+VÒ ý nghÜa: 2 c©u nµy cã néi dung hái khác nhau: câu b có giả định là người đc hỏi trc đó có v.đề về sức khoẻ, nếu điều giả định này không đúng thì câu hái trë nªn v« lÝ, cßn ë c©u a kh[r]
Trang 1Tuần: 19 Ns:03/01/10 Tiết: 73 Nd:05/01/10
Nhớ rừng
(Thế Lữ )
A-Mục tiêu bài học:
- Cảm nhận đc niềm khát khao, tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc thực tại tù túng, tầm %& giả dối đc thể hiện trg bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở 1%& bách thú
-Thấy đc giá trị nghệ thuật đ.sắc, bút pháp lãng mạn, truyền cảm của bài thơ
B-Chuẩn bị:
- Đồ dùng:
- Những điều cần % ý: Gv cần cho hs biết qua về KN “thơ mới” trg “p.tr Thơ mới” Lúc đầu thơ mới là dùng để gọi tên 1 thể thơ tự do ; % rồi thơ mới không còn chỉ để gọi thể thơ tự do mà chủ yếu dùng để gọi 1 p.tr thơ có t.c LM tiểu t.sản bột phát vào năm 1932 và kết thúc vào năm 1945, gắn liền với tên tuổi của Thế Lữ, D% Trọng D% Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên, Ng.Bính
C-Tiến trình tổ chức dạy học:
1-ổn định tổ chức:
2-Kiểm tra:
3-Bài mới:
Khát vọng tự do luôn là đề tài lớn của các nhà thơ, nhà văn trg g.đoạn 1930-1945
; % mỗi nhà thơ lại bộc lộ niềm khao khát tự do của mình theo một cách, làm cho tiếng nói tự do càng trở nên phong phú Giữa cảnh đ.nc bị nô lệ, Thế Lữ đã %\ lời con hổ- chúa tể của rừng xanh bị giam cầm trg 1%& bách thú để nói lên niềm khao khát
tự do, nối tiếc một quá khứ huy hoàng của mình Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài thơ Nhớ rừng của Thế Lữ
- Dựa vào c.thích *, em hãy nêu 1 vài nét về
t.g ?
I-Giới thiệu tác giả- Tác phẩm:
1-Tác giả:
Thế Lữ (1907-1945), quê Bắc Ninh, là
nhà thơ tiêu biểu cho p.trào thơ mới (1932-1945) ông tên thật là Nguyễn Thứ
Lễ, bút danh của ông đc đặt theo lối chơi chữ nói lái và có ngụ ý: ông tự nhận là lữ khách trên trần thế, cả đời chỉ biết săn tìm cái đẹp để mua vui:
Trang 2- Em hãy nêu xuất xứ của bài thơ ?
- Có thể chia bố cục bài thơ ntn?
- Gv: 5 đoạn của bài thơ là 1 chuỗi t.trạng
nối tiếp nhau, p.tr 1 cách tự nhiên, lô gíc trg
nội tâm của con hổ giống % trg nội tâm
của con ng vậy
Tôi là ng khách bộ hành phiêu lãng Đg trần gian xuôi %\ để vui chơi ! Tôi chỉ là một khách tình si
Ham cái đẹp có muôn hình muôn vẻ Th.Lữ đi tìm cái đẹp ở mọi nơi: ở cõi tiên (Tiếng sáo thiên thai, Vẻ đẹp thoáng qua), ở TN, ở mĩ thuật, ở âm nhạc (Tiếng chúc tuyệt vời, tiếng hát bên sông), ở nhan sắc thiếu nữ Song Th.L vẫn mang nặng t.sự thời thế, đ,nc
2-Tác phẩm:
Bài thơ viết 1934, in trg tập “Mấy vần
thơ” xb 1943
- Hd đọc: Đoạn 1,4 đọc với giọng buồn, ngao ngán, bực bội u uất; Đoạn 2,3,5
đọc với giọng vừa hào hứng vừa nối tiếc, vừa tha thiết, bay bổng, vừa mạnh mẽ, hùng tráng và kết thúc bằng 1 tiếng thở dài bất lực
- Giải nghĩa từ khó
3 Bố cục.
- Khổ 1: T.trạng của con hổ khi bị nhốt trg 1%& bách thú
- Khổ 2: Con hổ nhớ lại cảnh khi là chúa
tể cả muôn loài
- Khổ 3: Con hổ nối tiếc thời oanh liệt không còn nữa
- Khổ 4: Con hổ căm giận và khinh ghét cảnh sống tầm %& giả dối
- Khổ 5: Nỗi nhớ rừng ghê gớm lại cháy lên khôn nguôi
Trang 3- Trg bài có 2 cảnh đc m.tả đầy ấn %\ đó
là n cảnh nào ? (Cảnh 1%& bách thú, nơi
con hổ bị nhốt và cảnh núi rừng hùng vĩ,
nơi con hổ ngự trị n ngày ^%e2
- Hs đọc khổ 1,
- Câu thơ đầu có n từ nào đáng chú ý ?
(Gậm, khối)
- Thử thay gậm =ngậm, khối =nỗi và s2 ý
nghĩa b.cảm của chúng ? (Gậm nghĩa là
dùng răng, miệng mà ăn dần, cắn dần từng
chút một cách chậm chạp, kiên trì Đây là
động từ diễn tả h.đ bứt phá của con hổ
% chủ yếu thể hiện sự gậm nhấm đầy
uất ức và bất lực của chính bản thân con hổ
khi bị mất tự do Nó gậm khối căm hờn
không sao hoá giải đc, không làm cách nào
để tan bớt, vợi bớt đi Căm hờn, uất ức vì bị
mất tự do, thành 1 thân tù đã đóng vón kết
thành khối, thành tảng)
- Câu thơ cho thấy đc t.trạng gì của con hổ?
- Vì sao con hổ lại căm hờn đến thế ? (Từ
chỗ là chúa tể muôn loài, đang mặc sức
tung hoành chốn sơn lâm, nay bị nhốt trg
cũi sắt, trở thành thứ đồ chơi của đám ng
nhỏ bé mà ngạo mạn, ngang bày với bọn
gấu, báo dở hơi, vô % lự, n hạng tầm
%& vô nghĩa lí Điều đó làm cho con hổ
vô c căm uất, ngao ngán)
- 3% thế nằm dài trông ngày tháng dần qua
nói lên tình thế gì của con hổ ?
- Câu thơ: Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm,
đả nói lên t.trạng gì của chúa sơn lâm ?
- Em có nx gì về giọng điệu, về cách ^%
hô, về cách dùng từ của khổ thơ thứ nhất
II-Đọc Tìm hiểu bài thơ.
1-Tâm trạng của con hổ khi bị nhốt trong
Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt,
->Sử dụng động từ, danh từ – M.tả t.trạng căm hờn, uất ức vì bị mất tự do của chúa sơn lâm
Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua, ->Buông xuôi, bất lực
Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm, ->Tủi nhục, ngao ngán vì bị sa cơ, lỡ
*%B 2 ->Câu mở đầu n vần trắc gợi lên giọng
Trang 4này ?
- Gv:Đoạn thơ mở đầu đã chạm ngay vào
nỗi đau mất nc, nỗi đâu của ng dân nô lệ
lúc bấy giờ Họ thấy nỗi căm hờn, uất hận
của con hổ c chính là tiếng lòng m Cả nỗi
ngao ngán của con hổ c là nỗi ngao ngán
của ng dân.trg cảnh đời tăm tối, u buồn bao
trùm khắp đ.nc
Trên đây là 1 nét t.trạng điển hình đầy bi
kịch của chúa sơn lâm, khi bị sa cơ, thất
thế, bị giam cầm Trg h.c đ,nc ta lúc bấy
giờ, thì nỗi tủi nhục, căm hờn, cay đắng của
con hổ c đồng điệu với bi kịch của n.dân ta
trg xiềng xích nô lệ
- Cũi sắt có thể giam cầm đc thể xác con
hổ, % còn tâm %0 của nó thì sao ?
- Cảnh núi rừng, nơi ở của chúa sơn lâm đc
m.tả qua n câu thơ nào ?
- Em có nx gì về cách dùng từ ngữ của t.g ?
- Cảnh núi rừng ngày ^% hiện lên trg nỗi
nhớ của con hổ ntn ?
- Câu thơ nào m.tả h/ả chúa sơn lâm?
- Những câu thơ trên gợi cho ta thấy h/ả 1
chúa sơn lâm ntn ?
-T.trạng của chúa sơn lâm lúc đó ntn?
-Con hổ đã nhớ lại n kỉ niệm gì ở chốn rừng
^% ? (KN về n đêm trăng, n ngày % n
gầm gừ, câu thứ 2 n vần bằng % 1 tiếng thở dài ngao ngán
S% “ta” chứa đựng sắc thái kiêu hãnh,
tự hào
Từ ngữ giàu h/ả
=>Đây c chính là nỗi tủi nhục, căm hờn,
2-Nỗi nhớ rừng của con hổ (Đ 2,3 ):
Nhớ cảnh sơn lâm, bóng cả, cây già, Với tiếng gió gào ngàn, với giọng nguồn hét núi,
Vờn bóng âm thầm, lá gai, cỏ sắc
->Sd hàng loạt ĐT, T2, DT để tả cảnh rừng đại ngàn
=>Cảnh rừng núi thiên nhiên hùng vĩ
Ta *%B lên, dõng dạc, %& hoàng, D%\ tấm thân % sóng cuộn nhịp nh, ->H/ả con hổ –chúa sơn lâm hiện lên vừa mạnh mẽ, vừa nhẹ nhàng, vừa uy nghi dũng mãnh, vừa mềm mại, uyển chuyển
=>Thể hiện t.trạng hài lòng, thoả mãn,
tự hào về oai vũ của mình
Nào đâu n đêm vàng trăng tan ? Đâu n ngày % chuyển đổi mới ?
Trang 5bình minh và n buổi chiều trg rừng).
-Về h.thức diễn đạt của khổ thơ, có gì đ.biệt
? Nêu t.d của b.p tu từ đó ?
-Gv: Có thể xem bốn thời điểm % 1 bộ
tranh tứ bình về cảnh giang sơn của chúa
sơn lâm
-Kết thúc khổ 3, con hổ bật kêu lên :
-Câu hỏi tu từ đc sd ở đây có t.d gì ?
-Gv: Câu thơ cuối c tràn ngập c.xúc buồn
thg, thất vọng, nối tiếc, nó % 1 tiếng thở
dài ai oán của con hổ Đó không chỉ là
t.trạng của con hổ mà còn đc đồng cảm sâu
xa trg t.trạng của cả 1 lớp ng VN trg thời nô
lệ, mất nc nhớ về quá khứ hào hùng của
DT Câu thơ có sức k.quát điển hình
-Hs đọc khổ 4,5
-Sau n hồi %0 đẹp đẽ về quá khứ, con hổ
lại trở lại c.s thực tại –Gv đọc khổ 4
-Cảnh vật ở khổ 4 có gì giống và khác với
cảnh vật ở khổ đầu bài thơ ? (Giống: là đều
m.tả t.trạng chán %& uất hận của con
hổ; % khác là khổ 1 m.tả k.q c.s bị
giam cầm tù hãm của con hổ, còn khổ 4 lại
m.tả chi tiết cảnh TN ở 1%& bách thú Đây
là TN nhân tạo, TN thu nhỏ và đc sắp xếp
bởi bàn tay con ng)
-Khổ thơ thứ 4 đã thể hiện đc thái độ gì của
con hổ ?
-Gv: Đây chính là cảm nhận của thanh niên
trí thức VN về 1 XH nửa TD PK đang trên
đg Âu hoá với bao điều lố lăng, kệch cỡm
-Hai câu thơ mở đầu và k.thúc của khổ 5 là
2 câu b.cảm, điều đó có ý nghĩa gì?
Đâu n bình minh % bừng ? Đâu n chiều lênh láng bí mật ?
- Điệp ngữ kết hợp với câu hỏi tu từ nối tiếp nhau, dồn dập – Gợi lại n KN tuyệt
đẹp của 1 thời vàng son và thể hiện khí phách ngang tàng làm chủ
Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu ? ->Câu hỏi tu từ kết hợp với dấu chấm cảm –Nhấn mạnh và bộc lộ t.trạng nối tiếc c.s độc lập tự do
3-Nỗi chán ghét thực tại và nỗi nhớ rừng:
->Uất hận và chán ghét thực tại nhỏ bé, tầm thg, giả dối
- Hỡi oai linh, cảnh nc non hùng vĩ !
- Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi !
Trang 6-Gv: Đặt vào h.c LS n năm 30-45, bài thơ
khơi đã gợi nỗi nhớ quá khứ, khơi gợi niềm
khát khao tự do và sự bức bối khi bị giam
cầm trg vòng nô lệ của bọn TD Pháp Đó c
chính là t.trạng của đông đảo n ng dân VN
mất nc
Em hãy nêu giá trị ND, NT của bài thơ ?
-Hs đọc ghi nhớ
-Đọc diễn cảm bài thơ
->Bộc lộ tr.tiếp nỗi tiếc nhớ c.s tự do, phóng khoáng
=>Đó c chính là khát vọng tự do của ng dân VN
*Ghi nhớ: sgk (7 ).
*Luyện tập:
D-Hướng dẫn học bài:
- Học thuộc lòng bài thơ, học thuộc ghi nhớ
- Soạn bài: Ông đồ (Đọc VB, đọc chú thích và trả lời những câu hỏi trong phần Đọc – Hiểu VB)
Tuần: 19 Ns:03/01/10 Tiết: 73 Nd:05/01/10
Câu nghi vấn
A-Mục tiêu bài học:
-Hiểu rõ đ.điểm của câu nghi vấn Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác
-Nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn: dùng để hỏi
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: Bảng phụ
-Những điều cần % ý: Một số loại dấu câu đặt cuối n kiểu câu này đc trình bày trg n bài riêng Cần xđ rõ, dấu câu không hẳn gắn với kiểu câu mà chủ yếu gắn với mđ phát ngôn
C-Tiến trình tổ chức dạy học:
1-ổn định tổ chức:
2-Kiểm tra:
3-Bài mới:
Câu chia theo mđ nói đc phân thành mấy kiểu câu, đó là n kiểu câu nào? ở lớp 6, các
em đã học về câu trần thuật, bài hôm nay c.ta tiếp tục tìm hiểu về câu nghi vấn
I-Đặc điểm hình thức và chức năng chính:
Trang 7-Hs đọc vd (Bảng phụ).
-Trg đ.trích trên, câu nào là câu nghi
vấn ?
-Những đ.điểm hình thức nào cho biết
đó là câu nghi vấn ?
-Câu nghi vấn trg đ.trích trên dùng để
làm gì ?
-Đặt câu nghi vấn ?
-Em hiểu thế nào là câu nghi vấn ?
-Đọc đ.trích và xđ câu nghi vấn trg
đ.trích ?
Những đ.điểm h.thức nào cho biết đó là
câu nghi vấn ?
-Hs đọc các câu văn
-Những câu văn em vừa đọc là câu gì ?
Căn cứ vào đâu để xđ n câu trên là câu
nghi vấn ?
-Gợi ý: có mấy căn cứ để xđ câu nghi
vấn ? (-Có 2 căn cứ để xđ câu nghi vấn:
*Ví dụ: sgk (11).
không ? -Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không
ăn khoai ? Hay là u %%, chúng con
đói quá ?
=>Đ.điểm h.thức: dùng từ nghi vấn để hỏi: không, làm sao ; dùng dấu hỏi chấm để k.thúc câu
Chức năng: dùng để hỏi
*Gh nhớ: sgk (11 ).
II-Luyện tập:
1-Bài 1 (11):
a-Chị khất tiền % đến chiều mai phải không ?
% thế ? c-Văn là gì ? %%, là gì ? d-Chú m muốn c tớ đùa vui không ? -Đùa trò gì ?
-Hừ Hừ cái gì thế ? -Chị Cốc béo xù đứng trc cửa nhà ta ấy hả ?
=>Đ.điểm h.thức: dùng n từ ngi vấn để hỏi: không, t.sao, gì, gì thế, hả và dùng dấu hỏi chấm để k.thúc câu
2-Bài 2 (12 ):
-Dựa vào từ nghi vấn hay và dấu chấm hỏi ở cuối câu, ta xđ các câu đã cho là câu nghi vấn
Trang 8Đ.điểm h.thức: dùng từ nghi vấn và dấu
chấm hỏi ở cuối câu; Chức năng chính:
là để hỏi)
-Trg các câu đó có thể có thể thay thế
từ hay bằng từ hoặc đc không ? Vì sao?
-Hs đọc các câu văn
-Có thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối n câu
em vừa đọc không ? Vì sao ?
-Hs đọc 2 câu văn
-Phân biệt h.thức và ý nghĩa của 2 câu
trên ?
-Không thể thay từ hay bằng từ hoặc trg các câu trên
Vì: Từ hay và từ hoặc đều là q.h từ biểu thị q.h lựa chọn Tuy nhiên từ hoặc chỉ dùng trg câu trần thuật biểu thị ý có qh lựa chọn mà không dùng trg câu nghi vấn
3-Bài 3 (13 ):
-Không thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối các câu trên
Vì: Câu a và b có chứa từ có không, t.sao % n kết cấu chứa n từ này chỉ làm chức năng bổ ngữ trg 1 câu Câu c
và d có từ nào, ai % đó là n từ phiếm định chứ không phải là từ nghi vấn
4-Bài 4 (13 ):
-Khác nhau:
+Về h.thức: câu a dùng từ nghi vấn có không; câu b dùng từ nghi vấn
đã %2 +Về ý nghĩa: 2 câu này có nội dung hỏi
đc hỏi trc đó có v.đề về sức khoẻ, nếu
điều giả định này không đúng thì câu hỏi trở nên vô lí, còn ở câu a không hề
có giả định đó
D-Củng cố -Hướng dẫn học bài:
Gv hệ thống lại k.thức toàn bài
-Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 5,6
-Đọc bài: Câu nghi vấn (tiếp theo) (Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi trong từng phần)
Tuần: 19 Ns:03/01/10
Trang 9Tiết: 73 Nd:05/01/10
Viết đoạn văn trong văn bản
thuyết minh
A-Mục tiêu bài học:
-Giúp hs biết nhận dạng, biết sắp xếp ý và biết viết 1 đ.văn thuyết minh
-Rèn kĩ năng xác định chủ đề, sắp xếp và p.triển ý khi viết đ.văn thuyết minh
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: Bảng phụ
-Những điều cần % ý: Bài này có t.chất luyện tập, phát hiện chỗ sai, sửa lại cho đúng Cái sai ở đ.văn này là % biết tách đoạn, thiếu thứ tự trình bày
C-Tiến trình tổ chức dạy học:
1-ổn định tổ chức:
2-Kiểm tra:
3-Bài mới:
Đoạn văn là một phần vb gồm một số câu có cùng đề tài liên kết theo một thứ tự nhất
định Tuỳ vào phạm vi giới hạn của v.đề mà mỗi vb có số %\ đ.v hợp lí và mỗi đ.v có thể có dung %\ dài ngắn khác nhau Trg vb thuyết minh, đ.v đóng vai trò quan trọng,
các đv %, ứng
-Gv: Đv là bộ phận của b.văn Viết tốt
đ.v là đ.kiện để làm tốt b.văn Đv
%& gồm 2 câu trở lên, đc sắp xếp
theo thứ tự nhất định
-Hs đọc 2 đ.v (bảng phụ)
-Em hãy nêu cách sắp xếp các câu trg
đ.v (câu chủ đề, từ ngữ chủ đề và các
câu g.thích, bổ xung) ?
I-Đoạn văn trong vb thuyết minh:
1-Nhận dạng các đ.v thuyết minh:
a-Đoạn văn a:
-Câu chủ đề đặt ở v.trí đầu đoạn
-Từ ngữ chủ đề: là từ %B đc nhắc đến trg cả 5 câu của đ.v
-Các câu g.thích, bổ xung: là 4 câu tiếp theo câu chủ đề nhằm g.thích rõ ý và
bổ xung cho câu chủ đề
b-Đoạn văn b:
-Câu chủ đề đặt ở v.trí cuối đoạn
-Từ ngữ chủ đề: là từ Phạm Văn Đồng
và các từ thay thế ông
-Các câu g.thích, bổ xung: Đứng ở v.trí trc câu chủ đề % n d.chứng cụ thể để
Trang 10-Khi làm b.văn th.minh, cần chú ý gì ?
-Hs đọc 2 đ.v
-Gv: Mỗi đ.v %& diễn đạt 1 ý trọn
vẹn, không lẫn sang ý khác, các câu đc
sắp xếp theo thứ tự nhất định
-Căn cứ vào đó, các em nêu %\
điểm của mối đ.v và cách sửa chữa ?
-Gv nêu cách sửa: Chọn 1 ý để viết
thành đ.v, các câu trg đoạn đc sắp xếp
theo 1 thứ tự nhất định Ví dụ: chọn ý
c.tạo các bộ phận của bút bi, các câu
trg đoạn sẽ đc sắp xếp theo thứ tự: giới
thiệu chung, g.thiệu từng bộ phận từ trg
ra ngoài
-Khi viết đ.v th.minh, cần chú ý gì ?
-Hs đọc ghi nhớ
qui nạp thành câu chủ đề ở cuối đ.văn
*Ghi nhớ 1 : sgk (15 ).
2-Sửa lại các đoạn văn thuyết minh
6 chuẩn:
a-Đoạn văn a:
; %\ điểm: không diễn đạt 1 ý trọn vẹn mà có nhiều ý lẫn vào nhau trg c 1
đoạn: câu 1 là đ.điểm của bút bi; câu 2,3,4 là c.tạo các bộ phận của bút bi; câu 5 là cách sd bút bi
-Cách sửa: Bút bi gồm 2 bộ phận: ruột bút bi và vỏ bút bi Ruột bút bi là 1 ống nhựa nhỏ, dài, trg đựng mực, ở đầu có hòn bi nhỏ thay ngòi bút Kho viết hòn
bi lăn làm mực trg ống nhựa chảy ra, ghi thành chữ Ruột bút bi đc đặt trg vỏ bằng nhựa cứng có màu sắc xanh, đỏ,
đen, trên ghi nhãn hiệu nơi sản xuất
Vỏ bút bi có nắp đậy c với móc để cài vào túi áo hoặc có thể thay nắp đạy bằng lò xo và nút bấm để điều khiển
đầu mũi bút trồi ra hay thụt vào khi sd
b-Đoạn văn b:
; %\ điểm: Câu đầu tiên thuộc ý khác, không c mạch với các câu sau thuộc ý c.tạo các bộ phận của chiếc
đèn bàn
-Cách sửa: bỏ câu đầu sẽ thành đ.v diễn
đạt 1 ý trọn vẹn: c.tạo các bộ phận của chiếc đèn bàn
*Ghi nhớ 2,3 : sgk (15 ).
II-Luyện tập:
...lại trở lại c.s thực –Gv đọc khổ
-Cảnh vật khổ có giống khác với
cảnh vật khổ đầu thơ ? (Giống:
m.tả t.trạng chán %& uất hận
hổ; % khác khổ m.tả k.q... tầm
%& vô nghĩa lí Điều làm cho hổ
vơ c căm uất, ngao ngán)
- 3% nằm dài trông ngày tháng dần qua
nói lên tình hổ ?
- Câu thơ: Nay sa cơ, bị nhục nhằn... chúa sơn lâm
Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua, ->Buông xuôi, bất lực
Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm, ->Tủi nhục, ngao ngán bị sa cơ, lỡ
*%B 2 ->Câu mở đầu n