Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu thị biểu lộ tình cảm của người viết trong một văn bản tự sự?. Tiến trình hoạt[r]
Trang 1Ngày 6/10/2005
Tiết 21
Cô bé bán diêm
(An - Đéc - Xen)
A- Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn , có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng với các tình tiết diễn biến hợp lý của truyện, qua đó An -
Đéc - Xen truyền cho người đọc lòng thương cảm của ông đối với cô bé bất hạnh
B- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1 Giáo viên:
- Tranh về cô bé bán diêm
- Tìm hiểu thêm về tác giả
2 Học sinh:
- Đọc kỹ văn bản - phân đoạn chuẩn
- Nắm rõ chú thích
C- Hỏi bài cũ:
? Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự
? Yêu cầu của một văn bản tóm tắt là gì ? ( Chuyển bài mới)
D- Tiến trình bài dạy:
1 giới thiệu bài: Hôm trước chúng ta đã làm quen với các nhà văn hiện thực
của Việt Nam, hôm nay cô sẽ giới thiệu với các em một tác giả văn học nước ngoài thông qua văn bản " Cô bé bán diêm"
2 Hoạt động của thầy và trò:
? Tác giả truyện ngắn này là ai ?
Em hiểu gì về ông ? Tác giả: An - Đéc - Xen ( 1505- 1875) nhà văn Đan Mạch nổi tiếng, truyện
ngắn của ông nhẹ nhàng, tươi mát stoát lên lòng yêu thương con người và niềm tin vào thắng lợi cuối cùng cái tốt đẹp trên thế gian
? Đọc bài?
? Bài này nên đọc thế nào ? - Yêu cầu: Đọc chậm, cảm thông, phân
Trang 2II- Tìm hiểu văn bản:
? Văn bản thuộc thể loại gì ? ( T/sự)
? Tìm nhân vật quan trọng, sự việc tiêu
biểu ?
? Truyện chia mấy phần ?
- Cô bé bán diêm
- Mẹ chết, bà chết, sống với bố, nhà nghèo, đi bán diêm trong đên giao thừa ( rét buốt)
- Suốt ngày không bán được bao diêm nào, không dám về nhà, trong một góc tường, em đã năm lần bậc que diêm với những mộng tưởng của mình
? Phân trọng tâm có thể chia làm mấy đoạn nhỏ:
Căn cứ vào đâuđể chia các đoạn ?
Đọc lại phần đầu truyện, em hiểu gì về gia
cảnh của cô bé bán diêm ?
? Để nói về gia cảnh ấy tác giả đã sử dụng
những hình ảnh tương phản nào ?
? ý nghĩa của những hình ảnh tương phản
ấy ?
? Em hãy cho một lời bình về hình ảnh
tương phản này ?
? Đoạn văn với nghệ thuật tương phản đặc
sắc đã giúp em hiểu gì về gia cảnh cô bé
bán diêm ?
- 5 đoạn: Mỗi lần quẹt diêm một đoạn
(1) Gia cảnh của cô bé bán diêm:
- Mẹ chết, sống với bố, bà cũng qua đời, nhà nghèo, chui rúc trong một xó tối tăm, trên gác sát mái nhà, luôn nghe những lời mắng nhiếc, chửi rủa, phải đi bán diêm để sống
- Đêm giao thừa, đường phố rét buốt ngồi nép vào một góc tường giữa hai ngôi nhà
+ Trời giá rét - tuyết rơi/ cô bé đầu trần, chân đất
+ Ngoài đường lạnh buốt, tối đen/ cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn
+ Em bé bụng đói, cả ngày chưa ăn uống gì / trong phố sực nức mùi ngổng quay
Nổi bật tình cảnh đói rét, khổ hết sức tội nghiệp ( đói, rét, khổ)
- Em sống chui rúc giữa các xó tối tăm/ngôi nhà xinh xắn khi bà nội
-> Khổ về vật chất hơn thế lại mất mát chổ dựa tinh thần, vì chỉ có bà em mới thương em
A: Nghèo khó B: Phải sống cô đơn, thiếu tình cảm C: Cô luôn bị người cha hành hạ, đánh
đập
D: Cả A, B, C đều đúng
Hướng dẫn về nhà
- Tìm hiểu phần còn lại, đọc kỹ trả lời câu hỏi ( SGK)
Trang 310/10/2005 Tiết 22:
Cô bé bán diêm ( Tiếp )
A- Mục tiêu cần đạt:
- Đã ghi ở tiết 21
- Tiếp tục hướng dẫn học sinh tìm hiểu phần còn lại của truyện, tổng kết
B- Chuẩn bị của giáo viên - học sinh:
1 Giáo viên:
- Nghiên cứu tài liệu
- Soạn giáo án
2 Học sinh:
- Đọc kỹ bài - tóm tắt tác phẩm
- Trả lời các câu hỏi trong (SGK )
C- Hỏi bài cũ:
? Kể tóm tắt truyện " Cô bé bán diêm"
? Nêu rõ hình ảnh của cô bé bán diêm? Nghệ thuật biểu hiện đặc sắc của tác giả trong việc thể hiện điều đó ?
D- Tiến trình hoạt động dạy và học:
1 Giới thiệu bài " Chúng ta đã đọc và tìm hiểu văn bản" - Tiết học hôm nay cô
trò ta tiếp tục phân tích
2 Hoạt động của thầy và trò
( H/s đọc " chà ! giá quẹt về chầu thượng
đế)
? Qua đoạn truyện vừa đọc, em thấy tác giả
kể với ta điều gì ?
2, 5 lần em bé quẹt d- Qua một ngày không bán được bao diêm nào, không ai
bố thí cho em một đồng xu, sợ thế nào cha cũng đánh, không dám về nhà, trong một xó tối, một góc tường, giữa hai ngôi nhà em bé đã làm gì ? Đọc lại văn b iêm
và những mộng tưởng của em
? Để xây dựng đoạn truyện này, tác giả đã
sử dụng nét nghệ thuật đặc sắc nào ?
? Qua những lần quẹt diêm, mộng tưởng và
thực tế, ảo ảnh và cuộc đời hiện lên đan
xen nhau thế nào em hãy phân tích ?
- Đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng
Lần 1: Hình ảnh lò sưởi bằng sắt có
những hình nổi bằng đồng bóng loáng diêm vụt tắt, lò sưởi biến mất, em nghĩ đến nhiệm vụ bán diêm và lời cha
Trang 4? Em thấy những mộng tưởng hiện lên
trước mắt em bé có hợp lý không ? hợp lý
ở chổ nào ?
? Nghệ thuật đan xen có ý nghĩa gì ?
? Những mộng tưởng đó giúp em hiểu gì
về tâm hồn cô bé bán diêm ?
? Hãy đọc lại đoạn cuối đoạn truyện kể với
ta điều gì ?
? Em cảm nhận đoạn văn này hay ở chổ
nào ?
? Hình ảnh ấy khiến ta có cam giác gì về
cái chết của cô bé bán diêm? Về tấm lòng
tình cảm của nhà văn An Đéc Xen giành
cho những con người nghèo khổ
Lần 3: Hình ảnh cây thông nô en to với
hàng ngàn ngọn nến sáng rực diêm vụt tắt tất cả những ngọn nến biến thành những ngôi sao xa rời
Lần 4: Hình ảnh người bà mỉm cười em sung sướng reo lên trò chuyện với bà nhưng diêm vụt tắt, bà biến mất
Lần 5: Để níu giữ hình ảnh bà, em quẹt
tất cả hình ảnh bà to lớn, đẹp lão hiện
ra, nắm tay em bay lên - và lúc đó em cũng đã lìa khỏi cuộc đời
-> Rét -> lò sưởi
Đói -> bàn ăn Muốn đón giao thừa, hưởng niềm vui cây thông nô en
Cô đơn, buồn không được chăm sóc người bà
-> Một tâm hồn khao khát cuộc sống ấm
no, hạnh phúc, ước mơ về một mái ấm gia đình có bà, có mẹ, có tình yêu thương bởi thực tại em sống vô cùng
đau khổ, đói rét, bị bỏ rơi
3 Cô bé bán diêm đã chết ( vì giá rét trong đêm giao thừa )
- Nghệ thuật đối lập tương phản đặc sắc: + Giữa ngày mồng một đầu năm hứa hẹn những mầm sống mới mọc lên, một em
bé đã chết trước sự thờ ơ của bà
+ Chết trong băng giá trong đêm mà sáng ra má vẫn hồng, mỗi vẫn mỉm cười
- Em chết về thể xác nhưng tâm hồn vẫn khát vọng vẫn còn sống mãi, vẫn đẹp, hồn nhiên
-> Tình thương, niềm tin con người và khát vọng những điều tốt đẹp nhất cho con người của nhà văn
Tổng kết
? Nét nghệ thuật nổi bật nhất của An Đéc Xen trong truyện " Cô bé bán diêm"
là gì ?
A Sử dụng nhiều hình ảnh tương đồng với nhau
B Sử dụng nhiều hình ảnh tưởng tượng
C Sử dụng nhiều từ tượng hình tượng thanh
Trang 5D Đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng
? Nhận định nào nói đúng nhất nội dung của truyện " Cô bé bán diêm" ?
A: Kể về số phận bất hạnh của một em bé nghèo khổ phải đi bán diêm cả vào
đêm giao thừa
B: Gián tiếp nói lên bộ mặt của xã hội nơi cô bé bán diêm sống, đó là một cõi
đời không có tình người
C Thể hiện niềm thương cảm của nhà văn đối với những em bé nghèo khổ
D Cả 3 nội dung trên đều đúng
? Sự thông cảm, niềm thương yêu của nhà văn giành cho cô bé được thể hiện qua những chi tiết nào ?
- Miêu tả những mộng tưởng ở những lần quẹt diêm
- Miêu tả cảnh hai bà cháu bay lên trời
- Miêu tả thi thể em với đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cư
- E Hướng dẫn về nhà
( Bài tập số 4) ? Có ý kiến cho rằng: "Hình tượng ngọn lửa trong truyện " Cô bé bán diêm" là một hình tượng lấp lánh nhất " Vì sao ? (Nghĩa ước mơ, ngợi ca, ấm áp tình yêu thương )
- Đọc kỹ bài trợ từ, thán từ Trả lời các câu hỏi trong bài
Trang 612/10/2005 Tiết 23
Trợ từ, thán từ
A.Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh hiểu thế nào là trợ từ, thế nào là thán từ Biết cách dùng trợ từ, thán từ trong từng trường hợp giao tiếp cụ thể
B Chuẩn bị của GV-HS
1 GV: Bảng phụ có ghi các ví dụ
2 HS: Đọc kỹ bài trả lời các câu hỏi trong sgk
C Hỏi bài cũ :
? Nêu cảm nhận của em về cô bé bán diêm ? ? Hình tượng ngọn lửa là một hình tượng lấp lánh nhất ? Vì sao ?
D Tiến trình hoạt động dạy và học:
1.Giới thiệu bài: GV lấy ví dụ có trợ từ vào bài
3 Hoạt động dạy-học:
- GV 3 thí dụ trong SGK lên bảng phụ
? Đọc các thí dụ trên ?
? Nghĩa của các câu đó có gì khác nhau ?
? Vì sao có sự khác nhau đó ?
? Từ " Những" " Có" thêm vào có tác dụng
gì ?
? Những từ đó là trợ từ, vậy trợ từ là gì ?
H/c đọc ghi nhớ SGK
? Đọc câu thí dụ a, b trong SGK, chú ý
những từ in nghiêng, đậm ?
? Những từ "mày, a, này, vâng" biểu thị
điều g
I - Trợ từ
Câu 1: Nó ăn hai bát cơm, bình thường Câu 2: ý nói ăn vậy là nhiều
Câu 3: ý nói ăn ít Câu 2: Thêm " Những"; câu 3 thêm "Có"
Nhấn mạnh sự việc được nói đến biểu thị thái độ đánh giá của ng
II- Thán từ
- "Này=> nhằm gây sự chú ý
- "a" => biểu thị sự tức giận
- "vâng" lời đáp lại một cách lễ phép A: Các từ ấy có thể làm thành một câu
đối lập ( SGK - H/c chọn A, C, D
III Luyện tập
Bài tập 1: Trợ từ là những từ in đậm ở câu a, c, g, i
Bài tập 2: Lấy -> nhấn mạnh sự ít ỏi, tối thiểu
Cả, nguyên, đến -> nhấn mạnh sự tốn nhiều tiền, gánh nặng;
Đếm - > nhấn mạnh sự vô lý
Trang 7Cả -> nhấn mạnh ăn quá mức bình thường
Cứ -> nhấn mạnh sự lặp lại nhàm chán
Bài tập 3:
Chỉ ra các thán từ
Này, à, ấy, vâng, chao ôi, hởi ôi
Bài tập 4: Các thán từ in đậm trong những câu sau đây bộc lộ cảm xúc gì ?
- Ha ha: Khoái chí
- ái ái: Tỏ ý van xin
- Than ôi! Tỏ ý nuối tiếc
Bài tập 5:
A ! Mẹ đã về ừ ! Thì thôi vậy
Ôi ! Trời đẹp quá ơ ! Thì ra là anh ư !
Bài tập 6:
Giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ: Gọi dạ, bảo vâng
- Nghĩa đen: Dùng thán từ gọi đáp một cách lễ phép
- Nghĩa trắng: Nghe lời một cách máy móc, thiếu suy nghĩ
E Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc ghi nhớ, sử dụng thán từ vào cuộc sống một cách chính xác
- Làm tiếp bài tập 5
- Soạn bài: Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
Trang 8Ngày 12/10/2005
Tiết 24:
Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu thị biểu lộ tình cảm của người viết trong một văn bản tự sự
Nắm được cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự
B.Chuẩn bị của GV-HS:
1.GV: Bảng phụ có ghi các ví dụ
Phiếu học tập
2 HS: Đọc kỹ bài-trả lời câu hỏi trong sgk
C Hỏi bài cũ:
? Thế nào là trợ từ ? Thế nào là thán từ ?
? Hãy cho thí dụ về thán từ và nói rõ chức năng ngữ pháp của thán từ trong câu ?
D Tiến trình hoạt động dạy và học:
1 Giới thiệu bài mới ? Mỗi văn bản thường có mấy phương thức biểu đạt chính ? ?
Ngoài phương thức biểu đạt chính ấy còn có những phương thức biểu đạt khác xen kẽ, vì sao vậy, tác giả sử dụng xen kẽ như vậy để làm gì ? vào bài hôm nay
2Hoạt động dạy -học:
? Từ lớp 6 -> nay ta đã trực tiếp các loại
văn bản nào ? (Kể ,tả, biểu cảm)
? Đọc hiểu kể thường là gì ?
? Tả là gì ? Biểu cảm thường thể hiện điều
gì ?
? Đoạn văn trên thuộc phương thức biểu
đạt chính nào ?
? Kể lại việc gì ?
? Sự vật ấy được kể lại bằng những chi tiết
nào ?
I- Sự kết hợp các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình camtrong văn bản tự sự.
- Kể: Tập trung kể người, kể việc, kể nhân vật
Tả: Tập trung chỉ ra màu sắctính chất, mức độ của sự việc nhân vật, hoạt động
- Biểu cảm: Tập trung bày tỏ tình cảm, cảm xúc trước sự việc, hành động, nhân vật
- Kể chuyện: Cuộc gặp gỡ cảm động của nhân vật tôi với người mẹ làm ngày xa cách
+ Mẹ tôi vẫy, tôi chạy theo chiếc xe chở
mẹ
+ Mẹ kéo tôi lên xe, tôi oà khóc + Mẹ tôi cũng sụt sùi theo + Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngã vào cánh tay
Trang 9? Đoạn văn có xen yếu tố miêu tả không
đó là những yếu tố nào ?
? Đoạn văn cũng có xen những yếu tố biểu
cảm ? Đó là những yếu tố nào ?
? Các yếu tố này được sử dụng, trình bày
như thế nào trong văn bản?
? Hãy chép lại các câu văn kể thành một
đoạn, đối chiếu với đoạn văn trên và nhận
xét nếu không có yếu tố miêu tả, biểu cảm
thì việc kể chuyện sẽ bị ảnh hưởng như thế
nào ?
mẹ, quan sát gương mặt mẹ
- Miêu tả: Tôi thở hồng hộc, trán đầm
mồ hôi, răn cả chân lại
+ Mẹ tôi không còm cõi, gương mặt gò má
- Biểu cảm:
+ Hay tại sự sung sướng sung túc ( suy nghĩ)
+ Tôi thấy những cảm giác lạ lùng ( cảm nhận)
+ Phải bé lại vô cùng ( phát biểu cảm tưởng)
- Đan xen, bổ sung hỗ trợ cho nhau không tách rời nhau
- Kể khô khan, thiếu sinh động, chủ
động, các yếu tố miêu tả, biểu cảm làm cho ý nghĩa câu chuyện thêm thấm thía sâu sắc
II- Luyện tập:
Bài tập 1:
? Chỉ ra các yếu tố miêu tả, biểu cảm:
- Sau một lần trống thúc
sắp hàng đi vào lớp
- Co một chân, duỗi mạnh co lên một chân
Biểu cảm: Vang dội cả lòng tôi cảm thấy mình chi vì vụng về, lúng túng, run run
Văn bản: Tức nước vỡ bờ
- Học sinh tự tìm yếu tố miêu tả, biểu cảm
- Cả lớp góp ý, bổ sung
E Hướng dẫn về nhà
- Làm tiếp bài tập 2
- Học thuộc ghi nhớ
- Soạn: Đánh nhau với cối xay gió theo câu hỏi trong ( SGK)
Chú ý tính cách của hai nhân vật đối lập
Trang 1013/10/2005 Tiết 25
Đánh nhau với cối xay gió
( Trích " Đôn -ki -hô-tê" của Xéc Van Tét)
A- Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh thấy rõ tài nghệ của Xéc van - tét trong việc xây dựng cặp nhân vật bất hủ Đôn - Ki - hô tê, Xen trô - Pan - xa, tương phản về mọi mặt, đánh giá đúng
đắn các mặt tốt, mặt xấu của hai nhân vật ấy, từ đó rút ra bài học thực tiễn
B- chuẩn bị của GV- hs:
1 GV: - Chân dung của Xéc Van Téc- tranh minh hoạ về Dôn Ki Hô Tê
-Các hình ảnh về đất nước Tây Ban Nha
2.HS: - Đọc kĩ đoạn trích và mục chú thích.
-Trả lời câu hỏi mục tìm hiểu
C Hỏi bài cũ: ? Hãy phát biểu cảm nghĩ của em sau khi đọc truyện " Cô bé
bán diêm"
D Tiến trình hoạt động dạỵ và học:
1. Giới thiệu bài: Tây ban Nha là đất nước phía Tây Châu Âu ,trong thời
đại phục hưung(thế kỷ XIV-TK XVI) đất nước này đã nay sinh ra một nhà nước vĩ đại Xéc Van téc(1547-1616) với tác phẩm bất hủ Đôn KI Hô Tê(1605- 1615)
2. Hoạt động dạy -học:
Trang 11- Yêu cầu đọc với giọng kể diễn cảm, hóm
hỉnh
- Giáo viên đọc từ đầu văng ra xa
- Gọi 3 học sinh đọc tiếp văn bản
? Em hiểu gì về nhà văn Xéc - Van - Tét
? Hãy kể tóm tắt nội dung của truyện ?
? Hiệp sĩ là gì ?
? Hiệp sĩ nghĩa là thế nào ?
? Tóm tắt nội dung tác phẩm ?
? Câu chuyện diễn biến theo trình tự như
thế nào ?
? Nêu các sự việc chủ yếu diễn ra ?
? Nhận xét về diễn biến các sự việc ?
? Nội dung chính của đoạn văn là gì ?
Đánh dấu O vào ý kiến đúng trong các sự
việc sau
( chọn B )
1 Đọc:
2 Chú thích:
- Xéc Van Tét: Nhà văn nổi tiếng của đất nước Tây Ban Nha thời phục hưng ( 1547 - 1616) là một chiến binh
Đôn - ki -Hô Tê là một bộ mặt tiểu thuyết bất hủ của ông
- Văn hoá phục hưng ( thế kỷ XIV - XVI) và chủ nghĩa nhân văn của thời đại ấy là đề cao
vẽ đẹp của con người
- H/s dựa vào SGK để kể tóm tắt nội dung truyện
- Người mang tước hiệu thuộc dòng dõi quý phái thời xưa ở phương Tây, chỉ người có sức mạnh và lòng hào hiệp hay bênh vực kẻ yếu cứu giúp người gặp nạn trong xã hội cũ
- Thầy phù thuỷ ( SGK)
- H/s kể lại dựa vào SGK
II Đọc- phân tích văn bản
* Diễn biến sự việc:
- Trước khi đánh nhau với cối xay gió
- Đánh nhau với cối xay gió
- Sau khi đánh nhau với cối xay gió -> Tuy nhan đề là đánh nhau với cối xay gió nhưng nội dung không tập trung miêu tả
cuộc đánh nhau mà chủ yếy nói lên thái độ, hành động, cách ứng xử, quan miện sống và tính cách mỗi nhân vật
A: Kể chuyện đánh nhau với cối xay gió B: Nêu lên những tâm tư, tính cách các nhân vật
C: Phê phán những hành động của Đôn -ki- hô tê
D: Phê phán sự hèn nhát của Xen trô pan xa