A.Mục tiêu cần đạt: * Giuùp hs : - Nắm vững hơn những khái niệm luận điểm , tránh được những sự hiểu lầm mà các em thường mắc phải như lẫn lộn luận điểm với vấn đề cần nghị luận hoặc co[r]
Trang 1Tuaàn 26: Ngaứy soaùn 8.03.2010
NệễÙC ẹAẽI VIEÄT TA (Nguyeón Traừi) A.Muùc tieõu caàn ủaùt:
* Giuựp hs :
- Thaỏy ủửụùc ủoaùn vaờn coự yự nghúa nhử lụứi tuyeõn ngoõn ủoọc laọp cuỷa daõn toọc ta ụỷ theỏ kổ XV
- Thaỏy ủửụùc phaàn naứo sửực thuyeỏt phuùc cuỷa ngheọ thuaọt vaờn chớnh luaọn Nguyeón Traừi : laọp luaọn chaởt cheừ , sửù keỏt hụùp giửừa lớ leừ vaứ thửùc tieón
B.Chuaồn bũ :
1.GV: dửù ieỏn khaỷ naờng tớch hụùp : Phaàn tieỏng vieọt qua Haứnh ủoọng noựi ( tieỏp theo), vụựi phaàn TLV ụỷ vaờn oõn taọp
luaọn ủieồm ; vụựi thửùc teỏ lũch sửỷ , vụựi baứi Soõng nuựi nửụực Nam ( lụựp 7) , Vụựi baứi Bỡnh ngoõ ủaùi caựo Tranh aỷnh chaõn dung Nguyeón Traừi
2.HS : Hoùc sinh hoùc baứi , soaùn baứi
C.Tieỏn trỡnh leõn lụựp :
1, oồn ủũnh toồ chửực
2, Kieồm tra baứi cuừ : ẹoùc thuoọc loứng dieón caỷm moọt ủoaùn vaờn trong aứi Hũch tửụựng sú maứ em cho laứ hay nhaỏt Luaọn
ủieồm chớnh cuỷa taực giaỷ trong ủoaùn ủoự laứ gỡ ?
- Caõu keỏt baứi vaứ nhieàu caõu khaực trong baứi Hũch chửựng toỷ TQT khoõng chổ laứ vũ chuỷ soaựi giaứu yự chớ , nieàm tin , kieõn quyeỏt vaứ nghieõm khaộc maứ coứn laứ moọt vũ chuỷ tửụựng ntn?
3, Baứi mụựi : Sau khi hai ủaùo vieọn binh bũ dieọt , cuứng keỏ Vửụng Thoõng , toồng binh thaứnh ẹoõng ẹoõ ( Thaờng Long )
xin haứng , ủaỏt nửựoc ủaùi Vieọt saùch boựng quaõn thuứ Ngaứy 17/12 naờm ẹinh Muứi , tửực thaựng 1-1428 , Nguyeón Traừi thửứa leọnh cuỷa Leõ Thaựi Toồ ( Leõ Lụùi ) soaùn thaỷo vaứ coõng oỏ baỷn Bỡnh Ngoõ ủaùi caựo ủeồ tuyeõn boỏ cho toaứn daõn ủửụùc roừ cuoọc khaựng chieỏn mửụứi naờm choỏng giaởc Minh xaõm lửụùc ủaừ toaứn thaộng , non soõng trụỷ laùi ủoọc Laọp , thaựi bỡnh
PHẦN HOẠT ĐỘNG THẦY & TRề
I, Giụựi thieọu chung veà taực giaỷ , taực phaồm :
Gv cuứng hs ủoùc ( Gũong ủieọu trang troùng , huứng hoàn , tử haứo Chuự yự tỡnh
chaỏt caõu vaờn bieàn ngaóu caõn xửựng , nhũp nhaứng
(?) Em haừy neõu vaứi neựt veà taực giaỷ , taực phaồm ? ( sgk)
- ở lớp 7 đã học bài “ Côn sơn ca ” của Nguyễn Trãi Hãy trình bày
những hiểu biết của em về tác giả?
GV nhấn mạnh : Vai trò của Nguyễn Trãi trong cuộc kháng chiến
chống quân Minh : dâng “ Bình Ngô sách ” Với chiến ?@ tâm công, soạn
thảo công văn giấy tờ, # ? từ giao thiệp với quân Minh, cùng Lê Lợi và các
#? lĩnh bàn bạc việc quân, khi kháng chiến thắng lợi thừa lệnh Lê Lợi
viết Bình Ngô Đại Cáo
- Dựa vào chú thích dấu sao (SGK), bài Cáo ra đời trong hoàn cảnh nào?
+ Năm 1428 trong không khí hào hùng của ngày vui đại thắng, ngày vui
độc lập, đất ? sạch bóng quân thù, ? vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên
phục ? dân tộc
(?) Vb naứy thuoọc theồ loaùi gỡ ? Haừy neõu nhửừng hieồu bieỏt cuỷa em veà theồ
loaùi ủoự ? ( Theồ caựo ủeồ trỡnh baứy chuỷ trửụng , coõng boỏ keỏt quaỷ moọt sửù
nghieọp )
GV giải thích nhan đề bài Cáo : Bình : đánh, dẹp; Ngô : Chỉ giặc Minh,
giặc ? Bắc nói chung; Đại cáo : tuyên cáo rộng rãi tuyên cáo rộng
PHẦN GHI BẢNG
I, Đọc hiểu chỳ thớch
1 Đọc Văn bản
2 Chỳ thớch
a Tỏc giả
- Nguyễn Trãi + Nhà yêu ?
+ ?C anh hùng dân tộc + Danh nhân văn hoá TG
2.Tỏc phẩm
3 Thể loại Cỏo
Trang 2rãi về việc dẹp yên giặc Ngô.
K?@ coi là bản tuyên ngôn độc lập thứ 2 của ? ta sau bài “ Nam
quốc sơn hà ”
- Dựa vào chú thích dấu sao trong SGK, hãy nêu những đặc điểm chính của
thể loại cáo?
+ Tác giả : vua chúa #? lĩnh
+ Mục đích : ban bố rộng rãi một vấn đề có tính chất quốc gia
+ Lời văn : biền ngẫu
(?) Trong boỏ cuùc cuỷa boỏn phaàn cuỷa baứi ủaùi caựo , trớch Nửụực ẹaùi Vieọt ta
naốm ụỷ phaàn naứo ? Toựm taột noọi dung chớnh cuỷa phaàn naứy ?
4, Boỏ cuùc: (?) Vb naứy chia laứm maỏy phaàn ? neõu noọi dung tửứng phaàn ?
- 2 caõu ủaàu : tử tửụỷng nhaõn nghúa cuỷa cuoọc khaựng chieỏn
- 8 caõu tieỏp theo :vũ trớ vaứ noọi dung chaõn lớ veà sửù toàn taùi ủoọc laọp coự chuỷ
quyeàn cuỷa daõn toọc ẹaùi Vieọt
- Phaàn coứn laùi daón chửựng thửùc tieón ủeồ laứm roừ nguyeõn lớ nhaõn nghúa
(?) Taùi sao Bỡnh Ngoõ ủaùi caựo laùi mang yự nghúa troùng ủaùi ? (ẹửụùc xem
laứ baỷn tuyeõn ngoõn ủoọc laọp cuỷa nửụực ta sau ủaùi thaộng quaõn minh )
(?) VB naứy ủửụùc vieỏt baống phửụng thửực gỡ ? Vỡ sao em bieỏt ?
II, Phaõn tớch
1, Tử tửụỷng nhaõn nghúa cuỷa cuoọc khaựng chieỏn
Goùi hs ủoùc 2 caõu ủaàu
(?) Nhaõn nghúa ụỷ ủaõy coự noọi dung gỡ ?
Nhõn nghĩa: Là khỏi niệm đạo đức nho giỏo, núi về đạo lớ, tỡnh thương,
giữa con người với nhau
Nhõn nghĩa ở đõy là lấy dõn làm gốc: việc gỡ làm cũng nghĩ đến lợi ớch
của dõn là trờn hết.
? Em hi nào là yờn dõn ?
Yờn dõn là làm cho dõn được an hưởng thỏi bỡnh, hạnh phỳc
(?) Neỏu hieồu yeõn daõn laứ giửừ yeõn cuoọc soỏng cho daõn , ủieỏu phaùt laứ
thửụng daõn trửứ baùo , thỡ daõn ụỷ ủaõy laứ ai ? Keỷ baùo ngửụùc laứ ai ?
Daõn laứ daõn nửụực ẹaùi Vieọt Keỷ baùo ngửụùc laứ quaõn xaõm lửụùc nhaứ Minh
(?) ễÛ ủaõy , haứnh ủoọng ủieỏu phaùt coự lieõn quan ủeỏn yeõn daõn ntn?
Trửứ giaởc minh baùo ngửụùc ủeồ giửừ yeõn cuoọc soỏng cho daõn
(?) Vaọy tửứ ủoự, coự theồ hieồu noọi dung tử tửụỷng nhaõn nghúa ủửụùc neõu trong
Bỡnh ngoõ ủaùi caựo ntn?
L ấy dõn làm gốc => muốn yờn dõn thỡ => trừ bạo
==>Nhõn nghĩa gắn liền với yờu nước chống xõm lược
(?) Bỡnh ngoõ ủaùi caựo laứ baỷn toồng keỏt cuoọc khaựng chieỏn thaộng lụùi choỏng
quaõn minh , ủửụùc mụỷ ủaàu baống tử tửụỷng nhaõn nghúa vỡ daõn Tửứ ủoự em
hieồu gỡ veà : Tớnh caỏt cuỷa cuoọc khaựng chieỏn naứy ? Tử tửụỷng cuỷa ngửụứi
vieỏt baứi caựo naứy ? ( HSTLN )
- Chớnh nghúa phuứ hụùp vụựi loứng daõn Thaõn daõn , tieỏn boọ
2 Vũ trớ vaứ noọi dung chaõn lớ veà sửù taùi ủoọc laọp chuỷ quyeàn cuỷa daõn toọc
ẹaùi Vieọt: Goùi hs ủoùc 8 caõu tieỏp theo
(?) Trong phaàn vb naứy trỡnh baứy neà vaờn hieỏn ẹaùi Vieọt , caực bieồu hieọn
naứo ủửụùc noựi tụựi ?
- Laừnh thoồ rieõng ( Nuựi soõng bụỷ coừi ủaừ chia )
- Phong tuùc rieõng ( phong tuùc Baộc Nam cuừng khaực )
- Lũch sửỷ rieõng ( Tửứ Trieọu , ẹinh , Lớ , Traàn , … )
4 Boỏ cuùc : 3 phaàn
II, Phaõn tớch
1, Tử tửụỷng nhaõn nghúa cuỷa cuoọc khaựng chieỏn
Vieọc nhaõn nghúa coỏt ụỷ yeõn daõn Quaõn ủieỏu phaùt trửụực lo lo trửứ baùo
=> Tử tửụỷng nhaõn nghúa cuỷa Nguyeón Traừi laứ yeõn daõn , trửứ baùo
- Yeõn daõn laứ laứm cho daõn ủửụùc hửụỷng thaựi bỡnh , haùnh phuực
- Muoỏn yeõu daõn thỡ phaỷi trửứ dieọt moùi theỏ lửùc baùo taứn
==>Nhõn nghĩa gắn liền với yờu nước chống xõm lược
2, Vũ trớ vaứ noọi dung chaõn lớ veà sửù taùi ủoọc laọp chuỷ quyeàn cuỷa daõn toọc ẹaùi Vieọt
- Laừnh thoồ rieõng ( Nuựi soõng bụỷ coừi ủaừ chia )
- Phong tuùc rieõng ( phong tuùc Baộc Nam cuừng khaực )
- Lũch sửỷ rieõng ( Tửứ Trieọu , ẹinh , Lớ
Trang 3(?) Núi sông đã chia , phong tục cũng khác , các lí lẽ này nhằm khẳng
định n Đại Việt là m nào?
- Đại Việt là nước độc lập vì có lãnh thổ riêng , văn hoá riêng
(?) Khi nhắc đến các triều đại Đại Việt xây nền độc lập song song cùng
các triều đại Trung Hoa và các hào kiệt của nước ta đời nào cũng có
Tác giả đã dựa trên các chứng cớ lịch sử nào ?
Các triều đại Đại Việt từ Triệu , Đinh , Lí , Trần xây nền độc lập trong
các cuộc đương đầu với các triều đại Hán , Đường , Tống , Nguyên
phương Bắc
(?) Tính thuyết phục của các chứng cớ này là gì ? Sử dụng các biện
pháp nghệ thuật đó có tác dụng gì ?
Tác giả sử dụng những từ ngữbieeur hiện tính chất hiển nhiên, vốn cĩ,
lâu đời
Ý nghĩa khái quát của sự th ật lịch sử không thể chối cãi
(?) Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
- So sánh ta với TQ , dùng các câu văn biền ngẫu
- Khẳng định tư cách độc lập của nước ta Tạo sự uyễn chuyển nhịp
nhàng cho lời văn , dễ nghe , dễ đi vào lòng người
(?) Từ đây , tư tưởng và tình cảm nào của người viết Bình Ngô đại cáo
được bộc lộ ?
Đề cao ý thức dân tộc Đại Việt Tình cảm tự hào dân tộc
3, Sức mạnh của nguyên lí nhân nghĩa và sức mạnh của chân lí độc
lập dân tộc : Gọi hs đọc đoạn còn lại
Nền văn hiến Đại Việt còn được làm rõ hơn qua các chứng cớ còn ghi
trong lịch sử chống giặc ngoại xâm
(?) Các chứng cớ này được ghi lại trong những lời văn nào ?
Lưu cung tham công nên thất bại
……… Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã
(?) Em hãy làm rõ các chứng cớ có liên quan đến các nhân vật Lưu
cung , Triệu Tiết , Ô Mã , địa danh Hàm Tử ? ( sgk )
(?) các câu văn này được viết theo cấu trúc gì , sử dụng nghệ thuật ntn?
Hai câu đầu biền ngẫu
(?) Nêu tác dụng của các câu văn biền ngẫu này ?
- Làm nổi bật các chiến công của ta và thất bại của địch Tạo sự cân
đối nhịp nhàng cho câu văn , dễ nghe , dễ nhớ
(?) Ở đây , tư tưởng và tình cảm nào của người viết tiếp tục được bộc lộ
? ( Khẳng định độc lập của nước ta Tự hào về truyền thống đấu tranh
vẻ vang của dân tộc ta )
III, Ghi nhớ : sgk
(?) Học qua đoạn trích này , em hiểu được những điều sâu sắc nào về
nước Đại Việt ta ? ( Ghi nhớ sgk)
(?) Nội dung nhân nghĩa và dân tộc được trình bày trong hình thức văn
chính luận cổ có gì nổi bật ?
- Giàu chứng cớ lịch sử , giàu cảm xúc tự hào , giọng văn hùng hồn , lời
văn biền ngẫu nhịp nhàng , ngân vang
(?) Từ nội dung vb này , em hiểu gì về Nguyễn Trãi ?
- Đoại diện tư tưởng nhân nghĩa tiến bộ Giàu tình cảm và ý thức dân
tộc Giàu lòng yêu nước thương dân
, Trần , …
- Các triều đại Đại Việt từ Triệu , Đinh , Lí , Trần xây nền độc lập trong các cuộc đương đầu với các triều đại Hán , Đường , Tống , Nguyên phương Bắc
==> So sánh ta với TQ , dùng các câu văn biền ngẫu Khẳng định tư cách độc lập của nước ta Đề cao ý thức dân tộc Đại Vie
3, Sức mạnh của nguyên lí nhân nghĩa và sức mạnh của chân lí độc lập dân tộc
-Lưu cung tham công nên thất bại
… Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã
=> Cấu trúc biền ngẫu , liệt kê Làm nổi bật các chiến công của ta và thất bại của địch Tạo sự cân đối nhịp nhàng cho câu -Khẳng định độc lập của nước ta Tự hào về truyền thống đấu tranh vẻ vang của dân tộc ta
III, Ghi nhớ : sgk
Trang 4IV, Luyện tập: GV hướng dẫn hs làm
4 Củng cố
Cáo là dùng thơng báo rãi ! "# $ % & ' () *
Qua bài cho ta * , - nhân .) lao () tác /0 1 bài cịn cho ta * tình yêu quê
5 * và # hào 6 6 7 hĩa, 9 ": ; vang () dân <
5 Dặn dị: : Nắm chắc cách lập luận , học thuộc ghi nhớ Soạn bài mới “ Bàn luận phép học
HÀNH ĐỘNG NÓI (tiếp) A.Mục tiêu cần đạt :
* Giúp hs hiểu :
- Nói cũng là một thứ hành động
- Số lượng hành động nói khá lớn , nhưng có thể quy lại thành một số kiêu khái quát nhất định
- Có thể sử dụng nhiều kiểu câu đã học để thực hiện cùng một hành động nói
B.Chuẩn bị :
1.GV dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua vb Nước Đại Việt ta, với phần tập làm văn qua vb Oân tập về
luận điểm ; Viết đoạn văn trình bày luận điểm
2.HS : học bài , soạn bài
C.Tiến trình lên lớp :
1, ổn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Hành động nói là gì ?
- Hãy nêu một số kiểu hành động nói thường gặp ? cho vd minh hoạ
3, Bài mới
PHẦN HOẠT ĐỘNG THẦY & TRỊ
I.Cách thực hiện hành động nói: Gọi hs đọc vd sgk
LẬP BẢNG TRÌNH BÀY QUAN HỆ CÁC KIỂU CÂU VỚI VỚI CÁC KIỂU
Trần thuật Cầu khiến Cảm thán Nghi vấn
Ví dụ
D /! xúc: mày 9 nĩi cho cha mày nghe * ah? => H &)
K( 9G C L ' Vân 6 nhà ' khơng làm bài NO , giao?
BC 9G ví Q D bài câu nghi * TT
(?) Hãy đánh số thứ tự trước mỗi câu trần thuật trong đoạn trích sau đây , Xác
định mục đích nói của những câu ấy bằng cách đánh dấu (+) vào ô trống thích
hợp và dấu (- ) vào ô trống không thích hợp theo bảng thống kê kết quả ?
PHẦN GHI BẢNG I.Cách thực hiện hành động nói
- 5 câu trên đều là câu trần thuật , đều kết thúc bằng dấu chấm
Câu 1.2.3 dùng trình bày Câu 4.5 dùng X $ (
6 $ Z
Trang 5Câu
Mục đích
Hỏi
Điều khiển
Hứa hẹn
(?) Cho biết sự giống nhau về hình thức của 5 câu trên ?
- đều là câu trần thuật , đều kết thúc bằng dấu chấm
(?) Qua đó cho ta thất những câu nào giống nhau về mục đích ? ( câu 1,2,3 ) –
Trình bày ; câu 4.5 Cầu khiến
(?) Sau khi đã xác định được hành động nói của các câu trong đoạn văn trên ,
chúng ta thấy cùng là câu trần thuật , nhưng chúng có thể có những mục đích
khác nhau và thực hiện những hành động khác nhau Vậy chúng ta có thể rút ra
nhạn xét gì ?
- Câu trần thuật thực hiện hành động nói trình bày , chúng ta gọi là cách dùng
trực tiếp ; câu trần thuật thực hiện hành động nói cầu khiến , chúng ta gọi là
cách dùng dán tiếp
Gọi hs đọc ghi nhớ
(?) Hãy tìm một số vd về cách dùng trực tiếp và cách dùng gián tiếp cho các
kiểu câu nghi vấn , cầu khiến , cảm thán , trần thuật
vd : Cách dùng trực tiếp
A Hỏi : Mấy giờ thì đá trận chung kết ?
B đáp : Mười chín giờ !
( câu nghi vấn A thực hiện hành động hỏi )
A, Giục : Hãy đi ngay kẻo muộn
B, Đáp : Vâng , tôi đi ngay đây !
( Câu cầu khiến của A thực hiện hành động cầu khiến )]
A, Nói : Oâi chao , biển chiều nay đẹp thật
B, Tán thưởng : Ừ , đẹp thật
( Câu cảm thán của A thực hiện hành động bộc lộ cảm xúc )
A, nói: Trời đang mưa to
B,Gật đầu : Hôm qua cũng mưa to như thế này !
( Câu trần thuật của A thực hiện hành động thông báo)
VD: Cách dùng gián tiếp
A, Nói :Tớ mua cái cặp này những hai trăm nghìn cơ đấy !
B, Bĩu môi : Hai trăm nghìn cơ đấy ?
( Câu nghi vấn của B thực hiện hành động bác bỏ : bịa đặt , làm gì có cái giá
trên trời ấy )
A, Phàn nàn
- Sao dạo này mọi người có vẻ lạnh nhạt với tớ thể nhỉ ?
B, Cười : Cậu hãy tự hỏi mình xem
( câu cầu khiến của B thực hiện hành động chất vấn : cậu thử kiểm điểm xem
mình đã đối xử với bạn bè ntn? )
- Câu trần thuật thực hiện hành động nói trình bày , chúng ta gọi là cách dùng trực tiếp
- Câu trần thuật thực hiện hành động nói cầu khiến , chúng ta gọi là cách dùng dán tiếp
Trang 6A, Xuýt xoa
- Cậu thấy mái tóc “ Hàn quốc” của tớ có tuyệt không ?
B, Tủm tỉm : Oâi , nom cụ giống con khỉ đầu đỏ quá !
( câu cảm thán của B thực hiện hành động phê phán : cậu bắng nhắng như loài
khỉ chỉ biết nhắm mắt bắt chước mà thôi)
A, Kêu ca : Trời nóng quá nhỉ !
B, Gật đầu : Từ sáng đến giờ tớ đã nghe cậu nói câu â này ba lần
( Câu trần thuật của B thực hiện hành động điều khiển : cậu kêu ca phàn nàn ít
thôi kẻo người khác khó chịu đấy
II, Luyện tập
Bài tập 1 :
- Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước , đời nào không có ? ( câu nghi vấn thực hiện hành động khằng định )
- Lúc bấy giờ , dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có được không ? ( Câu nghi vấn thực hiện hành động phủ định )
- Lúc bấy giờ , dầu các ngươi không muốn vui vẻ phỏng có được không ? ( Câu nghi vấn thực hện hành động khẳng định )
-Vì sao vậy ? ( câu nghi vấn thực hiện hành động gây sự chú ý
- Nếu vậy , rồi đây , sau khi giặc giã dẹp yên , muôn đời để thẹn , há còn mặt mũi nào đứng trong trời đất nữa ? ( Câu nghi vấn thực hiện hành động phủ định )
* Câu nghi vấn ở đoạn đầu để tạo tâm thế cho tướng sĩ chuẩn bị nghe những lí lẽ của tác giả
* Câu nghi vấn ở những đoạn văn giữa bài thuyết phục và động viên , khích lệ tướng sĩ
* Câu nghi vấn ở đoạn cuối khẳng định chỉ có một con đường là chiến đấu đến cùng để bảo vệ bờ cõi
Bài tập 2
- Tất cả các câu trần thuật đều thực hiện hành động cầu khiến , kêu gọi
- Việc dùng câu trần thuật để kêu gọi như vậy làm cho quần chúng thấy gần giũ với lãnh tụ và thấy nhiệm vụ mà
lãnh tụ giao cho chính là nguyện vọng của mình
Bài tập 3 : Các câu có mục đích cầu khiến
+ Dế choắt : - Song anh cho phép em mới dám nói
- Anh đã nghĩ thương em như thế này thì hay anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh , phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạn thì em chạy sang
+ Dế Mèn - Được , chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào
- Thôi , im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi
* Nhận xét : Dế Choắt yếu đuối nên cầu khiến nhã nhặn , mềm mỏng , khiêm tốn
DM ỷ thế mạnh nên giọng điệu ra lệnh ngạo mạn , hách dịch
4.Củng cố
[\ $ hành nĩi cĩ # % ] $ câu cĩ @ phù ,O hành nĩi * => cách dùng
# O
^ dùng ] $ câu khác là cách dùng gián O
5 Dặn dị: : Về nhà học bài , hoàn thành bài tập còn lại Soạn bài mới “ Hội thoại “
Trang 7Tuần 26: Ngày soạn 08.03.2010
ÔN TẬP VỀ LUẬN ĐIỂM A.Mục tiêu cần đạt:
* Giúp hs :
- Nắm vững hơn những khái niệm luận điểm , tránh được những sự hiểu lầm mà các em thường mắc phải ( như lẫn lộn luận điểm với vấn đề cần nghị luận hoặc con luận điểm là một bộ phận của vấn đeề nghị luận
- Thấy rõ hơn mối quan hệ giữa luận điểm với vấn đề nghị luận và giữa các luận điểm với nhau trong một bài văn nghị luận
B.Chuẩn bị :
1.GV dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua vb Nước Đại Việt ta, với phần tập làm văn qua vb Viết đoạn văn
trình bày luận điểm ; Phần TV qua vb Hành động nói ( tt)
2,HS : học bài , soạn bài
C.Tiến trình lên lớp :
1, ổn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc soạn bài của hs
3, Bài mới :
PHẦN HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY & TRỊ I.Khái niệm luận điểm :Gv yêu cầu hs tiếp tục nhớ lại những kiến thức đã
học ở lớp 7 để trả lời câu hỏi :
(?) Luận điểm là gì ?
(?) Vậy trên cơ sở đó , em hãy lựa chọn câu trả lời đúng trong các câu sau và
lí giải vì sao ?
- Không thể chấp nhận hai câu đầu vì người trả lời không phân biệt được
vấn đề và luận điểm
- Chỉ có câu trả lời thứ 3 là chính xác vì đã phân biệt được luận điểm và vấn
đề
GV giải thích : Nghị luận là loại hoạt động được tiến hành nhằm mục đích
giải quyết các vấn đề Mà vấn đề như cái tên của nó cho thấy , lại là một câu
hỏi đặt ra trước lí trí của con người , thúc giục con người phải tìm ra lời giải
đáp Chừng nào lời giải đáp chưa được tìm ra thì chừng đó con người chưa
thể bắt tay vào giải quyết các vấn đề trong thực tế
Những ý kiến quan điểm , chủ trương chủ yếu được đưa ra để giải đáp cho
câu hỏi , để giùup lí trí được thông suốt chính là luận điểm Không có luận
điểm đúng , có cơ sở khoa học , đáng tin cậy thì không thể làm sáng tỏ được
vấn đề
Như vậy , luận đểm không phải là vấn đề , cũng không phải là một bộ phận
của vấn đề Vấn đề là câu hỏi , nhưng luận điểm là sự trả lời
Gọi hs đọc yêu cầu bài 2
(?) Hãy nhắc lại luận điểm của bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta ?
- Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến và chứng tỏ tinh thần yêu nước của
dân ta ( luận điểm xuất phát làm cơ sở )
- Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước
-Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều đợc đưa ra
trưng bày ( Luận điểm chính dùng để kết luận )
(?) Chiếu dời đô có phải là một bài văn nghị luận không , vì sao ? (Phải , vì
PHẦN GHI BẢNG I.Khái niệm luận điểm
- Là những tư tưởng , quan điểm , chủ trương mà người viết ( nói ) nêu ra ở trong bài
Trang 8nó dùng lí lẽ , lập luận để làm rõ vấn đề dời đô là việc làm cần thiết )
(?) Vậy vb này có những luận điểm nào ? Có thể xác định luận điểm của bài
ấy theo cách được nêu trong mục I 1 sgk không , vì sao?
- Được xác định như câu hỏi trắc nghiệm nêu trong sgk là không đúng , vì đó
không phải là một ý kiến , quan điểm , mà chỉ là một vấn đề
* Vậy , thực sự hệ thống luận điểm của Chiếu dời đô là :
- Dời đô là việc làm trọng đại của các vua chúa , trên thuận ý trời , dưới theo
lòng dân , mưu toan nghiệp lớn , tính kế lâu dài ( luận điểm cơ sở , xuất phát)
- Các nhà Đinh , Lê không chịu dời đô nên triều đại ngắn ngủi , trăm họ phải
hao tổn , muôn vật không thích nghi
- Thành Đại La , xét về mọi mặt , thật xứng đáng là kinh đô của muôn đời
- Vậy , vua sẽ dời đô ra đó ( luận điểm chính – kết luận )
(?) Qua phân tích , em hãy nhắc lại luận điểm là gì ? ( sgk)
(?) Vấn đề được đặt ra trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta là gì ?
- Chính là vấn đề Tinh thần yêu nước của nhân dân VN Nói rõ hơn là truyền
thống yêu nước của nhân dân VN trong lịch sử dựng nước và giữ nước
(?) Có thể làm sáng tỏ được vấn đề này không nếu trong bài văn , tác giả chỉ
đưa ra luận điểm “ Đồng bào ta ngày nay có lòng yêu nước nồng nàn” ?
- Vì nếu chỉ có luận điểm này thì chưa đủ chứng minh một cách toàn diện
truyền thống yêu nước của đồng bào ta Dể dàng nêu câu hỏi ( vấn đề) :
Vậy xưa tình cảm của nhân dân ta với đất nước ntn?
(?) Từ đó chúng ta rút ra được kết luận gì ?
- Luận điểm có liên quan chặt chẽ đến vấn đề Luận điểm thể hiện , giải quyết
từng khía cảnh của vấn đề một cách đầy đủ , toàn điện
(?) Nều trong bài Chiếu dời đô , Lí Công Uẩn chỉ đưa ra luận điểm : Các
triều đại trước đây đã nhiều lần thay đổi kinh đô thì mục đích của của nhà
vua khi ban chiếu có thể đạt được không ? Vì sao?
- Không đủ làm sáng tỏ vấn đề cần phải dời đô đến Đại La
II Mối quan hệ giữa luận điểm với vấn đề cần giải quyết trong bài văn
nghị luận
(?) Từ đó có thể rút ra kết luận gì về yêu cầu của luận điểm trong mối quan
hệ với vấn đề của bài văn nghị luận ?
- Luận điểm cần phải phù hợp với yêu cầu giải quyết vấn đề Luận điểm cần
phải đủ để giải quyết vấn đề
Yêu cầu hs đọc yêu cầu bài 1 trong phần III
(?) Hãy trình bày rõ: “ vì sao chúng ta cần phải đổi mới phương pháp học
tập” , em sẽ chọn hệ thống luận điểm nào trong hai hệ thống này , lí giải vì
sao ?
- Hệ thống thứ nhất đạt được các điều kiện ghi trong mục III.1
- Hệ thống thứ 2 không đạt được các điều kiện đó là bởi : Trong hệ thống đó ,
có những luận điểm chưa chính xác ( không thể chỉ đối mới phương pháp là
kết quả học tập sẽ được nâng cao ; cũng không thể đòi hỏi phải thường xuyên
đổi mới cách học tập nếu không có lí do chính đáng ) , cũng có luận điểm
chưa phù hợp với vấn đề ( chưa chăm học và nói chuyện riêng đều không phải
là khuyết điểm về phương pháp học tập ) Vì chưa chính xác nên luận điểm
(a) không thể làm cơ sở để dẫn tới luận điểm ( b) Bởi không bàn về phương
pháp học tập nên luận điểm ( c) không liên kết được với các luận điểm đứng
trước và sau nó Do đó , Luận điểm ( d) cũng không kế thừa và phát huy được
II.Mối quan hệ giữa luận điểm với vấn đề cần giải quyết trong bài văn nghị luận
- Luận điểm có liên quan chặt chẽ đến vấn đề Luận điểm thể hiện , giải quyết từng khía cảnh của vấn đề một cách đầy đủ , toàn điện
- Luận điểm cần phải phù hợp với yêu cầu giải quyết vấn đề .Luận điểm cần phải đủ để giải quyết vấn đề
Trang 9kết quả của 3 luận điểm a,b,c trên đó Nếu viết theo hệ thống luận điểm này
thì bài làm không thể rõ ràng mạch lạc ( bởi mạch văn không thông suốt)
III Mối quan hệ giữa các luận điểm trong bài văn nghị luận
(?) Từ sự tìm hiểu trên , chúng ta rút ra kết luận gì về mối quan hệ giữa các
luận điểm với nhau trong bài văn nghị luận ? ( sgk)
III Mối quan hệ giữa các luận điểm trong bài văn nghị luận
- Các luận điểm trong bài văn vừa cần liên kết chặt chẽ , lại vừa cần có sự phân biệt với nhau Các luận điểm phải được sắp xếp theo một trình tựhợp lí : Luận điểm nêu trước chuẩn bị
cơ sở cho luận điểm nêu sau , còn luận điểm nêu sau dẫn đến luận điểm kết luận
II, Luyện tập
Bài tập 1 :
Luận điểm của phần văn bản này không phải là “ Nguyễn Trãi là một ông tiên” , cũng không hăn là “ Nguyễn Trãi là anh hùng dân tộc”, mà là “ Nguyễn trãi là tinh hoa của đất nước , dân tộc và thời đại lúc bấy giờ”
Bài tập 2 :
a, Các luận điểm được lựa chọn phải có nội dung chính xác và phù hợp với ý nghĩa của vấn đề “ giáo dục là chìa khoá của tương lai” ( hiểu theo nghĩa : giáo dục góp phần mở ra tương lai cho loài người trên trái đất ) Đấy là vấn đề nghị luận , đồng thời cũng là luận điểm trung tâm Vì thế , không thể chọn những ý không có mối quan hệ chặt chẽ với nội dung cơ bản này ( như: Nước ta có truyền thống giáo dục lâu đời ) làm luận điểm của bài văn
b, Có thể sắp xếp các luận điểm đã được lựa chọn và sửa chữa theo trình tự dưới đây :
* Giáo dục được coi là chìa khoá của tương lai vì những lẽ sau
- Giáo dục là yếu tố quyết định đến việc điều chỉnh tốc độ gia tăng dân số ; thông qua đó , quyết định môi trường sống , mức sống , … trong tương lai
- Giáo dục trang bị kiến thức và nhân cách , trí tuệ và tâm hồn cho trẻ em hôm nay , những người sẽ làm nên thế giới ngày mai
- Do đó, giáo dục là chìa khoá cho sự tăng trưởng kinh tế trong tương lai
- Cũng do đó , giáo dục là chìa khoá cho sự phát triển kinh tế chính trị và cho tiến bộ xh sau này
4.Củng cố
_N ! là ` quan ! - à 1 nĩi ( Z % trong bài
_N ! O/ chính xác rõ ràng phù ,O yêu X / 4 * 60 làm sáng ? * 6
5 Dặn dị: : Về nhà học bài , hoàn thành bài tập còn lại
- Soạn bài mới : “Viết đoạn văn trình bày luận điểm”
VIẾT ĐOẠN VĂN TRÌNH BÀY LUẬN ĐIỂM A.Mục tiêu cần đạt:
* Giúp hs :
- Nhận thức được ý nghĩa quan trọng của việc trình ày luận điểm trong một bài văn nghị luận
- Biết cách viết đoạn văn trình bày một luận điểm theo cách diễn dịch và quy nạp
B.Chuẩn bị :
1.GV dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua vb Nước Đại Việt ta, với phần tập làm văn qua vbôn tập văn
nghị luận ; Phần TV qua vb Hành động nói ( tt)
Trang 102.HS : học bài , soạn bài
III, Tiến trình lên lớp
1, ổn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Luận điểm là gì ? Luận điểm cần phải đảm bảo nững yêu cầu nào ?
- Mối quan hệ giữa luận điểm với vấn đề cần giải quyết trong bài văn nghị luận ntn?
3, Bài mới : Ai cũng biết rằng , công việc làm văn nghị luận không dừng ở chỗ tìm ra luận điểm Người làm bài
còn phải tiếp tục thực hiện một bước đi rất khó khăn và quan trọng khác : trình bày những luận điểm mà mình đã tìm ra Khoông biết trình bày luận điểm thì mục đích nghị luận sẽ không thể nào đạt được , cho dù người làm bài đã tập hợp đủ các quan điểm , ý kiến cần thiết cho việc giải quyết vấn đề vậy để làm được điều đó , chúng ta sẽ tìm hiểu qua tiết học này
PHẦN HOẠT ĐỘNG THẦY & TRỊ I.Trình bày luận điểm tành một đoạn văn nghị luận - - - Gọi hs đọc
2 đoạn văn a, b
? Hãy tìm những câu nêu chủ đề ( luận điểm ) trong mỗi đoạn văn trên
- Câu chủ đề có nhiệm vụ thông báo luận điểm của đoạn văn một cách
rõ ràng , chính xác Nhờ câu chủ đề , ta dễ dàng nhận thấy ù rằng đoạn
văn ( a) có luận điểm : “ ( Thành Đại La) thật là chốn tụ hội trọng yếu
của bốn phương đất nước ; cũng là kinh đô bậc nhất của đế vương
muôn đời”
b, có luận điểm : “ Đồng bào ta ngày nay cũng ( nồng nàn yêu nước )
rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước “
(?) Câu chủ đề của mỗi đoạn văn nằm ở vị trí nào ?
- a, ở cuối đoạn b ở đầu đoạn
(?) trong hai đoạn văn trên , đoạn nào được viết theo cách diễn dịch và
đoạn nào được viết theo qui nạp ? phân tích cách diễn dịch và qui nạp
trong mỗi đoạn
- a, ở cuối đoạn – qui nạp ; b ở đầu đoạn - diễn dịch
Gọi hs đọc các điểm 1,2 của phần ghi nhớ
Yêu cầu hs chú ý đoạn văn 2
(?) Xác định luận điểm của đoạn văn , câu chủ đề đặt ở vị trí nào ? Từ
đó xác định kiểu đoạn văn trên ?
- Câu chủ đề đặt ở cuối đoạn , đó là câu : Cho thằng nhà giàu rước chó
vào nhà , nó mới càng hiện chất chó đểu của giai cấp nó ra.
* Nội dung luận điểm diễn đạt gọn lại là : bản chất giai cấp chó đểu
của vợ chồng Nghị Quế thể hiện rõ qua việc chúng mua chó
(?) Nhà văn có lập luận theo cách tương phản không ? Vì sao?( Cách
lập luận tương phản : đặt chó bên người , đặt cảnh xem chó , quí chó vồ
vập mua chó , sung sướng , bù khú về chó bên cạnh giọng chó má với
người bán chó ( chị Dậu ) …cách lập luận này có tác dụng rất lớn đến
việc chứng minh và làm rõ luận điểm : bản chất chó má của giai cấp
địa chủ)
(?) Nếu thay đổi chật tự sắp xếp khác thì liệu có ảnh hưởng đến đoạn
văn ntn?
- nếu sắp xếp ngược lại : đưa luận cứ Nghị Quế giở giọng chó má lên
trước luận cứ vợ chồng địa chủ yếu quí gia súc thì tất sẽ làm cho luận
điểm mờ nhạt đi , lỏng lẻo hơn vậy cách sắp xếp luận cứ của tác giả
rất chặt chẽ , không thể đảo tuỳ tiện
PHẦN GHI BẢNG
I Trình bày luận điểm thành một đoạn văn nghị luận
* Đoạn 1 :
a, câu chủ đề : “ ( Thành Đại La) thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước ; cũng là kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời”
=>Vị trí : nằm ở cuối đoạn văn – qui nạp
b, có luận điểm : “ Đồng bào ta ngày nay cũng ( nồng nàn yêu nước ) rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước “
=> Vị trí : nằm ở đầu đoạn văn – diễn dịch
Ghi nhớ : 1,2 sgk
* Đoạn 2
- Câu chủ đề đặt ở cuối đoạn , đó là câu : Cho thằng nhà giàu rước chó vào nhà , nó mới càng hiện chất chó đểu của giai cấp nó ra
- Cách lập luận tương phản : đặt chó bên người , đặt cảnh xem chó , quí chó vồ vập mua chó , sung sướng , bù khú về chó bên cạnh giọng chó mávới người bán chó ( chị Dậu ) …cách lập luận này có tác dụng rất lớn đến việc chứng minh và làm rõ luận điểm : bản chất chó má của giai cấp địa chủ
... thống giáo dục lâu đời ) làm luận điểm vănb, Có thể xếp luận điểm lựa chọn sửa chữa theo trình tự :
* Giáo dục coi chìa khố tương lai lẽ sau
- Giáo dục yếu tố định đến việc...
- Giáo dục trang bị kiến thức nhân cách , trí tuệ tâm hồn cho trẻ em hôm , người làm nên giới ngày mai
- Do đó, giáo dục chìa khố cho tăng trưởng kinh tế tương lai
- Cũng , giáo. .. đề để làm điều , tìm hiểu qua tiết học
PHẦN HOẠT ĐỘNG THẦY & TRỊ I.Trình bày luận điểm tành đoạn văn nghị luận - - - Gọi hs đọc
2 đoạn văn a, b
? Hãy tìm câu