- Rèn kĩ năng kĩ năng đọc diễn cảm, phân tích nội dung và nghệ thuật thể thơ tự do - Giáo dục lòng yêu vẻ đẹp bình dị của quê hương đất nước B-ChuÈn bÞ: - GV: tranh ch©n dung t¸c gi¶, tr[r]
Trang 1Tuần 21 - Tiết 81+82
Ngày soạn: 10/1/2010
Ngày dạy: 13/1/2010
Tập làm văn
viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh
A Mục tiêu cần đạt :
- Học sinh biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lí.
- Học sinh biết vận dụng các cách trình bày nội dung đoạn văn đã học để viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
B Chuẩn bị :
- Giáo viên: xem lại kiến thức về đoạn văn, câu chủ đề, tham khảo sách: THTLVTM
- Học sinh: xem ?@ bài ở nhà.
C Các hoạt động dạy học :
I Tổ chức lớp :
II Kiểm tra bài cũ :
văn ? Câu chủ đề.
? Các phần trong bài văn thuyết minh phải đảm bảo những nội dung gì.
III Tiến trình bài giảng :
Hoạt động 1 : Nhận dạng đặc điểm đoạn văn
trong văn bản thuyết minh
? Vai trò của đoạn văn
? Cấu tạo đoạn văn.
? Cách sắp xếp các đoạn văn trong văn bản.
? Gọi học sinh đọc ví dụ.
? Nêu cách sắp xếp các câu trong đoạn văn
(câu chủ đề, từ ngữ chủ đề và các câu giải
thích, bổ sung)
- Gợi ý: đv(a) đâu là câu chủ đề ? các câu sau
* Câu 1 là câu chủ đề.
* Các câu sau bổ sung thông tin làm rõ ý câu
? Tìm câu chủ đề hoặc từ ngữ chủ đề trong
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh
1 Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh
- Đoạn văn là bộ phận của bài văn, viết tốt
đoạn văn làm bài tốt.
- Đoạn văn gồm từ 2 câu trở lên.
- Các đoạn văn !?& sắp xếp theo thứ tự nhất định.
a Ví dụ:
- Học sinh đọc đoạn văn a và b phần (1) mục I (SGK) tr14.
b Nhận xét:
- Đối với câu (a): câu 1 là câu chủ đề, câu
trên thế giới thứ ba Câu 5 nêu dự báo đến năm 2025 thì 2/3 dân số thế giới thiếu
thông tin làm rõ ý câu chủ đề Câu nào
Trang 2đoạn văn (b)
? Vai trò của các câu tiếp theo.
* Từ chủ đề : Phạm Văn Đồng Các câu sau
? Nhận xét về cách trình bày nội dung các
đoạn văn trên.
? Đoạn văn (a) trình bày về vấn đề gì.
thế nào.
? Đoạn văn trên nên tách đoạn và mỗi đoạn
- Giáo viên yêu cầu học sinh làm bố cục ra
giấy, giáo viên kiểm tra và cho học sinh sửa
lại đoạn văn trên
- Trình bày lộn xộn
- Giới thiệu bút bi thì phải chia thành từng bộ phận:
+ Ruột bút bi: (phần quan trọng nhất): gồm đầu bút
bi và ống mực, loại mực đặc biệt
+ Phần vỏ: gồm ống nhựa hoặc sắt để bọc ruột bút bi
và làm cán bút viết Phần này gồm ống, nắp bút có lò
xo
nên tách thành 2 đoạn
? Yêu cầu của đoạn văn (b) là gì.
? ?& điểm của đoạn văn ở chỗ nào.
- Chỗ ?: hợp lí là: chia đoạn ?: khoa học,
lặp đi lặp lại một số bộ phận.
đền bang thành 3 bộ phận:
+ Phần đèn: bóng đèn, đui đèn, dây điện, công tắc.
+ Phần chao đèn
+ Phần đế đèn
chia thành 3 đoạn văn
- Giáo viên cho học sinh lập dàn ý vào vở,
? Từ những bài tập trên em thấy khi trình bày
đoạn văn trong bài văn thuyết minh cần chú ý
điều gì.
TI ết 82
- Từ ngữ chủ đề trong đoạn văn (b) là : Phạm Văn Đồng các câu tiếp theo cung cấp thông tin về Phạm Văn Đồng theo lối liệt kê các họat động đã làm.
c Kết luận:
theo ý 1, 2 trong ghi nhớ.
2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh ?: chuẩn
a Ví dụ:
- Đoạn văn(a) thuyết minh, giới thiệu bút bi.
b Nhận xét
* Đối với (a) trình bày lộn xộn nên tách thành 2 đoạn:
+ Đoạn 1: ruột bút bi + Đoạn 2: vỏ bút bi
-Thuyết minh về chiếc đèn bàn.
Đoạn văn (b) trình bày lộn xộn nên tách thành 3 đoạn văn:
+ Đoạn 1: Phần đèn + Đoạn 2: Chao đèn.
- + Đoạn 3: Đế đèn.
* Kết luận:
- Trong đoạn văn có ý chủ đề, các câu khác giải thích bổ sung làm rõ ý cho nó.
- Các ý trong đoạn văn sắp xếp theo thứ tự cấu tạo, nhận thức, diễn biến sự việc trong thời gian, chính phụ
Trang 3IV Củng cố:
? Nhắc lại cách sắp xếp, trình bày đoạn văn trong bài văn thuyết minh.
V Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 3,4 trong SGK tr129.
* Rút kinh nghiệm:
Hoạt động 2:
? Viết đoạn mở bài và kết bài cho đề văn
? Cho chủ đề ''Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại
của nhân dân Việt Nam'' Hãy viết thành một
đoạn văn thuyết minh.
- Giáo viên yêu cầu các em viết và trình bày.
- Gọi học sinh khác nhận xét.
- Giáo viên đánh giá.
- Giáo viên cho một số gợi ý để học sinh
hoàn thành đoạn văn.
- Giáo viên yêu cầu học sinh viết đoạn văn.
- Gọi học sinh trình bày.
- Giáo viên đánh giá.
II Luyện tập
1 Bài tập 1:
- Ví dụ:
+ MB: bằng cách nêu (?) và miêu tả:
Ai có dịp đi qua xã Thái Học sẽ thấy một với 3 dãy nhà cao tầng ép hình chữ U Đó
thành.
2 Bài tập 2
- ?n đã suốt đời nêu cao ngọn cờ độc lập và tự do cho dân tộc.
- ?n đã đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân, không phân biệt tôn giáo, đảng phái,
?@ ngọn cờ đỏ.
- ?n đã cùng Đảng CSVN lãnh đạo nhân dân ta đánh thắng các đội quân xâm '?& hùng mạnh, giành độc lập thống nhất trọn vẹn cho Tổ Quốc.
- Nhân dân Việt Nam kính yêu ?n7 gọi
?n là ''Bác''
Trang 4Tuần 21 Ngày soạn: 10/01/2009
Ngày dạy: 13/01/2009 Tiết 83 Văn bản:
Quê hương
(Tế Hanh ) A-Mục tiêu bài học:
-Cảm nhận đc vẻ đẹp ?C sáng, giàu sức sống của làng quê miền biển !?& m.tả trong bài thơ và t.cảm quê
-Thấy !?& những nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
- Rèn kĩ năng kĩ năng đọc diễn cảm, phân tích nội dung và nghệ thuật thể thơ tự do
B-Chuẩn bị:
- GV: tranh chân dung tác giả, tranh minh hoạ trong SGK, soạn bài
-HS: soạn bài
C- Phương pháp:
Đọc diễn cảm,nêu vấn đề, thảo luận
D-Tiến trình tổ chức dạy -học:
1-ổn định tổ chức:
2-Kiểm tra:
Đọc thuộc lòng bài thơ Nhớ rừng của Thế Lữ và cho biết nội dung, nghệ thuật của bài ?
3-Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu tác giả và tác phẩm
-Dựa vào c.thích *, em hãy giơí thiệu 1 vài nét về tác giả
Tế hanh ?
-Em hãy nêu xuất xứ của bài thơ ?
-Bài thơ !?& sáng tác trong hoàn cảnh nào ?
(Bài thơ đc viết trg cảm xúc nhớ nhà, nhớ quê Ông viết
Hoạt động 2
bản
khởi, chú ý những từ ngữ miêutả; 12 câu sau đọc với
của tác giả
-Giải thích từ khó
? Bài thơ !?& làm bằng thể thơ gì? Hiểu biết của em về
thể thơ đó?
Hoạt động 3
-Hs đọc 3 khổ thơ đầu Ba khổ thơ em vừa đọc có ND gì ?
-Gv đọc 2 câu thơ đầu:
-Hai câu thơ mở đầu làm n.vụ gì ?
-Làng quê của tác giả !?& giới thiệu qua những đặc điểm
nào ?
-Hai câu mở đầu có nhiệm vụ giới thiệu khái quát về làng,
vậy em có nhận xét gì về cách giới thiệu đó ?
I-Giới thiệu tác giả- tác phẩm:
1-Tác giả: Trần Tế Hanh (1921 ), quê Bình Sơn – Quảng Ngãi
trong suốt đời thơ của Tế Hanh
2-Tác phẩm: Bài thơ viết năm 1939, in trg tập Hoa niên (1945
II: Đọc tìm hiểu chung văn bản
1 Đọc:
2 Chú thích:
3 Thể thơ : Thơ tự do
III-Phân tích:
1-Hình ảnh quê hương:
- Làng tôi ở vốn làm nghề chài '?@
?@ bao vây, cách biển nửa ngày sông ->Giơí thiệu khái quát về làng quê của tác giả->Cách giới thiệu ngắn gọn, giản dị, độc
đáo
Trang 5-Gv: Tiếp theo là những câu thơ miêu tả cảnh sinh hoạt
của làng
-Hs đọc 6 câu thơ tiếp theo
? Sáu câu thơ em vừa đọc miêu tả cảnh gì ?
-Hình ảnh dân làng ra khơi đánh cá !?& miêu tả qua câu
thơ nào ?
-Em có nx gì về các từ ngữ: trời trg, gió nhẹ, sớm mai
hồng ? Ngoài những từ ngữ gợi tả, tác giả còn sử dụng
biện pháp nghệ thuật tác dụng của biện pháp nghệ thuật
đó ?
nổi bật lên hình ảnh con thuyền Vậy hình ảnh con thuyền
!?& miêu tả qua những câu thơ nào ?
? Em có nhận xét gì về các biện pháp nghệ thuật !?& sử
dụng ở đây? tác dụng của các biện pháp nghệ thuật đó ?
đó là h/ả ẩn dụ
? T.sao tác giả lại dùng từ hăng mà không dùng từ lướt,
băng ? (Vì từ hăng diễn tả đựơc khí thế hăng hái, hồ hởi,
phấn khởi mà các từ '?@7 băng không diễn tả đc )
?Sau hình ảnh chiếc thuyền, mái chèo là hình ảnh gì ?
Câu thơ nào diễn tả điều đó ?
? Em hiểu mảnh hồn làng là gì ? Tại sao tác giả lại so
sánh cánh buồm với mảnh hồn làng?
- Thảo luận nhóm
?Em có nhận xét gì về hình ảnh so sánh ở đây ?
? Ngoài phép so sánh, tác giả còn sd biện pháp nghệ thuật
nào để m.tả cánh buồm ? T.d của nó ?
? H/ả cánh buồm có ý nghĩa gì ?
-?Tiếp theo cảnh đoàn thuyền ra khơi là cảnh gì ?
? Cảnh thuyền về bến !?& miêu tả qua những câu thơ
nào
?Bốn câu thơ trên cho em cảm nhận gì về c.sống LĐ của
dân làng chài ?
-T.g đặt câu thơ Nhờ ơn trời trg ngoặc kép, điều đó có ý
nghĩa gì ?
?Trong không khí vui vẻ, đầm ấm, rộn ràng đó, những
nào ?
? Em thấy h/ả n ng dân chài '?@ ở đây có gì khác với h/ả
dân trai tráng ở đầu bài thơ ? (ở phần đầu chỉ đc nhắc đến trong
cái tên chung nhất “dân trai tráng” với sức mạnh tuổi trẻ phăng mái
chèo thì ở đây họ đc nhắc đến chi tiết hơn, cụ thể hơn: làn da ngăm
rám nắng, thân hình nồng thở vị xa xăm).
? Em hãy hình dung vị xa xăm là vị gì ? (Là sóng, gió, nắng
nc biển, mồ hôi, mùi cá tanh in dấu lên làn da tạo ra cái vị xa xăm
nồng nàn trên thân thể ng trai xứ biển Đây là vẻ đẹp giản dị ).
*Cảnh thuyền ra khơi đánh cá:
- trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
->Từ ngữ gợi tả kết hợp với phép liệt kê - Gợi phong cảnh TN ?C đẹp
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt
->Sử dụng động từ mạnh, so sánh, ẩn dụ – Gợi vẻ đẹp của con thuyền, gợi bức tranh LĐ dào dạt sức sống khoẻ mạnh, trẻ trung
->Cách so sánh đầy sáng tạo – Gợi vẻ đẹp bay bổng, mang ý nghĩa lớn lao
Nhân hoá - Làm cho cánh buồm trở nên sinh
động, có hồn
LĐ sáng tạo, cho niềm tin và mơ ?@ của ng dân làng biển
*Cảnh thuyền về bến:
- ồn ào trên bến đỗ,tấp nập đón ghe về
- biển lặng cá đầy ghe,những con cá ?C ngon thân bạc trắng
->Tự sự kết hợp với miêu tả - Gợi khung cảnh đầm ấm, vui vẻ, rộng ràng
=>Cảnh LĐ náo nhiệt, đầy ắp niềm vui và sự sống
-Dân chài '?@ làn da ngăm rám nắng, thân hình nồng thở vị xa xăm;
>Miêu tả chi tiết, cụ thể – >Gợi vẻ đẹp giản dị, khoẻ khoắn, thơ mộng
Trang 6khoẻ khoắn, thơ mộng Thế còn h/ả con thuyền thì sao –
Em hãy tìm những câu thơ m.tả h/ả con thuyền trở về bến
nằm nghỉ ?
? Em hãy s2 h/ả con thuyền trở về với h/ả con thuyền ở
đầu bài thơ ?
mái chèo mạnh mẽ ra khơi Bây giờ mỏi mệt trở về bến nghỉ Con
thuyền lại đc nhân hoá, nó nằm im, mỏi mệt, ? giãn và lắng nghe
-Biện pháp nhân hoá đc sd ở đây có td gì ?
-Gv:
về con thuyền c chính là nói về con ng Giờ đây n ng dân chài
có thể hoàn toàn yên tâm ngả m mãn nguyện và lặng yên ?
giãn Đây chính là cảm nhận tinh tế về q.hg của Tế Hanh).
? Thông qua h/ả con thuyền và ng dân làng chài, em cảm
nhận đc gì về t.cảm của Tế Hanh đối với q.hg mình ?
-Hs đọc khổ cuối Khổ thơ em vừa đọc nói về điều gì ?
nhớ, nhớ)
biện pháp nghệ thuật gì, t.d của b.p NT đó ?
-Gv: Đ
nơi t.g đã tắm cả tuổi thơ, làm cho nó không lẫn đc với bất cứ
q.hg nào khác.
Hoạt động 4: Tổng kết:
Thảo luận:
Đến đây có bạn cho rằng: 16 câu thơ đầu là tả cảnh q.hg
chỉ có 4 câu cuối là thể hiện nỗi nhớ quê da diết Em có
đồng ý với ý kiến đó không ? Vì sao ?
-Gv: Cả bài thơ là nỗi nhớ q.hg Đó chính là nội dung của
bài thơ
-Bài thơ đc viết theo thể thơ nào ?
-Bài thơ có gì đ.sắc về ND và NT ?
-Hs đọc ghi nhớ
-Đọc diễn cảm bài thơ ?
- Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm Nghe chất muối thấm dần trg thớ vỏ
->Nhân hoá - Thổi linh hồn vào sự vật, khiến cho sự vật có 1 vẻ đẹp, 1 ý nghĩa tầm vóc lớn lao
=>Thể hiện t.yêu q.hg chân thành, nồng hậu (nhất là khi xa quê)
2-Nỗi nhớ quê hương:
bạc, chiếc buồm vôi, con thuyền rẽ sóng chạy ra ,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá ! ->Điệp ngữ kết hợp với phép liệt kê - Diễn tả nỗi nhớ quê da diết
IV Tổng kết:
*Ghi nhớ: sgk (18 ).
*Luyện tập:
4- Củng cố:
5- Hướng dẫn học bài:
-Học thuộc lòng bài thơ, học thuộc ghi nhớ
-Soạn bài: Khi con tu hú (Đọc VB, đọc chú thích và trả lời những câu hỏi trong phần Đọc –Hiểu VB)
D-Rút kinh nghiệm:
Trang 7
Tuần 21 Ngày soạn: 10/01/2010
Ngày dạy: 13/01/2010 Tiết 84
(Tố Hữu)
A-Mục tiêu bài học:
-Giúp hs cảm nhận đc lòng yêu sự sống, niềm khao khát tự do cháy bỏng của ng c.sĩ CM trẻ tuổi đang bị giam cầm trg tù ngục đc thể hiện bằng n h/ả gợi cảm và thể thơ lục bát giản dị mà tha thiết
-Rèn kĩ năng phân tích những hình ảnh thơ lãng mạn bay bổng
-Giáo dục lòng yêu cuộc sồng tha thiết
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: Tranh chân dung Tố Hữu
C- Phương pháp: Đọc diễn cảm, nêu vấn đề, liên hệ thực tế, giảng bình…
D-Tiến trình tổ chức dạy - học:
1-ổn định tổ chức:
2-Kiểm tra:
3-Bài mới:
thời 1 khác Cái khác ấy ở bài thơ Khi con tu hú là khao khát của 1 thế hệ mới – thế hệ những chàng trai
HĐ 1: Tìm hiểu tác giả và tác phẩm:
?Dựa vào chú thích *, em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác
giả Tố Hữu ?
?Bài thơ sáng tác trong hoàn cảnh nào ?
HĐ 2
-Hd đọc: 6 câu đầu đọc với giọng vui ?C7 náo nức, phấn
chấn; 4 câu sau đọc với giọng bực bội, nhấn mạnh các ĐT
và các từ ngữ cảm thán
-Giải thích từ khó
? Nên hiểu nhan đề bài thơ ntn ? Hãy viết 1 câu văn có 4
chữ đầu là “Khi con tu hú” để tóm tắt nội dung bài thơ ?
(Tên bài thơ chỉ là vế phụ của 1 câu: Khi con tu hú gọi bày là khi mùa hè đến,
? Vì sao tiếng tu hú kêu lại tác động mạnh mẽ đến tâm
HĐ 3: HD phân tích
-Hs đọc 6 câu đầu
? Sáu câu thơ em vừa đọc miêu tả cảnh gì ?
? Bức tranh mùa hè !?& tác gỉa miêu tả thông qua những
dấu hiệu nào ? (Cây, trái, chim chóc, nắng, bầu trời)
? Các chi tiết đó đc m.tả ra sao ?
I-Giới thiệu tác giả- Tác phẩm:
1-Tác giả:
- Tố Hữu (1920-2002), quê Thừa Thiên-Huế.
-Ông giác ngộ và tham gia CM rất sớm
-Ông là nhà thơ nổi tiếng, thơ ông đc nhiều ng yêu thích
2-Tác phẩm: Bài thơ đc sáng tác vào 7.1939 khi nhà thơ đang bị giam trong nhà lao Thừa Thiên-Huế
II-Đọc -Tìm hiểu chú thích:
1 Đọc:
2 Chú thích:
III Phân tích văn bản:
1-Bức tranh mùa hè:
tiếng ve ngân,Bắp dây vàng hạt đầy sân nắng
đào,Trời xanh rộng, cao,diều sáo lộn nhào …
Phạm vi m.tả rộng lớn
Trang 8thơ ntn ?
? Khi m.tả cảnh mùa hè, tác giả đã sử dụng những biện
pháp tu từ nào ? tác dụng của các biện pháp tu từ đó là gì?
? Em có cảm nhận gì về bức tranh mùa hè (về màu sắc, âm
Thảo luận:
Có ý kiến cho rằng 4 câu thơ trên và 2 câu thơ ?@ không
ăn nhập với nhau Em có đồng ý với ý kiến đó không ? Vì
sao ? (Nếu 4 câu thơ đầu là 4 câu thơ nói đc cái ríu rít của mùa hè của cây
2 ấy bởi
nó nói đến con diều sáo và sắc trời xanh Đây là 2 nét vẽ đối lập mà hài hoà
thống nhất Vì 4 câu thơ trên m.tả cảnh ?@ mặt đất, còn 2 câu thơ sau lại
m.tả cảnh trên trời cao).
-Gv: Tất cả cảnh vật trg bức tranh TN mùa hè đều đang độ chín đầy hứa hẹn,
của sức sống trẻ trung đầy hứa hẹn Bức tranh TN ấy là thể hiện niềm khao
? Cảnh sắc mùa hè !?& miêu tả ở 6 câu thơ đầu, có phải
là cảnh tác giả nhìn thấy trực tiếp không ? Vì sao ? (
-Hs đọc 4 câu thơ cuối
? Bốn câu thơ cuối tả cảnh hay tả tâm trạng ? Đó là tâm
trạng của ai ?
?Em có nhận xét gì về từ ngữ và dấu câu mà tác gỉa dùng
để m.tả ở đây ?
?Tâm trạng của nhà thơ ở đoạn này !?& bộc lộ khác đoạn
trên ở chỗ nào ?
(
hoà vào, ẩn sau bức tranh đó; thì ở đoạn cuối, t.trạng chủ thể trữ tình đc bộc lộ
tr.tiếp Đó là: ).
? Tiếng chim tu hú mở đầu và kết thúc bài thơ gợi cho
? Tâm trạng của nhà thơ trong 2 đoạn thơ có hoàn toàn
giống nhau không ? Sự thay đổi tâm trạng ấy có lôgíc
không ? (Tiếng chim tu hú mở đầu và kết thúc bài thơ thể hiện sự thay đổi
diễn biến tâm trạng của tác giả 1 cách rất lôgíc, hợp lí Mặt khác nó tạo cho
bài thơ sự mở đầu và kết thúc tự nhiên Tiếng chim tu hú là tiếng gọi tự do,
tiếng gọi tha thiết của c.sống đầy quyến rũ ).
-Em hãy nêu g.trị ND, NT của bài thơ ?
HS đọc ghi nhớ
-Qua bài thơ, em cảm nhận !?& gì về tác gỉa Tố Hữu ?
-Đọc diễn cảm bài thơ ?
->Chọn chi tiết đặc sắc của mùa hè và dùng
động từ diễn tả sự hoạt động, sự căng đầy nhựa sống của mùa hè – Tạo ra 1 kh.gian thoáng
đãng, phóng khoáng
=>Bức tranh mùa hè tràn trề nhựa sống: đầy ngào
2-Tâm trạng của người tù :
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi ! Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu ! ->ĐT kết hợp với dấu chấm cảm có td diễn tả t.trạng của nv trữ tình
->Tâm trạng u uất, bực bội, ngột ngạt và đầy
đau khổ
IV, Tổng kết:
*Ghi nhớ: sgk (20 ).
*Luyện tập:
4- Củng cố- Hướng dẫn học bài:
-Học thuộc lòng bài thơ, học thuộc ghi nhớ
-Soạn bài: câu nghi vấn
*-Rút kinh nghiệm:
………
………