A.Mục tiêu cần đạt: * Giuùp hs - Cảm nhận được niềm khát khao tự do mãnh liệt , nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù túng , tầm thường , giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con [r]
Trang 1Tuaàn 19: Ngaứy soaùn 10/01/2010
NHễÙ RệỉNG (Theỏ Lửừ) A.Muùc tieõu caàn ủaùt:
* Giuựp hs
- Caỷm nhaọn ủửụùc nieàm khaựt khao tửù do maừnh lieọt , noói chaựn gheựt saõu saộc caựi thửùc taùi tuứ tuựng , taàm thửụứng , giaỷ doỏi ủửụùc theồ hieọn trong baứi thụ qua lụứi con hoồ bũ nhoỏt ụỷ vửụứn baựch thuự
- Thaỏy ủửụùc buựt phaựp laừng maùn ủaày truyeàn caỷm cuỷa nhaứ thụ
B.Chuaồn bũ :
1.GV : Dửù kieỏn khaỷ naờng tớch hụùp : Phaàn vaờn vụựi baứi Oõng ủoà , moọt soỏ theồ thụ tửù do ; phaàn Tieỏng vieọt qua baứi Caõu
nghi vaỏn ; phaàn TLV qua baứi Vieỏt ủoaùn vaờn trong vb thuyeỏt minh
2.HS : Hoùc baứi , soaùn baứi
C.Tieỏn trỡnh leõn lụựp :
1, Oồn ủũnh toồ chửực
2, Kieồm tra baứi cuừ : ( Kieồm tra vieọc soaùn baứi cuỷa hs )
3, Baứi mụựi : GV giụựi thieọu baứi
I, Tỡm hieồu veà taực giaỷ – taực phaồm: Yeõu caàu hs ủoùc phaàn chuự thớch
sgk
? em hóy nờu những nỏt chớnh về tỏc giả?
Ông đã đem lại chiến thắng vẻ vang cho thơ mới trong việc giao tranh
quyết liệt với thơ cũ
?Hóy nờu những tỏc giả gắn liền với phong trào thơ mới?
Thơ mới gắn liền với những tên tuổi như: Thế Lữ, Xuân Diệu, Huy
Cận, Lưu Trọng Lư
? Bài thơ được làm theo thể thơ nào?
? Tỏc phẩm mang nội dung gỡ?
? em hóy chia bố cục văn bản?
? cho biết nội dung mỗi phần ?
I, Tỡm hieồu veà taực giaỷ – taực phaồm 1.Tác giả.
Tên khai sinh là Nguyễn Thứ Lễ ( 1907
- 1989) là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào thơ mới ( 1932 - 1945) - Thể thơ 8 chữ, gieo vần liền
-2.Tác phẩm:
Tác giả mượn lời con hổ để nói lên tâm trạng u uất của một lớp người sống trong cảnh tù hãm mất tự do
3, Bố cục:
=> 5 Phần: - Phần 1 từ câu 1->8 + Tâm trạng của con hổ trong củi sắt ở vườn bách thú
- Phần 2,3: Từ câu 9-> 30 + Nhớ tiếc quá khứ
- Phần 4,5: từ câu 31-> 47 +Niềm uất hận ngàn thâu trước cảnh tầm thường giả dối để càng theo giấc mộng nhớ rừng
Trang 2II, ẹoùc – tỡm hieồu chuự thớch :
1 ẹoùc vaờn baỷn –chuự thớch:GV cuứng hs ủoùc ( yeõu caàu khi ủoùc chuự yự
ủeỏn gioùng ủieọu phaỷi phuứ hụùp vụựi noọi dung caỷm xuực cuỷa moói ủoaùn thụ )
Giaỷi thớch tửứ khoự
2 Phaõn tớch vaờn baỷn:
a.Taõm traùng con hoồ trong vửụứn baựch thuự
(?) Khi mửụùn lụứi con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự , nhaứ thụ muoỏn ta lieõn tửụỷng
ủieàu gỡ veà con ngửụứi ?
- Lieõn tửụỷng ủeỏn taõm sửù con ngửụứi
(?) Neỏu theỏ phửụng thửực bieồu ủaùt cuỷa vb naứy laứ gỡ ? ( bc)
(?) Haừy quan saựt baứi thụ nhụự rửứng chổ ra nhửừng ủieồm mụựi cuỷa hỡnh
thửực baứi thụ naứy so vụựi caực baứi thụ ủaừ hoùc , chaỳng haùn thụ ẹửụứng luaọt
? Hổ thường sống ở đâu? Hoàn cảnh hiện tại của nó như thế nào?
(?) Hoồ caỷm nhaọn nhửừng noồi khoồ naứo trong khi bũ nhoỏt trong cuừi saột ụỷ
vửụứn baựch thuự ?
- Noói khoồ khoõng ủửụùc hoaùt ủoọng , trong moọt khoõng gian tuứ haừm thụứi
gian keựo daứi ( ta naốm daứi … daàn qua)
- Noói nhuùc bũ bieỏn thaứnh troứ chụi cho thieõn haù taàm thửụứng
- Noói baỏt bỡnh vỡ bũ ụỷ chung cuứng vụựi boùn thaỏp keựm
(?)? Trước cuộc sống từ hãm đó tâm trạng con hổ như thế nào? vỡ sao?
- Vỡ hoồ laứ chuựa teồ cuỷa muoõn loaứi , ủang tung hoaứnh choỏn nửụực
non huứng vú , nay laùi bũ nhoỏt trong cuừi saột
-> " Gầm củi sắt": Căm hờn, uất hận đã chứa chất thành "Khối, gậm"
mãi mà chẳng tan mà còn thêm cay đắng Chỉ còn biết nằm dài bất lực,
đau khổ Trở thành thứ đồ chơi cho lũ người kia nhưng cái khổ nhất là
chúa sơn lâm nay bị tầm thường hoá, bị xuống cấp
=> Trong hoàn cảnh đất nước khi bài thơ ra đời ( 1934) thì nổi tủi nhục,
căm hờn cay đắng của con hổ cũng đồng điệu với bi kịch của nhân dân
ta trong xiềng xích nô lệ
(?) Caỷnh vửụứn baựch thuự ủửụùc dieón taỷ qua nhửừng chi tieỏt naứo ?
-Hoa chaờm , coỷ xeựn , loỏi phaỳng caõy troàng – Daỷi ngửụực ủen giaỷ suoỏi ,
chaỳng thoõng doứng – Len dửụựi naựch nhửừng moõ goứ thaỏp keựm
(?) Em coự nhaọn xeựt gỡ veà tửứ ngửừ , gioùng ủieọu cuỷa 2 khoồ thụ naứy ?
(?) Qua caực chi tieỏt ủoự cho ta thaỏy caỷnh vửụứn baựch thuự hieọn ra dửụựi
caựi nhỡn cuỷa chuựa sụn laõm ntn?
(?) Tửứ hai ủoaùn thụ vửứa phaõn tớch , em hieồu gỡ veà taõm sửù cuỷa con hoồ ụỷ
vửụứn baựch thuự , tửứ ủoự laứ taõm sửù cuỷa con ngửụứi ?
b Noói nhụự thụứi oanh lieọt Goùi hs ủoùc ủoaùn 2
(?) Caỷnh sụn laõm ủửụùc gụùi taỷ qua nhửừng chi tieỏt naứo ?
(?) Nhaọn xeựt veà caựch duứng tửứ trong nhửừng lụứi thụ naứy ?
- ẹieọp tửứ vụựi , caực ủoọng tửứ ( gaứo , theựt )
(?) Hỡnh aỷnh chuựa teồ cuỷa muoõn loaứi hieọn leõn nhử theỏ naứo giửừa khoõng
gian aỏy ?
II, ẹoùc – tỡm hieồu vaờn baỷn:
1 ẹoùc vaờn baỷn –chuự thớch:
2 Phaõn tớch vaờn baỷn:
a.Taõm traùng con hoồ trong vửụứn baựch thuự
- Bieỏn thaứnh troứ chụi cho thieõn haù taàm thửụứng
- ễÛỷ chung cuứng boùn thaỏp keựm Hoồ voõ cuứng caờm uaỏt , ngao ngaựn
- Sửỷ duùng moọt loaùt tửứ ngửừ lieọt keõ, lieõn tieỏp , vụựi caựch ngaột nhũp doàn daọp ụỷ 2 caõu ủaàu , gioùng ủieọu gieóu nhaùi , chaựn chửụứng , khinh mieọt
- Taỏt caỷ chổ laứ ủụn ủieọu , ủeàu chổ laứ nhaõn taùo , do baứn tay sửỷa sang , tổa toựt cuỷa con ngửụứi chửự khoõng phaỷi laứ theỏ giụựi cuỷa tửù nhieõn to lụựn , maùnh meừ , bớ hieồm
Chaựn gheựt thửùc taùi tuứ tuựng , taàm thửụứng , giaỷ doỏi Khao khaựt ủửụùc soỏng tửù do
b Noói nhụự thụứi oanh lieọt
- Boựng caỷ , caõy giaứ , gioự ngaứn , nguoàn heựt nuựi , theựt khuựch trửụứng ca dửừ doọi
- Con hoồ hieọn ra vụựi veỷ ủeùp oai phong laóm lieọt , duừng maừnh vửứa meàm maùi vửứa uyeồn chuyeồn
Trang 3soựng cuoọn nhũp nhaứng – Vụứn boựng aõm thaàm , laự gai , coỷ saột – Trong
hang toỏi , maột thaàn khi ủaừ quaộc – laứ khieỏn cho moùi vaọt ủeàu im hụi
(?) Coự gỡ ủaởc saộc trong tửứ ngửừ , nhũp ủieọu cuỷa nhửừng lụứi thụ mieõu taỷ
chuựa teồ cuỷa muoõn loaứi ?
- Caực tửứ ngửừ gụùi taỷ hỡnh daựng , tớnh caựch hoồ Nhũp thụ ngaộn , thay ủoồi
(?) Tửứ ủoự hỡnh aỷnh chuựa teồ cuỷa muoõn loaứi ủửụùc khaộc hoaù mang veỷ
ủeùp ntn?( ẹoùc ủoaùn thụ taỷ caỷnh rửứng , nụi con hoồ ủaừ tửứng soỏng thụứi
oanh lieọt )
(?) Caỷnh rửứng ụỷ ủaõy laứ caỷnh cuỷa thụứi ủieồm naứo ?
( Nhửừng ủeõm , nhửừng ngaứy mửa , nhửừng bỡnh minh , nhửừng chieàu )
(?) Caỷnh saộc trong moói thụứi ủieồm coự gỡ noồi baọt ?
- ẹeõm vaứng , ngaứy mửa chuyeồn boỏn phửụng ngaứn , bỡnh minh caõy xanh
naộng goọi , nhửừng chieàu leõnh laựng maựu sau rửứng
(?) Tửứ ủoự , thieõn nhieõn hieọn leõn nhử theỏ naứo ?
- Rửùc rụừ , huy hoaứng , naựo ủoọng , huứng vú , bớ aồn
(?) Giửừa thieõn nhieõn aỏy , chuựa teồ cuỷa muoõn loaứi soỏng 1 cuoọc soỏng ra
sao ?
Ta say moài ủửựng uoỏng aựnh traờng tan ?
Ta laởng ngaộm giang sụn ta ủoồi mụựi
Tieỏng chim ca giaỏc nguỷ ta tửng bửứng
Ta ủụùi cheỏt maỷnh maởt trụứi gay gaột
(?) ẹaùi tửứ ta laởp laùi trong caực lụứi thụ treõn coự yự nghúa gỡ ?
(?) em hiểu gỡ về cõu: “ than ụi! Thời oanh liệt nay cũn đõu?”?
(?) ẹoaùn thụ naứy xuaỏt hieọn nhửừng caõu thụ thaỏt mụựi laù Em thớch nhaỏt
caõu thụ naứo ? Vỡ sao ?
Naứo ủaõu nhửừng ủeõm vaứng beõn suoỏi
Ta say moài ủửựng uoỏng aựnh traờng tan ?
ẹaõu nhửừng chieàu leõnh laựng maựu sau rửứng
Laứm noồi baọt sửù tửụng phaỷn , ủoỏi laọp gay gaột hai caỷnh tửụùng , hai theỏ
giụựi , nhaứ thụ ủaừ theồ hieọn noói baỏt hoaứ saõu saộc ủoỏi vụựi thửùc taùi vaứ nieồm
khaựt khao tửù do maừnh lieọt cuỷa nhaõn vaọt trửừ tỡnh ẹoự laứ taõm traùng cuỷa
nhaứ thụ laừng maùn , ủoàng thụứi cuừng laứ taõm traùng chung cuỷa ngửụứi daõn
Vieọt Nam maỏt nửụực khi ủoự Hoù caỷm thaỏy lụứi con hoồ trong baứi thụ
chớnh laứ tieỏng loứng saõu kớn cuỷa hoù
c Khao khaựt giaỏc moọng ngaứn: Goùi hs ủoùc khoồ thụ cuoỏi
(?) Giaỏc moọng ngaứn cuỷa con hoồ hửụựng veà moọt khoõng gian ntn?
- Oai linh , hỡnh vú , theõnh thang Nhửng ủoự laứ khoõng gian trong moọng
(?) Tửứ ủoự giaọc moọng ngaứn cuỷa con hoồ laứ giaọc moọng ntn?
- Maừnh lieọt , to lụựn , nhửng ủau xoựt , baỏt lửùc
(?) Noói ủau tửứ giaỏc moọng ngaứn to lụựn aỏy phaỷn aựnh khaựt voùng maừnh
lieọt naứo cuỷa con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự cuừng laứ cuỷa con ngửụứi ?
(?)? B/T này được công chúng đón nhận vì đã nói giùm họ điều gì?
IV, Ghi nhụự: HS ủoùc SGK
- Theồ hieọn khớ phaựch ngang taứng , mang daựng daỏp moọt ủeỏ vửụng
- Dieón taỷ thaỏm thớa noói nhụự tieỏc khoõn nguoõi cuỷa con hoồ ủoỏi vụựi nhửừng caỷnh khoõng bao giụứ coứn thaỏy ủửụùc nửừa
Than ôi Thể hiện sự nuối tiếc xót
xa trong quá khứ thời oanh liệt
Laứm noồi baọt sửù tửụng phaỷn , ủoỏi laọp gay gaột hai caỷnh tửụùng , hai theỏ giụựi , nhaứ thụ theồ hieọn noói baỏt hoaứ ủoỏi vụựi thửùc taùi vaứ nieàm khaựt khao tửù do maùnh lieọt
c Khao khaựt giaỏc moọng ngaứn
- Khao khaựt cuoọc soỏng chaõn thửùc cuoọc soỏng cuỷa chớnh mỡnh , trong xửự sụỷ cuỷa chớnh mỡnh
- ẹoự laứ khaựt khao giaỷi phoựng , khaựt voùng tửù do
IV, Ghi nhụự : Sgk
4 Củng cố:
- Thể thơ mới, mượn tõm trạng, lời của con hổ để núi lờn nỗi khổ cực của con người dưới thời kớ Phỏp thuộc
5.Dặn dũ : hoùc thuoọc baứi thụ , phaàn ghi nhụự trong sgk Soaùn baứi “ Queõ hửụng”
Trang 4Tuần 19: Ngày soạn 10/01/2010
CÂU NGHI VẤN A.Mục tiêu cần đạt :
* Giúp hs :
- Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu nghi vấn Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác
- Nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn : dùng để hỏi
B.Chuẩn bị :
1.GV:Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua vb Nhớ Rừng , Oâng đồ ; Tiếng việt qua các vb có liên quan về
kiểu câu phân theo mục đích nói Bảng phụ
2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài
C.Tiến trình lên lớp :
1, ổn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc soạn bài của hs
3, Bài mới : Trong tiếng việt , cũng như nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới , mỗi kiểu câu có đặc điểm hình thức
nhất định Những đặc điểm hình thức này thường gắn với một chức năng chính Chẳng hạn , như câu có hình thức câu cầu khiến có chức năng chính là dùng để ra lệnh , sai khiến , yêu cầu , khuyên bảo … Vậy , câu nghi vấn có đặc điểm hình thức và chứng năng chính như thế nào ? Tiết học này sẽ trả lời cho câu hỏi đó
I.Đặc điểm và hình thức câu nghi vấn
Gọi hs đọc vd sgk
(?) Trong đoạn trích trên , câu nào là câu nghi vấn ?
- câu : Sáng nay người ta đấm u có đau lắm không ? ; Thế làm sao u cứ
khóc mãi mà không ăn khoai? ; Hay là u thương chúng con đói quá?
(?) Những đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu nghi vấn ?
- Hình thức câu nghi vấn trên thể hiện ở dấu chấm hỏi
- Và còn thể hiện ở những từ nghi vấn như : không, làm sao , hay là
(?) Câu nghi vấn trên dùng để làm gì ?
- Dùng để hỏi ( bao gồm cả tự hỏi như câu trong Truyện kiều : “ Người
đâu gặp gở làm chi , trăm năm biết có duyên gì hay không?”
(?) Trong những trường hợp nào dùng câu nghi vấn ?
- Trong giao tiếp , khi có những điều chưa biết hoặc còn hoài nghi , người
ta sử dụng câu nghi vấn để yêu cầu trả lời giải thích
2 Kết luận: Ghi nhớ SGK (?) Hãy đặt một vài câu nghi vấn ? (Hs tự làm
)
(?) Hãy nêu đặc điểm và hình thức nghi vấn ? ( sgk)
I.Đặc điểm hình thức và chức năng câu nghi vấn
1.Ví dụ:
a.Đặc điểm:
- Có những từ nghi vấn ( ai , gì , nào , sao , tại sao , bao giờ , bao nhiêu …
- kết thúc bằng dấu chấm hỏi
b.Chức năng :
- Dùng để hỏi
2 Kết luận: Ghi nhớ SGK
II, Luyện tập
Bài tập 1 : Xác định câu nghi vấn và đặc điểm hình thức của nó
a, Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không ?
b, Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế ?
c, văn là gì ? , Chương là gì ?
d, Chúng mình muốn cùng tớ đùa vui không ? ; Đùa trò gì ? ; Cái gì thế ? ; Chị cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta đấy hả ?
Bài tập 2 : Căn cứ vào từ : hay ở các câu
- Trong câu nghi vấn từ hay không thể thay thế bằng từ hoặc được Nếu thay từ hay trong câu nghi vấn bằng từ hoặc thì câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến thành một câu trần thuật có ý nghĩa khác hẳn
Bài tập 3 : Không , vì không phải là câu nghi vấn
Trang 5Câu ( a ) và ( b) có từ nghi vấn như có …không , tại sao , nhưng kết cấu chứa những từ này chỉ làm chức năng bổ ngữ trong 1 câu
- Trong câu ( c) , ( d) có từ nào ( cũng) , ai ( cũng) là những từ phiếm định
* Lưu ý : trong tiếng việt , tổ hợp X củng như ai cũng , gì cũng , nào cũng , sao cũng , âu cũng , bao giờ cũng , bao nhiêu cũng … bao giờ cũng có ý nghĩa khẳng định tuyệt đối ( vd : Ai cũng thấy thế )
Bài tập 4 : Khác nhau về hình thức : có …không ; đã … chưa
Khác về ý nghĩa : câu thứ 2 có giả định là người được hỏi trước đó có vấn đề về sức khoẻ , nếu điều giả định này không đúng thì câu trả lời trở nên vô lí Câu thứ nhất không hề có giả định đó
VD : Cái áo này có cũ ( lắm ) không ? ( đ )
2 Cái áo này đã cũ ( lắm ) chưa? (đ)
3 Cái áo này có mới ( lắm ) không ? ( đ)
Cái áo này đã mới ( lắm) không ? ( s)
4.Củng cố
- Câu nghi vấn dùng để hỏi, cĩ các từ nghi vấn, kết thúc câu bằng dấu hỏi chấm
5 Dặn dị: : Học thuộc chi nhớ , làm hết bài tập còn lại Soạn bài “ Câu nghi vấn tiếp”
Kiểm tra Ngày……….tháng 01 năm 2010
Người kiểm tra
………