=> Nhiệm vụ của người viết văn nghị luận lµ phải nêu ra được luận điểm theo các yêu cấu trên => phải luôn học tập, suy nghĩ, liên hệ với đời sống thực tế và trau dồi kĩ năng xác lập luận[r]
Trang 1Chủ đề 1
Văn bản tự sự
Ngày 7 tháng 9 năm 2009
Rèn kỹ năng làm bài văn tự sự
Phần I – lý thuyết
a mục tiêu cần đạt
1 Ôn lại kiến thức về văn bản tự sự
2 Cung cấp cho học sinh những khái niệm về : đề tài, chủ đề
3 Giúp học sinh nhận biết vai trò của tự sự và miêu tả trong văn tự sự
3 Rèn kĩ năng và phương pháp viết bài văn tự sự
B chuẩn bị
1 Gv: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án
2 Hs: Ôn lại lí thuyết về văn tự sự đã học ở lớp 6 và trong chương trình Ngữ văn lớp 7đọc kĩ lại các văn bản tự sự ở phần đầu lớp 8 xem ngoài các yếu tố tự sự các văn bản còn
có yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận
C tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra: Vở ghi, và sự chuẩn bị của học sinh
3 Bài mới: Giới thiệu bài
I- Lí thuyết :
GV cho HS nhắc lại các kiến thức về văn tự sự đã học ở lớp 6 Gồm các vấn đề sau:
1 Thế nào là văn tự sự?
-Tự sự là trình bày lại diễn biến sự việc
2 Các yếu tố trong văn bản tự sự :
? Trong văn bản tự sự gồm các yếu tố nào? Yếu tố nào là quan trọng nhất? Mỗi yếu tố có
đặc điểm gì? Khi làm bài ta cần chú ý điều gì với những yếu tố đó?
a Sự việc:
là những việc làm, hành động diễn ra trong thời gian địa điểm, cụ thể do nhân vật thực hiện.là yếu tố quan trọng nhất trong văn tự sự
- Đặc điểm :
+ Sự việc phải có một chuỗi các sự việc lớn nhỏ.
? Chứng minh trong các văn bản tự sự đã học gồm các sự việc lớn nhỏ?
+ Sự việc phải được sắp xếp theo trình tự hợp lí phù hợp với mục đích của người viết
? Chứng minh sự sắp xếp hợp lí của các sự việc trong các văn bản tự sự đã học?
+ Sự việc: có sự việc là nguyên nhân - diễn biến - kết quả; có sự việc là cao trào, đỉnh
điểm, có sự việc gây bất ngờ, căng thẳng, có sự việc là thắt nút có sự việc là cởi nút hợp lí.
? Chứng minh điều trên là đúng?
+ Ngoài ra sự việc còn được miêu tả chi tiết, cụ thể
? Lấy ví dụ cụ thể?
Khi viết văn bản tự sự cần xây dựng các sự việc lớn trước, xoay quanh các sự việc lớn là các sự việc nhỏ, thiết kế sự việc nào là đỉnh điểm, là nút thắt rồi đẩy lên cao trào, tình huống căng thẳng và sau đó giải quyết hợp lí
Trang 2Đỗ Thị Hằng 2
b Nhân vật:
Là người, vật là kẻ thực hiện sự việc và là kẻ được thể hiện trong văn bản. là yếu tố quan trọng nhất trong văn tự
- Nhân vật chia ra gồm :
+ Nhân vật chính, nhân vật trung tâm đóng vai trò chủ yếu thực hiện tư tưởng, chủ đề văn bản
+ Nhân vật phụ xuất hiện ít hơn, xoay quanh nhân vật chính làm sáng tỏ nhân vật chính, giúp nhân vật chính thực hiện chủ đề
? Lấy một số văn bản tự sự phân tích làm sáng tỏ?
Lưu ý khi viết văn tự sự : Phải có ít nhất từ hai nhân vật, xác định nhân vật nào chính, nhân vật nào là phụ, nhân vật chính thực hiện những sự việc chính, còn nhân vật phụ có nhiệm vụ tác động vào (kích động) để nhân vật chính bộc lộ tính cách, phẩm chất
c Yếu tố miêu tả:
Là yếu tố phụ nhưng nó có vai trò làm cụ thể sự việc, nhân vật làm cho truyện thêm cụ thể, sinh động hấp dẫn
- Miêu tả gồm :
+ Miêu tả nhân vật :
VD : Tả Dế Mèn, Dế Choắt, Lão Hạc
+ Miêu tả cảnh :
VD : Tả cảnh chị Cốc đi kiếm ăn, cảnh chị Dậu đánh nhau với cai lệ và người nhà lí trưởng, cảnh thiên nhiên cuối thu trong lần đầu tiên tôi đi học
+ Miêu tả nội tâm (những suy nghĩ, tâm hồn sâu kín ở bên trong con người):
VD : Tâm trạng của bé Hồng khi trò chuyện với bà cô, khi ngồi trong lòng mẹ, nội tâm của ông giáo trước những chuyện của lão Hạc, của bà vợ…
Tất cả những yếu tố miêu tả này đều phải phù hợp với sự việc, tính cách, phẩm chất nhân vật
d Yếu tố biểu cảm : Khi kể phải thể hiện tình cảm của nhân vật, người kể bằng cách bộc
lộ trực tiếp = các từ : Ôi, chao ôi, trời, trời ơi, thay, sao, bao nhiêu, chà, thật là, hoặc dùng câu hỏi hoặc bằng cách gián tiếp thông qua miêu tả thật xúc động
VD : Trong Lão Hạc : Khốn nạn ! Ông giáo ơi ! Chao ôi! Hỡi ơi lão Hạc!
Trong Sống chết mặc bay: Than ôi ! Sức người khó lòng địch nổi với sức trời ! Lo thay ! Nguy thay !
Ôi ! Trăm hai mươi lá bài đen đỏ, có cái ma lực gì mà run rủi cho quan mê
được như thế?
Trong Cô bé bán diêm : Chà ! Giá quẹt một que diêm mà sưởi cho đỡ rét một chút nhỉ ? Giá mà em có thể rút một que diêm ra quẹt vào tường mà hơ ngón tay nhỉ? .Chà ! ánh sáng mới kì diệu làm sao?
e Yếu tố nghị luận
Là những lời nhận xét, đánh giá, bàn luận của người viết, của nhân vật về nhân vật, về sự việc làm cho truyện có tính thâm trầm, triết lí sâu xa, nhiều khi như một chân lí, bài học nói về cuộc đời
VD: Sống chết mặc bay: Tình cảnh trông thật là thảm kẻ sống không có chỗ ở,
kẻ chết không có nơi chôn, lênh đênh mặt nước, chiếc bóng bơ vơ, tình cảnh thảm sầu,kể sao cho xiết.
Câu nói của chị Dậu với anh Dậu : Thà ngồi tù…
Lão Hạc : Những lời đánh giá của ông giáo về lão Hạc, về vợ
g Ngôi kể :
Trang 3Ngôi kể thứ ba : Người kể không tham gia vào câu chuyện, đứng bên ngoài lề
câu chuyện nhưng lại như có mặt ở khắp mọi nơi cho nên chuyện gì cũng biết, cũng kể
lại được tất cả, từ ngóc ngách tâm hồn đến những suy nghĩ thầm kín mà nhân vật
không nói ra thành lời.
Ví dụ : Tức nước vỡ bờ : Người kể là tác giả không là một nhân vật nào trong
truyện Kể chuyện rất tự nhiên, kể hết tất cả những gì mà các nhân vật thực hiện.
Ngôi thứ nhất : Người kể tham gia vào trong câu chuyện.
Ưu điểm : Làm cho truyện tự nhiên không bị gò ép bởi nhân tố bên ngoài.
Nhược điểm :Người kể chỉ kể trực tiếp được những gì chứng kiến còn những gì không
trực tiếp chứng kiến muốn kể lại phải thông qua một nhân vật khác.
Ví dụ : Lão Hạc : Ông giáo là người kể ở ngôi thứ nhất, ông chỉ kể được những
gì ông chứng kiến còn một số sự việc như : Lão Hạc bán chó, lão Hạc xin bả chó ông
không chứng kiến nhưng vẫn được kể lại thông qua lời kể của lão Hạc, của Binh Tư.
h Trình tự kể : Là sự sắp xếp các sự việc theo mục đích của người kể.
- Trình tự thời gian : Sự việc nào diễn ra trước kể trước, sự việc nào diễn ra sau
kể sau Ví dụ : Tức nước vỡ bờ.
- Trình tự hồi ức : từ hiện thực nhớ về quá khứ Như : Tôi đi học
– Trình tự tâm lí : hiện thực và quá khứ đan xen nhau : Lão Hạc
l Đối thoại, độc thoại :
- Đối thoại : Là các nhân vật nói với nhau về một chủ đề
Ví dụ : Chị Dậu với bà lão hàng xóm, chị Dậu với cai lệ và người nhà lí trưởng…
- Độc thoại : Là lời nói của nhân vật nói một mình hoặc nói với ai đó trong
tưởng tượng Có độc thoại thành lời và độc thoại không thành lời (độc thoại nội tâm)
Ví dụ : Lời của bé Hồng khi nói chính mình : Vì tôi biết rõ , nhắc đến mẹ tôi ….; Giá
những cổ tục là hòn đá….
Bài tập : Phân tích các yếu tố trên của văn bản tự sự : Tôi đi học, Trong lòng mẹ?
Qua việc phân tích các yếu tố này em hãy tự rút ra cho mình bài học khi viết văn tự sự?
GV phát phiếu những câu hỏi gợi ý cho HS thảo luận trong 10’
? Tìm và phân tích các yếu tố trong văn bản tự sự theo các trình tự :
- Sự việc : tìm ra các sự việc lớn, sự việc nhỏ Sự việc nào là nguyên nhân? Sự việc nào là
diễn biến? Sự việc nào là kết quả? Sự việc nào là cao trào, đỉnh điểm?
- Nhân vật : Nhân vật chính? Nhân vật phụ? Nhân vật chính có vai trò gì? Nhân vật phụ có
vai trò gì?
- Chỉ ra yếu tố miêu tả : Tả cái gì? Nhằm mục đích gì?
- Chỉ ra yếu tố biểu cảm : Trực tiếp hay gián tiếp? Giá trị của nó?
- Có yếu tố nghị luận không? Nếu có thì ở chỗ nào?
- Truyện được kể theo ngôi kể thứ mấy? Ngôi kể này có ý nghĩa gì?
- Chỉ ra trình tự kể? Trình tự này có ý nghĩa gì không?
Nhận xét việc sử dụng các yếu tố trong văn tự sự ở trong từng văn bản Nếu cần thay đổi
một yếu tố nào đó em sẽ thay đổi như thế nào?
GV : Văn tự sự quan trọng nhất là sự việc và nhân vật Đa số các văn bản tự sự hấp dẫn
người đọc, người nghe ở các yếu tố này Những yếu tố còn khác không quan trọng bằng
nhưng nhiều khi cũng để lại những ấn tượng khó phai trong lòng người đọc nhất là những
tác phẩm hiện đại ngày nay
Bài tập về nhà : Phân tích các yếu tố trên của văn bản tự sự : Tức nước vỡ bờ? Qua việc
phân tích các yếu tố này em hãy tự rút ra cho mình bài học khi viết văn tự sự?
(Tương tự cách làm trên)
D củng cố, dặn dò
Trang 4Đỗ Thị Hằng 4
D củng cố, dặn dò: 5phút
-Thế nào là văn tự sự ?
-Yếu tố quan trọng nhất trong văn tự sự là gì ?
-Ôn tập về ngôi kể,trình tự kể, đối thoại ,độc thoại trong văn tự sự
Qua việc tiết học này em hãy tự rút ra cho mình bài học khi viết văn tự sự?
Ôn lại cách làm bài văn tự sự
_<><> _
Rèn kỹ năng làm bài văn tự sự
(Tiếp theo)
A- Mục tiêu cần đạt :
Giúp HS : - Ôn lại kiến thức văn tự sự
- Rèn kĩ năng viết bài tự sự có kết hợp với các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận
B- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :
1 Giáo viên : Đọc tài liệu, nghiên cứu soạn giáo án
2 Học sinh : Ôn lại lí thuyết về văn tự sự đã học ở lớp 6, đọc kĩ lại các văn bản tự sự ở
phần đầu lớp 8 xem ngoài các yếu tố tự sự các văn bản còn có yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận
C tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra:
- Em hãy tự rút ra cho mình bài học khi viết văn tự sự?
3 Bài mới: Giới thiệu bài :
3 Cách làm bài văn tự sự :
? Một đề văn tự sự ra ta phải trải qua mấy bước? Đó là những bước nào? Nhiệm vụ cụ thể của từng bước? ( Thảo luận )
Bước 1 : Tìm hiểu đề : - Thể loại:- Nội dung:
Bước 2 : Tìm ý :
- Xác định một số yếu tố cần thiết : sự việc chính, nhân vật chính, nhân vật phụ, thời gian
địa điểm, định sử dụng yếu tố miêu tả về cái gì? Biểu cảm khi nào? Bàn bạc đánh giá không? Ngôi kể? Trình tự kể?
Bước 3 : Lập dàn ý :
a Mở bài : Giới thiệu nhân vật, sự việc có thể có ấn tượng cảm xúc ban đầu.
Có nhiều cách giới thiệu :
- Cách giới thiệu đơn giản: Sự việc mà đề yêu cầu kể là sự việc gì? Xảy ra ở đâu? Vào thời gian nào? Do ai thực hiện?
- Cách giới thiệu tự nhiên : Đưa ra một tình huống nào đó, thật bất ngờ rồi giới thiệu ngược lại Cách này hay hơn hấp dẫn hơn phù hợp với HS giỏi nhưng đôi khi không khéo léo, không để ý dễ bị người chấm áp dụng máy máy thì sẽ bị trừ điểm
Chú ý : Ngay từ phần Mở bài đã phải xác định ngôi kể (nếu ngôi kể thứ nhất xưng tôi, nếu ngôi kể thứ ba gọi tên các nhân vật.)
Nhiều văn bản không có Mở bài – nhưng đối với HS không nên
Trang 5b Thân bài : Kể lại diễn biến sự việc theo trình tự bằng cách : Xây dựng hệ thống các sự
việc lớn, sự việc nhỏ xoay quanh chủ đề
Sự việc lớn 1 : - Sự việc nhỏ 1
- Sự việc nhỏ 2
- Sự việc nhỏ 3 ………
Sự việc lớn 2 : - Sự việc nhỏ 1
- Sự việc nhỏ 2
- Sự việc nhỏ 3 ………
Sự việc lớn 3 : - Sự việc nhỏ 1
- Sự việc nhỏ 2
- Sự việc nhỏ 3 ………
Chú ý:- Xây dựng sự việc nào là nguyên nhân, sự việc nào là diễn biến, sự việc nào kết quả, Hay sự việc nào là cao trào đỉnh điểm, sự việc nào thắt nút, sự việc nào cởi nút Sự việc nào cần miêu tả
- Sự việc nào cần biểu cảm trực tiếp
- Nhân vật nào thực hiện sự việc nào? Để làm nổi bật được tính cách nhân vật này cần có nhân vật nào phụ trợ, kích thích, giúp đỡ làm nổi bật hành vi, tâm trạng? Hay có nhân vật nào đưa ra những thử thánh để thách đố
- Chỗ nào nhân vật cần được bộc lộ nội tâm, tâm trạng – cần suy nghĩ, tính toán, toan tính, sắp đặt
- Chỗ nào nhân vật hay người kể cần đưa những triết lí, đánh giá, nhận xét
- Xác định có những lời đối thoại của nhân vật nào với nhân vật nào
c Kết bài: - Kết quả sự việc (ý này có thể đưa lên phần T hân bài)
- Cảm nghĩ của người trong cuộc : Nhấn mạnh lại ý nghĩa sự việc, đưa ra những lời nhắc nhở, khuyên nhủ hay bài học
Hoặc mở ra hướng mới để người đọc tự suy nghĩ
Bài tập nhanh:
Từ truyện ngắn Tôi đi học hãy lập một dàn ý
Dàn ý của văn bản Tôi đi học
a Mở bài: Giới thiệu nhân vật, sự việc : Tôi nhớ lại buổi tựu trường
Thời gian, không gian: cuối thu, lá ngoài đường, trên không
ấn tượng cảm xúc: tôi quên sao được những …
b Thân bài: - Sự lớn việc 1: Mẹ dắt tay tôi trên đường đến trường
+ Sự việc nhỏ 1: Tôi nhìn con đường Miêu tả cảnh con đường
+ Sự việc nhỏ 2: Tôi so sánh với những buổi đi chơi.
+ Sự việc nhỏ 3: Tôi cầm sách vở và các bạn trên đường Miêu tả + đối thoại giữa tôi và mẹ + những suy nghĩ của tôi về việc cầm bút thước.
- Sự việc lớn thứ 2: Đến trường Mĩ Lí Miêu tả lại sân trường, so sánh với những lần trước đến trường
+ Sự việc nhỏ 1: Tôi và mấy cậu học trò đứng nép bên người thân Miêu tả
+ Sự việc nhỏ 2: Trống sắp hàng Miêu tả các cậu học trò
+ Sự việc nhỏ 3: Ông đốc đọc tên Miêu tả tâm trạng tôi + lời thoại của ông đốc, miêu tả
ông đốc
Trang 6Đỗ Thị Hằng 6
+ Sự việc nhỏ 4: Bước vào lớp Miêu tả tâm trạng của tôi và mấy cậu học trò : khóc
+ Sự việc nhỏ 5: Vào trong lớp Miêu tả lớp học dưới cái nhìn của tôi và nội tâm của tôi
c.Kết bài: Kết thúc sự việc : Tôi chăm chỉ học bài : Tôi đi học.
GV lưu ý HS khi làm bài thao tác lập dàn ý đúng như trên
D củng cố, dặn dò
Lập dàn ý văn bản Trong lòng mẹ
HS làm bằng cách thảo luận nhóm, GV kiểm tra
- Ôn lại cách làm bài văn tự sự
_<><> _
Phần iI – thực hành
Rèn kỹ năng làm bài văn tự sự
( Tiếp theo )
A- Mục tiêu cần đạt :
Giúp HS :
- Ôn lại kiến thức văn tự sự
- Rèn kĩ năng viết bài tự sự có kết hợp với các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận
B- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :
1 Giáo viên :
Đọc tài liệu, nghiên cứu soạn giáo án
2 Học sinh :
Ôn lại lí thuyết về văn tự sự đã học ở lớp 6, đọc kĩ lại các văn bản tự sự ở phần đầu lớp 8 xem ngoài các yếu tố tự sự các văn bản còn có yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận
C- C tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra:
? Thế nào là văn bản tự sự?
? Nêu các bước làm bài văn tư sự
? Lập dàn ý chi tiết cho văn bản “tôi đi học”
3 Bài mới: Giới thiệu bài
II - Thực hành :
Đề 1 : Kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học
1 Tìm hiểu đề :
Thể loại : Văn tự sự
Nội dung : Ngày đầu tiên đi học
2 Tìm ý :
- Sự việc chính : Lần đầu tiên đi học – lớp 1 hoặc lớp mầm non
- Nhân vật chính : tôi Ngôi kể : Ngôi thứ nhất
- Nhân vật phụ : Mẹ, bạn, cô, thầy
- Câu chuyện ngày đầu tiên đi học xảy ra vào thời gian nào? (lần đầu tiên đi học – lớp 1 hoặc lớp mẫu giáo)
- Địa điểm : Tại trường nhà, trường tiểu học hay mầm non
- Miêu tả : Cảnh vật thiên nhiên, con người khi trên đường đi, khi đến trường
- Biểu cảm : Xúc động cảm xúc của nhân vật tôi bằng trực tiếp và gián tiếp
Trang 7- Nghị luận : Đánh giá nhân vật nào đó, triết lí về những việc làm đầu tiên trong
đời
- Lời thoại : Đối thoại giữa tôi với mẹ, tôi với bạn, lời của cô thầy Độc thoại của tôi
3 Dàn ý:
a Mở bài: Giới thiệu nhân vật, sự việc : Tôi nhớ lại buổi tựu trường đầu tiên trong đời
Thời gian, không gian: cuối thu, lá ngoài đường,trên không
ấn tượng cảm xúc: tôi quên sao được những …
b Thân bài:
- Sự việc 1 : tối hôm trước : được mẹ mua sách vở, quần áo Miêu tả và cảm giác, suy nghĩ của tôi
- Sự lớn việc 2: Sáng sớm hôm sau Mẹ dắt tay trên đường đến trường
+ Sự việc nhỏ 1: Tôi nhìn con đường Miêu tả cảnh con đường + Sự việc nhỏ 2: So sánh với những buổi đi chơi
+ Sự việc nhỏ 3: Tôi cầm sách vở và các bạn trên đường Miêu tả + đối thoại giữa tôi và mẹ + những suy nghĩ của tôi về việc cầm bút thước
- Sự việc lớn thứ 3: Đến trường Miêu tả lại sân trường, so sánh với những lần trước đến trường
+ Sự việc nhỏ 1: Tôi và mấy cậu học trò đứng nép bên người thân hoặc toi
có thể mạnh dạn hơn đi chơi nhìn thấy một số bạn còn yếu đuối – chê cườiMiêu tả, tâm trạng của tôi
+ Sự việc nhỏ 2: Đặt ra tình huống có một bạn lớn trêu trọc – khóc + Sự việc nhỏ 3: Trống sắp hàng Miêu tả các cậu học trò, cô giáo ra nhận học sinh – nhận ra cô giáo đã bênh vực mình lúc trước – cảm giác của mình và miêu tả lại cô
+ Sự việc nhỏ 4: Bước vào lớp Miêu tả tâm trạng của tôi và mấy cậu học trò : khóc
+ Sự việc nhỏ 5: Vào trong lớp Miêu tả lớp học dưới cái nhìn của tôi và nội tâm của tôi
c Kết bài: Kết thúc sự việc : Tôi chăm chỉ học bài : Tôi đi học.
ấn tượng của tôi và có thể rút ra triết lí bài học về sự nhẹ nhàng, sự nâng đỡ của người lớn trong những bước đi chập chững của con trẻ Nhắn nhủ mọi người hãy quan tâm đến trẻ thơ, dành cho trẻ những gì tốt đẹp nhất ngay từ những giây phút đầu tiên
GV cho HS đọc lại văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh
Đề 2 : Người ấy (bạn, thầy, người thân …) sống mãi trong lòng tôi.
1 Tìm hiểu đề :
Thể loại : Văn tự sự
Nội dung : Kỉ niệm giữa tôi và người bạn (thầy, người thân…)
2 Tìm ý :
- Sự việc chính : kỉ niệm giữa tôi với người ấy vui hay buồn làm tôi nhớ mãi
- Nhân vật chính : tôi, người ấyNgôi kể : ngôi thứ nhất
- Nhân vật phụ : mẹ, bạn, cô, thầy…
- Câu chuyện với người ấy xảy ra vào thời gian nào?
- Địa điểm : tại nhà, (trường…)
- Miêu tả : cảnh vật thiên nhiên, con người ở trên đường đi, khi đến trường
- Biểu cảm : xúc động cảm xúc của nhân vật tôi bằng trực tiếp và gián tiếp
- Nghị luận : đánh giá nhân vật nào đó, triết lí về những việc làm
Trang 8Đỗ Thị Hằng 8
- Lời thoại : đối thoại giữa tôi với mẹ, tôi với bạn, tôi với cô thầy Độc thoại của tôi
3 Lập dàn ý :
a Mở bài : Giới thiệu người ấy, sự việc với người ấy, ấn tượng nhớ mãi
(GV lưu ý HS 2 cách mở bài)
b Thân bài : Kể về người ấy, đặc biệt sự việc với người ấy làm tôi nhớ mãi, nó sống mãi
trong lòng tôi
- Sự việc 1: Kể lại mối quan hệ giữa tôi với người ấy : vốn có mối quan hệ thường ngày giữa tôi với người ấy như thế nào Tâm trạng, suy nghĩ của tôi mỗi khi thấy người
ấy, hoặc khi vắng người ấy
- Sự việc 2 : Kể lại sự việc đáng nhớ nhất
+ Sự việc nguyên nhân + Sự việc diễn biến : Miêu tả sự việc, nhân vật, tâm trạng tôi, người ấy + Sự việc kết thúc : Miêu tả tâm trạng tôi, người ấy, triết lí về một điều gì
đó
- Sự việc 3 : Hiện nay mối quan hệ giữa tôi với người ấy
c Kết bài :
Cảm xúc, ấn tượng của tôi về người ấy Đưa ra lời khuyên hay bài học về tình bạn, tình cảm đối với người thân…
Đề 3 : Tôi đã lớn khôn
1 Tìm hiểu đề :
Thể loại : Văn tự sự
Nội dung : Kể lại những sự việc để thấy tôi đã khôn lớn
2 Tìm ý :
- Sự việc chính : những sự việc của tôi đã làm chứng tỏ đã lớn khôn
- Nhân vật chính : tôi, người ấyNgôi kể : ngôi thứ nhất
- Nhân vật phụ : mẹ, bạn, cô, thầy…
- Câu chuyện xảy ra vào thời gian nào?
- Địa điểm : tại trường, nhà
- Miêu tả : hành động việc làm, tâm trạng của tôi để làm nổi bật sự khôn lớn trưởng thành của tôi
- Biểu cảm : xúc động cảm xúc của nhân vật tôi bằng trực tiếp và gián tiếp
- Nghị luận : đánh giá của người kể hoặc của ai đó về nhân vật tôi đã lớn khôn, triết
lí về những việc làm
- Lời thoại : đối thoại giữa tôi với mẹ, tôi với bạn, tôi với cô thầy Độc thoại của tôi
3 Lập dàn ý :
a Mở bài : Tạo tình huống để kể lại câu chuyện
- Có thể dựa vào câu chuyện, lời nói của ai đó về mình đánh giá mình đã khôn lớn
- Có thể nhân ngày sinh nhật, nhân khi được cử làm đại diện cho lớp, cho trường tham gia vào hoạt động giao lưu với lớp khác, trường khác
b Thân bài :
- Tình huống xảy ra câu chuyện đáng nhớ
- Thời gian không gian
- Diễn biến câu chuyện
- Kết thúc câu chuyện
- Nhận xét, đánh giá của người kể hoặc của một nhân vật nào đó về tôi đã lớn khôn trưởng thành
c Kết bài :
Bài học suy nghĩ, cảm tưởng của người viết
Trang 9Đề 4 : Hãy kể một kỉ niệm đáng nhớ với con vật nuôi mà en yêu thích
? Yêu cầu :
- Bài viết theo phương thức tự sự – kể lại một câu chuyện, trong đó có nhân vật là con vật bên cạnh nhân vật là con người, nên chú ý nhân hoá con vật một cách tự nhiên hợp lí
- Câu chuyện là một kỉ niệm đáng nhớ, có ảnh hưởng đến tư tưởng, tình cảm của người kể chuyện./
- Biết thực hành những kiến thức về văn tự sự đã học để kể được một câu chuyện khá hấp dẫn : kết hợp tự sự với miêu tả, biểu cảm
? Tìm ý :
- Đề bài tự sự có từ kỉ niệm không còn mới lạ với HS lớp 8 Là bài viết theo phương thức tự sự nên kỉ niệm chính là câu chuyện được kể, chuyện vui buồn nhưng không thể quên
- Câu chuyện có sự việc và nhân vật Những sự việc xoay quanh nhân vật tôi và một con vật nuôi, rất yêu thích nó
- Con vật phải được nhân hoá Chú ý nó không sống giữa đồng loại mà sống với con người nên sự nhân hoá phải hết sức tự nhiên, hợp lí Con vật pahỉ được miêu tả (hình dáng, hành động, màu sắc, tính cách )để trở thành nhân vật có nét riêng Việc miêu tả này cũng góp phần làm cho câu chuyện trở nên sinh động
- Để thể hiện sự gắn bó giữa con người với con vật đó, cần sử dụng yếu tố biểu cảm (vật với người, người với vật), những suy nghĩ về kỉ niệm đã qua, về cuộc sống
- Có thể bố cục theo thời gian hoặc kẻ ngược Cần sắp xếp các chi tiết sao cho bất ngờ hấp dẫn
- Người kể ngôi thứ nhất
- Một số cốt truyện thường gặp : con vật bị lạc, con vật bị ốm, tai nạn, chết tôi thương nhớ, đau khổ
- Kể về con vật nhưng chính là thể hiện thái độ, nhận thức của mình đối với cuộc sống cho nên một bài học toát ra từ câu chuyện là điều quan trọng
? Lập dàn ý :
a Mở bài :
- Hoàn cảnh làm tôi nhớ lại kỉ niệm
b Thân bài :
- Con vật nuôi đó với gia đình mình và với tôi :
+ Chuyện con vật đó xuất hiện trong gia đình mình
+ Tả con vật lúc bấy giờ
+ Thái độ của mọi người đối với nó
- Cuộc sống của con vật đó
Có thể kể về một vài việc nhỏ xảy ra với con vật đó nhằm thể hiện nó có tính cách
và thể hiện thái độ của người kể với nó miêu tả hành động, tình cảm của nó với tôi, tôi với nó
- Kỉ niệm nhớ mãi :
Kể chi tiết sinh động một kỉ niệm về con vật đó :
+ Nó ốm tôi chăm sóc miêu tả, tâm trạng
+ Nó bị lạc, tôi đi tìm miêu tả, tâm trạng
c Kết bài :
- Có thể kết thúc việc trở thành kỉ niệm
- Có thể là cuộc sống của con vật từ sau kỉ niệm đó
Trang 10Đỗ Thị Hằng 10
- Có thể là suy nghĩ của tôi về loài vật, rút ra bài học cho bản thân
GV cho HS đọc một số bài tham khảo
D củng cố, dặn dò
+ Tương tự giáo viên cho HS làm một số đề ở nhà:
- Kể lại một lần mắc khuyết điểm hay một lần làm việc làm tốt
- Kể về một kỉ niệm với người bạn tuổi thơ khiến em xúc động và nhớ mãi
- Kể về một việc em đã làm khiến bố mẹ rất vui lòng
+GV yêu cầu HS nhắc lại cách làm bài văn tự sự
Ôn tập lại toàn bộ các biện pháp tu từ:
- ẩn dụ
- Hoán dụ
- Nhân hoá
- So sánh
- Điệp ngữ
- Chơi chữ
- Nói giảm , nói tránh
- Nói quá
_<><> _
Chủ đề 2
BàI 1