất gây nghiện khi người sử dụng rượu thường xuyên với

lượng lớn

Tác hại của rượu bia

Rượu bia có tác động khác nhau đến mỗi người Dưới đây là một số ảnh hưởng của rượu bia đến cơ thể, tâm lý tình cảm của người uống Trường hợp nào đúng với bạn

 tâm thần kém minh mẫn 

 tai nạn hoặc bị thương 

 hoa mắt/choáng váng 

Mức uống an toàn là bao nhiêu?

Để tránh những rắc rối trên, tốt nhất bạn không nên uống quá nhiều Dưới đây là hướng dẫn cho thấy mức uống chuẩn cho phép là bao nhiêu Tuy nhiên, có rất nhiều quan niệm khác nhau về uống đến mức

độ nào sẽ gây hại cho cơ thể

Tuy nhiên, luôn lưu ý rằng càng uống ít càng tốt

Giới hạn cho nam giới Giới hạn cho nữ giới

 tối đa 3 đơn vị uống chuẩn một ngày

 tối đa 15 đơn vị uống chuẩn/tuần

 ít nhất 2 ngày trong tuần không uống rượu

 tối đa 2 đơn vị uống chuẩn một ngày

 tối đa 10 đơn vị uống chuẩn/ tuần

 ít nhất 2 ngày trong tuần không uống rượu

Một đơn vị uống chuẩn tương đương với:

Lưu ý: có những trường hợp bạn không nên uống một ngụm rượu bia nào

 Mang thai

 Lái xe, đi xe

 Vận hành máy móc, tàu xe

 Trước khi tập thể dục

Nên ngừng uống rượu bia ngay nếu:

 Trước đây bạn đã gặp rắc rối với rượu

 Do uống rượu, bạn đã gặp trục trặc trong gia đình và công việc

 Bạn đã cố giảm uống nhưng không thành công

 Bạn khó chịu vì người khác có ý kiến về việc bạn uống rượu bia

 Bạn cảm thấy có lỗi vì đã uống rượu

 Bạn cảm thấy run rẩy và buồn nôn vào buổi sáng

 Bạn thường uống một cốc rươu buổi sáng trước tất cả mọi thứ

 Bạn ở trong tình trạng sức khoẻ đặc biệt và có thể xấu đi nếu uống rượu, VD: gan, đái đường hay huyết áp cao

Hãy dùng biểu mẫu sau để ghi chép lại số lượng rượu bia bạn uống trong tuần tới

Lưu ý: rượu vang và bia cũng được tính vào nhóm đồ uống có chất cồn

Lượng rượu/bia uống

Trong một ngày bình thường, bạn uống bao nhiêu đơn vị uống chuẩn? Một tuần bạn uống bao nhiêu ngày? Mức uống đó có trên ngưỡng chuẩn cho giới của bạn không?

Một vại bia

(285ml)

Một cốc rượu nặng (30ml)

Một ly rượu nhẹ (120ml)

1 ly rượu khai

vị (60ml)

Cai rượu

Nếu bạn trở nên phụ thuộc vào rượu bia, việc đầu tiên phải làm ngay là cai rượu Cai rượu nghĩa là thời

gian bạn dừng uống Thoát khỏi chứng nghiện rượu, cơ thể bạn sẽ tự điều chỉnh và trở lại trạng thái bình thường, tất nhiên bạn sẽ phải chịu đựng một số triệu chứng khó chịu trong quá trình cai rượu Một số triệu chứng phổ biến nhất bao gồm: buồn nôn, run rẩy, vã mồ hôi, tim đập bất thường, lo âu và mệt mỏi Sau 3-5 ngày, những triệu chứng này sẽ giảm dần Một số triệu chứng nặng hơn bao gồm ngất xỉu và lú lẫn Đôi khi, những cơn ảo giác sẽ tới, bạn có thể nhìn và nghe thấy những sự việc, sự vật không có thật Trong trường hợp này, nên tới bác sỹ ngay lập tức để cai nghiện dưới sự theo dõi Đối với các trường hợp khác, cai ở nhà theo chỉ định của bác sỹ cũng rất tốt Trong giai đoạn cai, đôi khi thuốc được kê cho các bệnh nhân xuất hiện triệu chứng xa lánh xã hội Tuy nhiên, sẽ không có thuốc nào có thể chữa được chứng nghiện rượu

Có rất nhiều cách thức mà không cần dùng thuốc để điều chỉnh thói quen sử dụng rượu Khi đó bản năng và sự hồi phục tự nhiên là những chiến lược cơ bản

Chúng tôi sẽ cung cấp một số phương pháp để kiểm soát chứng nghiện rượu Chắc chắn bạn sẽ thấy phương pháp này phù hợp hơn phương pháp kia và luôn nhớ là người thân và bạn bè sẵn sàng giúp đỡ bạn để vượt khó giai đoạn khó khăn này

Giai đoạn khó khăn

Thay đổi thói quen là vô cùng khó Sẽ có thời điểm bạn uống nhiều hơn so với mức đặt ra và có lúc bạn cảm thấy rất không cưỡng được cảm giác muốn uống rượu

Hãy suy nghĩ một số thời diểm khó khăn bạn đã phải đối mặt khi cai uống

 Bạn ở đâu?

 Ai ở bên bạn?

 Lúc đó bạn làm gì?

 Bạn cảm thấy như thế nào?

Hãy nhìn vào bảng liệt kê dưới đây và đánh dấu vào trường hợp đúng với bạn Nếu trường hợp của bạn chưa được liệt kê ở đây, hãy ghi rõ vào dòng còn trống ở dưới Sau đó thảo luận vơí bác sỹ, nhà tư vấn hoặc người thân, bạn bè

 khi tôi đi dự tiệc  khi tôi cảm thấy tức giận

 khi tôi đi ăn tối với bạn  khi tôi cảm thấy căng thẳng

 khi gặp gỡ mọi người trong các buổi giao tiếp xã hội  khi tôi có một ngày khó chịu

 khi gặp gỡ nhóm bạn thích uống  sau khi tôi vừa qua cuộc tranh cải

 khi tôi cảm thấy buồn chán  khi tôi mời bạn tới nhà

 khi tôi cảm thấy lo lắng

………

………

………

………

………

Khắc phục những thời điểm khó khăn gặp phải

Sau khi đã xác định được những thời điểm khó cưỡng lại cảm giác muốn uống, nếu tránh được hết các tình huống đó, việc cai rượu của bạn sẽ thành công Chiến lược đầu tiên của bạn là loại trừ hết ý nghĩ muốn uống trở lại

Tuy nhiên, trên thực tế không phải lúc nào cũng tránh được hết các tình huống khó khăn Do vậy cần có phương án khắc phục những khó khăn khi ta phải đối mặt với nó Hãy xem những chiến lược sau đây và xem cái nào phù hợp với bạn

 nếu bạn có thói quen đến bar sau giờ làm việc hoặc gặp gỡ bạn bè ở đó

hãy cố gắng tổ chức cuộc gặp gỡ ở nơi khác hoặc bằng hoạt động khác VD: đi xem phim hoặc tập thể dục hoặc đi công viên

 nếu bạn có thói quen uống vào buổi tối

cố gắng khiến mình luôn bận rộn, đến những nơi bạn không thể uống như rạp chiếu phim

 nếu bạn uống khi gặp gỡ những người bạn thích uống và uống nhiều

cố gắng đừng liên hệ với họ nữa

 nếu bạn hay uống khi bạn một mình

hãy hạn chế tối đa thời gian bạn ở một mình, VD: đến câu lạc bộ, tập thể thao hoặc tham gia các hoạt động với gia đình

 nếu bạn uống khi bạn buồn chán

cố gắng lập kế hoạch cho các hoạt động thư giãn: VD: đi xem phim, tập thể dục, thực hiện một sở thích mới

 nếu bạn uống khi bạn căng thẳng

hãy học cách thư giãn hoặc tham gia vào các hoạt động tạo thư giãn như làm vườn

 nếu bạn uống khi trầm cảm hoặc nếu bạn nghĩ rằng uống sẽ trấn an cơn lo lắng

bạn nên nói chuyện với bác sỹ về suy nghĩ này của mình

Làm thế nào để giảm uống

 làm dịu cơn khát bằng các loại nước uống khác trước khi uống rượu bia

 tránh ăn đồ ăn vặt khi đang uống

 ăn trước khi uống, ăn giúp bạn cảm thấy no bụng và uống ít hơn

 hãy uống ít nhất 1-2 cốc nước khác trước khi uống rượu bia

 hãy nhấp từng ngụm nhỏ, tránh tu cả cốc và nếu có thể, dùng ống hút

 làm loãng thức uống của bạn VD: thêm soda vào rượu

Hãy liệt kê một số tình huống khó khăn đối với bạn và cách khắc phục cho từng trường hợp

Tình huống khó khăn Chiến lược khắc phục

VD: lµm viÖc tèi thø s¸u mêi mét nhãm b¹n kh«ng thÝch uèng rîu ®i ch¬i, xem phim

Luôn giữ vững mục tiêu đã định

Như đã nói ở trên, sẽ có lúc bạn cảm thấy khó tiếp tục được với những mục tiêu đã định, và uống nhiều hơn so với mức kế hoạch

Đừng nản lòng - đừng nghĩ mình là người thất bại Hãy học từ từ từng sự việc và tiếp tục cố gắng

Hãy nhớ

 Đừng từ bỏ kế hoạch vì bạn gặp trắc trở

 Hãy thử chịu đựng không uống một ngày vào thời điểm muốn uống, bạn sẽ thấy quen dần

 Kêu gọi sự hỗ trợ của người thân và bạn bè

 Mỗi khi không làm theo thói quen uống rượu, bạn đang từng bước thoát khỏi nó đấy

 Cơn thèm rượu sẽ qua đi khi trí óc bạn quen với một việc gì đó khác

 Bạn nên thảo luận với bác sỹ và nhà tư vấn bất kỳ lúc nào khi gặp khó khăn

1 Xác định lý do nên cai uống

Chỉ ra được lý do cần thay đổi thói quen uống rượu là điều quan trọng nhất Đó là động cơ khuyến khích bạn hành động Trước tiên, hãy suy ngẫm thật kỹ tất cả những lý do khiến bạn muốn cai rượu Sau đó

nhìn vào mục liệt kê dưới đây và đánh dấu vào lý do đúng với bạn Nếu lý do của bạn chưa được thể hiện ở đây, hãy ghi lại và thảo luận với bác sỹ/nhà tâm lý

 bạn sẽ thấy khá hơn

 bạn sẽ có nhiều năng lượng hơn

 bạn sẽ giảm được trọng lượng thừa

 bạn sẽ ngủ ngon hơn

 bạn sẽ tiết kiệm được tiền

 bạn sẽ không còn các cơn choáng váng

 bạn sẽ làm việc hiệu quả hơn

 chất lượng công việc của bạn sẽ cao hơn

 sức khoẻ của bạn sẽ khá hơn

 cuộc sống gia đình sẽ được cải thiện

 trí nhớ sẽ minh mẫn

 gia đình sẽ bớt lục đục

 bạn sẽ không còn bị ám ảnh bởi những lần uống

 bạn sẽ phòng ngừa được các bệnh liên quan đến rượu

2 Đặt mục tiêu

Bạn nên đặt mục tiêu, điều này sẽ giúp bạn thay đổi

Dưới đây là một số gợi ý về cách đặt mục tiêu

 nếu bạn đang cố gắng cai rượu, tốt nhất nên ra một hạn chót để ‘cai hoàn toàn’

 nếu bạn đang cố gắng giảm lượng uống, hãy lên kế hoạch ngày nào được uống và uống bao nhiêu.

Hãy cố gắng duy trì ít nhất không uống rượu 2 ngày trong một tuần

 sẽ rất có lợi nếu bạn ghi chép lại mức uống của mình theo ngày Qua đó bạn sẽ tự mình nhận thấy mức uống đã giảm và giúp bạn theo dõi quá trình tiến đến mục tiêu đã định

Điểm quan trọng nên nhớ

 Luôn kiểm soát để uống trong ngưỡng an toàn cho phép

 Duy trì một tuần có ít nhất 2 ngày không uống rượu bia

 Hãy thực tế, có thể có lúc bạn dự định có uống trong một dịp gặp gỡ nào đó

 Duy trì mức uống dưới tửu lượng của bạn

Dưới đây là một số ví dụ về nhật ký ghi chép mức uống Đọc kỹ, sau đó áp dụng cho trường hợp của bạn

Nhật ký theo dõi mức uống

Tuần

Mục tiêu uống

Đơn vị uống chuẩn thực tế

Nhật ký

Mục tiêu Đơn vị uống

Đơn vị uống chuẩn Mục tiêu

Đơn vị uống chuẩn

Nhật ký

Mục tiêu Đơn vị uống chuẩn Mục tiêu Đơn vị uống chuẩn Mục tiêu Đơn vị uống chuẩn

Nếu không đạt được mục tiêu, hãy tự hỏi mình ‘tại sao’ hoặc ‘có vấn đề gì’ Qua đó bạn sẽ rút được kinh nghiệm để lên kế hoạch khác khả thi hơn trong tương lai Sử dụng Nhật ký trên để ghi lại mức uống của bạn và đặt mục tiêu phù hợp

Trang này dành cho nhân viên y tế địa phương hoặc bác sỹ

Ghi chép

………

………

………

………

Thông tin về thuốc ………

………

………

………

Các nhóm tự giúp đỡ ………

………

………

………

Nhà tư vấn ………

………

………

………

Bác sỹ ………

………

………

………

Đường dây nóng ………

………

………

………

Gợi ý sách nên đọc ………

………

………

………

Thông tin khác ………

………

………

………

ICD-10 PC: Bảng hỏi dành cho

Các rối loạn sử dụng rượu

1 đơn vị uống chuẩn =

I Trung bình một ngày bạn uống bao nhiêu đơn vị uống chuẩn?

II Một tuần trung bình bạn uống bao nhiêu ngày những thức uống có chất cồn?

Nếu uống nhiều hơn mức cho phép hoặc nếu có uống thường xuyên các loại uống có hại, hãy trả lời tiếp các câu sau

Trong năm qua, bạn có gặp các triệu chứng sau không? Đánh dấu vào ô tương ứng

1 Bạn đã từng kiểm soát, giảm và cai uống nhưng không thành công? 

2 Bạn đã từng có cảm giác muốn uống đến mức không thể cưỡng lại được? 

3 Bạn đã từng giảm hoặc cai uống vì gặp phải các vấn đề sau phải không:

 tim đập nhanh 

 đau đầu 

4 Bạn có tiếp tục uống mặc dù cơ thể gặp một số vấn đề đó và biết rằng rượu sẽ

5 Có ai đó ý kiến về việc bạn uống rượu không, VD: người thân, bạn bè, bác sỹ? 

I Trong suốt tháng qua bạn có cảm thấy bị hạn chế trong một số lĩnh vực sau không:

II Do những vấn đề này xảy ra, trong tháng qua:

Bao nhiêu ngày bạn cảm thấy mình không làm được đầy đủ các hoạt động như thường lệ?

Bao nhiều ngày bạn ở lỳ trên giường để nghỉ ngơi?

Một vại bia (285ml) Một cốc rượu nặng (30ml) Một ly rượu nhẹ (120ml) 1 ly rượu khaivị (60ml)

Rối loạn giấc ngủ trong Chăm sóc Sức khoẻ Ban đầu

Triệu chứng phổ biến

 Khó ngủ

 Thức giấc liên tục

 Thức giấc rất sớm

 Ngủ không sâu hoặc không ngon

 Ảnh hưởng đến công việc và gia đình

 Khó thực hiện được các hoạt động thường ngày

Nguyên nhân phổ biến

 Trầm cảm

 Lo âu

 Lo lắng

 Căng thẳng

Bệnh tật

 Thừa cân

 Yếu tim

 Bệnh tai mũi họng

 Ngáy

 Chứng ngủ đột ngột

 Đau nhức

Đang dùng thuốc

 Thuốc có chứa steroids

 Thuốc có chứa decongestants

 Loại khác

 Nóng hoặc quá lạnh

 Sau khi dùng rượu, cà phê hoặc chất kích thích

 Ăn quá no trước khi

đi ngủ

 Có những hoạt động thể lực và tâm thần trước khi đi ngủ

 Ngủ ngày nhiều

 Ngủ lệch giờ

 Ầm ĩ

 Ô nhiễm

 Thiếu điều kiện riêng tư

 Quá đông đúc

Điều trị bằng cách nào?

Liệu pháp hỗ trợ được khuyến cáo nên sử dụng

 Căng thẳng và các vấn đề trong cuộc sống

 Trầm cảm

 Lo lắng

 Thay đổi cách sống và thói quen ngủ

 Rối loạn giấc ngủ tạm thời

 Sử dụng dược phẩm y tế để tạm thời gián đoạn giấc ngủ