Bài soạn môn Sinh học lớp 8 - Trường THCS Phước Sơn

-Tieán trình baøi daïy : 39’ TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức 20’ Hoạt động 1: Tìm hiểu sự Hoạt động 1: Tìm hiểu sự vận I.Sự vận chuyển máu vaän chuyeån maùu q[r]

Trang 1

Ngày soạn : 30 / 10 / 05 Ngày dạy : 31 / 10 / 05 Tuần : 10 Tiết : 19

Bài : 18

Vận chuyển máu qua hệ mạch

Vệ sinh hệ tuần hoàn

I.Mục tiêu bài học :

1.Kiến thức :

-Trình bày được cơ chế vận chuyển máu qua hệ mạch

-Chỉ ra được các tác nhân gây hại cũng như các biện pháp phòng tránh và rèn luyện hệ tim mạch

2.Kĩ năng :

-Rèn kĩ năng thu thập thông tin từ tranh hình

-Phát triển tư duy khái quát hóa

-Vận dụng kiến thức vào thực tế

3.Thái độ :

-Giáo dục ý thức phòng tránh các tác nhân gây hại và ý thức rèn luyện tim mạch

II.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1.Giáo viên :

-Tranh phóng to hình 18.1 và 18.2 sgk

-Bảng phụ – phiếu học tập

2.Học sinh :

-Vở bài tập, vở ghi và sgk

-Kiến thức về cấu tạo và hoạt động của tim

III.Tiến trình tiết dạy :

1.Ổn định lớp : 1’

2.Kiểm tra bài cũ : 3’

Sửa bài tập kiểm tra một tiết vừa qua

3.Giảng bài mới :

-Vào bài : 1’

Đặt vấn đề: Các thành phần cấu tạo của tim đã phối hợp hoạt động với nhau như thế nào để máu tuần hoàn liên tục trong hệ mạch?

Bài hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu được điều đó

-Tiến trình bài dạy : 39’

20’ Hoạt động 1: Tìm hiểu sự

vận chuyển máu qua hệ

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự vận chuyển máu qua hệ mạch.

I.Sự vận chuyển máu qua hệ mạch.

Trang 2

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức mạch.

*Mục tiêu:

Học sinh hiểu và trình bày

được cơ chế vận chuyển máu

qua hệ mạch

*Cách tiến hành:

-Yêu cầu học sinh đọc  / 58

sgk

-Hỏi : Huyết áp là gì?

-Bổ sung:

+Huyết áp tối đa khi tâm

thất co, huyết áp tối thỉểu khi

tâm thất dãn

+Huyết áp hao hụt dần suốt

chiều dài do ma sát với thành

mạch và giữa các phân tử

máu

-Tiểu kết

-Hỏi : Vận tốc máu ở động

mạch, tĩnh mạch và mao mạch

như thế nào?

-Treo tranh phóng to hình 18.1

sgk và giải thích đồ thị sự

biến đổi huyết áp trong hệ

mạch của vòng tuần hoàn lớn

-Nêu vấn đề:

Vận tốc máu ở động mạch,

tĩnh mạch khác nhau là do

đâu?

sgk

-Yêu cầu học sinh thảo luận

nhóm

+Hỏi : Lực chủ yếu giúp máu

tuần hoàn liên tục và theo 1

chiều trong hệ mạch được tạo

-Tự nghiên cứu 

-Trả lời dựa vào sgk

-Trả lời:

+Động mạch: 0,5m/s +Tĩnh mạch:

+Mao mạch: 0,001m/s -Chú ý nghe

-Quan sát hình 18.2 sgk

-Thảo luận nhóm nêu được vai trò của các van và cơ bắp:

-Huyết áp: Áp lực của máu lên thành mạch

Trang 3

ra từ đâu?

24’

-Gọi đại diện nhóm trình bày

-Mời nhóm khác bổ sung,

nhận xét

-Chốt lại kiến thức chuẩn

+Hỏi : Huyết áp trong tĩnh

mạch rất nhỏ mà máu vẫn vận

chuyển được qua tĩnh mạch về

tim là nhờ tác động chủ yếu

nào?

nhận xét

Hoạt động 2: Tìm hiểu vệ

sinh hệ tim mạch.

*Mục tiêu:

Nêu được tác nhân gây hại hệ

-Đại diện nhóm nêu được : Nhờ hoạt động phối hợp các ngăn tim, các van tim và vận tốc máu chảy trong hệ mạch

-Nhóm khác nhận xét, bổ sung

-Đại diện nhóm phát biểu

+Động mạch: Nhờ sự co dãn của thành mạch

+Tĩnh mạch: Nhờ:

*Co bóp của các cơ quanh thành mạch

*Sức hút của lồng ngực khi hít vào

*Sức hút của tâm nhĩ khi dãn ra

*Van 1 chiều

Hoạt động 2: Tìm hiểu vệ sinh hệ tim mạch.

-Sự hoạt động phối hợp các thành phần cấu tạo của tim và hệ mạch tạo

ra huyết áp trong mạch

-Sức đẩy chủ yếu giúp máu tuần hoàn liên tục và theo 1 chiều trong hệ mạch

II.Vệ sinh tim mạch:

Trang 4

tim mạch, biết rèn luyện tim

mạch

-Yêu cầu học sinh nghiên cứu

 / 59 sgk

-Hỏi : Hãy chỉ ra tác nhân gây

hại hệ tim mạch?

-Nhận xét

-Tiểu kết

-Hỏi : Trong thực tế em đã

gặp người bị tim mạch chưa?

-Treo bảng 18 sgk và giải

thích

-Yêu cầu học sinh hoạt động

nhóm:

+Hỏi :Cần bảo vệ tim mạch

như thế nào?

-Bổ sung và ghi tiểu kết

-Hỏi : Qua bài học này em đã

làm gì để rèn luyện cho bản

thân chưa?

-Tự nghiên cứu 

-Nêu được các tác nhân gây hại hệ tim mạch

-Lớp nhận xét, bổ sung

-1 – 2 học sinh trả lời dựa vào thực tế

-Chú ý -Hoạt động nhóm

-Nêu được: Các biện pháp bảo vệ

-1 – 2 học sinh trả lời

1.Các tác nhân gây hại:

-Khuyết tật tim, phổi xơ

-Sốc mạnh, mất máu nhiều, sốt cao, sợ hãi… -Chất kích thích mạnh, mỡ động vật

-Luyện tập quá sức -Vi rút, vi khuẩn

2.Biện pháp bảo vệ và rèn luyện hệ tim mạch:

-Tránh các tác nhân gây hại

-Lao động, rèn luyện đều đặn và vừa sức -Tạo cuôïc sống thoải mái, vui vẻ

Trang 5

5’ Hoạt động 3: Củng cố và hướng dẫn học ở nhà

-Gọi 1 học sinh đọc phần ghi

nhớ

Hoạt động 3: Củng cố và hướng dẫn học ở nhà

-1 học sinh đọc phần ghi nhớ

-Phát phiếu học tập

-Treo bảng phụ(phiếu học

tập)

-Sửa bài

-Hướng dẫn bài tập 3, 4 sgk

-Nhận phiếu học tập và làm

-Chú ý

4.Dặn dò, chuẩn bị bài sau : 1’

-Học bài và đọc mục “Em có biết?”

-Làm bài tập I và II ở bài sau

-Ôn cấu tạo và vận tốc của động mạch, tĩnh mạch và mao mạch

Trang 6

Bài : 19

THỰC HÀNH

Sơ cứu cầm máu

1.Kiến thức :

-Biết cách sơ cứu cầm máu khi bị chảy máu

-Phân biệt vết thương làm tổn thương động mạch, tĩnh mạch và mao mạch

2.Kĩ năng :

-Rèn kĩ năng băng bó vết thương

-Biết cách garô và nắm được những qui định khi đặt garô

3.Thái độ :

-Giáo dục học sinh ý thức khi cấp cứu

1.Giáo viên :

-Dụng cụ: Mỗi nhóm: Băng (1 cuộn) – gạc (2 miếng) – bông (1 cuộn) – dây cao su hoặc dây vải – một miếng vải mềm (10 – 30cm)

-Tranh phóng to hình 19.1, 19.2 sgk

-Bảng phụ – phiếu học tập

2.Học sinh :

-Chia nhóm 2 bàn

-Kiến thức bài : Vận chuyển máu qua hệ mạch

2.Kiểm tra bài cũ : Không

3.Giảng bài mới : 42’

-Vào bài : 1’

Nêu vấn đề: Chúng ta đã biết vận tốc máu ở mỗi loại mạch là khác nhau Vậy khi bị tổn thương chúng ta xử lý như thế nào?

Bài thực hành hôm nay sẽ giúp chúng nắm được cách sơ cứu khi bị chảy máu

-Tiến trình bài dạy : 41’

Hoạt động 1: Tìm hiểu về

các dạng chảy máu.

Hoạt động 1: Tìm hiểu về các dạng chảy máu.

I.Các dạng chảy máu.

Trang 7

*Mục tiêu:

20’

15’

Giúp học sinh biết được các

dạng chảy máu trong hệ

mạch

-Hỏi : Vận tốc máu ở động

mạch, tĩnh mạch và mao mạch

như thế nào?

-Đặt vấn đề:

Với sự khác nhau đó thì khi

bị chảy máu có những biểu

hiện gì khác ?

-Phát phiếu học tập cho nhóm

và yêu cầu học sinh hoạt

động nhóm

-Thu lại phiếu học tập

nhận xét

-Chốt lại kiến thức chuẩn ở

bảng phụ

Hoạt động 2: Tập băng bó

vết thương.

*Mục tiêu :

Nắm được các bước tiến hành

-Yêu cầu học sinh nghiên cứu

sgk

-Treo bảng phụ 2

-Gọi 1 học sinh lên bảng làm

-Trả lời:

+Động mạch: 0,5m/s +Tĩnh mạch: 0,05m/s +Mao mạch: 0,001m/s

-Nhóm nhận phiếu học tập hoạt động nhóm ghi được các biểu biện

-Nộp phiếu học tập

-Ghi bài

Hoạt động 2: Tập băng bó vết thương.

-Nghiên cứu sgk

-Chú ý

-1 học sinh lên bảng điền được:

3, 1, 2

-Chảy máu ở mao mạch: Ít, chậm

-Chảy máu ở tĩnh mạch: Nhiều, nhanh

-Chảy máu ở động mạch: Nhiều, mạnh, thành tia

II.Tập băng bó vết thương.

1.Chảy máu ở mao mạch, tĩnh mạch:

Trang 8

-Nhận xét.

-Lớp nhận xét,sửa sai

-Làm mẫu

-Phát dụng cụ cho mỗi nhóm

-Yêu cầu học sinh thực hành

theo nhóm

-Theo dõi, uốn nắn

-Mời các nhóm đánh giá

-Yêu cầu mẫu băng phải đủ

bước, gọn, đẹp, không quá

chặt,không quá lỏng

-Nhận xét

-Treo tranh phóng to hình

19.1 và 19.2 sgk giải thích

-Hướng dẫn các bước tiến

hành, chú ý cách tìm vị trí

động mạch cánh tay, cách

buộc dây garô

-Lưu ý:

+Chỉ vết thương chảy máu ở

tay, chân

+Cứ 15 phút lại nới dây garô

ra và buộc lại vì các mô dưới

vết buộc bị thiếu O2 và các

chất dinh dưỡng

+Các vết thương ở vị trí khác

 ấn tay vào động mạch gần

vết thương nhưng về phía tim

-Ghi bảng

-Làm mẫu

-Phát tiếp dụng cụ thực hành

-Ghi bài

-Quan sát -Cử đại diện nhóm nhận

-Thực hành theo nhóm

-Các nhóm đánh giá

-Quan sát hình và nghe giải thích

-Nghe

-Ghi bài

-Quan sát

-Nhận dụng cụ

-Bịt miệng vết thương -Sát trùng vết thương -Băng bó

2.Chảy máu ở động mạch

-Tìm vị trí và bóp mạnh động mạch

-Buộc dây garô

-Sát trùng

-Băng bó

-Đưa đến bệnh viện

Trang 9

-Yêu cầu học sinh thực hành

theo nhóm

-Theo dõi, uốn nắn

-Thực hành theo nhóm

5’

-Mời các nhóm nhận xét,

đánh giá

-Yêu cầu:

+Vị trí dây garô cách vết

thương không quá gần (>

5cm), cũng không quá xa

+Mẫu băng phải đủ bước,

gọn, đẹp, không quá

chặt,không quá lỏng

-Nhận xét

Hoạt động 3: Củng cố và

hướng dẫn học ở nhà

-Treo bảng phụ( nội dung thu

hoạch)

-Hướng dẫn bài thu hoạch

-Yêu cầu học sinh làm ở nhà

rồi nộp vào tiết sau

-Yêu cầu thu dọn dụng cụ

-Các nhóm nhận xét, đánh giá

Hoạt động 3: Củng cố và hướng dẫn học ở nhà

-Chú ý

-Về nhà làm, tiết sau nộp

-Thu dọn dụng cụ trả cho gv

4.Dặn dò, chuẩn bị bài sau : 1’

-Hoàn thành bảng thu hoạch Làm bài tập I và II bài 20 vở bài tập

-Ôn cấu tạo hệ hô hấp của thỏ ở lớp 7

Trang 10

?

Bài : 20

Hô hấp và các cơ quan hô hấp

1.Kiến thức :

-Học sinh trình bày khái niệm hô hấp và vai trò của hô hấp với cơ thể sống

-Học sinh nắm được cấu tạo và chức năng của cơ quan hô hấp

2.Kĩ năng :

-Rèn kĩ năng quan sát tranh hình, sơ đồ phát hiện ra kiến thức mới

-Học sinh xác định trên cơ thể cơ quan hô hấp

3.Thái độ :

-Giáo dục ý thức bảo vệ cơ quan hô hấp

1.Giáo viên :

-Tranh vẽ : 20.1 ,20.2 ,20.3 sách giáo khoa

-Vật mẫu : 1 cuống phổi lợn

-Bảng phụ

2.Học sinh :

-Ôn lại kiến thức về cơ quan hô hấp ở thỏ

2.Kiểm tra bài cũ :

-Các nhóm báo cáo phần làm bài tập ở nhà

3.Giảng bài mới : 37 ‘

-Vào bài : 2 ‘

+GV treo bảng phụ với nội dung sau :

?

Máu Tế bào

(Gọi 1 hs lên điền:

O2

Máu Tế bào

CO2

Cho lớp nhận xét, bổ sung  Nhận xét và kết luận.)

Trang 11

+Tư øsơ đồ gv hỏi : Nhờ đâu máu lấy được O2 cung cấp cho tế bào và thải CO2 ra khỏi cơ thể? (nhờ hô hấp )

+GV nêu câu hỏi dẫn vào bài : Hô hấp là gì ? Hô hấp có vai trò như thế nào với cơ thể sống? Bài hôm nay sẽ giúp chúng ta tìm hiểu vấn đề này

-Tiến trình bài dạy : 35 ‘

18’ Hoạt động 1 : Tìm hiểu khái

niệm hô hấp

*Mục tiêu: Trình bày được

khái niệm hô hấp và vai trò

của hô hấp với cơ thể sống

*Các bước tiến hành:

-Yêu cầu học sinh tự đọc 

-Hỏi : Hô hấp là gì?

-Treo sơ đồ (bảng phụ1) và

hoạt động nhóm:

+Hô hấp có liên quan như thế

nào với các hoạt động sống

của tế bào và cơ thể?

nhận xét

-Nhận xét và giảng giải trên

sơ đồ

sgk

-Hỏi : Hô hấp gồm những giai

đoạn chủ yếu nào?

-Tiểu kết  ghi bảng

Hoạt động 1 : Tìm hiểu khái niệm hô hấp

-Tự đọc 

-Trả lời:Hô hấp là hít vào và thở ra

-Quan sát sơ đồ và hoạt động nhóm nêu được: vai trò của hô hấp

-Rút ra kết luận

-Ghi bài

-Quan sát hình 20.1 sgk

-Nêu được: 3 giai đoạn:

+Sự thở

+Trao đổi khí ở phổi

+Trao đổi khí ở tế bào

-Ghi bài

I Khái niệm hô hấp:

- Hô hấp là quá trình không ngừng cung cấp

O2 cho các tế bào của

cơ thể và loại CO2 do các tế bào thải ra khỏi

cơ thể

Trang 12

- Quá trình hô hấp gồm: + Sự thở

+ Trao đổi khí ở phổi + Trao đổi khí ở tế bào

12’

-Hỏi : Sự thở có ý nghĩa gì với

hô hấp?

-Chỉ trên hình và giải thích

-Hỏi : 3 giai đoạn này có mối

quan hệâ như thế nào ?

-Kết luận chúng có mối quan

hệ về chức năng

Hoạt động 2: Tìm hiểu các

cơ quan trong hệ hô hấp và

chức năng của chúng

* Mục tiêu :

Học sinh phải nắm và trình

bày được các cơ quan hô hấp

và thấy rõ cấu tạo phù hợp

với chức năng

- Yêu cầu học sinh tự đọc  /

65 sgk

- Treo tranh phóng to 20.2,

20.3 (câm) cho thảo luận

nhóm

-Yêu cầu đại diện học sinh

lên xác định các cơ quan

- Nhận xét :

-Hỏi : Hệ hô hấp ở người gồm

những cơ quan nào ?

-Kết luận : Hệ hô hấp gồm :

+ Đường dẫn khí

-Có thể học sinh trả lời không được

-Rút ra kết luận: Sự thở giúp thông khí ở phổi để tạo điều kiện cho trao đổi khí diễn ra liên tục

Hoạt động 2: Tìm hiểu các cơ quan trong hệ hô hấp và chức năng của chúng

- Tự nghiên cứu 

- Quan sát tranh và thảo luận nhóm

-Cử đại diện lên gắn -Nhóm khác nhận xét bổ sung

- Trả lời : Gồm có mũi, họng, thanh quản, khí quản, phế quản, phổi

- 1-2 học sinh nhận xét – Sửa sai

II Các cơ quan hô hấp của người và chức năng của chúng

Trang 13

+2 lá phổi

- Treo bảng 20 / 66 sgk và nội

dung hoạt động / 66 sgk

+Những đặc điểm cấu tạo nào

của các cơ quan trong đường

- Quan sát bảng 20 Thảo luận tổ thực hiện  / 66 sgk

dẫn khí có tác dụng làm ẩm,

làm ấm không khí đi vào

phổi?

nhận xét

-Giảng thêm:

Trong thanh quản ở người có

khe thanh âm  tạo ra tiếng

nói

+Đặc điểm nào tham gia bảo

vệ phổi tránh khỏi các tác

nhân có hại?

nhận xét

-Chốt lại kiến thức

-Hỏi : Đường dẫn khí có chức

năng gì ?

-Đại diện nhóm nêu được : +Làm ẩm không khí là do lớp niêm mạc tiết nhày

+ Làm ấm không khí do lớp mao mạch dày đặc

-Đại diện nhóm phát biểu được:

+Lông mũi cản bụi +Tế bào limphô ở họng tiết kháng thể vô hiệu hóa các tác nhân gây nhiễm

+Nắp thanh quản đậy đường hô hấp để thức ăn không lọt vào khi nuốt

Trang 14

-Ghi bảng

-Liên hệ thực tế:

-Ghi bài

- Đường dẫn khí + Dẫn khí vào và ra + Làm ẩm, ấm không khí đi vào

+Bảo vệ phổi

-Hỏi : Đường dẫn khí có chức

năng làm ẩm không khí, vậy

tại sao mùa đông đôi khi

chúng ta vẫn bị nhiễm lạnh

vào phổi?

+Đặc điểm cấu tạo nào của

phổi làm tăng bề mặt trao đổi

khí ?

nhận xét

-Hỏi : Phổi có chức năng gì?

-Ghi bảng

-Hỏi : So sánh hệ hô hấp ở

người và thỏ khác và giống

điểm nào ?

-Đại diện nhóm phát biểu:

+ Bao ngoài phổi có 2 lá Lá thành dính lồng ngực Lá tạng dính vào phổi Giữa là lớp dịch mỏng làm cho áp suất trong đó là âm hoặc là không (0) giúp phổi nở rộng và xốp

+ Có tới 700 – 800 triệu phế nang  tăng bề mặt trao đổi khí lên 70-80 m2

-Rút ra kết luận -Ghi bài

- Trả lời : Giống về cấu tạo

-1 học sinh khác nêu được điểm khác nhau:

Thanh quản ở người ngoài chức

-Hai lá phổi là nơi trao đổi khí giữa cơ thể – môi trường

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	126,68 KB