Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc hiểu theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh lớp 1

Dạy họcđọc hiểu ở trường tiểu học nhằm dạy cho học sinh các hành động học để lĩnh hộicác văn bản thuộc một số kiểu văn bản phổ biến, thường gặp trong đời sống, dạycho các em sử dụng nhữn

M C L C Ụ Ụ

MỤC LỤC 1

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 2

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 2

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: 3

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: 3

4 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU: 3

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 3

6 THỜI GIAN NGHIÊN CỨU: 4

PHẦN II : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 5

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN: 5

2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ HỌC MÔN TẬP ĐỌC CỦA HỌC SINH 7

3 GIẢI PHÁP: 10

* Đưa video clip vào giải nghĩa từ khó: 22

4 MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 23

PHẦN III : KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 24

1 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI 24

3 KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG VÀ TRIỂN KHAI 25

4 ĐỀ XUẤT 25

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trong dạy học môn tập đọc ở tiểu học, việc rèn đọc hiểu chiếm vị trí đặcbiệt quan trọng Như chúng ta biết, đọc hiểu là bộ phận của nội dung dạy TiếngViệt - với tư cách là một môn học tiếng mẹ đẻ trong trường tiểu học Dạy họcđọc hiểu ở trường tiểu học nhằm dạy cho học sinh các hành động học để lĩnh hộicác văn bản thuộc một số kiểu văn bản phổ biến, thường gặp trong đời sống, dạycho các em sử dụng những điều lĩnh hội được từ các văn bản (nội dung văn bản,đích của văn bản) để làm giàu vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mình Khôngnhững thế thông qua việc dạy cách lĩnh hội văn bản, tập cho học sinh từng bướcthành thạo các thao tác tư duy, từ đó cùng với môn học khác góp phần dần hìnhthành năng lực giải quyết vấn đề ở các em Mặt khác, dạy học đọc hiểu cònnhằm cung cấp cho học sinh một công cụ - công cụ đọc hiểu và tập cho các emdùng công cụ này để học tập có hiệu quả các môn học khác trong nhà trường

Vì khả năng đọc của học sinh lớp 1còn hạn chế, các em ít vốn sống nêntrong khi tìm nội dung bài đọc các em thường lúng túng khi tìm câu trả lời Một

số học sinh không dám trình bày ý kiến của mình cho người khác nghe Một số

em hiểu vấn đề mà không diễn đạt được để người khác nghe hiểu Điều nàykhiến cho học sinh dễ bị thụ động trong việc lĩnh hội kiến thức của bài Và lâudài sẽ ảnh hưởng không tốt đến kết quả học tập của các em

Trong những năm tới nền giáo dục sẽ có những bước thay đổi về cănbản, chương trình giáo dục phổ thông tổng thể sẽ thay thế cho chương trình giáodục hiện hành theo định hướng phát triển năng lực của người học

Vậy thế nào là dạy học theo hướng hình thành và phát triển năng lực:Dạy học nhằm hình thành năng lực là dạy học hướng đến mục tiêu pháttriển những năng lực chung và những năng lực chuyên biệt của môn Tiếng Việt

để học sinh trở thành con người có tiềm lực phát triển, thích nghi với hoàn cảnhsống, học tập, làm việc luôn biến đổi trong cả cuộc đời

Các biểu hiện chủ yếu của năng lực làm chủ Tiếng Việt của học sinh:

- Kĩ năng đọc lưu loát thành tiếng , kĩ năng đọc hiểu ; kĩ năng nghechính xác ; kĩ năng nói ; kĩ năng viết chính xác ; viết sáng tạo

Mỗi kĩ năng được chia ra thành các mức độ thành thạo khác nhau:

-Về kiến thức Tiếng Việt:

Các mức độ nhận thức theo Bloom ở Tiểu học:

+ Biết là nhớ khái niệm , quy tắc và nhắc lại; là nhớ lại các thông tin thuthập được và nhắc lại.

+Hiểu là diễn đạt lại các khái niệm, quy tắc bằng ngôn ngữ của bản thân,

có khả năng áp dụng khái niệm, quy tắc vào tình huống đơn giản tho mẫu hoặc

có khả năng đưa ra ví dụ theo mẫu

+ Vận dụng thấp là kết nối các kiến thức đã học để giải quyết các tìnhhuống giả định gần giống tình huống mẫu

+ Vận dụng cao là dùng kiến thức để giải quyết một tình huống mới.Trong môn Tiếng việt ở Tiểu học , nội dung được đánh giá nhận thứcbao gồm: kiến thức về quy tắc chính tả , kiến thức về từ và câu, kĩ năng đọc hiểuvăn bản, kĩ năng nghe hiểu

Quan trọng nhất là khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng vào giải quyếtmột nhiệm vụ giao tiếp cụ thể trong đời sống

Xuất phát từ thực tiễn dạy học môn Tập đọc lớp 1 và sự đổi mới phươngpháp trong dạy học theo hướng tích cực Bởi vậy, tôi mạnh dạn tiến hành

nghiên cứu đề tài : “ Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc hiểu theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh lớp 1”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học phân môn Tập đọc lớp 1

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Học sinh lớp 1

4 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

- Nghiên cứu những vấn đề lí luận liên quan đến vấn đề dạy học Tập đọcđến lớp 1

- Nghiên cứu thực trạng học môn Tập đọc của học sinh trong những nămgần đây

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

- Khảo sát thực trạng ban đầu

- Đề ra giải pháp

- Ứng dụng tại lớp mình dạy

- Thu thập kết quả sau khi ứng dụng

6 THỜI GIAN NGHIÊN CỨU:

Tôi tiến hành thực hiện những biện pháp, những kinh nghiệm từ đầunăm học – đặc biệt là đầu học kì II Quá trình thực hiện các biện pháp là quátrình lâu dài trong năm học và có sự điều chỉnh nếu các biện pháp đó còn bấthợp lý đối với đối tượng học sinh

Tôi dự kiến sẽ tiến hành khảo sát chất lượng vào dịp tháng 4 để có căn

cứ đánh giá hiệu quả của kinh nghiệm sau khi thực hiện

PHẦN II : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Từ những đổi mới của chương trình Tiểu học, đòi hỏi phải đổi mớichương trình môn Tiếng Việt Chương trình Tiểu học thực hiện đổi mới đồng bộvề:

- Mục tiêu giáo dục

- Nội dung và phương pháp dạy học

- Cách thức đánh giá học tập của học sinh

Xuất phát từ quan điểm: Chương trình học tập nói chung và học đọc nóiriêng phải vừa tạo khả năng để học sinh tiếp tục học lên, vừa tạo cơ hội để họcsinh có thể sử dụng những kiến thức, kĩ năng học được ở trường Tiểu học vào

việc học, việc sinh hoạt hàng ngày nên mục tiêu của việc dạy học ở trường Tiểuhọc là cho học sinh làm quen với các loại hình văn bản phổ biến của đời sống,làm quen với cấu trúc ngôn ngữ ở từng loại văn bản Dạy học sinh cách nắm nộidung văn bản, đích của tác giả Mặt khác, phát triển tư duy của học sinh, đặc biệt

là tư duy phê phán, làm giàu vốn kiến thức và kinh nghiệm của học sinh

Theo đặc trưng của môn Tiếng Việt tập trung vào sự hình thành và pháttriển kĩ năng: Nghe - nói – đọc - viết, góp phần vào quá trình hình thành các giátrị mới như: Năng lực tự học, tự phát hiện và giải quyết vấn đề, tự chiếm lĩnhkiến thức và thực hành vận dụng kiến thức đó theo năng lực bản thân

Mặt khác, như chúng ta đã biết môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học cónhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh Năng lực hoạtđộng ngôn ngữ đó được thể hiện qua 4 kĩ năng: Nghe - đọc – nói - viết Tập đọc

là một phân môn của chương trình Tiếng Việt bậc Tiểu học Đây là phân môn có

vị trí đặt biệt quan trọng trong chương trình, vì nó đảm nhiệm việc hình thành vàphát triển cho kĩ năng “đọc” nói chung và “đọc hiểu” nói riêng - một kĩ năngquan trọng hàng đầu của bậc Tiểu học

Cũng như các lớp 2, 3, 4, 5 không có bài dạy đọc hiểu riêng Nội dungđọc hiểu là một bộ phận của nội dung bài Tập đọc Việc dạy đọc hiểu diễn ra sauviệc dạy đọc thành tiếng, từ, câu, không đọc thừa hoặc thiếu chữ, thiếu từ, thiếudòng thì các em mới có điều kiện để hiểu được nội dung bài Có thể nói, bảnchất của “đọc hiểu” là một hoạt động giao tiếp ở đó người đọc lĩnh hội lời nói đãđược viết thành văn bản nhằm làm thay đổi những hiểu biết, tình cảm hoặc hành

vi của chính mình, đọc hiểu là hoạt động đọc cho mình (người đọc) Như vậyđọc hiểu chỉ đơn thuần là hoạt động lĩnh hội Để lĩnh hội nội dung và đích củavăn bản người đọc phải thực hiện phân tích văn bản trên nhiều bình diện: Bìnhdiện cú pháp, bình diện thông tin, bình diện phát ngôn … Chính vì vậy mà đọchiểu là cách đọc phân tích

Thật vậy, Tập đọc là môn học công cụ, là chìa khoá, là phương tiện đểhọc sinh tiếp nhận tri thức loài người Tập đọc giúp các em hiểu được cái hay,cái đẹp tinh tế của nghệ thuật ngôn từ Tập đọc đặc biệt là đọc hiểu giúp các emhọc được cách nói, cách viết một cách chính xác, trong sáng có nghệ thuật, gópphần không nhỏ vào việc rèn luyện kĩ năng đọc mà còn phát triển cho học sinhvốn từ ngữ Tiếng Việt phong phú Từ đó các em sẽ học tốt các môn học khác bởiđọc đúng, hiểu được chính xác nội dung một vấn đề nào đó Từ đó, các em sẽlàm Toán đúng, viết đúng và nói đúng…

Với tư cách, nhiệm vụ là một phân môn thực hành Tiếng Việt, Tập đọchiểu góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển năng lực cho họcsinh Những bài Tập đọc trong chương trình sách giáo khoa lớp 1 mới là nhữngbài văn, bài thơ hay trong kho tàng văn học trong nước và nước ngoài Chính vìthế mà các em có vốn văn học dân tộc, hay trên thế giới khá lớn Bên cạnh đó,

có các bài tập đọc còn cung cấp cho các em vốn từ ngữ phong phú, thuộc nhiềuchủ đề để sử dụng vào việc tập viết, tập chép đoạn văn, bài thơ … và đặc biệt làviệc viết các bài Tập làm văn của các lớp 2, 3, 4, 5, sử dụng vào việc giao tiếp,ứng xử hàng ngày Mặt khác các bài Tập đọc còn là bức tranh muôn hình, muôn

vẻ về đề tài thiên nhiên, xã hội phong phú, về phong tục tập quán, lối sống vàkinh nghiệm sống Cho nên việc đọc hiểu giúp các em càng thêm hiểu biết vềcon người, về đất nước trong quá khứ cũng như trong hiện tại và tương lai

Khi học phân môn Tập đọc, đặt biệt là phần đọc hiểu giúp trí tuệ của các

em ngày càng được nâng cao, bồi dưỡng cho các em tình yêu, niềm tin trongcuộc sống Dạy Tập đọc nói chung và dạy Tập đọc ở lớp 1 nói riêng thì việc đọchiểu sẽ giúp các em phát triển tư duy logic, rèn luyện khả năng thông hiểu ngônngữ, khả năng suy nghĩ logic và tổng hợp

Cũng như các môn học khác ở các cấp học, môn Tập đọc đòi hỏi giáoviên phải đổi mới phương pháp: Lấy học sinh làm trung tâm, học sinh giữ vai tròchủ đạo trong quá trình học tập,tự tìm tòi để hiều nội dung, phát triển kiến thứcdưới sự chỉ đạo, hướng dẫn của người thầy Với những yêu cầu quan trọng nhưvậy thì người thầy phải là người tổ chức linh hoạt, chuẩn bị được nhiều tìnhhuống phong phú cho học sinh Tránh nhồi nhét vào đầu các em những kiến thức

mà chính các em không hiểu gì cả

Trong chương trình tiểu học, các bài tập đọc của lớp 1 đã được chọn lọc

kĩ càng và được sắp xếp theo từng chủ đề Nội dung các bài tập đọc cung cấp,bồi dưỡng cho các em lòng yêu thiên nhiên, yêu đất nước, yêu người lao động,yêu người thân… ở xung quanh các em

Vì thế, việc đọc hiểu từng bài tập đọc nhằm trau dồi lòng hướng thiệnđạo lí, truyền thống dân tộc …

2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ HỌC MÔN TẬP ĐỌC CỦA HỌC SINH

a Thực trạng về dạy học:

Chương trình Tiếng Việt lớp 1 là một bộ phận của chương trình mônTiếng Việt ở tiểu học, chương trình này kế thừa và phát triển những thành tựu vềdạy học Tiếng Việt lớp 1 ở nước ta Thực hiện những đổi mới về giáo dục Tiếng

Việt, đáp ứng những yêu cầu của thực tiễn giáo dục nước ta đang trong thời kìđổi mới.

Sách Tiếng Việt 1 tập 2 - phần luyện tập tổng hợp gồm: 13 tuần tiếp tụcphát triển các kĩ năng nghe - đọc – nói - viết cho học sinh thông qua các bài tậpđọc

Về nội dung: Hầu hết các chủ điểm tập đọc lớp 1 đều được lặp lại theologic sau:

- Chủ điểm : Nhà trường : 4 tuần

- Chủ điểm : Gia đình : 4 tuần

- Chủ điểm : Thiên nhiên đất nước: 4 tuầnRiêng tuần 35 dành cho ôn tập và kiểm tra

- Các bài tập đọc được xếp theo chủ đề gần gũi, đan xen,kết hợp, phân

Trong đó, văn bản đọc hiểu ở lớp 1 gồm những loại sau:

- Văn bản nghệ thuật (hoặc được viết theo phong cách nghệ thuật) chiếm

tỷ lệ khoảng 70% nhằm đảm bào mục đích dạy tiếng đồng thời với dạy văn, pháttriển khả năng giao tiếp kết hợp với bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm

- Văn bản khoa học (hoặc được viết theo phong cách khoa học)

- Văn bản nhật dụng (bao gồm một số giấy tờ đơn giản, ấn phẩm đơngiản dùng trong đời sống và gần gũi với học sinh lớp 1)

Độ dài của văn bản: Văn bản nghệ thuật là văn xuôi và văn bản khoahọc khoảng 50 đến 80 chữ Văn bản truyền thông và văn bản nhật dụng khoảng

• Ưu điểm:

- Với nội dung cấu trúc xen kẽ các chủ điểm, cứ sau 3 tuần sẽ kết thúcmột vòng chủ điểm Tiếp đó, các chủ điểm lần lượt được nhắc lại tâm lý lứa tuổihọc sinh lớp 1 là khả năng chú ý của các em chưa cao nên cần thay đổi luôn chủđiểm để hấp dẫn các em song cũng cần lặp lại liên tục để củng cố

- Các văn bản đọc được tuyển chọn phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinhlớp 1: thú vị, hấp dẫn, bổ ích, gần gũi với thế giới hồn nhiên, tưới tắn của trẻ Cótác dụng giúp trẻ nhờ tiếp xúc với một thế giới mới qua sách mà có thêm hiểubiết, nâng cao hơn về tình cảm, đáng yêu, cởi mở, thông minh và tự tin hơn

- Ngôn ngữ của các văn bản hồn nhiên, trong sáng, hiện đại và thích hợpvới trẻ em, 6, 7 tuổi

• Tồn tại:

- Dạy học phần đọc hiểu còn chưa sâu, mới chỉ đưa ra hình thức giáoviên hỏi để học sinh trả lời câu hỏi Do đó, đa số giáo viên sử dụng phương phápgiảng giải là chủ yếu Giáo viên tập trung vào giảng từ, giảng nội dung câu Điều

đó khiến cho học sinh dễ bị thụ động trong việc lĩnh hội kiến thức của bải Hơnnữa, cách giải nghĩa từ, giảng nội dung từng câu hay đoạn, bài còn mang tính gò

bó, mang tính khuôn mẫu Vì thế làm hạn chế óc tưởng tượng phong phú của cácem

- Chất lượng đọc hiểu chưa cao, chỉ mới dừng lại ở mức độ đọc đúng

Kỹ năng đọc hiểu cũng chưa cao dẫn đến kết quả đọc chưa đáp ứng được yêucầu của việc hình thành kỹ năng cơ bản quan trọng

- Trong tiết học, học sinh chưa có thói quen, ý thức tự tìm tòi khám phácái hay, cái đẹp của các bài văn, bài thơ

- Giáo viên chưa mạnh dạn áp dụng việc đổi mới các hình thức học tậpcho học sinh

• Nguyên nhân:

- Do đặc điểm tâm lý của lứa tuổi tiểu học, đặc biệt là học sinh lớp 1thường tri giác trên tổng thể, những hình ảnh, hiện tượng cụ thể dễ nhớ hơn cáccâu chữ

- Các em còn nhỏ chưa hiểu hết được tầm quan trọng của việc đọc hiểu

mà các em chỉ chú trọng đến việc đọc đúng, đọc to rõ ràng

b Thực trạng về học sinh:

- Khả năng chú ý thấp, các em thường ghi nhớ một cách máy móc rấtkhó nhớ nhưng lại mau quên

- Học sinh không dám trình bày ý kiến của mình cho người khác nghe.Hiểu vấn đề mà không diễn đạt được để người khác nghe hiểu.

- Do một số học sinh có hoàn cảnh đặc biệt ảnh hưởng đến việc học tậpcủa các em

- Do một số học sinh chưa chăm học, nên chưa nắm bắt, tiếp thu đượcbài Vì vậy khi giáo viên yêu cầu trả lời câu hỏi tìm hiểu nội dung bài đọc, hoặcnghĩa từ thì các em thường trả lời sai và rất lúng túng

- Do vốn từ ít, kinh nghiệm sống của các em còn hạn chế nên có những

từ ngữ các em không hiểu hoặc hiểu sai lệch nội dung của bài

3 GIẢI PHÁP:

Theo tôi để đưa ra giải pháp hữu hiệu cho phân môn tập đọc thì mỗi giáo viêncũng nên thay đổi phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực của mỗihọc sinh Cụ thể là :

- Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý

tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải

quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời

gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc họctập trong nhóm, đổi mới quan hệ GV – HS theo hướng cộng tác có ý nghĩa quantrọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và

kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tậpphức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Những định hướng chung, tổng quát về đổi mới phương pháp dạy học các mônhọc thuộc chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực là:

• Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành

và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm

thông tin, ), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo

của tư duy

• Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phươngpháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phương

pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thành

nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của GV”.

• Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chứcdạy học Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà cónhững hình thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; học trong

lớp, học ở ngoài lớp Cần chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thựchành để đảm bảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thứcvào thực tiễn, nâng cao hứng thú cho người học.

• Cần sử dụng đủ và hiệu quả các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã quiđịnh Có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm nếu xét thấy cần thiết vớinội dung học và phù hợp với đối tượng học sinh Tích cực vận dụng côngnghệ thông tin trong dạy học

Từ những cơ sở lý luận trên tôi xin đưa ra một số biện pháp rèn kỹ năngđọc hiểu trong giờ tập đọc cho học sinh lớp 1 theo định hướng phát triển nănglực như sau:

Biện pháp 1: Tạo hứng thú trong giờ học thông qua các trò chơi.

Trong hai tiếp Tập đọc, để giúp các em hiểu sâu vấn đề nên tạo hứng thútrong giờ học bằng cách giáo viên nên cho học sinh tự phát hiện kiến thức hoặc

tự kiểm tra bạn, hoặc kiểm tra chính mình Như phần kiểm tra bài cũ ở tiết 1,giáo viên nên cho học sinh đọc một đoạn văn hoặc khổ thơ mà các em yêu thích

và nên hỏi lý do tại sao em lại thích đoạn văn hay khổ thơ đó Tổ chức cho các

em kiểm tra lẫn nhau theo nhóm nhỏ (nhóm 2) quay vào nhau để bàn bạc, thảoluận về việc đọc bài và trả lời câu hỏi có trong bài Như thế sẽ tạo hứng thú chohọc sinh ngay từ đầu tiết học

Phần kiểm tra bài cũ cũng có thể tồ chức cho học sinh đọc thầm mộtđoạn văn, một khổ thơ, biết tìm và đặt câu hỏi trong bài để cho bạn mình trả lời

Ví dụ 1: Khi dạy bài: Mưu chú Sẻ - Tiếng Việt 1 - tập 2 Giáo viên yêu

cần học sinh đọc thầm đoạn: “Nghe vậy, Mèo ……… … đã muộn mất rồi” Rồi

tự nêu câu hỏi để tìm hiểu sự thông minh nhanh trí của Sẻ Học sinh sẽ tự đọc,

tự tìm hiểu và nêu một câu hỏi để tìm hiểu đoạn văn Sẽ có nhiều ý kiến khácnhau, chẳng hạn:

- Sẻ làm gì khi Mèo đặt nó xuống đất?

- Mèo vừa đặt Sẻ xuống đất, Sẻ làm gì?

- Tại sao Sẻ lại thoát khỏi miệng Mèo?

Từ những ý kiến mà học sinh đã đưa ra, giáo viên phải tổ chức để họcsinh trả lời, đồng thời kiểm tra hiểu bài của từng cá nhân học sinh

Hình thức thứ hai có thể chuyển những hoạt động bằng lời của học sinhthành các bài tập thông qua việc sử dụng phiếu học tập hay bảng phụ

Ví dụ 2: Khi dạy bài: Chuyện ở lớp - Tiếng Việt 1 - tập 2 (tiết 2).

Giáo viên gọi 1 đến 2 học sinh đọc 2 khổ thơ đầu, cả lớp đọc thầm đểtìm hiểu bài qua câu hỏi:

- Bạn nhỏ kể cho mẹ nghe những chuyện gì ở lớp?

Hãy ghi dấu x vào ô trống trước ý trả lới đúng

 Bạn Hoa không học bài

 Bạn Hà được cô khen

 Bạn Mai tay đầy mực

Giáo viên gọi 2 học sinh đọc khổ thơ cuối, cả lớp đọc thầm để tìm hiểubài:

- Mẹ nói gì với bạn nhỏ? Hãy nối ô chữ ở cột A với 1 ô chữ ở cột B saocho đúng ý trong bài

Đối với mỗi phần tìm hiểu bài Giáo viên nên đưa thêm 1 số câu hỏi ngoài sáchgiáo khoa ở mức độ vận dụng hoặc vận dụng nâng cao để có thể phân loại đượchọc sinh

Ví dụ : Theo con bạn nhỏ trong bài tập đọc có tập trung ngồi học không?

Vì sao ?

Bạn nhỏ có phải là người thích đi học không ?

Cùng với phần kiểm tra bài cũ ở tiết 1 và phần tìm hiểu bài ở tiết 2 thìphần củng cố bài cũng là một yếu tố quan trọng, nó quyết định đến việc đánh giámức độ hiểu bài của từng học sinh Tôi đã tiến hành như sau: khi dạy xong bài:Mưu chú Sẻ - Tiếng Việt 1 - tập 2, tôi đặt câu hỏi: Em hãy đặt tên khác cho bàitập đọc này? Nhiều học sinh đã đặt tên cho bài tập đọc là “Chú Sẻ thông minh”,

“Mèo và Sẻ”

Hay củng cố bài: “Đầm sen” SGK trang 91– giáo viên yêu cầu học sinh:

- Đọc câu văn tả hoa sen khi nở?

Mẹ chẳng nhớ nổi đâu

Nói mẹ nghe ở lớp

Con đã ngoan thế nào?

Con được khen không

nào?

- Đọc câu văn tả hương sen?

Hầu hết học sinh đều nắm được bài và đọc được diễn cảm những câuvăn đó

Mặt khác, để gây hứng thú cho học sinh, làm cho giờ học sôi nổi hơn,giáo viên có thể tổ chức cho học sinh tham gia một số trò chơi theo nguyên tắc:

“Học mà chơi, chơi mà học” Thông qua các hình thức tổ chức hoạt động vuichơi, học sinh vừa được vui chơi vừa được củng cố các kiến thức đã học, tạođiều kiện cho học sinh được rèn luyện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng nghe - nói Từ

đó kích thích khả năng ứng xử ngôn ngữ của học sinh Giáo dục tư tưởng lànhmạnh, tình cảm tốt đẹp cho học sinh (qua các tổ chức mang tính tập thể)

Một số trò chơi đa dạng về hình thức như: Thi đọc tiếp sức ( mỗi họcsinh sẽ đọc 1 câu thơ, học sinh sau phải đọc tiếp câu thơ của học sinh trước đãđọc) , đọc bài truyền điện ( 1 học sinh đọc 1 câu sau đó được phép chỉ 1 bạn bất

lì dọc nối tiếp), đọc đúng đọc hay, đọc hiểu, giải ô chữ ( GV thiết kế trò chơi ôchữ dựa vào nội dung của bài tập đọc, bài thơ để đưa câu hỏi)… Tùy từng bài

mà giáo viên lựa chọn

Ví dụ 3: Khi dạy bài Cây bàng – SGK trang 127

Giáo viên cho chơi trò chơi “ Cùng đồng đội”

–Mục tiêu : Giúp học sinh tìm hiểu nội dung bài tập đọc và rèn kĩ năngluyện nói

Chuẩn bị: Giáo viên in phiếu ( 4 phiếu cho 4 nhóm)

Đề bài : Điền vào chỗ trống trong sơ đồ để thấy sự thay đổi của cây

bàng qua từng mùa trong năm

- Tổ chức : Giáo viên chia lớp thành 4 đội, mỗi đội tìm hiểu và nối vàophiếu : Sự thay đổi của cây bàng qua từng mùa trong năm

Mùa đông

Mùa xuân

Mùa hè

Mùa thu

cành trên cành dưới chi chít những lộc non mơn mởn

cây vươn dài những cành khẳng khiu, trụi lá

từng chùm quả chín vàng trong kẽ lá

những tán lá xanh um che mát một khoảng sân trường

Sau đó đại diện tổ lên trình bày.

Ví dụ 4: Trò chơi : Ai tinh mắt

Mục tiêu : Luyện tìm nhanh các từ có vần trong bài tập đọc.

Chuẩn bị : Giáo viên đưa bài thơ lên bảng

Tổ chức cho học sinh chia ra làm 2 đội ( chơi tiếp sức) thi đua gạch chân vàđọc từ có vần vừa học

Đội nào nhanh đọc đúng thì đội đó sẽ thắng

Bài Đi học – SGK trang 130

Tìm tiếng trong bài có vần ăng : nắng , vắng , lắng

GV cho Hs tìm nhanh tiếng có vần ăng sau đó viết vào bảng theo nhómNgoài ra, có thể tổ chức các hình thức ngoại khóa Tiếng Việt như: NhómTiếng Việt, góc Tiếng Việt, trò chơi ngôn ngữ… để phục vụ cho bài đọc mộtcách tốt nhất

Biện pháp 2: Tổ chức lớp học để học sinh tự phát hiện ý của bài.

Kỹ năng đọc hiểu là một kỹ năng phức tạp, đòi hỏi một quá trình lâu dài.Trong những năm đầu tiểu học, đặc biệt là lớp 1, quá trình đọc ngày càng nângcao Học sinh cần phải chiếm lĩnh văn bản cả về nội dung và nghệ thuật Vì thế,cần hình thành cho học sinh các bước tìm hiểu văn bản

Phát hiện ý của bài: Bao gồm phát hiện tình cảm chứa đựng trong bàithực hiện việc phản ánh đời sống qua đoạn văn, khổ thơ, bài văn, bài thơ

Phát hiện tính cách nhân vật được thể hiện như thế nào? Em hãy tỏ thái

độ yêu hay không yêu đối với các nhân vật trong bài Qua đó giáo dục tình cảm,thái độ cho học sinh

Qua việc phát hiện về ý và phát hiện nghệ thuật, học sinh sẽ cảm nhậnđược cái hay, cái đẹp của bài văn, bài thơ

Ví dụ : Bài Ai dậy sớm – SGK trang 67

Bài tập đọc có ba khổ thơ, mỗi khổ là một ý của bài

Khổ thơ 1: Khi dậy sớm chúng ta sẽ thấy cảnh vật xung quanh thật đẹp,những bông hoa thật ngát hương

Học sinh sẽ phát hiện được ý của bài : Dậy sớm sẽ thấy cảnh vật thậtđẹp

Khổ thơ 2: Khi dậy sớm chúng ta sẽ ngắm được mặt trời mọc

Khổ thơ 3: Khi dậy sớm, mọi vật sẽ chờ đón chúng ta

Biện pháp 3: Giúp học sinh cách nhớ, hiểu nội dung bài.

Khi dạy đọc hiểu cho học sinh ở tiết 2 vẫn tiếp tục nhiệm vụ luyện đọc kết hợp với nhiệm vụ giúp học sinh nhớ, hiểu được nội dung bài Nhớ được nộidung bài là sự khởi đầu của việc hiểu bài Quá trình hiểu một bài gồm nhiềubước, với nhiều thao tác tư duy Giáo viên không nên nôn nóng bắt học sinhchưa kịp nhớ nội dung bài đã phải phân tích tổng hợp, khái quát hóa… các yếu