Môc tiªu : - Giúp học sinh cảm nhận được một trong những phẩm chất cao đẹp của Bác Hồ là đức tính giản dị .Giản dị trong lối sống ,trong quan hệ với mọi người ,trong việc làm ,trong bài [r]
Trang 1a Mở bài: Dẫn vào luận điểm: -> nêu vấn đề: Hoài bão trong cuộc sống.
b Thân bài:
- Lấy dẫn chứng từ đời sống, những tấm gương về bạn bè vượt khó vượt khổ để học tập tốt
-Lấy dẩn chứng từ thời gian ,không gian ;quá khứ ,hiện tại ,trong nước ,ngoài nước
c Kết bài :
-Sức mạnh tinh thần của con người có lí tưởng
3.Viết bài :
GV cho học sinh viết bài ( có thể viết mở bài ,thân bài ,kết bài )
GV cho học sinh đọc bài mẫu -HS rút ra lời nhận xét
4 Đọc lại và sữa chữa
HS đọc bài viết của mình -các bạn nhận xét
-Đọc to phần ghi nhớ
II/ Luyện tập
HS làm các bài tập trong SGK
D Hướng dẩn học ở nhà
Về nhà học bài cũ -làm các bài tập : Lập dàn ý chi tiết cho đề bài sau Hảy chứng minh câu tục ngữ ''Gần mực thì đen ,gần đèn thì sáng ''
Soạn ngày:23/02/2008
Tiết 92:Luyện tập lập luận chứng minh.
A: Mục tiêu
Giúp học sinh: cũng cố những hiểu biết về cách làm bài văn chứnh minh Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn chưng minh cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề gần gũi quen thuộc
B: Hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Luyện tập trên lớp:
1 Đề bài :Giáo viên nêu vấn đề
Có hai câu tục ngữ sau cùng nêu lên một vấnc đề đạo lí xã hội
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
- Uống nước nhớ nguồn
Hãy thử diển đạt cùng 3 đề văn nghị luận chứng minh giống nhau về nội dung, khác nhau về hình thức diễn đạt
Học sinh lựa chọn, suy nghĩ tập viết đè bài
Giáo viên hướng dẫn:
Đề 1:Tục ngữ Việt Nam có những câu quen thuộc.
-Ăn quả có kẻ trồng cây
-Uống nước nhớ nguồn
Em hãy chứng minh vấn đề nêu trong câu tục ngữ ấy
Trang 2Đề 2: Người Việt Nam sống có đạo lí, , có nghĩa tình Em hãy chứng
minh đạo lí, nghĩa tình cao đẹp ấy qua 2 câu tục ngữ sau:
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, uống nước nhớ nguồn
Đề 3: -Ăn quả nhớ kẻ trông cây
-Uống nước nhớ nguồn
Bằng những dẩn chứng trong thực tế đời sống ,em hảy làm sáng tỏ vấn đề trên
Với đề trên ,ta có cần viết một đoạn
ngắn để diễn giải cho rõ điều cần
chứng minh không ? Nếu có ,thì
nên viết như thế nào ?Thử viết một
đoạn
Nêu những dẩn chứng cần thiết khi
làm đề văn trên ?
Em hãy sắp xếp lại các luận điểm ?
HS tập triển khai một số điểm vừa
khai thác ở mục trên
=> Rất cần viết một đoạn ,dùng lí lẽ giải thích rõ vấn đề cần chứng minh .Bởi lẽ đưa ra vấn đề từ 2 câu tục ngữ với lối nói ẩn dụ bằng hình ảnh kín đáo ,sâu sắc ,rất có thể nhiều người chưa đọc chưa hoiêủ đúng ,hiểu hết ý nghĩa của đề
=>HS biết ơn thầy cô giáo -Toàn dân biết ơn Đảng, Bác Hồ, biết ơn cách mạng
=> Con cháu biết ơn tổ tiên ,kính yêu ông bà ,cha mẹ -.Các lễ hội văn hoá
-Truyền thống thờ cúng tổ tiên thể hiện lòng biết ơn
- Biết ơn những anh hùng ,những người có công lao trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước
-Ngày 27/7 hàng năm cũng là dịp -Toàn dân biết ơn Đảng, Bác Hồ ,cách mạng
-Học sinh biết ơn thầy cô giáo
Hoạt động 2: Luyện tập ở nhà
Đọc đoạn văn nói về bảo vệ rừng của A-T-Sê Khốp SGK và trả lời những câu hỏi sau :
a- Xác định luận điểm và những dẩn chứng chứng minh
b-Câu cuối đóng vai trò như thế nào đối với cả đoạn
c- Đoạn văn nghị luận nhưng đọc lên có cảm thấy khô khan không ?vì sao?
HS làm GV kiểm tra
D Hướng dẩn học ở nhà
Về nhà luyện tập làm các bài tập tương tự - tập viết bài văn nghị luận chứng minh
- Xem và chuẩn bị trước bài ''Đức tính giản dị của Bác Hồ ''
Trang 3Soạn ngày :20/02/2012
-Tiết 93: Đức tính giản dị của bác hồ
A Mục tiêu :
- Giúp học sinh cảm nhận được một trong những phẩm chất cao đẹp của Bác Hồ là đức tính giản dị Giản dị trong lối sống ,trong quan hệ với mọi người ,trong việc làm ,trong bài viết và cả trong lời nói
-Học sinh nhận ra và hiểu được nghệ thuật nghị luận của tác giả trong bài ,đặc biệt là cách nêu dẩn chứng cụ thể ,toàn diện ,rõ ràng kết hợp với giải thích
-Học sinh nhớ và thuộc một số câu văn hay ,tiêu biểu
B Chẩn bị :
-Chân dung Phạm Văn Đồng
C Các hoạt động dạy học
Hoạt động 1: Bài cũ : Tác giả đã chứng minh sự giàu có và đẹp đẽ của Tiếng Việt như thế nào ?
GV gọi hS lên bảng trả lời
Hoạt động 2: Bài mới
HĐ của GV-HS
GV đọc mẫu -gọi học sinh đọc
GV nhận xét ,uốn nắn các em đọc
cho đúng yêu cầu
Em hãy nêu những hiểu biết của em
về tác giả ?
Trong bài có những từ nào em khó
hiểu ?
Bài văn nghị luận vấn đề gì?
Vấn đề ấy được nêu ở đâu ?
Trong bài đã sử dụng những thao
tác nghị luận nào ?thao tác nào là
chủ yếu ?
Như vậy có thể xác định bài văn
này thuộc kiểu bài văn nghị luận
nào?
?Em hãy tìm những đoạn văn nghị
luận và giải thích trong bài ?
? Hãy tìm bố cục và lập dàn ý của
bài
Nội dung cần đạt I/ Đọc -hiểu chú thích Phạm Văn Đồng (1906-2000)Nhà cách mạng nổi tiếng ,nhà văn hoá lớn từ là thủ tướng chính phủ trên
30 năm là học trò và người cộng sản gần gủi của Hồ Chủ Tịch Bài ''Đức tính ''Là đoạn trích từ bài ''Chủ tịch Hồ Chí Minh tinh hoa
và khí phách đại ''
HS nêu -GV giải thích II/ Hiểu văn bản
=>Luận đề :Đức tính giản dị của Bác Hồ
=> Đề bài và câu mở đầu của bài văn
=> Các thao tác nghị luận :chứng minh ,giải thích ,bình luận Nghị luận chứng minh là chủ yếu
=> Nghị luận chứng minh
=>Bình luận:''ở việc nhỏ phục vụ ''
Giải thích ''Nhưng cholứ.ngày nay''
* Bố cục và dàn ý : + :Sự nhất quán giữa cuộc đời cách mạng và cuộc sống giản dị ,thanh
Trang 4(Bài văn này chỉ là một đoạn trích
nên không có đầy đũ các phần trong
bố cụcthông thường của một bài
văn nghị luận hoàn chỉnh )
GV cho HS đọc đoạn ''Con người
Bác thắng lợi ''
Những chứng cứ tác giả đưa ra để
chứng minh có sức thuyết phục
không ?Vì sao ?
Trong luận cứ ''bữa ăn ''tác giả đã
đưa ra những chứng cứ nào ?
Để kết ý này tác giả đã làm gì?
Trong luận cứ ''cái nhà'' tác giả đã
chứng minh như thế nào?
''Việc làm'' của Bác được sáng tỏ
như thế nào?
Đời sống tinh thần của bác được
giải thích ra sao?
Lời nói ,bài viết cũng được tác giả
đưa ra những chứng cứ nào ?
Tìm đọc những câu thơ ,văn thể
hiện đức tính giản dị của Bác ?
Em hiểu nội dung của các câu thơ
trên như thế nào?
Vì sao tác giả nói là cuộc sống thực
sự văn minh ?
GV cho học sinh đọc ghi nhớ
* Cũng cố dặn dò: Chuẩn bị bài sau
: ý nghĩa văn chương
bạch của Bác Hồ
+ Những chứng cứ đưa ra đầy sưcs thuyết phục vì rất thực tế
+ Bữa ăn chỉ có vài ba món , ăn xong Bác nép lại rất là gọn
+ Cái nhà sàn + Việc làm : Bác tự tay làm mọi việc
+ Đời sống tinh thần của Bác : Thanh bạch , giản dị
+ Đôi dép cao su , đôI dép Bác Hồ
Vì tác giả so sánh đó không phảI là nhà tu hành mà đó là là cuộc sống thực sự văn minh
Ngày 20/02/2012
Tiết 94
Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
- Nắm được khái niệm câu chủ động, câu bị động
- Nắm được mục đích của việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị
động
- Rèn luyện kỹ năng sử dụng câu chủ động, bị động linh hoạt khi nói và viết
B Tiến trình hoạt động dạy học.
Trang 5* Bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
* Bài mới:
Hoạt động 1:
I Hình thành khái niệm câu chủ động và câu bị động.
Hoạt động của GV-HS
Xác định chủ ngữ trong 2 ví dụ trên
Còn ý nghĩa của chủ ngữ trong mỗi
câu khác nhau như thế nào?
GV: a là câu chủ động, b là câu bị
động tương ứng
Qua tìm hiểu em hiểu thế nào là
câu chủ động, câu bị động
Nội dung cần đạt
1 Ví dụ
a Mọi người yêu mến em CN
b Em được mọi người yêu mến CN
2 Nhận xét
- Mọi người biểu thị người thực hiện một hoạt động hướng đến người khác biểu thị chủ thể của hoạt
động
Em -> biểu thị người đưa hoạt động của người khác hướng dến -> biểu thị đối tượng của hoạt động (khách thể)
=> Ghi nhớ 1: SGK
Hoạt động 2:
II Mục đích của việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động
Em sẽ chọn câu a hay câu b vào chỗ
trống trong đoạn trích vì sao?
Giải thích lý do vì sao em chọn câu
bị động? Em được mọi người yêu
mến
Cho ví dụ về câu chủ động và
chuyển sang câu bị động
Thuỷ phải xa lớp ta, theo mẹ về quê ngoại
=> Tạo tính liên kết các câu trong
đoạn tốt hơn
- Câu đi trước đã nói về Thuỷ (thông qua chủ ngữ em tôi) vì vậy
sẽ là hợp lôgíc và dễ hiểu hơn nếu câu nào sau sẽ tiếp tục nói về Thuỷ (thông qua CN em)
Thầy khen Giáp là học trò ngoan -> Giáp được thầy khen là học trò ngoan
Ghi nhớ 2: SGK
Trang 6Qua phân tích em hãy rút ra tác
dụng của việc chuyển đổi câu chủ
động thành câu bị động
Hoạt động 3:
Luyện tập
Học sinh đọc bài tập xác định câu bị động trong đoạn văn và cho biết tác dụng của câu bị động
- Giáo viên chia lớp thành nhóm thực hiện 4 bài tập
Bài tập 1: SGK nhóm 1 thực hiện.
Bài tập 2: Bổ sung hãy chuyển đổi các câu chủ động sau thành câu bị
động
a Người ta đã phá ngôi nhà ấy đi -> Ngôi nhà ấy được người ta phá đi
-> Ngôi nhà ấy bị người ta phá đi
b Một nhà sư đã xây ngôi chùa ấy từ thế kỷ XIII
-> Ngôi nhà ấy đã được một nhà sư xây từ thế kỷ XIII
Bài tập 3: Tìm câu bị động trong đoạn trích và cho biết mục đích của tác
giả trong việc sử dụng câu bị động
"Dân ta có một lòng lũ cướp nước"
(Trích trong bài tinh thần yêu nước của nhân dân ta)
-> Tác giả sử dụng câu bị động nhằm bảo đảm tính liên kết khẳng định lòng yêu nước của nhân dân ta rất nồng nàn
* Cũng cố dặn dò.
Học bài, nắm khái niệm câu chủ động, câu bị động làm mục đích chuyển
đổi
Tìm các câu bị động trong văn bản "Đức tính giản dị của Bác Hồ"
Trang 7Ngày 25 tháng 2 năm 2008
Tiết 95, 96
Viết bài tập làm văn số 5
A Mục tiêu cần đạt: Kiểm tra đánh giá
- Nhận thức của học sinh về kiểu bài nghị luận, chứng minh: Xác
định luận đề, triển khai luận điểm, tìm và sắp xếp lý lẽ dẫn chứng, trình bày bằng lời văn của mình qua một bài viết cụ thể
- Cũng cố các kỹ năng tìm hiểu đề, tìm ý, lập bố cục vận dụng vào kiểu bài chứng minh một vấn đề
B Nội dung và tiến trình kiểm tra.
Giáo viên chép đề lên bảng
Đề ra:
Chân lý "đoàn kết là sức mạnh" đã được nhân dân ta thể hiện bằng hình ảnh trong câu ca dao: "Một cây làm chẳng lên non
Ba cây chụm lại lên hòn núi cao"
Chân lý ấy đã được thể hiện trong thực tế đời sống như thế nào Em hãy chứng minh
C Yêu cầu cần đạt.
- Bài viết từ 2 trang giấy trở lên
- Bài văn có đủ 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài
+ Mở bài: Nêu được luận đề chính sức mạnh của đoàn kết
+ Thân bài: Phân tích ý nghãi của câu tục ngữ và tìm những dẫn chứng chứng minh Liên hệ thực tế
* Luận điểm và dẫn chứng.
- Sức mạnh của đoàn kết trong lao động (Đắp đê, chống lũ lụt, cứu hoả, xây dựng công trình Thuỷ điện Sông Đà )
- Sức mạnh vô địch của đoàn kết trong chiến đấu chống ngoại xâm
- Sức mạnh của đoàn kết trong học tập, trong rèn luyện
+ Kết bài:
Trang 8Bài học đoàn kết đối với học sinh, tránh làm mất đoàn kết, đoàn kết một chiều không đẩy mạnh phê bình và tự phê bình, nhưng mà nghiêm khắc
D Biểu điểm.
Mở bài: 1 điểm
Thân bài: 2 điểm
- Phân tích được câu tục ngữ: 2 điểm
- Tìm được những dẫn chứng tiêu biểu, chứng minh: 4 điểm
- Kết bài 1 điểm
Viết lưu loát, trong sáng, có tình cảm 1 điểm
Không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ: 1 điểm
* Cũng cố.
Hết giờ thu bài
Nhận xét giờ làm của học sinh
Ngày soạn : 26/02/08
Tiết 97: ý nghĩa văn chương
A Mục tiêu : Giúp học sinh
+Hiểu được quan niệm của Hoài Thanh về nguồn gốc cốt yếu ,nhiệm vụ
và công dụng của văn chương
+ Hiểu được phần nào về phong cách nghị luận của Hoài Thanh
+Biết cách tìm hiểu một văn bản nghị luận
+Tích hợp với một số kiến thức Văn học,Tiếng Việt và Làm văn đã học + Thêm hiểu,yêu văn chương
B Chuẩn bị
-SGK, SGV ,Bài soạn Ngữ văn 7 tập II
-Chân dung Hoài thanh
C Các hoạt động dạy học
Hoạt động 1: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới
GV giao tiếp với học sinh : Đã bao giờ em khóc khi đọc truyện hay xem phim chưa ?Truyện,phim gì?Vì sao ?-Những xúc động rất nhân văn ấy là
do văn chương mang lại Tiếp xúc với văn chương ,tâm hồn ta sẽ càng thêm phong phú Nhà phê bình văn học Hoài Thanh sẽ giúp ta thêm hiểu
về những ý nghĩa của văn chương qua văn bản ý nghĩa văn chương
Hoạt động 3: Bài mới
GV hướng dẩn học sinh đọc tiếp I/ Đọc hiểu chú thích
Trang 9xúc văn bản
Trình bày những hiểu biết về tác giả
?
Ngoài những điều trong SGK ,em
còn biết thêm gì về tác giả Hoài
Thanh ?
GV cung cấp thêm một số tư liệu về
tác giả
(ảnh chân dung )
Trình bày xuất xứ của văn bản ?
Dựa vào chú thích trong SGK em
hảy giải thích tiêu đề của văn bản
GV mở rộng thêm những nét nghĩa
khác của từ :
Tìm những từ ghép Hán Việt có yếu
tố ''Thi'',giải thích ý nghĩa ?
Bài văn chia làm mấy phần ?Nội
dung từng phần ?
GV hướng dẩn học sinh đọc -hiểu
văn bản
Văn bản viết theo phương thức biểu
đạt nào ?Vì sao em biết ?
Vậy tìm hiểu văn bản nghị luận ta
tìm hiểu những vấn đề gì?
Trong phần một tác giả đã đưa ra
quan niệm như thế nào về nguồn
gốc cốt yếu của văn chương ?
GV : Đó là luận điểm thứ nhất của
văn bản
Câu văn nào chứa luận điểm ấy ?Vị
trí của câu văn trong đoạn ?
Em có nhận xét gì về các luận cứ và
cách lập luận của đoạn văn này ?
GV dùng máy chiếu sơ đồ sau
+ Luận cứ1 :
Dẩn chứng : Chuyện một thi sĩ ấn
Độ
+ Luận cứ 2: Lí lẽ : Giải thích dẩn
chứng
+Luận cứ 3:
Chuyển tiếp đến luận điểm
->Luận điểm nguồn gốc văn
chương : Lòng yêu thương
Đoạn văn lập luận theo kiểu quy
1 Tác giả :Hoài Thanh -Nguyển
Đức Nguyên (1909-1982)quê Nghệ
An -nhà giáo,nhà phê bình văn học
đầy tài năng, uy tín ,lối viết thiên về cảm xúc ,tinh tế
2 Tác phẩm :văn bản trích trong Văn chương và hành động năm
1936 (Đây là quan niệm về văn chương khi tác giả 27 tuổi Về sau những quan niệm của ông sâu sắc
và toàn diện hơn )
3 Chú thích : -ý nghĩa : Giá trị, tác dụng Văn chương :Tác phẩm văn học
->giá trị ,tác dụng của tác phẩm văn học
Thi sĩ, thi ca, thi nhân ,thi phẩm
4 Bố cụ : Ba phần -Phần 1:Nguồn gốc của văn chương (Người ta muôn loài )
Phần 2 : Nhiệm vụ của văn chương ( sự sống )
Phần 3 : Công dụng của văn chương (còn lại )
II/ Đọc hiểu văn bản -Văn bản nghị luận :Luận điểm, luận cứ ,lập luận
1 Nguồn gốc của văn chương -Lòng yêu thương câu cuối của
đoạn văn thứ nhất
HS trả lời cá nhân
Đưa ra các luận cứ ,dẩn đến luận
điểm -Luận cứ vừa có lí lẽ vừa có dẩn chứng
Luận cứ mở đầu là một câu chuyện cảm động ,có yếu tố tự sự miêu tả
HS trả lời
2 Nhiệm vụ văn chương
Trang 10nạp
Có ý kiến cho rằng :Quan niệm về
nguồn gốc văn chương của Hoài
Thanh là chưa đầy đủ Em có nhất
trí với ý kiến đó không ?Vì sao
?Hãy đưa ra quan niệm của em
GV lấy dẩn chứng (Thánh Gióng
;Sơn Tinh ,Thuỷ Tinh )
GV chuyển ý : Nguồn gốc văn
chương(Theo Hoài Thanh) là lòng
yêu thương ,vậy nhiệm vụ của văn
chương là gì?
Đọc phần 2 và cho biết quan niệm
của tác giả về nhiệm vụ của văn
chương ?
HS lên bảng ghi nhanh dẩn chứng
chứng minh từng nhiệm vụ
GV kết luận : Văn chương bắt
nguồn từ cuộc sống ,phản ánh cuộc
sống, tạo ra sự sống
Đoạn văn ''Vậy thì lòng vị tha ''có
nhiệm vụ gì trong văn bản ?
Đọc đoạn 3 nhận xét cách lập luận
trong đoạn này có gì đặc biệt ?
GV giảng : Câu hỏi tu từ và cảm
thán trong phần văn bản này vừa đề
cao công dụng của văn chương vừa
bộc lộ cảm xúc mảnh liệt của người
việt đối với ý nghĩa văn chương
GV lấy ví dụ minh hoạ thêm một số
câu thơ của (Nguyển Đình Chiểu
,Sóng Hồng ).nói về công dụng của
văn chương
HS đọc ghi nhớ
Nhiệm vụ 1:Văn chương phản ánh muôn màu muôn vẽ
HS lấy dẩn chứng Nhiệm vụ 2: Sáng tạo ra sự sống :dựng lên hình ảnh đưa ra ý tưởng
mà cuộc sống hôm nay chưa có nhưng sẽ có hoặc có thể có nếu con người phấn đấu
HS lấy dẩn chứng
3 Công dụng của văn chương Nêu luận cứ dẩn đến luận điểm -rồi nêu tiếp luận cứ
a Luyện tình cảm sẳn có là bồi bổ ,làm phong phú ,tinh tế sâu sắchơn những tình cảm ta đã có
HS lấy dẩn chứng
b Gây cho ta những tình cảm chưa
có là nhen nhóm ,khơi gợi làm nảy
nở ,tạo ra những tình cảm mới
HS lấy dẩn chứng
HS đọc ghi nhớ
Luyện tập
Viết đoạn văn lập luận bày tỏ công dụng của văn chương theo quan niệm của Hoài Thanh
D Hướng dẩn học ở nhà
-Về nhà học bài cử -xem và ôn tập kĩ phần văn để tiết sau làm bài kiểm tra văn