C¸i khæ vÒ vËt chÊt vµ tinh thÇn cña §ç Phñ còng lµ c¸i khæ chung của nhân dân lao động, của các nhà nho trí thức Trung Quốc đời Trung Đường v× chiÕn tranh, lo¹n l¹c liªn miªn.. Khổ thơ [r]
Trang 1Ngày soạn: tháng năm 2010
Ngày dạy: tháng năm 2010
Tuần 11
Tiết : 41 Bài ca nhà tranh bị gió thu phá (Đỗ Phủ)
I Mục tiêu bài học:
* Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh: ! tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả
của Đỗ Phủ Nắm ! vị trí và ý nghĩa của các yếu tố miêu tả, tự sự trong thơ trữ tình; Cảm nhận đặc điểm bút pháp thơ của Đỗ phủ qua những dòng miêu tả, tự sự
*Kĩ năng cần rèn: kĩ năng đọc, tìm hiểu, phân tích bản dịch thơ trữ tình - tự sự.
*Giáo dục tư tưởng:thấy ! tình cảnh khốn khổ của kẻ sĩ nghèo trong xã hội cũ.
II.Trọng tâm của bài: Tìm hiểu chi tiết
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo
*Học sinh: Học bài cũ, xem 0 P bài mới ở nhà
IV Tiến trình bài dạy:
A/Kiểm tra bài cũ (4’)
? Đọc thuộc lòng bài thơ Ngẫu nhiên viết
nhân buổi mới về quê (bản phiên âm và
bản dịch thơ) Nêu những nét nổi bật về
nội dung, nghệ thuật của bài thơ ?
sâu nặng của nhà thơ
Nghệ thuật: Biểu cảm gián tiếp qua miêu
- Nghệ thuật đối điêu luyện, tài tình
B/Bài mới (36’)
1.Vào bài (1’) Lí Bạch, Đỗ Phủ, Bạch = Dị là 3 nhà thơ lớn nhất của Trung Hoa
đời + _ Nếu Lí Bạch là nhà thơ lãng mạn vĩ đại, là “Tiên thi” thì Đỗ Phủ là nhà thơ hiện thực vĩ đại, là “Thi sử thi thánh “ (ông thánh làm thơ ) Cuộc đời của ông long đong khốn khổ, chết vì nghèo đói, bệnh tật Ông đã để lại cho đời gần 1500 bài
2.Nội dung bài dạy (35’)
Tg
05’
Hoạt động của Thầy và trò Hoạt động 1: N P dẫn tìm hiểu
chung
? Dựa vào chú thích, em hãy nêu một
vài nét về tác giả bài thơ ?
Gv treo tranh minh hoạ
? Em hãy nêu hoàn cảnh ra đời của
bài thơ ?
Nội dung kiến thức
I Đọc tìm hiểu chung
1.Tác giả : Đỗ Phủ (712-770 )
- Là nhà thơ nổi tiếng đời + _
- Là danh nhân văn hoá thế giới
- Là nhà thơ lớn nhất trong lịch sử thơ
ca cổ điển TQ
- Thơ ông phản ánh chân thực sâu sắc
XH 9 thời nên ! mệnh danh
là “Thi sử - thi thánh” (ông thánh làm thơ)
2 Tác phẩm:
a Hoàn cảnh sáng tác :Bài thơ !
Trang 220’
bài thơ hay nhất của Đỗ Phủ Ông viết bài
thơ này vào những năm cuối đời mình 760
hay 761 được bạn bè giúp đỡ, Đỗ Phủ dựng
được 1 cái nhà tranh bên cạnh khe Cán
Hoa ở phía Tây Thành Đô, tỉnh Phú Xuyên
nhưng chưa được bao lâu thì căn nhà đã bị
gió mưa thu phá nát Đỗ Phủ buồn rầu xúc
cảm viết bài thơ này.
Hoạt động 2: N P dẫn đọc hiểu
văn bản
Gv yêu cầu đọc bộc lộ ! cảm xúc
buồn bã, bất lực, cay đắng của nhà
thơ trong ba khổ thơ đầu; giọng 9
sáng, phấn chấn hơn ở ba khổ thơ
cuối
Gv đọc mẫu, Hs đọc, Gv nhận xét
? Em hãy nêu đại ý và bố cục của văn
bản ?
Hoạt động 3: N P dẫn tìm hiểu
chi tiết
Hs đọc lại khổ 1
? Trong khổ này, nhà thơ kể hay tả ?
( Vừa kể vừa tả; kể - tả ngang nhau )
? Em hình dung, ngôi nhà của nhà thơ
bị phá trong thời tiết nào?
(Gió thu tháng tám)
? Một căn nhà mà không chống chọi
nổi với gió thu thì thấy đó là một ngôi
nhà ntn? Chủ nhà là _ ntn?
? Hình ảnh căn nhà bị gió thu phá
! tác giả miêu tả ntn?
- Hs đọc lại khổ 2
? Đã khổ vì nhà bị tốc mái, nhà thơ
còn khổ thêm vì lý do nào nữa?
viết vào những năm cuối đời (760 hoặc 761)
b Thể loại : Thơ tự do cổ thể (ra đời
0 P đời + _ vần, nhịp, câu, chữ
đều khá tự do, phóng khoáng)
II Đọc tìm hiểu chi tiết
1.Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc:
*Từ khó:
2.Đại ý : Kể chuyện nhà tranh bị gió thu làm đổ
3 Bố cục: 2 đoạn
- 18 câu đầu: Nỗi khổ, nghèo và lời than thở vì mái nhà tranh bị gió thu phá nát
+ Đ1: Kể - tả về việc gió thu thổi bay mái nhà tranh
+ Đ2: Trẻ con P tranh, nhà thơ bất lực, ấm ức
+ Đ3: Đêm (7 rét, nhà dột, nằm suốt đêm không ngủ
- 5 câu cuối:
+ Đ4: Mơ P của nhà thơ
4.Tìm hiểu chi tiết
a Cảnh gió thu thổi bay mái nhà tranh
- Ph/thức: Kể, tả
- Nhà bị gió thu phá tung cả 3 lớp tranh: nhà đơn sơ, không chắc chắn; chủ nhà là _ nghèo khó
- Mảnh tranh lợp nhà bị gió đánh tốc
đi, bay khắp nơi: tan tác, tiêu điều, kinh hoàng
-> Cảnh tan tác, tiêu điều
Hé lộ tâm trạng tiếc của, kinh ngạc của nhà thơ 0 P thiên nhiên vô tình
b Cảnh trẻ con cướp tranh.
- Ph/thức: Kể, biểu cảm
Trang 3(Những tấm tranh bị lũ trẻ thôn nam nghịch
ngợm, xô vào cướp giật)
? Cảnh ! trên cho thấy cuộc sống
XH thời Đỗ Phủ ntn?
(Trẻ em nghèo, thất học, nghịch ngợm là
hiện tượng phổ biến trên khắp đất nước TQ
đầy loạn li, nội chiến)
? Những đứa trẻ thôn nam đáng trách
- Hs đọc lại khổ 3
biểu đạt nào? ( Kể và tả )
? Kể và tả để làm gì? ( Biểu cảm )
? Em hình dung thế nào về h/c và nỗi
khổ của gia đình Đỗ Phủ ?
? Qua khổ thơ, đặc biệt là câu hỏi tu
từ ở cuối khổ thơ cho em hình dung
ntn về tâm trạng của nhà thơ ?
(Ông trằn trọc suốt đêm trong mệt, đói, lo
lắng, buồn rầu, thương con, thương mình và
cũng chỉ đành cay đắng, ấm ức và bất
lực trước cảnh ngộ ).
- Gv nhấn mạnh: Câu hỏi tu từ vang lên với
nhiều ý nghĩa sâu sắc Cái khổ về vật chất
và tinh thần của Đỗ Phủ cũng là cái khổ
chung của nhân dân lao động, của các nhà
nho trí thức Trung Quốc đời Trung Đường
vì chiến tranh, loạn lạc liên miên Đó cũng
là tiếng nói phê phán thực trạng XH đương
thời và mong cho XH đổi thay.
thức biểu đạt nào? (Biểu cảm)
? Ngôi nhà P mơ của Đỗ Phủ là
ngôi nhà ntn ? Mục đích của mơ P
đó là gì ?
? Vì sao nhà thơ lại P mơ cho kẻ sĩ
nghèo ?
(Họ có đức, có tài mà phải chịu khổ)
? Ước cho kẻ sĩ nghèo trong thiên hạ
! sung P Còn nhà thơ P gì
cho mình ? Điều đó thể hiện tấm lòng
nhà thơ ntn?
- Thể hiện cuộc sống khốn khổ, đáng
-> Lên án cảnh nghèo đói, trẻ em thất học
- Câu thơ cho ta cảm nhận nỗi giận dữ, đắng cay, ấm ức, bất lực của nhà thơ
c Cảnh đêm mưa, rét, nhà dột.
- Ph/thức: Kể, tả
- Khổ vì lạnh, ( dầm dề, nhà dột lung tung, chăn, mền cũ bở bục bị mấy đứa con nhỏ lạnh đạp rách -> Sự nghèo khổ không có cách nào giải thoát
- Tâm trạng nhà thơ: trằn trọc không
đắng, ấm ức, bất lực đếm trống canh
- Nhấn mạnh, làm nổi bật tình cảm
d Mơ ước của nhà thơ.
- Ước mơ có một ngôi nhà rộng, vững chắc, che cho kẻ sĩ nghèo trong thiên hạ
- Không mơ P cho mình
-> Ước mơ giản dị, chân thành, chứa
Trang 4- Gv bình: Nhà thơ thương người hơn cả
thương mình Phải là một bậc thánh nhân
( thi thánh ) mới có được tấm lòng như
vậy trong hoàn cảnh khốn khổ
mà lại ! t/g mở đầu bằng từ “Than
ôi”?
thơ là gì?
( Biểu cảm )
( Tự sự, miêu tả )
? Em có nhận xét gì về ngôn ngữ,
hình ảnh thơ ?
? Em cảm nhận ! nội dung, ý
nghĩa nào từ bài thơ ?
- Hs đọc ghi nhớ (134)
chan lòng vị tha cao cả
- Thán từ “Than ôi” trực tiếp bộc lộ cảm xúc Đó là P vọng cao cả
5 Tổng kết
a.Nghệ thuật:
- Kết hợp biểu cảm, tự sự, miêu tả
- Ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu
b.Nội dung:
- Nỗi buồn của kẻ sĩ, _ dân trong xã hội Trung Quốc đời Trung + _
- Lòng vị tha cao cả của nhà thơ Đỗ Phủ
*Ghi nhớ
C.Luyện tập(3’)
? Giải thích tại sao văn bản này lại có tên
là bài ca nhà tranh bị gió thu phá ? Bài ca: Vì đây là bài thơ, là tiếng lòng cao đẹp của tác giả muốn cất cao tiếng
hát về con _7 khích lệ con _ $ ! lên mọi nỗi đau khổ của cuộc đời hiện tại
Phủ đích thực là nhà thơ hiện thực mang tâm hồn lãng mạn cao quí, xứng đáng
! _ đời tôn là bậc “Thi thánh”
D.Củng cố(1’)
- Điều cao cả nhất trong t/c nhân đạo của Đỗ Phủ ở đây là gì? (Vị tha)
- Em học tập ! điều gì từ NT b/c trong vb này? (B/c+ tự sự, m/tả)
E.Hướng dẫn về nhà(1’)
- Học thuộc lòng bài thơ Nắm chắc nội dung, nghệ thật của bài
- Bài tập 2 (134)
- Chuẩn bị: Kiểm tra 1 tiết (Văn)
...1. Tác giả : Đỗ Phủ ( 71 2-7 70 )
- Là nhà thơ tiếng đời + _
- Là danh nhân văn hoá giới
- Là nhà thơ lớn lịch sử thơ
ca cổ điển TQ
- Thơ ông phản ánh chân... sự, m/tả)
E.Hướng dẫn nhà (1? ??)
- Học thuộc lòng thơ Nắm nội dung, nghệ thật
- Bài tập (13 4)
- Chuẩn bị: Kiểm tra tiết (Văn)
...II Đọc tìm hiểu chi tiết< /b>
1. Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc:
*Từ khó:
2 .Đại ý : Kể chuyện nhà tranh bị gió thu làm đổ
3 Bố cục: đoạn
- 18 câu đầu: Nỗi khổ,