-Gv Đặc biệt qua những bài ca dao như " chiều chiều...đau chín chiều" hay " số cô..." quan điểm của Hoài Thanh hoàn toàn đứng nhưng chưa đủ vì có thứ văn chương xuất phát từ tình thương [r]
Trang 1Ngày soạn: 22/2/2009
Ngày dạy: 24/2/2009
Lớp : 7A - B
Bài 24 : ý nghĩa văn chương
(Hoài Thanh)
Tiết 95: Đọc - Hiểu văn bản
I Mục tiêu cần đạt: học sinh cần đạt
1.Kiến thức:
- Hiểu được quan niệm của Hoài Thanh về nguồn gốc cốt yếu, nhiệm vụ và công dụng của văn chương trong lịch sử loài người
2 Kỹ năng:
- Hiểu phần nào phong cách nghị luận văn chương của Hoài Thanh
3.Thái độ:
- Có ý thức yêu quí văn chương
II Chuẩn bị : + GV: Soạn bài
+ H/S: Chuẩn bị bài
III.Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ
? Hãy lấy dẫn chứng trong bài văn " Đức tính giản dị của Bác Hồ" để chứng minh cho
đức tính giản dị của Bác
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài
Đến với văn chương có rất nhiều điều cần hiểu biết nhưng có lẽ có 3 điều cần hiểu biết nhất là : Văn chương có nguồn gốc từ đâu; Văn chương có công dụng gì trong cuộc sống và văn chương có tác dụng gì Bài viết " ý nghĩa văn chương" của Hoài Thanh sẽ cung cấp cho chúng ta một cách hiểu một quan niệm đúng đắn và cơ bản về điều đó
* Hoạt động 3: Bài mới
Trang 2- Gọi H/S đọc chú thích dấu sao
? Nêu hiểu biết của em về tác giả,
tác phẩm
- GV ( SGK - 79)
- GV nêu yêu cầu đọc: Giọng
rành mạch,rừ ràng, cú xúc cảm và
sâu lắng
- GV đọc mẫu
- Gọi H/S đọc tiếp
- Gọi nhận xét
? Em hiểu thi sỹ, thi ca là gì?
? Văn chương nghĩa là như thế
nào?
? Thế nào là cặm cụi?
- Chăm chỉ, mải miết làm một việc
gì đó
? Văn bản này thuộc kiểu văn bản
nào?
? Hãy xỏc định bố cục của bài
văn? Nờu nội dung của từng phần?
- GV cỏc phần trờn ứng với cỏc
phần mở bài, thõn bài( tức là chỉ
cú phần nờu vấn đề và chứng minh
vấn đề) khụng cú phần kết bài vỡ
đõy là 1 đoạn trớch nờn o cú đầy
đủ 3 phần như 1 bài văn nghị luận
đó học
-> khi đi phõn tớch ta sẽ phõn tớch
theo bố cục trờn
? Mở đầu bài viết, tác giả đó núi
về điều gỡ?
Đọc dấu *
2 H/S đọc
Hs theo dừi
thớch sgk
Trả lời Trả lời
Nghe chỳ ý phần 1
I Đọc và tìm hiểu chú thích
* Tác giả: - Tác phẩm:
(sgk.61)
*Từ khó.
*Tìm hiểu cấu trúc văn bản.
- Thể loại : nghị luận
- Bố cục: 3 phần + Phần 1: từ đầu -> Vị tha: nguồn gốc của văn chương
+ Phần 2: Còn lại : Công dụng của văn chương
II Đọc- Hiểu văn bản 1: Nguồn gốc của văn chương.
Trang 3-Gv kể chuyện nhà thi sĩ ấn Độ
khóc nức nở khi thấy một con
chim bị thương rơi xuống bên
chân mình, tiếng khúc của nhà thi
sĩ đú đó hũa nhập với sự run rẩy
của con chim
? Em có nhận xét gì về cách vào
đề của tác giả?
? Qua cõu chuyện này em thấy tỏc
giả Hoài Thanh tỏc giả đó kết luận
ntn về nguồn gốc của văn chương?
? Cốt yếu là gỡ?
- GV là cỏi chớnh cỏi quan trọng
nhất -> nguồn gốc cốt yếu tức là
nguồn gốc chớnh
? Qua kết luận của tỏc giả em hiểu
ntn về nguồn gốc của văn chương?
- Văn chương bắt nguồn từ sự
thương cảm trước 1 sư vật, hiện
tượng trong đời sống
? Quan niệm về nguồn gốc văn
chương của Hoài Thanh như vậy
đỳng hay sai? Hãy tìm một số tác
phẩm văn chương đã học trong
chương trình lớp 6,7 để chứng
minh nguồn gốc văn chương của
Hoài Thanh?
ý kiến đó hoàn toàn đúng vỡ:
- > Bà Huyện Thanh Quan viết bài
''Qua đèo Ngang'' bởi nỗi cụ đơn lẻ
loi của mình
- Đoàn Thị Điểm dịch Chinh phụ
ngâm vì đồng cảm với Đặng Trần
Côn và người chinh phụ buồn xa,
nhớ chồng
- Nguyễn Du viết truyện kiều dựa
trờn những điều trụng thấy
- Tế Xương viết bài thơ thương vợ
vỡ thương vợ
=>Như vậy có thể nói: cội nguồn
của văn chương đều xuất phát từ
sự thương cảm và lòng nhân ái
Suy nghĩ
Hs phỏt hiện trả lời
Trả lời
Thảo luận (3')
- Cỏch vào đề tự nhiên, hấp dẫn
mà xúc động Dùng hình ảnh thực
tế để dẫn tới luận điểm
- Nguồn gốc cốt yếu muôn loài.
Trang 4của tác giả.Nhưng quan niệm của
Hoài Thanh chưa đầy đủ vỡ trong
thực tế cũn cú những cỏch quan
niệm khỏc về văn chương
? Chớnh vỡ thế mà cú ý kiến cho
rằng : Quan niệm của Hoài Thanh
về nguồn gốc văn chương là rất
đúng nhưng chưa đủ Vậy ý kiến
của em như thế nào
+ Đỳng vỡ văn chương cũn bắt
nguồn từ lao động như Lỗ Tấn
( cú lẽ trường phỏi văn học sớm
nhất của loài người là kộo gỗ, chặt
gỗ, dựng nhà, đúng bố )
+ văn chương bắt nguồn từ tụn
giỏo(Văn tế - Nguyễn Đỡnh Chiểu)
+ văn chương bắt nguồn từ trũ
chơi giải trớ ( HCM-nhật kớ trong
tự : Ngõm thơ ta vốn khụng hay
Nhưng vỡ trong ngục biết làm chi
đõy
Ngày dài ngõm ngợi cho khuõy
Vừa ngõm vừa đợi đến ngày tự do
=> Như vậy nguồn gốc thực sự
của văn chương là 1 vấn đề chưa
được thống nhất Quan điểm của
Hoài Thanh chỉ là 1 trong những
quan niệm về nguồn gốc của văn
chương mà thụi
- Gv để làm rừ nhiệm vụ của văn
chương tỏc giả Hoài Thanh đó viết
: " Văn chương sẽ là tạo ra sự
sống"
? Lời văn của tác giả gồm mấy ý?
Là những ý nào?
? Em hiểu thế nào là hình dung
của sự sống và sáng tạo ra sự
sống?
- Cuộc sống con người là muôn
hình vạn trạng tức là văn chương
có nhiệm vụ phản ánh cuộc sống
Trả lời
Nghe
trả lời
Trả lời
+ Văn chương là hình dung của
sự sống muôn hình vạn trạng.
+Văn chương cũn sáng tạo ra sự sống.
Trang 5đú.Cú nghĩa là phản ỏnh lại, miờu
tả lại cuộc sống thực đú vào trong
văn chương
- Sáng tạo ra cuộc sống :có nghĩa
là dựng lên hình ảnh, đưa ra ý
tưởng mà cuộc sống hiện tại chưa
có để mọi người phấn đấu xõy
dựng, biến chỳng thành hiện thực
tốt đẹp trong tương lai
? Hãy tìm 1 số tỏc phẩm văn thơ
đã học trong chương trỡnh văn 6,7
để nói về 2 nhiệm vụ trên của văn
chương?
-Gv Đặc biệt qua những bài ca dao
như " chiều chiều đau chớn
chiều" hay " số cụ " quan điểm
của Hoài Thanh hoàn toàn đứng
nhưng chưa đủ vỡ cú thứ văn
chương xuất phỏt từ tỡnh thương
người nhưng lại cú thứ văn
chương xuất phỏt từ tỡnh cảm đả
kớch phờ phỏn
Tìm ví dụ
Lắng nghe
HS chỳ ý
-Hình dung sự sống:chúng ta có thể thấy rõ cuộc sống vất vả, lận
đận của người nông dân Việt Nam xưa qua hình ảnh con cò trong các bài ca dao, qua những câu tục ngữ, những câu chuyện cổ tích Ta cũng có thể hình dung đất nước Việt Nam tươi đẹp như thế nào qua '' sông nước Cà Mau( L6)- kờnh rạch chằng chịt, chợ Năm căn đụng vui-> phong cảnh cuộc sống của người dõn nơi đõy
" Lượm' (L6)->em bộ hồn nhiờn dũng cảm
- Sáng tạo ra sự sống: Tô Hoài đã sáng tạo ra thế giới loài vật đa dạng phong phú trong '' Dế Mèn phiêu lưu kí''L6 - bài học Dế mốn rỳt ra thật bổ ớch mà ta phải học tập, hoặc thế giới loài chim trong
bài '' Lao xao'' được tỏc giả miờu
tả rất tinh tế
2 Công dụng của văn chương.
Trang 6? Tỡm cỏc cõu văn núi về cụng
dụng của văn chương theo quan
điểm của Hoài Thanh ?
- Cụng dụng của vị tha
- Một người sao
- Văn chương gõy lần
? Chỉ rừ cụng dụng của văn
chương qua cỏc cõu văn trờn?
- GV túm lại văn chương cú cụng
dụng thứ nhất ->
? Gv đõy là cụng dụng của văn
chương với con người Vậy cụng
dụng xó hội của văn chương được
núi đến qua cõu văn nào?
- Cú kẻ quỏ đỏng
- Nếu trong bực nào
? Qua cỏc cõu văn trờn ta thấy tỏc
giả muốn núi đến cụng dụng nào
của văn chương?
- Văn chương Làm đẹp, hay
những thứ bỡnh thường
- Văn chương Làm giàu đẹp cho
lịch sử nhõn loại
-> Gv qua đõy ta thấy được cụng
dụng thứ 2 của văn chương là ->
? Văn bản vựa học thuộc kiểu văn
bản nghị luận nào trong hai loại
sau?
- Nghị luận chính trị - xã hội
- Nghị luận văn chương
? Vì sao em xác định như vậy?
- Vì nội dung nghị luận nhằm làm
sáng tỏ một vấn đề của văn
chương, đó là ý nghĩa của văn
chương
? Qua văn bản vừa học em thấy
đoạn văn "
Vậy thỡ hết"
Phát hiện
Trả lời
Phỏt hiện
trả lời
Hs chỳ ý cõu hỏi 4 sgk
Trả lời
- Bồi dưỡng tỡnh cảm, gợi lũng vị tha
- Khơi dậy những cảm xỳc của con người
- rốn luyện mở rộng tỡnh cảm con người
-> Làm giàu tỡnh cảm con người
- Làm giàu đẹp cho cuộc sống III Tổng kết:
1 Nghệ thuật :
- Nghị luận văn chương
Trang 7văn nghị luận của Hoài Thanh có
gì đặc sắc?
? Tỡm vớ dụ để chứng minh ý vừa
chọn?
- Đoạn 1
+ Lớ lẽ : lũng thương là nguồn gốc
của thi ca
+ tỏc giả thuyết minh cho lớ lẽ đú
bằng 1 cõu chuyện cảm động : thi
sĩ khúc nấc lờn hũa nhập cựng sự
run rẩy của con chim sắp chết ->
đoạn văn vừa giàu cảm xỳc, vừa
gợi hỡnh ảnh
? Qua bài văn em hiểu ý nghĩa văn
chương gì là gỡ?
- Gọi HS đọc ghi nhớ
? Giải thớch và tỡm dẫn chứng
chứng minh cõu núi trờn?
- Gv vỡ con người thường hay ớch
kỉ, chỉ nghĩ đến mỡnh
- GV qua chuyện này ta thấy cụ
em gỏi bằng tài năng và lũng nhõn
hậu đó chinh phục được người anh
trai ớch kỉ, tự ti hướng anh đến 1
tỡnh cảm lành mạnh cao thượng
Trả lời Phát hiện
Nghe
đọc ghi nhớ
Hs đọc bài tập sgk
Làm bài tập
Nghe
- Vừa có cảm xúc, lý lẽ và hình
ảnh.
2 Nội dung
* Ghi nhớ (sgk.63)
IV Luyện tập.
- Gây cho ta tình cảm không có
nghĩa là tạo nên tình cảm mới lạ
mà ta chưa cú như lũng vị tha, sự
độ lượng, đồng cảm
VD : bức tranh của em gỏi tụi - Tạ Duy Anh
- Luyện tình cảm ta sẵn có nghĩa
là văn chương bồi bổ và làm phong phú, tinh tế hơn những tình cảm mà ta đã có như tỡnh yờu quờ hương đất nước con người
VD : vượt thỏc, nhớ con sụng quờ hương, mẹ hiền dạy con, tiếng gà trưa, ca dao dõn ca
Trang 8* Hoạt động 4 : Hoạt động nối tiếp.
- Đối với hs khá giỏi :
? Làm bài tập 1,2 (SBT.40)
- Đối với hs trung bình yếu :
? Nêu nội dung, nghệ thuật của văn bản vừa học ?
- Học bài
- làm hoàn thiện các bài tập đã giao
- Ôn tập kiểm tra văn
Tiết 96 : KIỂM TRA VĂN
( ĐỀ - ĐÁP ÁN TRƯỜNG RA ) Thực hiện ngày : 26/2/2009