- §Æc ®iÓm næi bËt: cao lín, vai cuén khúc, khuôn mặt vuông vức, đôi mắt to… => Văn miêu tả là loại văn giúp người đọc, người nghe hình dung được các đặc điểm, tính chất nổi bật của một [r]
Trang 1Chủ đề 4:
Những điểm giống nhau, khác nhau giữa văn miêu tả và văn thuyết minh
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Nắm vững khái niệm vế văn miêu tả - văn thuyết minh, nhận diện #$ những điểm giống nhau và khác nhau của hai loại văn bản này Phân tích, so sánh qua những bài văn cụ thể để thấy #$ sự giống nhau, khác nhau giữa hai văn bản
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng viết về văn miêu tả - thuyết minh theo chủ đề cho sẵn
và chủ đề tự chọn
3 Thái độ: Giáo dục HS thận trọng khi viết đoạn văn, bài văn thuyết minh ->
# yếu tố miêu tả vào văn thuyết minh -> bài văn thuyết minh sinh động, hấp dẫn
II Thời lượng:
Tiết 1,2: Ôn tập văn miêu tả và văn thuyết minh
Tiếttiết 3,4: Luyện tập
Tiết Tiết 5,6 Những điểm giống nhau và khác nhau giữa văn miêu tả và văn thuyết minh
TiếtTiết 7,8: ý nghĩa, giá trị, phạm vi sử dụng của hai loại văn bản trên
III Nội dung:
Tiết 1,2
Khái niệm chung về văn miêu tả và văn thuyết minh
I Khái niệm.
- HS ghi đoạn văn:
* Đoạn 1: “ Bác thợ rèn cao lớn, cao lớn nhất vùng, vai cuộn khúc, cánh tay
ám đen khói lửa lò và bụi búa sắt Bác
có đôi mắt lọt trong khuôn mặt vuông vức, +#T rừng tóc rậm dày, đôi mắt trẻ, to, xanh, trong ngời # thép Quai hàm bạnh của bác rung lên với những tràng #!/ Những tiếng thở rền vang
Trang 2- Đoạn văn 1 tái hiện điều gì ?
- Em hãy chỉ ra đặc điểm nổi bật của
bác thợ rèn #$ tái hiện trong đoạn
văn
- Từ vd trên, em hiểu ntn là văn miêu
tả?
- Đoạn văn 2 trình bày điều gì ?
loại văn bản nào ?
- Thế nào là văn thuyết minh ?
# ngáy, giống # nhịp thở phì phò của ống bễ”
- Tái hiện hình ảnh bác thợ rèn khỏe mạnh, rắn chắc
- Đặc điểm nổi bật: cao lớn, vai cuộn khúc, khuôn mặt vuông vức, đôi mắt
to…
=> Văn miêu tả
đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự
…
- Trong văn miêu tả, năng lực quan sát
bộc lộ rõ nhất
* Đoạn 2: “ Cây dừa cống hiến tất cả
cây làm máng, lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa làm chõ đồ xôi, #T dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm #T mắm,…”
- Sự cống hiến của cây dừa
các loại văn bản thông dụng trong lĩnh
sự vật trong thiên, xã hội
=> Văn thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức (kiến thức) về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân,…
thức trình bày, giới thiệu, giải thích
- Văn bản thuyết minh cần #$ trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ và hấp dẫn
II Luyện tập.
Bài tập 1: Tìm đoạn văn miêu tả trong các văn bản đã học.
- GV gợi ý cho HS các văn bản: Tôi đi học, cô bé bán diêm,…
- HS làm, trình bày, nhận xét
Bài tập 2: Nếu phải viết 1 đoạn văn (bài văn) miêu tả cảnh đồng lúa chín ban
mai, em sẽ nêu lên đặc điểm nổi bật nào ?
Gợi ý:
Trang 3- Trong làn gió buổi sớm mai, không khí thoang thoảng mùi thơm
- Cánh đồng trải dài vô tận, im lìm # còn đang say ngủ
- ánh sáng lờ mờ, chỉ thấy những "#$ sóng nhấp nhô và làn
- Khi gió thoảng qua, cánh đồng xào xạc một âm thanh dịu nhẹ Những chú chim non giật mình bay vút vào không gian
- Những tia sáng đầu tiên chiếu trên cánh đồng tạo nên 1 khung cảnh thật rực rỡ
- Những hạt lúa vàng, mập mạp, trĩu xuống lắc "#…
Hãy viết thành 1 đoạn văn hoàn chỉnh
Bài tập 3: Nếu phải giới thiệu về cái bàn học của em thì em sẽ giới thiệu ntn ?
Gợi ý:
- Xuất xứ (hãng sản xuất)
- Cấu tạo (chất liệu, kiểu dáng, cấu tạo từng bộ phận)
- Công dụng và cách bảo quản
IV Dặn dò: Viết bài văn hoàn chỉnh cho bài tập 3
Tiết 3,4
Luyện tập
1 ổn định tổ chức.
2 Bài cũ: So sánh văn miêu tả với văn thuyết minh
3 Bài mới:
Bài tập 1: Đọc các đoạn văn sau và trả lời câu hỏi.
- Đoạn 1 miêu tả cảnh gì ? Cảnh #$
* Đoạn 1: “…Thuyền xuôi giữa dòng sông rộng hơn ngàn #T trông hai bên bờ rừng #T dựng lên cao
Cây #T mọc dài theo bãi, theo từng lứa trái rụng, ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông, đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ…lòa
khói sóng ban mai…” (Sông #T Cà Mau - Đoàn Giỏi)
- Đoạn văn miêu tả cảnh rừng #T với #T Cà Mau
- Màu sắc: xanh lá mạ, xanh rêu, xanh
Trang 4chai lọ… ban mai
sông rộng hơn ngàn #T trông hai bên bờ rừng #T dựng lên cao ngất
#T mọc dài theo bãi, theo từng lứa trái rụng, ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông -> So sánh, nhân hóa
=> Cuộc sống trù phú, tràn đầy sức sống, hoang dã
* Đoạn 2:
- Đoạn 2 trình bày điều gì?
- Em học tập #$ gì khi viết bài văn
TM?
“ …Sừng của trâu giống # hình "#v liềm uốn cong Nó có tác dụng bảo vệ khi bị con vật khác tấn công Khuôn mặt của trâu gần giống # tam giác
#T giúp trâu nhận biết #$ mọi vật Hai mắt của trâu tròn và xanh giúp trâu nhìn mọi vật từ xa Không giống # những con vật khác, trâu chỉ có 1 hàm răng để nhai cỏ Cơ thể của trâu giống # hình bầu dục to, dài Bên ngoài
#$ phủ một lớp lông mao vừa để bảo
vệ vừa để che chắn.”
-> Trình bày các bộ phận và chức năng của con trâu
- HS bộc lộ (cần phải quan sát đối
tả, hình ảnh so sánh…)
Bài tập 2: Miêu tả chợ hoa ngày tết
- HS làm bài, trình bày
- GV cùng HS nhận xét, bổ sung
không khí…
Bài tập 3:
- Dàn ý:
b, Thân bài:
chim, hoa mọc thành chùm màu đỏ, nở vào mùa hè…
…
Trang 5- Lợi ích: cung cấp bóng mát, hoa đỏ đẹp, gắn liền với những kỉ niệm tuổi thơ…
Ngày 19 tháng 1 năm 2009
Tiết 5,6
Những điểm giống nhau và khác nhau giữa văn
miêu tả với văn thuyết minh
- Đoạn văn miêu tả cảnh gì?
- Đặc điểm nổi bật nào của mùa xuân
#$ thể hiện trong đoạn văn?
-
văn?
- Đoạn văn trình bày đặc điểm nổi bật
Ví dụ 1:
* Đoạn văn 1:
“ Mùa xuân đã về trên cánh đồng Bên kia đồi, tiếp với đồng, là rừng cây Hoa cánh kiến nở vàng trên rừng, hoa nở và hoa kim anh trắng xóa Những bầy ong
từ trong rừng bay xuống đồng, cỏ ống cao lêu đêu đong # A#T gió Cỏ gà,
nắng dịu, chim hít líu lo Gió ngọt ngào mùi thơm của mật và phấn hoa…”
- Cảnh mùa xuân trên cánh đồng
- Mùa xuân căng tràn sức sống, vạn vật
đang sinh sôi nảy nở
* Đoạn văn 2:
“ Yến sào là sản phẩm quí hiếm của #T ta và trên thế giới Yến sào là
là một +#$ phẩm chữa trị nhiều bệnh Yến sào đều có ở các vùng biển đảo ở yến sào ở vùng vịnh Nha Trang có chất
…”
- TM về yến sào
- Giá trị của món ăn yến sào đối với
Trang 6- Qua tìm hiểu 2 đoạn văn trên, theo
em, miêu tả hoặc TM nhằm làm nổi
bật điều gì của sự vật?
- Muốn miêu tả hoặc giới thiệu về đối
gì?
Bài tập: Tìm 1 đoạn văn miêu tả và
thuyết minh đã học, chỉ ra sự giống
nhau của 2 loại văn bản đó
-
đoạn văn trên?
- Hai đoạnvăn trên có khác nhau ở
những điểm nào?
*Ghi nhớ: Giống nhau:
- Đều làm nổi bật đặc điểm của đối
- Nêu giá trị và công dụng của đối
- HS làm, trình bày A#T lớp
- GV cùng HS nhận xét, bổ sung
Ví dụ 2:
* Đoạn văn 1: “ Xe chạy chầm chậm,…mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau tôi đuổi kịp Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và khi trèo lên
xe, tôi ríu cả chân lại Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi đã òa lên khóc rồi cứ thế nức nở…”
* Đoạn văn 2: “…Tỷ lệ thanh thiếu niên hút thuốc lá ở các thành phố lớn #T ta ngang với tỷ các thành phố âu – Mĩ Chỉ có khác là với 1 thanh niên
Mĩ, 1 đô la mua 1 bao thuốc lá là 1 khoản tiền nhỏ, còn với thiếu niên Việt Nam muốn có 15.000đ mua 1 bao 555 – vì đã hút là phải hút thuốc sang – chỉ có 1 cách là trộm cắp Trộm một lần, quen tay Từ điếu thuốc sang cốc
pháp thực ra đã mở đầu với điếu thuốc.”
- Đoạn 1: Miêu tả
+ Có # cấu,
không nhất thiết phải trung thành với sự vật
+ Dùng các biện pháp tu từ: so + Mang nhiều
- Đoạn 2: Thuyết minh
+ Trung thành với đặc điểm của
sự vật, hiện
+ ít dùng các biện pháp tu từ:
so sánh, liên + Dùng nhiều số
Trang 7cảm xúc chủ viết
+ ít dùng số liệu
liệu cụ thể, chi tiết
+ ứng dụng trong nhiều tình huống
* Dặn dò: Tìm 1 số đoạn văn miêu tả và thuyết minh So sánh sự giống nhau và
khác nhau
Tiết 7,8
ý nghĩa, giá trị và phạm vi sử dụng của hai loại văn bản:
Miêu tả - Thuyết minh
- GV yêu cầu HS đọc kĩ 2 đoạn văn
- HS trả lời câu hỏi
- Xác định kiểu văn bản trong 2 đoạn
văn trên Chỉ ra ý nghĩa và giá trị của 2
đoạn văn đó
I Lý thuyết.
1 ý nghĩa, giá trị của 2 loại văn miêu tả và thuyết minh.
* Đoạn 1: “…Mai rất đa dạng và phong phú, nếu dựa vào màu sắc thì
mai sẽ có 4 loại chính: hoàng mai, bạch mai, thanh mai và hồng mai…Cánh hoa mềm mại, óng #$
và #T # tơ Mai đẹp thuần khiết, trong sáng # 1 nàng thiếu nữ yêu
những khu đất rộng, không trồng xen với các loại cây khác Hoa mai vàng rực rỡ, nhiều cánh và lâu tàn Một
-> Thuyết minh.
=>
tự nhiên, xã hội 1 cách khách quan,
cách dùng chúng sao cho có lợi cho
* Đoạn 2: “ Đào Nhật Tân trồng từ hàng trăm năm nay Đào trồng ở ruộng, đó là 1 loại đào bích, 1 giống
đào lai, chỉ cho hoa mà không cho quả
Hoa đào #q thắm, màu các manh, tức
là màu đỏ thắm duyên dáng, rực rỡ
Trang 8- Khi nào dùng văn bản miêu tả?
TM?
- Đoạn văn trên thuyết minh về điều
gì?
- Điều gì thể hiện đặc điểm đây là
Cánh hoa kép, bông hoa xinh xắn thành từng chùm trên cành Những cành đào đẹp phải là những cành có tán rộng, hoa đều từ gốc đến ngọn, những cành nhỏ phải mập và giao nhau hài hòa để hoa phân bố đều ở những
khoảng khác nhau”
-> Miêu tả.
=> Tái hiện lại sự vật, sự việc, quang
vẻ đẹp của cảnh vật đang tả và hiểu
#$ những tình cảm, cảm xúc của
2 Phạm vi sử dụng.
- Văn bản miêu tả #$ sử dụng nhiều trong văn bản nghệ thuật
- Văn bản thuyết minh chủ yếu #$ dùng trong văn bản nhật dụng hay những loại văn bản sử dụng hàng ngày
II Bài tập.
Bài 1: Cho đoạn văn: RJ# vực hệ thống sông Đồng Nai gồm TP Hồ chí Minh và 11 tỉnh Sông Đồng Nai là sông chính cùng với các nhánh lớn quan trọng là sông La Ngà, Sông Bé, Sài Gòn, Thị Vải, Vàm Cỏ Theo cục
Rịa Vũng tàu) là sông ô nhiễm nhất trong "# vực hệ thống sông Đồng Nai Sông Thị Vải có 1 đoạn “sông chết” dài trên 10 km, từ sau khu vực hợp "# Suối Cả - sông Thị Vải khoảng 3 km
đến khu công nghiệp Mỹ xuân Gọi là
“sông chết” vì không có loài sinh vật nào có thể sống #$ trên đoạn sông
cơ nghiêm trọng, có màu nâu đen và bốc mùi hôi thối kể cả thời gian triều lên và triều xuống
- Đoạn văn TM về “Đoạn sông chết Thị Vải”
- Các chi tiết: có số liệu cụ thể, cung
Trang 9đoạn văn TM?
- HS làm, trình bày, nhận xét
- GV đánh giá chung
sông Thị Vải bị ô nhiễm nặng
-> Đoạn trích tuộc văn bản nhật dụng
Bài 2: Tìm 1 đoạn văn miêu tả trong văn bản nghệ thuật Chỉ ra các yếu tố miêu tả trong đoạn
* Dặn dò: Viết đoạn văn TM có sử dụng yếu tố miêu tả
Ngày tháng năm
Chủ đề 5:
Nghệ thuật lập luận trong văn nghị luận
A Mục tiêu cần đạt.
Giúp HS:
luận, vai trò, hiệu quả, tác động của nghệ thuật lập luận trong việc biểu hiện nội
cứ
- Rèn kĩ năng lập luận khi viết bài văn nghị luận
B Tiến trình các bước dạy - học.
Tiết 1,2
H: Thế nào là văn nghị luận?
H: Hãy nêu những điểm khác biệt giữa
văn NL với văn MT, TS
I Vai trò lập luận trong văn nghị luận.
1 Văn nghị luận là gì?
- Văn nghị luận là dùng 1 hệ thống lí
nào đó
2 Điểm khác biệt giữa văn nghị luận
với văn miêu tả, tự sự.
- Văn miêu tả, tự sự: kích thích trí
tế với t/c chân thật, những khám phá hồn nhiên về thiên nhiên, đời sống, gia
đình, xã hội…
- Văn nghị luận: hình thành và pt khả năng lập luận chặt chẽ, trình bày dẫn chứng 1 cách sáng sủa, giàu sức thuyết
Trang 10- GV cho HS tìm đoạn, văn bản đã học
về văn miêu tả và văn NL
- HS tìm, xđ những chi tiết miêu tả
Tìm luận điểm
H:
viết đã # ra những dẫn chứng ntn?
H: Các dẫn chứng và lí lẽ trình bày
theo thứ tự nào? t/dụng?
- HS trình bày
H: Một bài văn NL #$ hình thành từ
các yếu tố nào?
H: Lập luận là gì?
* Dặn dò: Nắm vững khái niệm văn
nghị luận, lập luận và sự khác biệt giữa
văn NL với các loại văn khác
phục Nêu những ý kiến riêng của mình về 1 vấn đề nào đó trong cs, văn học nghệ thuật
- VD: + Đoạn đầu bài RJ#$j/
+ Văn bản “Đức tính giản dị của BH”
* Tóm lại: Mỗi đoạn văn có 1 vẻ đẹp riêng Nếu văn miêu tả chỉ qua 1 số hình ảnh, từ ngữ đã lột tả và làm sống
sự vật, sự việc…thì văn nghị luận lại tiêu biểu cho cách nói chặt chẽ, hùng hồn và giàu sức thuyết phục
3 Thế nào là lập luận, luận điểm và
luận cứ?
a Lập luận:
- Là sự tổ chức các luận điểm, luận cứ, các lí lẽ và dẫn chứng nhằm làm sáng
ra, giải quyết
văn nghị luận, thể hiện năng lực suy lí,
Là 1 yếu tố tạo nên sự loogic, độ chính xác, sắc bén và tính nghệ thuật của bài nghị luận
Tiết 3,4
1 Bài cũ: Văn NL là gì? So sánh điểm khác giữa văn NL với văn MT, TS.
2 Bài mới:
3 Thế nào là lập luận, luận điểm và
Trang 11H: Luận điểm là gì?
H: Các luận điểm #$ sắp xếp ntn?
- HS đọc đoạn: “Dân ta có 1 lòng nồng
nàn yêu #T/ Đó là truyền thống quí
báu của ta”
H: Tìm luận điểm?
H: Để làm sáng tỏ luận điểm chính,
Bác đã # ra những luận điểm nào
khác?
- GV gọi HS đọc bài Chiếu dời đô của
Lí Công Uẩn
H: Để giải quyết vđ tại sao phải dời
nào?
H: Luận cứ là gì?
H: Mỗi luận điểm ở bài Chiếu dời đô
có những luận cứ nào?
H:
những kiểu câu nào?
- GV đọc đoạn văn: + “Đời Kiều là
luận cứ?
b Luận điểm:
- Các luận điểm trong bài văn nghị luận #$ sắp xếp, trình bày theo 1 hệ thống hợp lí để làm sáng tỏ vấn đề mà luận điểm đặt ra
- Luận điểm: Dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu #T/
+ Lịch sử đã chứng tỏ tinh thần yêu #T nồng nàn của dân tộc
+ Đồng bào ta ngày nay rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày A#T/
+ Bổn phận của chúng ta là phải biến lòng yêu #T thành những hành động yêu #T/
- Các triều đại A#T đây đã nhiều lần dời đô về nơI trung tâm để # toan việc lớn
- Việc “cứ đóng yên đô thành” ở nơi
đây của 2 triều đại Đinh - Lê không còn thích hợp với việc phát mtrieenr
đất #T/
- Khẳng định thành Đại La là nơi tốt nhất để chọn làm kinh đô
c Luận cứ.
- Là những ý kiến nhỏ nằm trong luận
điểm, nhằm làm sáng tỏ cho luận
điểm
- HS tìm, trình bày
- HS khác cùng GV nhận xét, bổ sung
4 Đặc điểm lập luận trong văn nghị luận.
- ít dùng câu miêu tả, câu trần thuật Chủ yếu dùng câu khẳng định, câu phủ
định với nội dung là phán đoán, nhận xét, đánh giá
... data-page="3">- Trong gió buổi sớm mai, khơng khí thoang thoảng mùi thơm
- Cánh đồng trải dài vơ tận, im lìm # cịn say ngủ
- ánh sáng lờ mờ, thấy &# 34; #$ sóng nhấp nhơ
-. .. riêng vấn đề cs, văn học nghệ thuật
- VD: + Đoạn đầu RJ#$j/
+ Văn “Đức tính giản dị BH”
* Tóm lại: Mỗi đoạn văn đẹp riêng Nếu văn miêu tả qua số hình ảnh, từ ngữ lột... data-page="2">
- Đoạn văn tái điều ?
- Em đặc điểm bật
bác thợ rèn #$ tái đoạn
văn
- Từ vd trên, em hiểu ntn văn miêu
tả?
-