Tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài thơ “ Nhớ rừng” của Thế Lữ một nhà thơ tiêu biểu của phong trào thơ mới để cùng xem tác giả này bộc lộ tình cảm yêu nước của mình như thế nào?. [r]
Trang 1
Học kì II
Tiết 73-74
NHỚ RỪNG
( Thế Lữ )
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Biết đọc – hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn tiêu biểu của phong trào Thơ mới
- Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật được biểu hiện trong bài thơ
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Sơ giản về phong trào Thơ mới
- Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do
- Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng.
2 Kỹ năng:
- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn
- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn
- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
3.Thái độ:
-Giáo dục HS: Cảm thông với nỗi đau của người dân trong xã hội đương thời và biết yêu tự do
III.CÁC KỸ NĂNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC
1 Suy nghĩ sáng tạo: Phân tích bình luận về giá trị nội dung và nghệ thuật trong văn bản
2.Giao tiếp : trình bày suy nghĩ ,ý tưởng , trao đổi về nỗi chán ghét thực tại tầm thường tù túng, trân trọng niềm khao khát tự do của nhân vật trữ tình trong bài thơ
3.Tự quản bản thân :quí trọng cuộc sống, sống có ý nghĩa
IV.CÁC PHƯƠNG PHÁP/KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ
SỬ DỤNG
1.Phân tích:
2.Động não
3.Thực hành có hướng dẫn
V Chuẩn bị
1/ GV:Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án, máy chiếu
Trang 22/ HS: Đọc bài thơ, soạn bài.
VI Tiến trình dạy học
1 ổn định:
2 Bài Cũ: - Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Bài mới: ĐVĐ ở những tiết trước, các em đã được học những bài
thơ của các chiến sĩ yêu nước như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh Họ đã
thể hiện một cách trực tiếp tâm sự yêu nước, quyết tâm đeo đuổi sự nghiệp
cứu nước thật mạnh mẽ, sâu sắc Vậy với những nhà thơ đi theo khuynh
hướng lãng mạn thì sao? Họ bộc lộ tình cảm yêu nước của mình như thế
nào? có giống những nhà thơ cách mạng hay không? Tiết học hôm nay
chúng ta sẽ tìm hiểu bài thơ “ Nhớ rừng” của Thế Lữ một nhà thơ tiêu biểu
của phong trào thơ mới để cùng xem tác giả này bộc lộ tình cảm yêu nước
của mình như thế nào?
Hoạt động 1: I/ Tìm hiểu chung
* Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
chung
HS đọc chú thích (*)
Em hãy nêu những nét chính về tác giả Thế Lữ?
- Người có công đầu trong thơ mới
- Hồn thơ dồi dào lãng mạn
- Bút danh: tự xưng là người khách
trên trần thế, chỉ biết săn tìm cái đẹp
Em biết gì về bài thơ này của Thế Lữ?
GV hướng dẫn HS đọc – chú ý làm nỗi bật tâm
trạng?
HS đọc những từ khó SGK, chú ý những từ hán
Việt, từ cũ
Theo em có thể chia văn bản làm mấy đoạn? 3
phần
Phần 1: Đoạn 1, 4: Cảnh con Hổ ở vườn bách
thú
Phần 2: Đoạn 2, 3: Cảnh con hổ trong chốn
giang sơn hùng vĩ của nó
Phần 3: Đoạn 5: Khao khát giấc mộng ngàn
I/ Tìm hiểu chung 1/ Tác giả ( Sgk)
2 Tác phẩm( Sgk)
II Đọc- hiểu văn bản
1 Đọc 2.Thể thơ mới (8 chữ)
3 Bố cục : 3 phần
Hoạt động 3: II/ - Tìm hiểu văn bản:
HS đọc đoạn 1, và cho biết đoạn 1 giới thiệu về
hoàn cảnh nào của con hổ?
II/ - Tìm hiểu chi tiết về văn bản:
1/ Cảnh con hổ ở vườn bách thú.
a.Đoạn 1:
Trang 3GV? Khi bị giam hãm, vẻ bề ngoài của hổ được
miêu tả qua những từ ngữ nào?
- Nằm dài, làm trò, thử đồ chơi
- Em có nhận xét gì về bề ngoài?
cam chịu, bất lực, có vẻ đã được thuần hoá
Nội tâm của nó có giống bên ngoài không? Thể
hiện qua những từ ngữ nào?
Gặm một khối căm hờn; xưng “ ta”, cái nhìn
khinh, xem thường gấu báo
Em suy nghĩ gì về tâm trạng của con hổ? vì sao
nó lại có tâm trạng đó? ( vì trong lòng ngùn ngụt
lửa căm hờn, còn nguyên sức mạnh oai linh
rừng thẳm mà đành bất lực)
? Em hiểu “ khối căm hờn” là như thế nào?
- Cảm xúc hờn căm kết động trong tâm hồn, đè
nặng không có cách nào giải thoát)
- Cảnh vườn bách thú hiện ra như thế nào dưới
con mắt của mãnh hổ? Từ ngữ nào diễn tả điều
đó?
? Tâm trạng hổ trước cảnh đó ra sao? Em hiểu
niềm uất hận ngàn thâu như thế nào? trạng thái
bực bội u uất kéo dài
- nhận xét giọng điệu thơ ở đây?
? Qua hai đoạn thơ trên em hiểu gì về tâm trạng
của con hổ ở vườn bách thú?
? Theo em tâm trạng của con hổ có gì gần với
tâm trạng chung của người dân VN mất nước
lúc đó? Điều này có tác dụng gì? Khơi dậy tình
cảm yêu nước, khao khát độ
c lập tự do
Trong nỗi nhớ của con hổ, cảnh sơn lâm hiện
lên như thế nào ? -Bóng cả, cây già, gió gào
ngàn, lá gai, cỏ sắc…
? Em có nhận xét gì về cảnh đó ?
? Hình ảnh chúa sơn lâm hiện lên như thế nào
giữa không gian ấy ? - Dõng dạc, đường hoàng,
lượn tấm thân, vờn bóng, mắt thần quắc…
- Thân phận: bị nhục nhằn tù hãm
- Tâm trạng: Căm hờn, pha chút buông xuôi bất lực
- Cách xưng hô:Ta- lũ người, cặp báo giở hơi
=>Cảnh vườn bách thú: Mất tự do, sống kiếp tù hãm
b Đoạn 4:
- Chán ghét, khinh miệt những cảnh tầm thường, giả dối, học đòi, bắt chước
- Nghệ thuật: Cách diễn đạt hoàn toàn mới, khác hẳn thơ ca cổ Nhịp ngắn liên tiếp rồi kéo dài của câu ghép Các biện pháp tu từ so sánh,
ẩn dụ, nói quá được sử dụng hiệu quả
2.Cảnh con hổ trong chốn giang
Trang 4? Qua những chi tiết đó, em thấy chúa sơn lâm
mang vẻ đẹp như thế nào ?
HS đọc diễn cảm đoạn 3 và cho biết cuộc sống
ngày xưa của con hổ hiện lên qua hình ảnh
nào ? HS chỉ ra
?Qua đó, em có nhận xét gì về cảnh sắc thiên
nhiên ở đây ?
Trong bức tranh đó, chúa sơn lâm đã sống một
cuộc sống như thế nào ? -Ngang tàng, lẫm liệt,
làm chủ thiên nhiên, núi rừng
? Đoạn 3 được tạo nên bởi năm câu hỏi tu từ và
những điệp ngữ : nào đâu, đâu những…diễn tả
tình cảm gì của chúa sơn lâm ?
? Em có nhận xét gì về câu thơ kết thúc đoạn 3 ?
Giấc mộng ngàn của con hổ hướng về một
không gian như thế nào ? - Oai linh, hùng vĩ
thênh thang
Các câu cảm thán ở đầu đoạn và cuối đoạn có ý
nghĩa gì ?
Từ tâm sự nhớ rừng của con hổ ở vườn bách
thú, em hiểu những điều sâu sắc nào trong tâm
sự của con người?
* Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết
GV? Em hãy nêu nội dung và nghệ thuật của bài
thơ?
Giáo viên cho HS thảo luận câu hỏi 4 ( SGK)
Em hiểu sức mạnh phi thường ở đây là gì?
Sức mạnh của cảm xúc, cảm xúc mãnh liệt kéo
theo sự phù hợp của hình thức câu thơ, cảm xúc
phi thường kéo theo những chữ bị xô đẩy
sơn hùng vĩ của nó :
* Đoạn 2 : - Cảnh sơn lâm + Bóng cả, cây già, gió gào ngàn, giọng nguồn thét núi
- Chúa sơn lâm: Vẻ đẹp vừa mềm mại đầy sức sống, vừa oai phong lẫm liêt, kiêu ngạo, đầy uy lực
- Nghệ thuật:
Động từ mạnh, giàu tính tượng hình, gợi cảm giác hoang dã, khẳng định uy quyền tuyệt đối của vị chúa
tể ngự trị trong vương quốc của mình
* Đoạn 3:
Nào đâu suối
còn đâu?
- Thực tế vô cùng cay đắng ,nhục nhã ,bởi kiếp sống nhục nhằn, tù hãm, mất tự do
- Than ôi! giấc mơ khép lại trong tiếng than u uất
3 Khao khát giấc mộng ngàn:
Câu cảm thán: bộc lộ trực tiếp nỗi tiếc nhớ cuộc sống chân thật, tự do
=> Khao khát vươn tới cái cao cả, phi thường, không chấp nhận cái tầm thường , vô nghĩa
III Tổng kết * Ghi nhớ ( Sgk) Củng cố:
- Nêu nội dung ý nghĩa sâu xa của bài thơ?
Câu 1: Ý nào đúng nhất tâm tư của tác gải được gửi gắm trong bài thơ nhớ
rừng?
A Niềm khao khát tự do mãnh liệt
Trang 5B Niềm căm phẫn trước cuộc sống tầm thường, giả dối.
C Lòng yêu nước kín đáo và sâu sắc
D Cả ba ý trên
Câu 2: Ý nghĩa của câu “ Than ôi thời oanh liệt nay còn đâu?” trong bài thơ nhớ rừng là gì?
A Thể hiện nỗi nhớ da diết cảnh nước non hùng vĩ
B Thể hiện niềm tiếc nuối khôn nguôi quá khứ vàng son đã mất
C Thể hiện niềm khao khát tự do một cách mãnh liệt
D Thể hiện nỗi chán ghét cảnh sống thực tại nhạt nhẽo, tù túng
4 Hướng dẫn dặn dò:
*Bài cũ:
- Học thuộc lòng bài thơ
- Đọc kĩ, tìm hiểu sâu hơn một vài chi tiết biểu cảm trong bài thơ
*Bài mới:
- Soạn bài: Câu nghi vấn Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác
Tiết 75
Ngày soạn :
Ngày dạy :
ÔNG ĐỒ
( Vũ Đình Liên)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Biết đọc – hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn để bổ sung thêm kiến thức về tác giả, tác phẩm của phong trào Thơ mới
- Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật lãng mạn
- Hiểu được những xúc cảm của tác giả trong bài thơ
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Sự đổi thay trong đời sống xã hội và sự tiếc nuối của nhà thơ đối với những giá trị văn hoá cổ truyền của dân tộc đang dần bị mai một
- Lối viết bình dị mà gợi cảm của nhà thơ trong bài thơ
2 Kỹ năng:
- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn
- Đọc diễn cảm tác phẩm
- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
Trang 63 Thái độ : Giáo dục HS biết trân trọng giữ gìn những tinh hoa tốt đẹp của
dân tộc
III Chuẩn bị
1.GV : Soạn bài, tư liệu tham khảo, máy chiếu
2.HS : Vở bài soạn
IV.Tiến trình tiết dạy
1 ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn của học sinh
3 Bài mới
Hoạt động 1 : Tìm hiểu chung
* Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu chung
GV: Yêu cầu hoc sinh quan sát lên máy
chiếu và cho biết đây là hình ảnh gợi
cho em suy nghĩ gì?
HS: Quan sát và trả lời câu hỏi, lớp nhận
xét, bổ sung
GV: Nhận xét, giải thích
GV? Nêu những hiểu biết về tác giả, tác
phẩm
HS trình bày, GV chốt nội dung
HS đọc văn bản, hiểu chú thích
Bố cục của văn bản ?
Khổ 1,2 : Hình ảnh ông đồ thời đắc ý
Khổ 3,4 : Hình ảnh ông đồ thời tàn
Khổ 5 : Tâm sự của tác giả
I.Tìm hiểu chung
1 Tác giả, tác phẩm :
2 Đọc, hiểu chú thích
3 Bố cục :
Hoạt động 2 : Tìm hiểu nội dung văn bản
* Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung của
văn bản
Danh từ ông đồ được giải thích như thế
nào ?
- Người dạy học chữ Nho
xưa
? Tác giả gọi ông đồ là cái di tích
tiều tuỵ đáng thương của một thời
tàn, điều này có liên quan như thế
nào đến nội dung của bài thơ ?
II Tìm hiểu nội dung văn bản
1 Hình ảnh ông đồ thời đắc ý : Mỗi năm nở Như Phượng bay
- Thời gian: Mỗi khi tết đến, xuân về
Ông đồ viết câu đối tết
- Nét bút: phượng múa, rồng bay
- Thái độ mọi người: Tấm tắc ngợi
Trang 7Xác định phương thức biểu đạt
trong văn bản ? - Biểu cảm kết hợp
miêu tả, tự sự
- Liên quan đến ông đồ xưa
và nay
HS đọc khổ 1,2
HS đọc khổ 1
Tác giả giới thiệu hình ảnh ông đồ xuất
hiện trong thời điểm nào ?
Hình ảnh ông đồ gắn với thời điểm mỗi
năm hoa đào nở , điều này có ý nghĩa
gì ?
Hình ảnh thân quen như không thể
thiếu trong mỗi dịp tết đến
Đọc khổ 2
? Tài viết chữ của ông đồ được gợi tả
qua những chi tiết nào ?
-Hoa tay như rồng bay
? Nghệ thuật được sử dụng ? Tác
dụng ?
- So sánh, tài năng của ông
đồ Địa vị của ông đồ trong thời điểm
này như thế nào ?
- ông trở thành trung tâm của sự chú ý,
là đồi tượng được mọi người ngưỡng
mộ
HS đọc khổ 3,4
Hình ảnh ông đồ trong 2 khổ thơ này
có gì khác so với 2 khổ thơ đầu ?
Hình ảnh ông đồ buồn, tàn tạ
? Nỗi buồn được thể hiên qua chi tiết
thơ nào ?
- Nhưng mỗi năm mỗi vắng
Người thuê viết nay đâu ?
Giấy đỏ buồn không thắm
Mực đọng trong nghiên sầu
? Trong hai câu thơ ‘ ‘Giấy đỏ sầu ’’,
tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật
gì ?Tác dụng ?
khen Nghệ thuật: Ẩn dụ, so sánh, nói quá
-Hình ảnh thân quen không thể thiếu trong mỗi dịp tết đến Ông đồ trở thành trung tâm của sự chú ý,
là đối tượng được mọi người ngưỡng mộ
2 Hình ảnh ông đồ thời tàn : Nhưng mỗi năm vắng
Ngoài đường bay
- Thời gian: Vẫn tết đến, xuân về
- Nét bút:
Giấy đỏ buồn không thắm Mực đọng trong nghiên sầu -> Cảnh tượng vắng vẻ, thê lương
- Nghệ thuật : nhân hoá, ẩn dụ, điệp từ
-> Ông đồ đã hoàn toàn bị lãng
quên hay là thú chơi chữ, nét văn hóa Tết đang mất dần đi trong buổi
“văn minh”, “ Âu hóa”?
Trang 8- Nhân hoá, sự buồn tủi lan cả sang
những vật vô tri vô giác->Hình ảnh ông
đồ buồn, tàn tạ, lạc lõng đáng thương
HS đọc khổ cuối
? Đọc khổ cuối và khổ đầu có gì giống
và khác nhau ?
-Giống : Thời điểm xuất hiện
- Khác : Có và không có hình ảnh ông
đồ
? ý nghĩa của sự giống và khác nhau
đó ?
?Theo em có cảm xúc nào ẩn chứa sau
cái nhìn đó của tác giả ?
? Tìm hiểu ý nghĩa của câu hỏi tu từ
cuối bài thơ để hiểu rõ tâm trạng của
nhà thơ ?( GV: Yêu cầu học sinh thảo
luận nhóm và trình bày, lớp nhận xét,
bổ sung
- Thương cảm, nuối tiếc những tinh hoa
tốt đẹp của dân tộc đã đi vào lãng quên
- H/ dẫn HS tìm hiểu ý nghĩa của văn
bản, rút ra phần ghi nhớ
* Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh
tổng kết
GV? Bài thơ hay ở những điểm nào?
Tác giả đã sử dụng những biện pháp
nghệ thuật nào trong bài?
HS: Xung phong phát biểu, lớp nhận
xét, bổ sung
GV: Nhận xét, yêu cầu học sinh đọc
ghi nhớ ( SGK)
* Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh
củng cố:
GV: Yêu cầu học sinh quan sát lên máy
chiếu và chọn câu đúng
- Câu 1: Hỉnh ảnh hoa đào nở được lặp
3 Tâm sự của tác giả
Năm nay hoa đào nở Không thấy ông đồ xưa Những người muôn năm cũ Hồn ở đâu bây giờ
-> Thương cảm, nuối tiếc những tinh hoa tốt đẹp của dân tộc đã đi vào lãng quên
III Tổng kết
* Ghi nhớ : SGK
Trang 9lại ở đầu và cuối bài thơ có ý nghĩa gì?
A Thương cảm cho ông đồ
B Miêu tả cảnh đẹp mùa xuân
C Thể hiện hai hình ảnh của ông đồ
thời đắc ý và thời tàn
Tả cảnh hoa đào nở ngày tết
Câu 2: Dòng nào nói đúng nhất về biện
pháp nghệ thuật được tác giả sử dụng
trong bài thơ?
A So sánh điệp từ, nói quá
B So sánh, điệp từ, nhân hóa, câu hỏi
tu từ
C So sánh ẩn dụ, hoán dụ
D So sánh, liệt kê, câu hỏi tu từ
4 Hướng dẫn dặn dò :
* Bài cũ: - Học thuộc lòng bài thơ; đọc kĩ, nhớ được một số đoạn trong bài thơ, tìm hiểu sâu sắc một vài chi tiết biểu cảm tong bài thơ
- Tìm đọc một số bài viết hoặc sưu tầm một số tranh ảnh về văn hóa nghệ thuật truyền thống
* Bài mới: Soạn bài: Nhớ rừng ; đọc bài, tìm hiểu một số nét về nội dung
và nghệ thuật của bài
Tiết 76
Ngày soạn: Ngày dạy:
CÂU NGHI VẤN
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn
- Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
Lưu ý: học sinh đã học về câu nghi vấn ở Tiểu học
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn
- Chức năng chính của câu nghi vấn
2 Kỹ năng:
- Nhận biết và hiểu được tác dụng câu nghi vấn trong văn bản cụ thể
Trang 10- Phân biệt câu nghi vấn với một số kiểu câu dễ lẫn.
3.Thái độ:
Giáo dục HS: - Nắm và biết sử dụng câu nghi vấn trong giao tiếp hoặc khi tạo lập văn bản với những chức năng khác nhau
III.Chuẩn bị
1/ GV:Soạn giáo án, máy chiếu
2/ HS: vở soạn
IV Tiến trình bài dạy
1 ổn định:
2 Bài Cũ: - Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
3 Bài mới:
Ở bậc tiểu học, các em đã làm quen với kiểu câu này Hôm nay các em lại tiếp tục tìm hiểu về câu nghi vấn những ở mức độ sâu hơn Vậy câu nghi vấn có những đặc điểm hình thức nào nỗi bật và nó có chức năng chính nào, chúng ta cùng đi vào bài học
Hoạt động 1: I/ - Đặc điểm, hình thức và chức năng chính
* Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tim
fhiểu đặc điểm
HS yêu cầu học sinh quan sát lên máy
chiếu đọc đoạn trích
Trong đoạn trích đó, câu nào là câu nghi
vấn? Sáng nay người ta đấm không? “
Thế làm sao không ăn cơm”? hay là
u quá?
Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu
nghi vấn? Nó có những từ ngữ nghi vấn
nào?
Những câu nghi vấn trên dùng để làm gì?
Em hãy đặt một số câu nghi vấn?
HS đặt: các em khác nhận xét, giáo viên
điều chỉnh
Vậy câu nghi vấn là câu như thế nào?
Giáo viên gọi 2 HS đọc to rõ ghi nhớ
Xác định câu nghi vấn trong đoạn trích?
Ngôn ngữ, đặc điểm hình thức nào cho
biết đó là câu nghi vấn?
GV: Yêu cầu học sinh quan sát máy chiếu
làm bài tập nhanh
Bài tập nhanh
I/ - Đặc điểm, hình thức và chức năng chính
1.Ví dụ
2 Nhận xét:
* Xác định câu nghi vấn:
-Đặc điểm hình thức: có .không-> sao, hay (là)-> từ nghi vấn và kết thúc câu có dấu?
- Chức năng: Để hỏi
* Ghi nhớ: SGK