VÒ kiÕn thøc: - Giúp HS hiểu được bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thgực dân Pháp qua việc dùng người bản xứ, thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của các cuộc chiến tr[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 105 Văn bản: Thuế máu (Tiết 1)
(Trích: “Bản án chế độ thực dân Pháp” Nguyễn ái Quốc)
A Mục tiêu cần đạt:
1 Về kiến thức:
việc dùng ' bản xứ, thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của các cuộc chiến tranh tàn khốc của mình Thấy rõ ngòi bút lập luận chặt chẽ, sắc bén, thào phúng sâu cay của tác giả trong văn chính luận
2 Về tư tưởng:
- Học sinh có ý thức học tập và rèn luện cách và kĩ năng làm văn nghị luận
3 Về kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu và phân tích nghệ thuật trào phúng sắc bén trongvăn chính luận của E'7
B Chuẩn bị
- GV: Tác phẩm: “Bản án chế độ thực dân Pháp”, phóng to bức minh hoạ SGK
- HS: Soạn bài ở nhà
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
C.1 Khởi động
1 Tổ chức: Sĩ số:
8A:
8B:
8C:
2 Kiểm tra:
Câu hỏi:
? Nêu những nét nổi bật về nội dung và nghệ thuật của văn bản “Bàn luận về phép học”? Nêu trình tự lập luận của văn bản đó?
? Quan niệm của Nguyễn Thiếp về mục đích chân chính của việc học là gì?
a Học để làm ' có đạo đức
b Học để trở thành ' có trí thức
c
d Cả a, b, c
Đáp án:
- Hình thức nghệ thuật: Lập luận chặt chẽ, thuyết phục Mục đích: Phê phán những lệch
- Nội dung: Học để làm ' học để biết và làm, để xây dựng đất Y7
- Đáp án đúng: (d)
3.Giới thiệu: Trong lịch sử kháng chiến chống Pháp của dân tộc, chúng ta đã rõ tội ác
bạo hơn là việc chúng bắt ' bản xứ làm vật hi sinh cho Pháp trong các cuộc chiến
“Thuế máu” trong tác phẩm lớn “Bản án chế độ thực dân Pháp” Để hiểu rõ điều đó chung ta vào bài hôm nay
C.2 Đọc hiểu văn bản:
Trang 2Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
I Tiếp xúc văn bản:
1 Đọc văn bản:
(GV nêu yêu cầu, gọi HS đọc,
nhận xét) Yêu cầu: Kết hợp nhiều giọng điệu, khhi mỉa mai châm biếm, khi đau xót đồng cảm, Chú ý ngắt
nhịp và nhấn giọng một số câu hỏi
2 Tìm hiểu chú thích:
a Tác giả:
? Giới thiệu về tác giả và tác
phẩm?
- Tác giả NAQ (1980 – 1969) là một trong những tên gọi của CT HCM 3Y 1945
b Tác phẩm: (SGK)
- Thể loại và hoàn cảnh sáng tác:
+ Thể loại: Phóng sự chính luận Toàn bộ tác
1
Pháp Tố cáo và kết án tội ác của TDP với các dân tộc thuộc địa á, Phi và Mĩ la tinh
3 Trình tự lập luận:
? Nêu trình tự lập luận của
đoạn trích? Nhận xét về cách
lập luận?
- Chiến tranh và ' bản xứ -> Chế độ lính tình nguyện -> Kết quả của dự hi sinh
=> Lập luận chặt chẽ, hợp lí
II Phân tích văn bản:
1 Chiến tranh và người bản sứ:
? So sánh thái độ của các
quan cai trị thực dân đối với
' bản sứ 3Y và sau khi
chiến tranh sảy ra?
- Thái độ của các quan cai trị:
+ 83Y chiến tranh: E' bản xứ là những tên da đen bẩn thỉu, AN namnút bẩn thỉu, bị đánh
đòn, -> Bị xem là giống ' hạ đẳng, bị
+ Đến khi chiến tranh sảy ra: Trở thành “con yêu”, “bạn hiền” và là “chiến sĩ bảo vệ công lí”
hiệu cao quý
trong dấu ngoặc kép có ý
nghĩa gì? => Từ ngữ mỉa mai, vạch trần thủ đoạn lừa bịp, bỉ ổi của chính quyền thực dân
- Số phận của ' dân thuộc địa:
? Số phận của ' dân
thế nào?
+ Đội ngột xa lìa vợ con, rời bỏ ruộng $' đi phơi thây trên các bãi chiến 3'7
+ Kiệt sức trong các công (N nhà máy phục vụ chiến tranh
? Nhận xét về số phận '
dân thuộc địa? cầm quyền.-> Họ bị biến thành vật hi sinh cho những kẻ
? Tác giả đã bình về cái chết
thế nào? - Cái chết của ' dân thuộc địa: Bỏ xác !Y đáy biển, sa mạc, bờ sông Mác nơ
Lop8.net
Trang 3? Nhận xét về giọng điệu? -> Giọng điệu mỉa mai, giễu cợt, đầy xót xa.
? Những câu văn nào thể hiện
điều đó? - Cảnh kì diệu của trò biểu diễn, Bỏ xác tại những miền hoang sơ thơ mộng ,
Đem nửa họ
Lấy máu Y vòng nguyệt quế
Tổng cộng tám vạn
? Qua đó ta thấy tội ác của
TDP và số phận của ' => Bằng giọng văn mỉa mai, châm biếm, hình ảnh ] phản; miêu tả, bình luận -> thể hiện nỗi khổ
của ' dân thuộc địa và tội ác của TDP Đánh đổi vinh quang bằng (] máu của ' dân
C.3 Luyện tập
? NAQ là tên gọi ccủa Chủ tich Hồ CHí Minh thời kì nào?
a Thời kì niên thiếu Bác sống ở Huế
b Thời kì Bác hoạt động Cách mạng ở Y ngoài
c Thời kì Bác lãnh đạo nhân dân ta kháng chiến chống Pháp
d Thời kì Bác lãnh đạo nhân dân ta kháng chiến chống Mĩ
C.4 HDVN
- Học bài và hhòn thiện bài các tập
- Soạn tiếp bài tiết 2
./
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 106. Văn bản: Tuế máu (Tiết 2)
(Trích: “Bản án chế độ thực dân Pháp” Nguyễn ái Quốc)
A Mục tiêu cần đạt:
1 Về kiến thức:
- Giúp HS hiểu bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của TDP qua việc thực hiện
“CHế độ lính tình nghuện” Các em hình dung ra số phận bi thảm của ' dân và kết quả của sự hi sinh
2 Về tư tưởng:
- Giáo dục cho các em ý thức tích cự chủ động trong học tập
3 Về kĩ năng:
- Rèn kĩ năng phan tích văn chính luận HCM
B Chẩu bị
- GV: Bảng phụ
- HS: Soạn bài đầy đủ
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
C.1 Khởi động
1 Tổ chức: Sĩ số:
8A:
8B:
8C:
2 Kiểm tra:
Trang 4Câu hỏi:
? Thái độ của quan cai trị 3Y và sau chiến tranh? Số phận của ' dân thuộc địa?
? Nguyên nhân chính thái đọ của quan cai trị thay đổi với nhân dân thuộc địa?
a Vì chúng muốn thực hiện chính sách cai trị mới
b Vì chúng muốn biến họ thành bia đỡ đạn
c Muốn giúp ' dân thuộc địa có cuộc sống mới
d Muốn thộc địa phục vụ họ tốt hơn nữa
Đáp án:
- Thái độ của các quan cai trị:
+ 83Y chiến tranh: E' bản xứ là những tên da đen bẩn thỉu, AN namnút bẩn thỉu, bị đánh đòn, -> Bị xem là giống ' hạ đẳng, bị đối xử,
đánh đập
+ Đến khi chiến tranh sảy ra: Trở thành “con yêu”, “bạn hiền” và là “chiến
sĩ bảo vệ công lí”
- Số phận ' dân thuộc địa:
+ Đội ngột xa lìa vợ con, rời bỏ ruộng $' đi phơi thây trên các
+ Kiệt sức trong các công (N nhà máy phục vụ chiến tranh
-> Họ bị biến thành vật hi sinh cho những kẻ cầm quyền
- Đáp án: (b)
3 Giới thiệu: Ngay ở phần 1 ta đã nhận ra bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của chính
quyền thực dân và số phận của ' dân thuộc địa qua hình ảnh ] phản, giọng văn
C.2 Đọc hiểu văn bản
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
II Phân tích văn bản:
1 Chiến tranh và người bản xứ:
2 Chế độ lính tình nguyện:
? Nhận xét về ý nghĩa của
tiêu đề? (HS thảo luận) - Tiêu đề gợi sự thật về bản chất bịp bợm, ừa dối của TDP
? Nêu những thủ đoạn mộ
lính của bọ thực dân cai trị? - Thủ đoạn mộ lính:+ Lùng ráp, vây bắt và | bức ' ta
phải đi lính
+ Lợi dụng chuyện bắt lính mà doạ nạt, xoay
xở, kiếm tìm của bọn nhà giàu
vật -> Đang áp
? Nhận xét về thủ đoạn củ
TDP? Phản ứng của '
dân?
- Phản ứng của ' dân:
+ Tìm mọi cách để chốn thoát
+ Tổ chức các cuộc biểu tình, bạo động
? Bọn chính quyền TDP vẫn - Chính quyền TDP:
+ Rêu ra về lòng tự nguyện dâng hiến của
' dân thuộc địa “Tấp nập không ngần ngại đầu quân”
? Những phản ứng của '
dân và những lời lẽ bịp bợm -> Chứng tỏ không có sự tình nguyện dâng hiến
Lop8.net
Trang 5cùng thủ đoạn mộ lính của
bọn cẩm quyền chứng tỏ điều
gì?
(] máu của ' dân thuộc địa Lời tuyên bố của phủ toàn quyền Đông d] càng bộc lộ sự lừa bịp, trơ trẽn
? Nhận xét về nghệ thuật lập
luận của tác giả trong phần
này?
- Nghệ thuật lập luận:
+ Sử dụng thực tế sinh động
+ Lời lẽ đanh thép, mỉa mai
+ Lập luận phản bác
3 Kết quả của sự hi sinh:
? KHi chiến tranh chấm dứt
thì kết quả của sự hi sinh của
nào?
- Kết quả:
+ Lời công bố tình tứ của nhà cầm quyền im bặt
tâng bốc trở lại giống ' bẩn thỉu
+ Sự hi sinh của họ không đem lại lợi ích gì
? Bộ mặt trơ tráo của bọn thực
dân? - Chính quyền thực dân:+ 8Y đoạt của cải của ' dân thuộc địa,
+ Không ngần ngại vơ vét đầy túi, đầu độc cả một dân tộc: Cấp môn bài bán lẻ thuốc phiện cho
? Nhận xét gì nghệ thuật lập
luận của tác giả? -> Nghệ thuật lập luận phản bác, mâu thuẫn trào phúng, thực tế sinh động, câu hỏi tu từ
? Nhận xét về kết quả hi sinh -> Kết quả của sự hi sinh là nỗi đắng cay, tủi nhục
của ' dân bản xứ và bộ mặt trơ tráo, bì ổi của chính quyền cai trị
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
? Những đặc sắc về nghệ
thuật của văn bản? - Ngòi bút trào phúng, sắc sảo, liệu phong phú.- Hình ảnh giàu giá trị biểu cảm, giọng điệu vừa
đanh thép vừa mỉa mai chua chát
2 Nội dung:
? Nội dung cơ bản của đoạn
trích? Bộ mặt giả nhân, giả nghĩa, thủ đoạn tàn bạo của chính quyền thực dân Pháp trong việc sử dụng '
dân thuộc địa làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa
C.3 Luyện tập
-a Nghị luận, tự sự, thuyết minh
b Nghị luận, tự sự, biểu cảm, miêu tả
c Nghị luận biểu cảm, miêu tả
d Nghị luận, tự sự, miêu tả
C.4 HDVN
- Học bài, làm bài tập
- Tìm hiểu bài “Hội thoại”
./
Trang 6Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 107 Hội thoại
A Mục tiêu cần đạt:
1 Về kiến thức:
- Hội thoại là hình thức sử dụng ngôn ngữ tự nhiên và phổ biến nhất của ' sử dụng ngôn ngữ Vậy bài học sẽ giúp HS:
trình hội thoại
+ Biết xác định đúng vai xã hội của mình để có cách nói năng, ứng xử phù hợp
2 Về tư tưởng:
- Giáo dục ý thức tích cực, chủ động trong học tập và sinh hoạt trong đời sống
3 Về kĩ năng:
- Rèn kĩ năng xác định và phân tích các vai trong hội thoại
B Chuẩn bị
- GV: Bảng phụ thể hiện ngữ liệu
- HS: Tìm hiểu ngữ liệu và bài tập
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
C.1 Tổ chức:
8A:
8B:
8C:
C 2.KTBC:
Câu hỏi:
? Nêu giá trị nghệ thuật và nội dung của văn bản “Thuế máu”? Nhận xét về trình tự lập luận của văn bản?
Đáp án:
- NT: Ngòi bút trào phúng sắc sảo, liệu phong phú, lập luận chặt chẽ, giọng điệu vừa
đanh thép vừa mỉa mai, chua chát
- ND: Bộ mặt giả nhân giả nghĩa, thủ đoạn tàn bạo của rchính quyền thực dân Pháp trong việc sử dụng ' dân thuộc địa làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi ngiã
C.3 Bài mới
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
(GV gọi HS đọc ngữ liệu) I Vai xã hội trong hội thoại: 1 Ngữ liệu: (SGK)
2 Phân tích ngữ liệu:
a Phân tích tình huống:
chọn lời mời thích hợp với
mọi ' trong bữa cơm gia
đình (Ông bà, cha mẹ, con
cái)
- HS thảo luận nhóm, đại diện
trình bày
+ Lời mời của mọi
Lop8.net
Trang 7' dựa trên quan hệ nào?
+Chỉ ra các thứ bậc
trong quan hệ đó?
+ Nhận xét về cách sử
dụng từ ngữ trong mỗi
lời nói?
+ Từ đó em hiểu thế
nào là vai xã hội trong
hội thoại?
=> Khi hội thoại mỗi ' có vai xã hội Vai xã hội
vai xã hội để có cách nói phù hợp
- Học sinh đọc, thảo luận
nhóm, đại diện các nhóm
trình bày ý kiến
- GV nhận xét, kết luận
b Tìm hiểu đoạn trích:
- Quan hệ giữa hai nhân vật tham gia hội thoại thuộc quan hệ gia tộc:
+ E' cô -> Vai trên
+ Bé Hồng -> Vai !Y7
- Cách sử sự của ' cô:
+ Với quan hệ gia tộc: E' cô đã xử xự không đúng mực với thái độ chân thành, thiện chí của tình cảm ruật thịt
+ Với cách là ' lớn tuổi: E' cô không có thái độ đúng mực của ' lớn đối với trẻ em
khi giao tiếp? - Bé Hồng: cháu – cô - im lặng cúi đầu
mình là ' vai !Y phải tôn trọng ' trên
? Qua phân tích ngữ liệu em
hãy cho biết thế nào là vai xã
hội trong hội thoại?
=> Vai xã hội trong hội thoại: Là vị trí của ' tham gia hội thoại đối với ' khác trong cuộc thoại
- Quan hệ trên, !Y hay ngang bằng (tuổi) thứ bậc trong gia đình và xã hội
- Cách giao tiếp thể hiện mức độ, văn hoá ứng xử của mọi '7
II Luyện tập:
1 Bài tập 1: (SGK)
Tổ chức cho HS thảo luận,
báo cáo kết quả Các ]a7 TQT nghiêm khắc chỉ ra các lỗi lầm - TQT với “Hich Y sỹ” -> Quan hệ chủ tớ (Ta –
của các Y sỹ, chê trách họ Khuyên bảo chân tình
2 Bài tập 2:
? Xác định vai xã hội của các
nhân vật tham gia họi thoại
trong đoạn trích?
a Vai xã họi của hai nhân vật:
- Xét địa vị xã hội: Ông giáo có địa vị cao hơn
- Xét về tuổi tác: Lão Hạc cao tuổi hơn
b Ông giáo nói với lão Hạc bằng lời lẽ ôn tồn thân mật Gọi lão Hạc là “cụ” (trang trọng), ( “Tôi” (quan hệ bình đẳng)
c Lão Hạc gọi ' đối thoại là ông giáo, dùng từ
“dạy” thay cho từ “nói” (thể hiện sự tôn trọng), (
Trang 8hô “chúng mình” (thể hiện sự thân tình).
- Cách nói của lão vẫn có một nỗi buồn, một sự giữ khoảng cách: P' thoái thác ăn khoai -> Phù hợp với tâm trạng và tính cách của lão Hạc
HS tự kể chuyện và phân tích
C.4.HDVN
Hoàn thành các bài tập còn lại
- Xem bài: “Tìm hiểu yếu tố biểu cảm”
./
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 108 Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
A Mục tiêu cần đạt:
1 Về kiến thức:
thuyết phục cao
2 Về tư tưởng:
- Giáo dục ý thức tự giác, chủ động tích cực cho HS
3 Về kĩ năng:
B Chuẩn bị
- GV: Một ssó bài văn, đoạn văn mẫu
- HS: Chuẩn bị bài ở nhà
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
C.1 Khởi động
1 Tổ chức: Sĩ số:
8A:
8B:
8C:
2 Kiểm tra:
Câu hỏi:
? Trong văn nghị luận ngoài yếu tố nghị luận là chủ yếu còn có những yếu tố nào khác?
? Trong phần III – Kết quả của sự hi sinh (Thuế máu – NAQ) có yếu tố biểu cảm hay không?
Đáp án:
Lop8.net
Trang 9- HS bộc lộ.
- đáp án đúng là: (A)
C.2 Hình thành kiến thức mới
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
(GV gọi HS đọc ngữ liệu)
I Bài học:
1 Ngữ liệu và phân tích ngữ liệu:
a Ngữ liệu: (SGK)
Văn bản: “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
b Phân tích ngữ liệu:
(Tổ chức cho HS thảo luận
nhóm, đại diện phát biểu, GV
kết luận.)
? Tìm những câu cảm thán có
trong văn bản? a Các câu cảm thán:- Hỡi đồng bào toàn quốc! Hỡi đồng bào!
- Hỡi anh em binh xỹ, tự vệ dân quân!
-
? Các câu trên có tác dụng gì? -> Bộc lộ tình cảm, cảm xúc
? So sánh cách sử dụng từ ngữ
và đặt câu có tính biểu cảm
với văn bản “Hịch Y sỹ”
– TQT?
- Hai văn bản giống nhau: Đó là sử dụng nhiều từ ngữ, câu văn có giá trị biểu cảm
b Hai văn bản là văn bản nghị luận vì nhằm mục
đích chính là nghị luận (Nêu quan điểm, ý kiến, để bàn luận phải – trái, đúng – sai) chứ không nhằm
để biểu cảm
(Thảo luận, đại diện trình bày
kết quả, GVkết luận) c Quan sát bẳng đối chiếu:- Cột 2: Có từ ngữ biểu cảm, câu CT -> Có yếu tố
biểu cảm Vừa đúng lại vừa hay
- Cột 1: Không có từ ngữ biểu cảm, câu CT - Không
? Từ đó cho biết vai trò của
yéu tố biểu cảm trong văn
nghị luận?
=> Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận giúp bài văn nghị luận hay hơn, gây xúc động, hấp dẫn '
đọc, ' nghe
biểu cảm vào bài văn nghị
luân? - E' viết phải có cảm xúc với điều mình đang nói
- Luyện tập thành thạo cách diễn tả cảm xúc bằng
C.3 Luyện tập II Luyện tập:
1 Bài tập 1: (SGK)
Lập bảng tìm hiểu những biện pháp biểu cảm và tác dụng của nó: Biện pháp? Dẫn chứng? Tác dụng?
- Tác giả “Nhại” lại các từ trong ngoặc kép Dùng hình ảnh mỉa mai “ cảnh kỳ diệu ”
-> Thái độ khiinh bỉ của tác giả với giọng điệu xảo
Trang 10tr¸ cña Thùc d©n Ph¸p => TiÕng ' ch©m biÕm x©u cay cña t¸c gi¶
2 Bµi tËp 2: (SGK)
? Nh÷ng c¶m xóc biÓu hiÖn
qua ®o¹n v¨n? - C¶m xóc: Nçi buån vµ sù khæ t©m cña ' viÕt vÒ lèi häc v¨n vµ lµm v¨n cña häc sinh lµ “häc tñ”
vµ “häc vÑt”
C.4 HDVN
Hoµn thµnh c¸c bµi tËp cßn l¹i
- So¹n bµi: “§i bé ngao du”
Lop8.net