- Các hiện tượng tự nhiên như: thời tiết, nước, không khí ánh sáng, mắt trêi, mÆt tr¨ng, … Chương ii: Tình hình thực tiễn của việc tổ chức các hoạt động cho trẻ mẫu giáo khám phá khoa họ[r]
Trang 1Mục lục
Phần I mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
2 Cơ sở khoa học của đề tài
3 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5 Kế hoạch nghiên cứu
Phần II Nội dung
Chương I Cơ sở lý luận.
1 Đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo
2 Nội dung môn khám phá khoa học theo chương trình giáo dục mầm non mới
Chương II Tình hình thực tiễn của việc tổ chức các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo của giáo viên trường mầm non Z176.
1 Tại góc thiên nhiên
2 Tại góc bé yêu khoa học
3 Trong giờ hoạt động chung của môn khám phá khoa học
Chương III Một số trò chơi thực nghiệm giúp trẻ mẫu giáo khám phá khoa học.
I Các trò chơi thực nghiệm với cây và hạt.
1 Cây xanh có những bộ phận nào?
2 Trong hạt có gì?
3 Gieo hạt
4 Sự phát triển của cây từ hạt
5 Cây cần gì để lớn lên và phát triển
6 Cỏ có cần ánh sáng không?
II Các trò chơi với nước, không khí và ánh sáng.
1 Bóng cây thay đổi
2 Có gì trong chai không?
3 Làm một cầu vồng
4 Bé biết những gì về nước?
III Trò chơi với nam châm.
Chương IV Hiệu quả của việc tổ chức các trò chơi thực nghiệm.
Trang 2Phđn mẽ ợđu.
1 Lý do chản ợồ tÌi:
Theo kỏt quộ nghiởn cụu cĐa ngÌnh giĨo dôc thÈ giĨo dôc mđm non lÌ bẹc hảc quan trảng nhÊt trong hơ thạng giĨo dôc quèc dờn Môc tiởu cĐa giĨo dôc mđm non lÌ hÈnh thÌnh nhƠng cŨ sẽ ban ợđu, nồn tộng cho sù phĨt triốn nhờn cĨch vÌ tỨ duy cho mçi con ngỨêi Qua ợã gióp hÈnh thÌnh bỨắc ợđu cĐa phẻm chÊt ợÓo ợục, khuyỏn khÝch viơc khĨm phĨ khoa hảc vÌ lÌm chĐ nhƠng kiỏn thục khoa hảc cỡng nghơ trong thêi ợÓi mắi
ẽ trỨêng mđm non trị khỡng chừ ợỨîc chÙm sãc mÌ trị cßn ợỨîc lÌm quen vắi nhiồu mỡn hảc khĨc nhau Trong ợã mỡn hảc ỀLÌm quen vắi mỡi trỨêng xung quanhỂ cã ý nghườ quan trảng trong viơc phĨt triốn nhẹn thục cho trị VÈ vẹy trong chỨŨng trÈnh giĨo dôc mđm non mắi mỡn hảc nÌy ợỈ ợỨîc
ợăi tởn thÌnh mỡn hảc ỀKhĨm phĨ khoa hảcỂ Mỡn hảc nÌy nhữm hÈnh thÌnh
vÌ gióp cho trị phĨt triốn nhẹn thục vồ cĨc sù vẹt, hiơn tỨîng xung quanh vÌ giĨo dôc thĨi ợé ụng xö ợóng ợ¾n vắi thiởn nhiởn, vắi xỈ héi cho trị ớạng thêi thỡng qua cĨc hoÓt ợéng khĨm phĨ khoa hảc trong mỡn hảc sỹ gióp cho trị dđn hÈnh thÌnh vÌ phĨt triốn cĨc kü nÙng quan sĨt, kü nÙng tỨ duy, phờn tÝch, tăng hîp, khĨi quĨtẨ
NhỨng bởn cÓnh ợã, viơc thùc hiơn ợăi mắi phỨŨng phĨp giĨo dôc mđm non ngÌy cÌng gióp phĨt huy tÝnh sĨng tÓo cĐa giĨo viởn vÌ khuyỏn khÝch sù ham thÝch hảc hái cĐa trị mđm non ợỈ ợật ra nhƠng yởu cđu mắi ợèi vắi giĨo viởn mđm non trong quĨ trÈnh lùa chản vÌ tă chục cĨc hoÓt ợéng khĨm phĨ khoa hảc cho trị Nỏu trong chỨŨng trÈnh giĨo dôc mđm non cội cĨch giĨo viởn chĐ yỏu sö dông phỨŨng phĨp trùc quan vÌ dĩng lêi ợố dẹy trị mỡn Mỡi trỨêng xung quanh, thÈ trong chỨŨng trÈnh giĨo dôc mđm non mắi lÓi yởu cđu giĨo viởn phội tÙng cỨêng sö dông cĨc phỨŨng phĨp thÝ nghiơm, thùc nghiơm
ợố gióp trị ợỨîc trội nghiơm, ợỨîc khĨm phĨ khi tham gia cĨc hoÓt ợéng khĨm phĨ khoa hảc
Trang 3Vì vậy để làm tốt được những yêu cầu đó tôi đã chọn đề tài: “Một số trò chơi thực nghiệm giúp trẻ mẫu giáo khám phá khoa học”.
2 Cơ sở khoa học của đề tài:
2.1 Cơ sở lý luận:
Các trò chơi thực nghiệm được lựa chọn dựa trên cơ sở đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo và phù hợp với các nôi dung của môn học khám phá khoa học theo chương trình giáo dục mầm non mới
2.2 Cơ sở thực tiễn:
Các trò chơi thực nghiệm được lựa chọn dựa trên cơ sở khảo sát việc tổ chức các hoạt động cho trẻ mẫu giáo khám phá khoa học tại trường mầm non Z176
3 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm:
Lựa chọn và tổ chức một số trò chơi thực nghiệm nhằm giúp trẻ mẫu giáo vừa nắm được kiến thức, vừa hình thành và rèn luyện những kỹ năng cần thiết của môn học khám phá khoa học và phát huy được tính độc lập sáng tạo của trẻ
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
4.1 Đối tượng nghiên cứu:
Việc lựa chọn và tổ chức các trò chơi thực nghiệm cho trẻ mẫu giáo
4.2 Phạm vi nghiên cứu:
Những trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo tại trường mầm non Z176
5 Kế hoạch nghiên cứu:
- Từ ngày 01/09/06 đến ngày 10/09/06 chọn đề tài và trang bị lý luận
- Từ ngày 10/09/06 đến 31/12/06 tổ chức cho trẻ thực hiện các trò chơi thực nghiệm
- Từ ngày 01/01/07 đến 20/01/07 phân tích kết quả và viết sáng kiến kinh nghiệm
Trang 4nội dung sáng kiến kinh nghiệm Chương i: cơ sở lý luận.
I Đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo:
1 Trẻ mẫu giáo bé (3 – 4 tuổi):
- Tư duy của trẻ mẫu giáo bé đang ở bước đầu của tư duy trực quan hình tượng, các hình tượng biểu tượng còn gắn liền với hành động
- Trẻ chưa biết phân tích tổng hợp nên nhìn sự việc ở từng chi tiết
2 Trẻ mẫu giáo nhỡ (4 – 5 tuổi):
- Tư duy trực quan hình tượng của trẻ phát triển mạnh Nên trẻ có nhu cầu khám phá mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng
- Trẻ đã bước đầu có khả năng suy luận
3 Trẻ mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi):
- Trẻ ghi nhớ có chủ định và có khả năng tập trung tốt, bền vững hơn
- Khả năng tư duy trực quan hình tượng của trẻ phát triển mạnh mẽ
- ở tuổi này xuất hiện tư duy trực quan sơ đồ cụ thể là:
+ Trẻ đi sâu tìm hiểu mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng và có nhu cầu tìm hiểu bản chất của chúng
+ Trẻ đã bắt đầu lĩnh hội được tri thức ở trình độ khái quát cao và một số khái niệm sơ đẳng
+ ở trẻ phát triển chức năng ký hiệu của ý thức
- Trẻ đang ở bước đầu của quá trình tư duy trìu tượng
II Nội dung môn khám phá khoa học theo chương trình giáo dục mầm
non mới:
Trẻ được khám phá khoa học về :
- Các bộ phận cơ thể con người
- Đồ vật và chất liệu
- Về thực vật và động vật
Trang 5- Các hiện tượng tự nhiên như: thời tiết, nước, không khí ánh sáng, mắt trời, mặt trăng, …
Chương ii: Tình hình thực tiễn của việc tổ chức các hoạt động cho trẻ mẫu giáo khám phá khoa học
của giáo viên trường mầm non Z176
Được sự quan tâm của lãnh đạo chỉ huy nhà máy Z176 giáo viên trường mầm non Z176 luôn được thăm quan và kiến tập các trường bạn, học tập, tập huấn tại Tổng cục cũng như ở phòng giáo dục một cách thường xuyên Trang thiết bị ở trường luôn được đầu tư nhằm nâng cao chất lượng dậy và học Mặc
dù vậy, tình hình thực tiễn của việc tổ chức các hoạt đông cho trẻ mẫu giáo khám phá khoa học của giáo viên còn nhiều vướng mắc Trẻ tham gia vào hoạt
động khám phá khoa học chủ yếu trong giờ hoạt động chung môn khám phá khoa học và tại hai góc là góc thiên nhiên và góc bé yêu khoa học trong các lớp học Và thực tế cho thấy:
1 Tại góc thiên nhiên:
Mỗi lớp đã xây dựng được một giá góc thiên nhiên với các loại cây mô hình khá phong phú, sinh động và hấp dẫn trẻ Nhưng các hoạt động của trẻ tại đây mới chỉ là các hoạt động quan sát các loại cây, hoa và các hoạt động chăm sóc như: tưới cây, tưới hoa hàng ngày
Với các hoạt động này, ban đầu trẻ rất hứng thú nhưng thực tế cho thấy sau vài lần hoạt động trẻ tỏ ra nhàm chán và đây chỉ là những mô hình nên không thể thay đổi thường xuyên nên các hoạt động này chưa kích thích được trẻ khám phá tìm tòi
2 Tại góc bé yêu khoa học:
ở các lớp, góc bé yêu khoa học thường vẫn là một bộ phận nhỏ trong góc học tập chứ chưa được tách ra là một góc độc lập Trẻ thường tham gia ở
đây với các trò chơi học tập được giáo viên thiết kế trên mảng tường hay trên
đồ chơi học tập Nên góc này cần mở rộng hơn sẽ tạo nhiều cơ hội thí nghiệm
Trang 6cho trẻ để thu hút trẻ và duy trì được hứng thú của trẻ khi tham gia các hoạt
động tại đây
3 Trong giờ hoạt động chung môn khám phá khoa học:
Giáo viên đã sử dụng nhiều phương tiện trực quan trong giảng dậy như: tranh ảnh, đồ chơi, vật thật,… kết hợp với lời giảng giải, giải thích để cung cấp kiến thức cho trẻ Nhưng các phương pháp này chưa giúp trẻ khám phá
được mối kiên hệ giữa các sự vật hiện tượng hay giải thích các hiện tượng khoa học một cách dễ dàng
Như vậy, việc tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo khám phá khoa học ở trường đã theo hướng đổi mới về phương pháp Nhưng hiện nay Vụ giáo dục mầm non đang chỉ đạo các trường mầm non tiếp cận chương trình giáo dục mầm non mới nhằm đưa nội dung, tạo hình thức học tập mới, tạo cơ hội cho trẻ tiếp thu kiến thức và rèn luyện kỹ năng một cách chủ động hơn Nhận thức
được vấn đề này, tôi và đồng nghiệp đẫ tích cực tìm tòi, học hỏi và đã sáng tạo
ra một số trò chơi thực nghiệm để bổ sung vào các hoạt động cho trẻ mẫu giáo khám phá khoa học theo hướng tiếp cận chương trình giáo dục mầm non mới
Trang 7Chương Iii: Một số trò chơi thực nghiệm giúp trẻ mẫu
giáo khám phá khoa học
I Các trò chơi thực nghiệm với cây và hạt.
1 Cây xanh có những bộ phận nào?
1.1 Mục đích:
- Cho trẻ thấy được quá trình phát triển của cây và trẻ biết được cây cần nước để sống
- Giúp trẻ biết được các bộ phận chính của cây
1.2 Đối tượng:
Các trẻ từ mẫu giáo bé đến mẫu giáo lớn
1.3 Chuẩn bị:
- 1 củ hành tây
- 1 lọ thủy tinh trong
1.4 Cách tiến hành:
- Đổ đầy nước vào lọ, đặt củ hành tây ở miệng lọ sao cho một nửa củ hành ngập trong nước Cô cho trẻ đoán xem điều gì sẽ xảy ra?
- Hàng ngày cho trẻ quan sát và ghi nhật ký bằng hình ảnh Sau vài ngày lá cây và rễ cây sẽ mọc ra, cô cho trẻ quan sát và nhận xét
Trang 81.5 Giải thích và kết luận:
- Với trẻ mẫu giáo bé: giáo viên cho trẻ quan sát và kể tên các bộ phận của cây, cây cần nước để sống
- Với trẻ mẫu giáo nhỡ: cho trẻ tự nhận xét, giải thích và giáo viên khẳng định lại
- Với trẻ mẫu giáo lớn giáo viên cho mỗi nhóm thực hiện một thực nghiệm, trẻ tự ghi nhật ký, tự giải thích và nhận xét kết quả của nhau sau đó giáo viên khẳng định lại
2 Trong hạt có gì?
2.1 Mục đích:
Giúp trẻ biết đặc điểm của hạt, trong hạt có mầm cây, nếu gieo hạt và chăm sóc hạt sẽ nẩy mầm thành cây
2.2 Đối tượng:
Các trẻ từ mẫu giáo bé đến mẫu giáo lớn
2.3 Chuẩn bị:
Một vài loại hạt như: hạt đậu, hạt bưởi, hạt lạc,…
Trang 92.4 Cách tiến hành:
- Ngâm hạt vào nước ấm qua đêm
- Cho trẻ đoán xem trong hạt có gì?
- Bóc vỏ hạt và tách ra làm đôi Cho trẻ quan sát và nbận xét
- Với trẻ mẫu giáo lớn cô giáo có thể cho mỗi trẻ tự chọn hạt và tự làm thực nghiệm sau đó để trẻ nói lên kết quả thực nghiệm của mình
2.5 Giải thích và kết luận:
Trong hạt có cây con tí xíu, cây con tí xíu đó chính là mầm cây, nếu gieo hạt xuống đất mầm cây sẽ mọc thành cây to
3 Gieo hạt:
3.1 Mục đích:
Cho trẻ thấy cây cần thức ăn và nước để mọc thành cây non
3.2 Đối tượng:
Các trẻ từ mẫu giáo bé đến mẫu giáo lớn
3.3 Chuẩn bị:
- Một vài hạt đậu tương, đậu xanh,…
- 2 cái khay nhỏ
- Một ít bông thấm nước
Trang 103.4 Cách tiến hành:
- Ngâm hạt vào trong nước ấm khoảng 2 đến 3 tiếng rồi lấy ra Đặt hạt vào những miếng bông thấm nước để trong khay, mỗi miếng bông để vào một khay
- Hàng ngày cho trẻ quan sát và tưới nước vào chỉ một khay và tại khay này hạt sẽ nẩy mầm và lớn dần Còn khay kia không tưới nước hạt sẽ không nẩy mầm
- Cho trẻ đoán và giải thích tại sao hạt gieo trên miếng bông ẩm có nước
có thể nẩy mầm và mọc lên, còn hạt gieo trên miếng bông khô không nẩy mầm được
- Đối với trẻ mẫu giáo lớn giáo viên có thể cho trẻ tự làm thực nghiệm
và nói về kết quả thực nghiệm của mình
3.5 Giải thích và kết luận:
Trong hạt có thức ăn và trong miếng bông có nước uống cho cây non nên hạt đã nảy mầm Còn khay không tưới nước hạt không có nước uống nên hạt không thể nẩy mầm
4 Sự phát triển của cây từ hạt:
4.1 Mục đích:
- Giúp trẻ biết được quá trình phát triển của cây
- Tạo sự hứng thú cho trẻ trong việc gieo trồng , theo dõi, chăm sóc sự phát triển của cây
Trang 114.2 Đối tượng:
Các trẻ mẫu giáo lớn
4.3 Chuẩn bị:
- Hạt đậu tương
- Khay và bông thấm nước
- Một chậu đát nhỏ và dụng cụ làm đất
4.4 Cách tiến hành:
- Tiến hành cho hạt nẩy mầm như trong phần thực nghiệm “gieo hạt”
- Cô cùng trẻ làm đất cho vào chậu cây, gieo hạt đã nảy mầm vào chậu cây, đặt chậu nơi có ánh sáng
- Hàng ngày cô dẫn trẻ theo dõi và tưới nước cho chậu cây Cô hướng dẫn trẻ ghi nhật ký hình ảnh theo năm quá trình phát triển của cây
4.5 Giải thích và kết luận:
Cô cho trẻ tự khái quát lại 5 quá trình phát triển của cây theo nhật ký của trẻ ghi được Cô khẳng định lại
5 Cây cần gì để lớn lên và phát triển?
5.1 Mục đích:
- Cho trẻ biết đặc điểm của cây
- Cho trẻ biết điều kiện sống của cây, cây cần gì để sống
Trang 125.2 Đối tượng:
Các trẻ từ mẫu giáo nhỡ đến mẫu giáo lớn
5.3 Chuẩn bị:
- 5 cây đỗ tương
- 5 chậu cây cảnh
- một túi nilon và một hộp bìa to
5.4 Cách tiến hành:
- Cho trẻ quan sát và nhận xét các bộ phận của cây, cho trẻ đoán xem cây cần gì để sống và phát triển
- Cô lần lượt thực hiện thực nghiệm:
+ Cây 1: cho cây vào trong hộp kín
+ Cây 2: Dùng túi nilon bọc kín phần thân cây và lá cây
+ Cây 3: Để cây vào chậu không có đất
+ Cây 4: không tưới nước cho cây hàng ngày
+ Cây 5: Chăm sóc cho cây phát triển bình thường
- Cô cho trẻ đoán xem điều gì xẽ xảy ra
- Hàng ngày cô cùng trẻ tưới cho các cây 1,2,3,5 bình thường và ghi nhật ký bằng hình ảnh
- Sau một thời gian cô cùng trẻ quan sát 5 cây, nhận xét kết quả thí nghiệm và giải thích các hiện tượng xảy ra ở các cây và so sánh với cây 5
Trang 135.5 Giải thích và kết luận:
Cây cần đủ 4 yếu tố là nước, ánh sáng, không khí và đất để sống và phát triển Thiếu một trong các yếu tố trên cây sẽ bị héo úa, vàng lá và chết
6 Cỏ có cần ánh sáng không?
6.1 Mục đích:
Cho trẻ biết rằng cỏ cũng cần ánh sáng để sống
6.2 Đối tượng:
Các trẻ thuộc lớp mẫu giáo bé và mẫu giáo nhỡ
6.3 Chuẩn bị:
- Chọn một đám cỏ xanh trong vườn
- Một chậu nhỏ
6.4 Cách tiến hành:
- Cho trẻ quan sát đám cỏ xanh rồi úp chậu lên đó
- Sau vài ngày cho trẻ đoán xem đám cỏ dưới chậu như thế nào Bỏ chậu
ra rồi cho trẻ quan sát đám cỏ dưới chậu
- Cho trẻ giải thích hiện tượng đó
6.5 Giải thích và kết luận:
Cỏ cần ánh sáng để sống, khi không có đủ ánh sáng thì cỏ dưới chậu bị vàng úa đi
II Các trò chơi với nước, không khí và ánh sáng:
1 Bóng cây thay đổi:
1.1 Mục đích:
Giúp trẻ biết rằng ánh sáng mặt trời chiếu vào các vật tạo ra bóng trên mặt đất Bóng có thể thay đổi theo những thời điểm khác nhau trong ngày khi mặt trời ở các vị trí khác nhau
1.2 Đối tượng:
Các trẻ thuộc mẫu giáo nhỡ và mẫu giáo lớn
1.3 Chuẩn bị:
Trang 14- Đố trẻ biết bóng người hoặc bóng cây dưới ánh sáng mặt trời trong ngày có thay đổi không?
- Cùng trẻ đo bóng của một người hoặc của một cây dưới ánh sáng mặt trời ở 3 thời điểm trong ngày
- Cho trẻ nhận xét và so sánh khi nào bóng ngắn nhất, khi nào bóng dài nhất?
1.5 Giải thích và kết luận:
- ánh sáng mặt trời chiếu vào phần vướng cây xanh nên không đi qua
được nên tạo ra bóng trên mặt đất
- Bóng thay đổi vào các thời điểm khác nhau trong ngày là do mặt trời
di chuyển
2 Có gì trong chai không?
2.1 Mục đích:
Giúp trẻ biết không khí không có màu, không có mùi, bằng mắt thường
ta không nhìn thấy được
2.2 Đối tượng:
Các trẻ mẫu giáo nhỡ và mẫu giáo lớn
2.3 Chuẩn bị:
- Một chai thủy tinh không đựng gì
- Một chậu hay một bể cá nhỏ đựng nước
Trang 152.4 Cách tiến hành:
- Cho trẻ quan sát chai, nhìn, ngửi xem trong chai có chứa gì không
- Sau đó cô hoặc trẻ cho chai nằm vào đáu chậu hoặc bể nước, sau đó cho trẻ quan sát và nhận xét hiện tượng xảy ra là bong bóng nổi lên từ miệng chai
- Giáo viên tiếp tục hỏi để trẻ suy đoán và lý giải hiện tượng xảy ra theo cách hiểu của trẻ
2.5 Giải thích và kết luận:
Có hiện tượng này là vì không phải trong chai không có gì mà trong chai chứa đầy không khí Vì không khí không có mầu, không mùi nên không thể nhìn thấy được Khi cho chai vào bể nước, nước tràn vào trong chiếm chỗ trong chai nên đẩy không khí ra ngoài thành từng bọt khí ( hay bong bóng không khí) đi lên
3 Làm một cầu vồng:
3.1 Mục đích:
Cho trẻ biết được ánh sáng có thể đi xuyên qua nước Khi đi xuyên qua nước ánh sáng biến thành cầu vồng và có 7 mầu khác nhau tạo thành cầu vồng
3.2 Đối tượng:
Các trẻ mẫu giáo nhỡ và mẫu giáo lớn