Tæng kÕt: Trong ®o¹n v¨n, b»ng nghÖ thuËt diÔn t¶ tâm lí tinh tế, giàu cảm xúc, Nguyên Hồng đã kể lại một cách chân thực và cảm động những cay đắng , tủi nhục cùng lòng yêu thương cháy b[r]
Trang 1Giáo án Ngữ Văn 8 1
Ngày 20 tháng 8 năm 2009
Tuần 1
Tiết 1, 2 Văn bản: Tôi đi học
Thanh Tịnh
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
- Nắm được những nét cơ bản về tác giả Thanh Tịnh và xuất xứ tác phẩm Tôi đi học
- Nắm được trình tự diễn tả những kỉ niệm của nhà văn và bố cục văn bản
II.Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức: ổn định lớp , kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh
3 Giới thiệu bài: GV giới thiệu, dẫn vào bài
4 Bài mới
HĐ 1: Hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu chú
thích
- Học sinh đọc và tóm tát văn bản
? Trình bày hiểu biết của em về tác giả.Thanh
Tịnh.
? Văn bản “Tôi đi học” trích trong tập truyện
nào của ông?
HĐ 2: Tìm hiểu bố cục
? Tác phẩm được diễn tả theo trình tự nào?
* Cũng cố và dặn dò
- Tóm tắt văn bản
- Tìm hiểu tâm trạng của nhân vật “tôi”
I Đọc – Chú thích.
1 Đọc- tóm tắt
2 Chú thích a) Tác giả:
-Thanh Tịnh (Trần Văn Ninh) (1911- 1988) -Quê: Gia lạc - ven sông Hương - TP Huế -Cuộc đời:Học tiểu học, trung học ở Huế Năm 1933
đi làm và vào nghề dạy học Thời kì bắt đầu sáng tác văn chương
- Sự nghiệp sáng tác:Ông có mặt trên khá nhiều lĩnh vực: Truyện ngắn, truyện dài, thơ, ca dao, bút kí văn học, thành công nhất là truyện ngắn
-Phong cách: Đậm chất trữ tình, toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm, êm dịu, trong trẻo
-Tác phẩm chính: SGK b) Tác phẩm:
- Truyện ngắn “Tôi đi học” trích trong tập truyện
ngắn Quê mẹ, in năm 1941.
II Bố cục:
Bố cục, trình tự:
- Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng, biến chuyển của trời đất cuối thu( thời gian mở đầu của một năm học) và hình
ảnh mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên
đi đến trường gợi cho nhân vật tôi nhớ lại mình ngày
ấy cùng những kỉ niệm trong sáng
-Theo bố cục thời gian và theo diễn biến tâm trạng nhân vật, có thể chia văn bản thành hai phần:
+Phần 1: Tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi”
trong buổi đầu đi học
+Phần 2: Thái độ, cử chỉ của người lớn đối với các
em bé lần đầu đi học
Lop8.net
Trang 2Giáo án Ngữ Văn 8 2
* Tiết 2: Mục tiêu cần đạt: Giúp học
sinh:
- Cảm nhận được tâm trạng bở ngỡ,
những cảm giác mới lạ của nhân vật “tôi” ở lần
tựu trường đầu tiên trong đời
-Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất
thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
-Rèn kĩ năng phân tích tác phẩm có kết
hợp yếu tố miêu tả, biểu cảm
Bài cũ: ? Tóm tắt văn bản “ Tôi đi học”
Bài mới:
HĐ1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung
văn bản:
HS đọc từ đầu đến “như một làn mây lướt
ngang trên ngọn núi”
? Tâm trạng hồi hộp, cảm giác mới mẻ của
nhân vật “tôi” khi trên đường cùng mẹ tới
trường được diễn tả như thế nào?
? Tại sao nhân vật “tôi”lại có tâm trạng như
vậy?
? : Câu văn: “Tôi không lội sông thả diều như
thằng Quý và không đi ra đồng nô đùa như
thằng Sơn nữa”gợi cho em suy nghĩ gì?
- HS đọc từ đầu đến “hay xa mẹ tôi chút nào
hết”
? Em hãy tìm những hình ảnh, chi tiết chứng tỏ
tâm trạng bở ngỡ, cảm giác mới lạ của nhân
vật tôI và đưa ra những lời bình luận về các chi
tiết trong những tình huống sau ( Thảo luận
nhóm):
+Khi dứng trước ngôi trường ( Nhóm 1)
+Khi nghe đọc tên ( Nhóm 2)
II.Tìm hiểu văn bản
1 Tâm trạng nhân vật “tôi” trong buổi đầu đi học a) Tâm trạng nhân vật “tôi” khi trên đường cùng mẹ tới trường.
-Con đường, cảnh vật: Vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy lạ Tự cảm giác có sự thay đổi lớn trong lòng mình
-Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo, mấy quyển vở mới trên tay
-Cẩn thận, nâng niu mấy quyển vở: vừa lúng túng, vừa muốn thử sức, muốn khẳng định mình khi xin
mẹ được cầm cả bút, thước như các ban khác
Nhân vật “tôi” có tâm trạng như vậy là do “Lòng tôi đang có sự thay đổi lớn - hôm nay tôi đi học”
Được trở thành một học trò, hiện thực mà như trong mơ
- Câu văn chứa chất và ngân vang một tiếng reo đầy
tự hào, đầy kiêu hãnh
Thả diều, ra đồng nô đùa là những thú vui quen thuộc thường ngày của nhân vật “tôi” Nhân vật “tôi”
đi học là một sự kiện trọng đại đến mức đã đối lập với thú vui hằng ngày Như vậy nhân vật “tôi” đã tạm biệt những thú vui này, cậu bé đã lớn hơn một chút b) Tâm trạng nhân vật “tôi”
Khi đứng trước ngôi trường, khi nghe tên gọi , khi rời tay mẹ đi vào lớp
* Khi đứng trước ngôi trường;
- Sân trường hôm nay dày đặc cả người, ai cũng quần
áo sạch sẽ, gương mặt vui tươi, sáng sủa
- Ngôi trường vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm, cảm thấy mình bé nhỏ Nhân vật tôi lo sợ vẩn vơ
-Nhìn thấy các bạn cũng sợ sệt, cũng lúng túng, vụng
về như mình
* Khi nghe đọc tên: Cảm thấy quả tim ngừng đập, quên cả mẹ đang đứng sau, nghe gọi đến tên tự nhiên giật mình và lúng túng
* Khi rời tay mẹ vào lớp: Cảm giác thấy sợ, khóc nấc
nở Cảm giác chưa lần nào thấy xa mẹ như lần này
Lop8.net
Trang 3Giáo án Ngữ Văn 8 3
+Khi rời bàn tay mẹ vào lớp ( Nhóm 3)
HS tiếp tục trao đổi nhóm theo các nội dung
sau:
1 Nêu cảm nhận của em về đoạn văn: “Cũng
như tôi… trong cảnh lạ”
* Cảm nhận qua đoạn miêu tả cảnh xếp hàng
vào lớp
- HS thực hiện, đại diện nhóm trình bày
HS đọc đoạn cuối, phân tích tâm trạng của
nhân vật khi ngồi trong lớp
? Em có nhận xét gì về diễn biến tâm trạng này
? Em có nhận xét gì về thái độ, cử chỉ của
những người lớn đối với các em bé lần đầu tiên
đi học
HĐ2: Tìm hiểu những nét nghệ thuật đặc sắc
- Đoạn 1: Cảm nhận ngỡ ngàng, lâng lâng sung sướng, tò mò quan sát những người bạn đang đứng nép mình bên người thân , cảm nhận họ như những con chim non nhìn quãng trời rộng muốn bay nhưng còn ngập ngừng, e sợ ước ao như những người học trò cũ, ước mơ thật dễ thương đã xoá đI những khoảng cách bởngỡ ban đầu
-Đoạn 2: Là đoạn văn đặc tả những giây phút hồn nhiên, xúc động khó quên: Đó là tiếng trống trường vang dội, đó là cảnh tượng những cậu bé lần đầu xếp hàng vào lớp
c) Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi ngồi trong lớp.
- Thấy mùi hương lạ xông lên trong lớp
-Không cảm thấy xa lạ với người bạn ngồi bên
-Nhớ lại kỉ niệm cũ -Tiếng phấn của thầy đã đưa hân vật về với cảnh thật
Đây là phát hiện rất tinh tế về diễn biến tâm trạng tuổi thơ, thể hiện hững tình cảm chân thực, mới
mẻ và đầy ấn tượng về một thế giới mới nhưng rất gần gũi, thân yêu với nhân vật tôi
2 Thái độ, cử chỉ của người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học
- Phụ huynh: đều chuẩn bị chu đáo cho con em ở buổi tựu trường đầu tiên, đều trân trọng tham dự buổi
lễ quan trọng này các vị cũng lo lắng, hồi hộp cùng con em mình
-Ông đốc: là hình ảnh một người thầy, một người lãnh đạo nhà trường rất từ tốn, bao dung
-Thầy giáo trẻ dạy học sinh lớp mới cũng chứng tỏ là một người vui tính, giàu tình thương yêu
Qua đây chúng ta thấy trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà trường đối với thế hệ tương lai Đó là một môi trường giáo dục ấm áp, là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành
3 Những nét đặc sắc về nghệ thuật:
*sử dụng hình ảnh so sánh:
-“Tôi quên thế nào được…như mấy cành hoa tươi…”
- “ý nghĩ ấy thoáng qua…như một làn mây…”
- “Họ như con chim non…”
Các hình ảnh trên xuất hiện ở những thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật “tôi” Các so sánh này giàu hình ảnh, giàu sức
Lop8.net
Trang 4Giáo án Ngữ Văn 8 4
? Hãy tìm và phân tích các hình ảnh so sánh
được nhà văn sử dụng trong văn bản.
GV: Ngoài việc sử dụng các hình ảnh so sánh
đó, truyện còn có nét đặc sắc nào đáng chú ý?
*Thảo luận nhóm: Chất trữ tình thiết tha, trong
trẻo của truyện còn được tạo ra từ đâu?
HĐ 3: Tổng kết
GV: Hãy khái quát những nét đặc sắc về nội
dung và nghệ thuật của đoạn trích?
HĐ4: Luyện tập
GV: Trình bày cảm nghĩ của em về dòng cảm
xúc của nhân vật “tôi” trong truyện
- HS độc lập phát biểu cảm xúc
gợi cảm, được gắn với cảnh sắc thiên nhiên gợi cảm, trữ tình
Nhờ các hình ảnh này mà truyện thêm man mác chất thơ trong trẻo, ý nghĩ và cảm giác của nhân vật
“tôi” được người đọc cảm nhận cụ thể, rõ ràng
*Truyện được bố cục theo dòng hôì tưởng, cảm nghĩ của nhân vật ‘tôi” theo trình tự thời gian
* Sự kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với bộc lộ tâm trạng, cảm xúc
Chính điều này đã tạo nên vẻ trong sáng, trẻ trung của tác phẩm
* Chất trữ tình thiết tha, trong trẻo của truyện được tạo nên từ:
- Tình huống truyện: Buổi tựu trường đầu tiên trong
đời đã chứa đựng chất thơ, mang bao kỉ niệm mới lạ, mơn man của nhân vật “tôi”
-Tình cảm ấm áp, trìu mến của người lớn đối với em nhỏ lần đầu đến trường
-Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường và các so sánh giàu chất trữ tình của tác giả
III Tổng kết
Bằng lời văn tình cảm, giàu chất thơ, nghệ thuật
kể chuyện xen miêu tả, nhà văn Thanh Tịnh đã diễn tả tinh tế những kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò
về buổi tựu trường đầu tiên.
IV Luyện tập:
4 Cũng cố và dặn dò:
- Nắm ý nghĩa văn bản
- Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tượng của em trong buổi đến trường khai giảng lần đầu tiên
- Chuẩn bị bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Lop8.net
Trang 5Giáo án Ngữ Văn 8 5
Ngày 21 tháng 8 năm 2009
Tiết 3 cấp độ kháI quát của nghĩa từ ngữ
I.Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
-Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
II Phương tiện: Bảng phụ, phiếu học tập
III.Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức: ổn định lớp , kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh
3 Giới thiệu bài: GV giới thiệu, dẫn vào bài
4 Bài mới
Lop8.net
Trang 6Giáo án Ngữ Văn 8 6
5 Cũng
cố và dặn
dò:
-Học
thuộc, nắm
chắc phần
ghi nhớ
trong SGK
-Thực hiện
bài tập 4, 5
trong SGK
-Chuẩn bị
bài: Tính
thống nhất
về chủ đề
của văn
bản
Ngày 24
tháng 8
năm
2009
Tiết 4
tính
thống
nhất về
chủ đề
của
văn bản
I.Mục tiêu
cần đạt:
Giúp học
sinh:
-Nắm được
tính thống
nhất về
chủ đề của
văn bản
trên cả hai
phương
diện cả
hình thức
HĐ 1: Tìm hiểu từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ
nghĩa hẹp.
GV treo bảng phụ, học sinh quan sát sơ đồ
a) Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ thú, chim, cá? Tại sao?
b) So sánh nghĩa của từ thú với nghĩa của các
từ động vật, voi, hươu
c)Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của những từ nào, hẹp hơn nghĩa của những từ nào?
? Từ bài tập trên em rút ra được bài học gì về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ?
HS trao đổi, thảo luận, trình bày ý kiến
G V củng cố lại theo mục ghi nhớ
HĐ 2: Hướng dẫn luyện tập
? Hãy lập sơ đồ thể hiện cấp độ kháI quát của
nghĩa từ ngữ theo các từ đã cho sẵn ở bài tập 1
Học sinh thực hiện, 1 HS lên bảng vẽ sơ đồ, một số HS khác điền vào sơ đồ
? Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của các từ ngữ ở các nhóm đã cho ở bài tập 2
HS làm việc cá nhân, sau đó trình bày lên bảng
? Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ sau đây
GV phát phiếu học tập, HS thực hiện, hoàn thiện sơ đồ và trình bày
GV phát phiếu học tập, yêu cầu HS hoàn thiện sơ đồ và trình bày lên bảng
I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.
1.Phân tích sơ đồ
a) Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ thú, chim, cá Vì phạm vi nghĩa của từ
đó bao hàm phạm vi nghĩa của các từ thú, chim,
cá.
b) Nghĩa của từ thú hẹp hơn nghĩa của từ động
vật nhưng rộng hơn nghĩa của các từ voi, hươu c) Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của các từ : voi, hươu; tu hú, sáo; cá rô,
cá thu, hẹp hơn nghĩa của từ động vật.
2 Ghi nhớ:
Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng hơn hoặc
hẹp hơn nghĩa của một từ ngữ khác một từ ngữ
được coi là có nghĩa rộng hơn khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác Ngược lại, từ ngữ đó
được coi là có nghĩa hẹp khi nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với từ ngữ này,
đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với một từ ngữ khác
II.Luyện tập.
1.Bài tập 1:
Y phục
Quần
đùi Quần dài
Aó dài
áo sơ mi
2.Bài tập 2:
Từ ngữ có nghiã rộng ( khái quát) so với
nghĩa của các từ đã cho sẵn đó là:
a) Chất đốt b) Nghệ thuật c) Thức ăn d) Nhìn e) Đánh
3.Bài tập 3:
Từ ngữ có nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ:
a) Xe cộ: ô tô, xe máy, xe đạp b) Kim loại: vàng, bạc, đồng, sắt…
c) Hoa quả: cam, quýt, chuối, dừa…
d) Họ hàng: cô, gì, chú, cháu…
e) Mang: xách, khiêng, vác…
4 Bài tập 4 Hoàn thiện sơ đồ sau:
động vật
Lop8.net
Trang 7Giáo án Ngữ Văn 8 7
và nội dung
-Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, lựa chọn, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
-Rèn kĩ năng tạo lập văn bản có sự thống nhất về chủ đề
II Phương tiện:
III.Tiến trình lên lớp
1.ổn định tổ chức: ổn định lớp , kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh
3 Giới thiệu bài: GV giới thiệu, dẫn vào bài
4 Bài mới
HĐ 1: Tìm hiểu chủ dề văn bản
GV nêu câu hỏi để HS trao đổi:
- Tác giả đã nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào
trong thời ấu thơ của mình?
-Sự hồi tưởng ấy đã gợi lên những ấn tượng gì
trong lòng tác giả?
HS đọc văn bản và trả lời câu hỏi
I.Chủ đề của văn bản
* Văn bản Tôi đi học
- Tác giả nhớ lại k mỉ niệm sâu sẵc trong thuở
ấu thơ của mình: Đó là kỉ niệm về buổi đầu tiên
đến trường
- Những hồi tưởng ấy gợi cảm giác trong sáng, thiết tha trong lòng nhân vật “tôi”
Đây chính là chủ đề của văn bản
* Chủ đề của văn bản là đối tượng, vấn đề
chính mà văn bản biểu đạt.
HĐ 2:Tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của
văn bản
GV nêu câu hỏi:
1.Căn cứ vào đâu để biết được văn bản “Tôi đi
học” nói lên những kỉ niệm của tác giả trong
buổi tựu trường đầu tiên?
2.a) Hãy tìm những từ ngữ, câu văn thể hiện
tâm trạng của tác giả
2.b) Tìm các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm giác
mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” khi
đến trường, khi theo các bạn vào lớp
GV phân lớp thành ba nhóm thảo luận
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
1.Những căn cứ chứng tỏ văn bản TôI đI học nói lên những kỉ niệm của tác giả trong buổi tựu trường đầu tiên:
+Nhan đề văn bản: Tôi đi học
+Các từ ngữ: “Những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường”, “đi học”, “hai quyển vở mới”
chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên
2.a) Các câu văn thể hiện tâm trạng của nhân vật “tôi”:
- Hàng năm cứ vào cuối thu…lòng tôi lại náo nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường
- tôi quên thế nào được cảm giác trong sáng ấy
-Hai quyển vở đang ở trên tay tôI bắt đầu thấy nặng
-Tôi bặm tay ghì chặt, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất
2.b) Sự thay đổi tâm trạng của nhân vật “tôi”
trong buổi đầu tiên đến trường:
* Trên đường đi học:
- Cảm nhận về con đường: quen đi lại mà vẫn thấy lạ Cảnh vật xung quanh đều thay đổi
- Thay đổi hành vi: không lội qua sông thả
diều, đi ra đồng nô đùa mà đi học, cố làm như
Lop8.net
Trang 8Giáo án Ngữ Văn 8 9
Các nhóm cử đại diện trình bày
GV nhận xét, thống nhất ý kiến
? Như vậy, từ sự phân tích, các em đã cảm nhận
được những cảm giác trong sáng nảy nở trong
lòng nhân vật “tôi’ buổi đàu tiên đến trường
Văn bản đã đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn
bản?
? Tính thỗng nhất này được thể hiện ở những
phương diện nào?
? Có những yếu tố nào giúp ta đánh giá một
văn bản có tính thống nhất về chủ đề?
HĐ 3: Hướng dẫn luyện tập:
HS đọc văn bản ở bài tập 1
a)Căn cứ vào đâu em biết văn bản trên nói về
rừng cọ quê tôi?
b) Hãy cho biết các ý lớn trong phần thân bài
và trật tự sắp xếp của chúng
một học sinh thực sự
* Đứng trước ngôi trường: có cảm nhận:
- Nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng, xinh xắn, oai nghiêm như đình làng, sân rộng, cao hơn
- Bản thân : lo sợ vẩn vơ
* Khi cùng các ban vào lớp:
Cảm giác bở ngỡ, lúng túng Đứng nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa, đi từng bước nhẹ…cảm thấy nặng nề, nức nở khóc
*Trong lớp:
- Cảm thấy xa mẹ (trước đây đi chơi cả ngày cũng không có cảm giác xa mẹ)
- Với bạn: từ xa lạ trở nên gần gũi
*Ghi nhớ: - Tính thống nhất về chủ đề của văn bản được thể hịên trong sự nhất quán về chủ
đề: các ý trong chủ đề đều bám sát chủ đề, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác.
- Tính thống nhất được thể hiện ở chỗ:
+Văn bản có đối tượng xác định + Có tính mạch lạc
+ Tất cả các yếu tố của văn bản đều tập trung thể hiện ý đồ, ý kiến, cảm xúc của tác giả.
- Để tìm hiểu tính thống nhất cần:
+ Tìm hiểu nhân đề.
+ Quan hệ giữa các phần của văn bản.
+ Phát hiện các câu, các từ ngữ tập trung biểu hiện chủ đề đó như thế nào.
III Luyện tập
* Bài tập 1:
a) Căn cứ để xác định chủ đề của văn bản là nhan đề : Rừng cọ quê tôi
b) ý chính của từng đoạn:
Đoạn 1: hình ảnh cây cọ
Đoạn 2: cây cọ gắn với con người
Đoạn 3: cây cọ với cuộc sống của người dân sông Thao
Trật tự sắp xếp liên tục, rành mạch, cùng hướng
về một chủ đề, không thể thay đổi trật tự sắp xếp này
Lop8.net
Trang 9Giáo án Ngữ Văn 8 10
Các ý này đã rành mạch, liên tục chưa? Có
thể thay đổi trật tự sắp xếp này được không?
Yêu cầu HS đọc luận điểm và các ý dự định
trình bày ở BT 2 cho biết ý nào sẽ làm cho bài
viết bị lạc đề?
Cho HS đọc yêu cầu của bài tập và sắp xếp các
ý theo yêu cầu của đề bài
GV: Từ bài tập 2 và 3 em rút ra được bài học gì
khi tạo lập văn bản?
*Bài tập 2:
- ý sẽ làm lạc đề: ý b.e
*Bài tập 3:
-ý lạc chủ đề phải bỏ là: c, g -ý( b ) phù hợp với chủ đề nhưng do cách diễn
đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề
- cần bỏ ý c, g, viết lại câu b và trình bày theo trình tự các ý: a -> b -> d -> e
Cũng cố và dặn dò:
-Học thuộc, nắm chắc phần ghi nhớ trong SGK
- Viết một văn bản có ba đoạn văn ngắn theo chủ đề tự chọn nhưng đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
-Chuẩn bị bài: Trong lòng mẹ
-Tuần2: Ngày 25 tháng 8 năm 2009 Tiết 5 Văn bản: Trong lòng mẹ
Nguyên Hồng
I.Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
-Đọc, nắm được vài nét về tác giả, xuất xứ , bố cục của đoạn trích
-Cảm nhận được cảnh ngộ của bé Hồng, hình ảnh của nhân vật bà cô trong đoạn trích
-Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, tìm hiểu bố cục, phân tích, tìm hiểu nhân vật
-Giáo dục thái độ, lòng thương cảm đối với những mảnh đời bất hạnh
II.Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức: ổn định lớp , kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
-Hãy kể lại những kỉ niệm đã gây ấn tượng sâu sắc đối với nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên qua
văn bản “Tôi đi học”
- Vì sao lại có thể khẳng định rằng truyện rất giàu chất trữ tình, cảm xúc thiết tha, trong trẻo
3 Giới thiệu bài: - Cho HS xem tranh chân dung của nhà văn Nguyên Hồng và cuốn “Tuyển tập Nguyên
Hồng”
GV: Có nhà nghiên cứu từng đã nhận xét về nhà văn Nguyên Hồng: “Tuổi thơ của Nguyên Hồng rất hiếm
những kỉ niệm êm đềm, ngọt ngào Nhưng chính những kỉ niệm ấy đã giúp bé Hồng quên đi những đắng
cay, tủi nhục để dám sống và vươn lên thành người Cho nên, nếu những kỉ niệm về
cái khổ, cái nhục không thể quên, thì kỉ niệm về những giây phút êm đềm, ngọt ngào càng đáng ghi, đáng
nhớ.” Kỉ niệm ở đoạn trích Trong lòng mẹ mà thầy trò chúng ta sẽ cùng tìm hiểu hôm nay là một kỉ niệm như
thế.
4 Bài mới
HĐ 1: Đọc, giới thiệu tác giả và tác phẩm I.Đọc và tìm hiểu chung
1 Tác giả và xuất xứ của văn bản:
Lop8.net
Trang 10Giáo án Ngữ Văn 8 11
GV: Em biết gì về nhà văn Nguyên Hồng?
HS dựa vào chú thích trong SGK và sự hiểu biết
của bản thân trả lời
GV nhấn mạnh, bổ sung thêm
GV: Nêu xuất xứ của văn bản?
GV đọc mẫu một đoạn, gọi HS lần lượt đọc hết
văn bản
GV: Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Việc
lựa chọn ngôi kể đó có tác dụng gì?
GV: Hãy nêu bố cục của đoạn trích?
HS trao đổi, trình bày
a) Tác giả
-Nguyên Hồng (1918 – 1982), quê thành phố Nam Định
-Cuộc đời:
+Trước CM chủ yếu sống ở Hải Phòng, hướng
về người lao động nghèo
- Sau CM tiếp tục sáng tác để lại một khối lượng tác phẩm đồ sộ
-Ông được xem là nhà văn của những người lao
động cùng khổ Khi viết về họ, ông tỏ niềm yêu thương sâu sắc, mãnh liệt, lòng trân trọng
- Ông là cây bút của “Chủ nghĩa nhân đạo thống thiết”, có trái tim nhạy cảm, dễ bị tổn thương, dễ rung động với nỗi đau và niềm hạnh phúc của con người
- Phong cách: Giàu chất trữ tình, cảm xúc thiết tha, chân thành Ông vui sướng với nỗi vui, đau với nỗi đau của nhân vật, con người
b) Tác phẩm
- Tác phẩm chính: SGK
- Đoạn trích “Trong lòng mẹ” là chương IV của tác phẩm Thời thơ ấu
- Tác phẩm có 9 chương, đăng trên báo năm
1938, in thành sách lần đầu năm 1940 Là tập hồi kí viết về tuổi thơ cay đắng của tác giả
2 Đọc Giọng chậm, tình cảm,thể hiện đựơc cảm xúc thay đổi của nhân vật
3 Bố cục:
* Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người kể trực tiếp bộc
lộ cảm xúc
* Bố cục: 2 phần
- Từ đầu đến: “người ta hỏi đến chứ”: Cuộc đối thoại giữa bà cô với cậu bé Hồng
-Phần 2: Còn lại: Bé Hồng gặp lại mẹ HĐ 2: Hướng dẫn HS đọc – hiểu văn bản
GV: Qua phần đầu văn bản, em thấy cảnh ngộ
của bé Hồng có gì đặc biệt?
? Nêu cảm nhận của em về thân phận của cậu
bé Hồng?
Nhân vật bà cô trong đoạn trích có quan hệ như
thế nào với cậu bé Hồng?
? Hãy tìm các chi tiết, lời nói điển hìnhcủa bà
cô trong đoạn đối thoại với bé Hồng ở phần
đầu?
II Đọc – hiểu văn bản
1 Hoàn cảnh đáng thương, tội nghiệp của bé Hồng
* Cảnh ngộ bé Hồng: Mồ côi cha, mẹ do nghèo túng phải tha phương cầu thực Hai anh em sống nhờ nhà cô ruột, không được yêu thương còn bị hắt hủi
- Thân phận cô độc, đau khổ, khát khao tình thương của mẹ
* Bà cô:
- Quan hệ ruột thịt với bé Hồng
-Lời nói của bà cô chứa đựng sự giả dối, mỉa mai, hắt hủi thậm chí độc ác dành cho người
mẹ đáng thương của bé Hồng
Lop8.net