Ngữ văn 7 kì 1 Lê Thị Duy Thanh – THCS Thanh Lương- Văn Chấn- Yên Bái Hoạt động 1 Giíi thiƯu bµi: Như chúng ta đã thấy để làm tốt một bài tập làm văn, khâu quan trọng nhất là chúng ta ph[r]
Trang 1Ngày soạn : /10/2010 Ngày dạy : /10/2010
Tuần 9 Tiết 33 – Tiếng việt :
Chữa lỗi về quan hệ từ
A.Mục tiêu cần đạt:
* Học sinh nắm được :
1.Kiến thức:
-Biết các loại lỗi thường gặp về quan hệ từ và cách sửa lỗi.
2.Kĩ năng: -Sử dụng quan hệ từ phù hợp với ngữ cảnh.
-Phát hiện và sửa một số lỗi thông thường về quan hệ từ.
3 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng các QHT phù hợp.
B.Chuẩn bị :
- Thầy : Tham khảo thêm một số bài văn mẫu đặc trưng về QHT
- Trò : Soạn bài , thảo luận một số vấn đề.
C.Các hoạt động dạy và học:
1 ổ n định tổ chức :
- Sĩ số : - Vắng :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Đọc thuộc lòng bài thơ "Qua Đèo Ngang" cho biết nội dung và nghệ thuật bài
thơ.
3 Bài mới.
Hoạt động 1: Giụựi thieọu
ễÛ tieỏt trửụực , caực em ủaừ ủửụùc tỡm hieồu veà quan heọ tửứ , caực loaùi quan heọ tửứ ẹeồ cuỷng coỏ nhửừng kyừ naờng ủaừ hoùc , hoõm nay chuựng ta seừ vaứo tieỏt luyeọn taọp chữa các lỗi
về quan hệ từ
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
Hoạt động 2 Hình thành
gặp về quan hệ từ
? Hai câu sau thiếu quan
hệ từ ở đâu ? Chữa lại cho
đúng ?
? Viết thiếu qht làm ảnh
hưởng ntn tới câu văn ?
?Đó là lỗi gì?
* HS: Đọc 2 câu phần
1/SGK
- Đừng nên nhìn hình thức
mà đánh giá kẻ khác.
- Với xã hội xưa, còn ngày nay thì
- HS trả lời ->Làm cho các bphận
của câu thiếu tính lkết
1 Thiếu quan hệ từ.
Trang 2? Các quan hệ từ "và, để"
trong 2 VD sau có đạt
đúng quan hệ ý nghĩa giữa
các bộ phận trong câu
không ?
Nên thay " và, để" bằng
quan hệ từ gì ?
* HS: Đọc ví dụ phần
2/SGK
- HS trả lời
2 Dùng quan hệ từ không thích hợp về nghĩa.
? ở câu 1,2 bộ phân câu
diễn đạt 2 sự việc có quan
hệ với nhau như thế nào ?
? Quan hệ từ nào biểu thị ý
nghĩa quan hệ tương phản?
* HS: Phân tích
- Hàm ý tương phản
- "Nhưng" thay cho "và"
? Người viết muốn thông
báo điều gì ?
? Tìm quan hệ từ nào cho
phù hợp ?
* Chốt lại, lưu ý cho HS
* HS: Đọc câu 2
- Giải thích lý do tại sao chim sâu có ích cho nông dân
- Quan hệ từ biểu thị ý
nghĩa giải thích: "vì" -> Không dđạt đúng qhệ ý/n giữa các
bphận trong câu
? Nhận xét về cấu trúc ngữ
pháp câu đó ? Vì sao thiếu
Chủ ngữ ?
? Chữa lại cho câu văn
được hoàn chỉnh ?
* HS: Đọc VD 1,2/3/106
- Thiếu Chủ ngữ
- Dùng thừa quan hệ từ
Những quan hệ từ đó đã
biến chủ ngữ của câu thành
1 thành phần khác.
- Bỏ quan hệ từ
3 Thừa quan hệ từ
-> Làm thay đổi chức năng của các tp câu
? Xét về chức năng ngữ
pháp quan hệ từ dùng
trong câu có tác dụng gì ?
? Tìm chỗ sai ở những câu
trong phần in đậm ?
* HS: Đọc VD 1,2/4/SGK
- Liên kết các bộ phận của câu
- Câu không rõ nghĩa, không liên kết với nghúa câu trước và sau nó.
quan hệ từ không có tác
dụng liên kết “ không những giỏi về môn toán
mà còn giỏi cả môn văn nữa ”; “Nó thích tâm
4 Dùng quan hệ từ không có tác dụng liên kết
- Dùng quan hệ từ không có tác dụng liên kết sẽ ko lkết đc các bphận kèm theo
Trang 3sự với mẹ hơn với chị” nó
HĐ3: HDHS thực hành;
- Gọi hs đọc yêu cầu BT1
Và thực hiện theo y/c.
? Thay qht sao cho thích
hợp ?
- HS thực hiện theo y/c.
- Noự chaờm ch- Thay qht : + Với-> như
+ Tuy -> uự nghe keồ chuyeọn tửứ ủaàu ủeỏn cuoỏi Con xin baựo moọt tin vui ủeồ (cho) cha meù mửứng
II.Luyện tập
Bài tập 1:
* Gọi HS đọc y/c btập 2
- HDHS làm bài
- HS làm bài
Thay: như,dù,về
BT 2:
Dù + Bằng-> Về
GV yêu cầu hs đọc y/c
bài tập
Chia nhóm –mỗi
nhóm làm một câu
?Các QHT in đậm trong các câu được dùng đúng hay sai?
c/ Cho –như
e/Của- (s) g/ Gía (s)
Bài tập 4:
HĐ4
4/ Củng cố :
?Nhắc lại các lỗi thường gặp khi sử dụng QHT?
?Nhớ lại bài văn mới viết của mình và cho biết mình thường mắc lỗi nào trong những lỗi trên
5/Dặn dò :
- Làm tiếp bài tập 3,4 sgk.
- Xem lại các bài viết về việc sử dụng qht đúng chưa.
****************************************************
Ngày soạn : Ngày dạy :
Tiết 34 Hướng dẫn đọc thêm
Trang 4Xa ngắm thác Núi Lư
(Lí Bạch )
A.Mục tiêu cần đạt:
* Học xong bài này, hs có được :
1 Kiến thức:
Hình dung tình bạn đậm đà, hồn nhiên của Nguyễn Khuyến
-Sơ giản về t/g
-Sự sáng tạo trong việc vận dụng thể thơ ĐL, cách nói hàm ẩn sâu sắc thâm thúy của NK trong bài
2 Kĩ năng: - Nhận biết được thể loại của vb,
-Đọc-hiểu vb thơ Nôm ĐL TNBC Rèn kĩ năng đọc, cảm nhận và phân tích thơ thất ngôn bát cú
3 Thái độ:
- Vận dụng được những kiến thứcđã học về văn miêu tả và văn biểu cảm để phân tích được vẻ đẹp của thác Núi Lư , qua đó hiểu được vẻ đẹp của thác Núi Lư
- Hiểu được tâm hồn lãng mạn, tình cảm độc đáo của Lí Bạch
B.Chuẩn bị :
- Thầy : Tham khảo thêm một số bài văn mẫu viết về văn bản thác Núi Lư
- Trò : Soạn bài , thảo luận một số vấn đề
C.Các hoạt động dạy và học:
1 ổ n định tổ chức:
- Lớp : Sĩ số : - Vắng :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Em hiểu thế nào về thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật?
? Đọc thuộc bài “Bạn đến chơi nhà”, cho biết ý nghĩa?
Trang 53 Bài mới.
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài mới
HĐ của thầy Hđ của trò Nội dung
Lớ Bạch, tự Thỏi Bạch, là người văn vừ toàn tài Tuy học rộng, tài cao, nhưng tớnh tỡnh hào phúng, ưa cuộc sống giang hồ, chưa bao giờ đi thi và làm một chức quan nào cả Từ năm
25 tuổi, ụng đi du lịch khắp vựng trung, hạ lưu Trường Giang, Hoàng Hà, thăm những danh lam thắng cảnh, quan hệ với nhiều người, sỏng tỏc nhiều bài thơ ca tụng cảnh nỳi sụng hựng
vĩ đại và núi lờn chớ nguyện của mỡnh Năm 713, vua Đường Huyền Tụng (hiệu Đường Minh Hoàng) nghe tiếng thơ hay, đó vời ụng vào cung Nhưng vua Đường chỉ dựng ụng để sỏng tỏc những bài thơ ca ngợi cảnh ăn chơi sa đọa của nhà vua, do đú ba năm sau, ụng rời bỏ triều đỡnh, tiếp tục đi du lịch Năm 755, viờn tướng người Hồ coi giữ biờn thựy của nhà Đường là An Lộc Sơn nổi loạn chống lại triều đỡnh, chiếm kinh đụ Trường An Lớ Bạch đó tham gia vào đội nghĩa quõn của Lớ Lõn (con của Đường Huyền Tụng) Nhưng vua Đường Tỳc Tụng (mới lờn ngụi thay thế Đường Huyền Tụng) nghi ngờ Lớ Lõn õm mưu chống lại mỡnh, nờn phỏi đại quõn tiờu diệt đội nghĩa quõn của Lớ Lõn Lớ Bạch bị kết tội mưu phản, suýt bị giết chết May nhờ một viờn tướng của Tỳc Tụng xin cho, ụng được giảm xuống tội đi đày ở biờn cương Năm sau được õn xỏ, ụng lại tiếp tục cuộc đời phiờu lóng Năm 60 tuổi, ụng cũn đệ đơn vào quõn đội của triều đỡnh đi đàn ỏp bố đảng tàn dư của An Lộc Sơn Nhưng giữa đường bị bệnh trở về, ụng mất năm 762, thọ 61 tuổi
Lớ Bạch để lại cho đời sau hơn một nghỡn bài thơ Qua những bài thơ, ụng đó biểu lộ thiết tha yờu tổ quốc, thụng cảm đời sống khổ cực của nhõn dõn, tố cỏo sự tàn bạo và xa hoa của giai cấp thống trị, phản đối chiến tranh do giai cấp thống trị gõy nờn, đặc biệt ụng yờu chuộng cuộc sống tự do độc lập, khụng chịu "khom lưng khuất phục bọn quyền quý" Thơ ca của Lớ Bạch cho đến ngày nay vẫn được nhõn dõn Trung Quốc và thế giới truyền tụng
Trang 6Hoaùt ủoọng 2
? ẹoùc chuự thớch *?
? Giụựi thieọu vaứi neựt veà Lyự
Baùch?
? Vì sao Lí Bạch được mệnh
danh là Thi tiên ?
? Thơ ông thường mang đặc
điểm gì ?
? Baứi thụ vieỏt veà ủeà taứi
naứo?
Goùi hoùc sinh ủoùc phaàn
phieõn aõm, dũch nghúa vaứ
dũch thụ
? Neõu theồ loaùi baứi thụ?
-Hoùc sinh ủoùc chuự thớch
-Tâm hồn thơ tự do, hào phóng
Thời trẻ thì Mơ cưỡi thuyền đến
bên mặt trời, lúc về già lại Lí bạch say trăng chết giữa dòng.
- H/ả thơ tươi sáng, kì vĩ, ngôn ngữ
tự nhiên điêu luyện
- Voùng lử sụn boọc boỏ: Vieỏt veà ủeà taứi thieõn nhieõn
3 hoùc sinh ủoùc
- Theồ thụ thaỏt ngoõn tửự tuyeọt ẹửụứng luaọt
I/Tìm hiểu chung
1 Taực giaỷ.
- Lí Bạch (701-762) ở
Tứ Xuyên – 1 trong những nhà thơ lớn nhất
đời Đường - TQ
Thi tiên
2/Taực phaồm
-Theồ thụ: Thaỏt ngoõn tửự tuyeọt
Hoaùt ủoọng 3
? Xaực ủũnh vũ trớ ủửựng ngaộm
thaực cuỷa taực giaỷ?
? Vũ trớ ủoự coự lụùi theỏ gỡ
trong vieọc phaựt hieọn nhửừng
ủaởc ủieồm cuỷa thaực nửụực?
? Caõu 1 taỷ gỡ? Taỷ nhử theỏ
naứo? Em coự nhaọn xeựt gỡ veà
caỷnh ủửụùc taỷ?
? Hỡnh aỷnh mieõu taỷ ụỷ caõu 1
- ẹửựng tửứ xa
- Deó phaựt hieọn ủửụùc veỷ ủeùp toaứn caỷnh
- Taỷ ngoùn nuựi Hửụng Loõ dửụựi tia naộng maởt trụứi vaứ laứn hụi nửụực phaỷn quang, aựnh saựng maởt trụứi ủaừ chuyeồn thaứnh moọt maứu tớm Veỷ ủeùp rửùc rụừ, kyứ aỷo
- Mieõu taỷ thaực nửụực vửứa
II ẹoùc-hieồu VB
1 Vũ trớ ngaộm thaực
ẹửựng tửứ xa deó phaựt hieọn veỷ ủeùp toaứn caỷnh
2 Ngoùn nuựi Hửụng Loõ.
- Veỷ ủeùp rửùc rụừ, kyứ aỷo
Trang 7đã tạo nền cho việc miêu tả
ở 3 câu sau như thế nào?
? Phân tích cảnh
được miêu tả trong câu thơ
thứ hai?
? Ở câu 3 tác giả miêu tả
thác nước như thế nào?
? Hình dung gì về đặc điểm
của dãy núi và đỉnh núi
Hương Lô?
? Câu 4 tác giả liên tưởng,
tưởng tượng như thế nào?
? Qua đặc điểm cảnh
vật được miêu tả, em thấy
tác giả đã thể hiện thái độ
gì khi miêu tả? Nhận xét về
con người tác giả?
hơp k lý, vừa thên lung linh huyền ảo
- Nhìn xa nên thấy thác nước chảy biến thành một dải lụa trắng rủ xuống yên ắng và bất động được treo lên giữa khoảng vách núi và dòng sông cảnh tĩnh
- Trực tiếp miêu tả thác nước Dòng thác đang chuyển động cảnh động
- Hình dung thế núi cao, sườn núi dốc đứng
- Tưởng dải Ngân Hà ( cảnh thực ảo)
- Trân trọng, ca ngợi vẻ đẹp người yêu thiên nhiên tính cách mạnh mẽ, hào phóng
- Miêu tả núi HL tạo nền cho việc miêu tả vẻ đẹp của thác nước
3 Những vẻ đẹp khác nhau của thác nước.
- Câu 2: Thác nước chảy biến thành dải lụa trắng treo lên giữa khoảng vách núi và dòng sông
- Câu 3: Hình ảnh thác nước chuyển động thế núi cao sườn núi dốc
- Câu 4: Vẻ đẹp huyền ảo của thác nước
4 Tâm hồn và tính
cách nhà thơ.
tính cách mạnh mẽ, hào phóng
Hoạt động 4
?Hãy khái quát lại
nội dung ,nghệ thuật bài?
Học sinh đọc
III/ Tổng kết
* Ghi nhớ: SGK
Hoạt động 5
4 Củng cố:
-Đọc diễn cảm 2 bài phần dịch thơ
?Nhắc lại nội dung chính 2 bài?
5/Dặn dò :
- Học thuộc lòng 2 phần dịch thơ của hai bài thơ thuộc các ghi nhớ
- Tìm hiểu thêm về giá trị nội dung và nghệ thuật của hai bài thơ
- Soạn trước bài: Từ đồng nghĩa
Trang 8
Ngày soạn : Ngày dạy :
Tiết 35 – Tiếng việt :
Từ đồng nghĩa
A.Mục tiêu bài học:
* Học xong bài này,HS :
1 Kiến thức:
- Hiểu được thế nào là từ đồng nghĩa, phân biệt các loại từ đồng nghĩa
-Nắm được các loại từ đồng nghĩa
2 Kĩ năng: - Nhận biết từ đồng nghĩa trong vb.
- Có ý thức trong việc lựa chọn để sử dụng từ đồng nghĩa
3 Thái độ:
-Rèn ý thức ôn tập kiến thức đã học ở tiểu học.
B.Chuẩn bị :
Thầy : Soạn bài , Bảng phụ
- Trò : Soạn bài , thảo luận một số vấn đề
C.Các hoạt động dạy và học:
1 ổ n định tổ chức :
- Sĩ số : - Vắng :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Thế nào là quan hệ từ ? Khi sử dụng qht thường mắc lỗi nào?
? Cho VD và chỉ rõ những biểu thị của từ đó ?
Hoaùt ủoọng 1
3 Bài mới.
Giới thiệu bài mới :Tiếng Việt của chúng ta rất giàu và đẹp,vậy những biểu hiện về sự
giàu đẹp đó như thế nào ?chúng ta sẽ đi tìm hiểu về các loại từ trong TV
HĐ của thầy Hđ của trò Nội dung
Hoaùt ủoọng 2 I Thế nào là từ đồng
nghĩa.
* GV đưa ra bphụ có bản
dịch thơ "Xa ngắm thác núi
Lư"
- HS quan sát, đọc
? Dựa vào kiến thức đã học,
hãy giải nghĩa và tìm các từ
đồng nghĩa với mỗi từ
"Rọi”,”trông” ?
? Ngoài nghĩa 1 từ "trông”
-Giải nghĩa từ:
+ Rọi: soi chiếu sáng vào 1 vật nào
đó
" Rọi": chiếu, soi
"Trông": Nhìn, ngó,
nhòm, liếc
Trang 9còn có những nghĩa sau:
-Với mỗi nghĩa trên, tìm các
từ đồng nghĩa
+ Trông: a.Nhìn để nhận biết
b Coi sóc, giữ gìn cho yên ổn
c Mong b Trông coi, chăm sóc, c hy vọng, trông
ngóng, mong đợi
? Từ "trông" là từ nhiều
nghĩa Từ việc tìm hiểu VD
trên em có nhận xét gì ?
-hs nhận xét
- Một từ nhiều nghĩa có nghĩa
có thể thuộc vào nhiều nhóm
từ nghĩa khác nhau
? Em hiểu thế nào là từ đồng
nghĩa ?
- GV gọi hs đọc ghi nhớ H - đọc ghi nhớ.
-Là những từ có nghĩ giống nhau
* ghi nhớ.1 SGK/114
II/ Các loại từ đồng nghĩa
* Gọi HS đọc các VD mục II
? So sánh nghĩa của từ
"Trái" và "quả" trong 2 VD
?
- HS đọc
- “Trái” và “quả”: Nghĩa
giống nhau và hoàn toàn (không phân biệt sắc thái ý nghĩa)
? Các từ đó là từ đồng nghĩa
htoàn, vậy em hiểu tnào là từ
đg nghĩa htoàn ?
- HS trả lời 1 Từ đồng nghĩa hoàn
toàn (Không pbiệt nhau về sắc thái nghĩa )
? Nghĩa của 2 từ "bỏ mạng"
và "hy sinh" trong VD giống
và khác nhau ntn ?
? Có mấy loại từ đồng nghĩa?
- GV gọi HS đọc ghi nhớ
- Đều có nghĩa là: chết
- Bỏ mạng: chết vô ích, sắc thái giễu cợt, khinh bỉ
- Hy sinh: Chết vì nghĩa vụ cao cả
Sắc thái biểu cảm kinh trọng
- HS đọc ghi nhớ
2 Từ đồng nghĩa
không hoàn toàn
- Có sắc thái nghĩa khác nhau
* Ghi nhớ 2 SGK/114
III/ Sử dụng từ đồng nghĩa
? Thử thay các từ đồng nghĩa
"quả"và“trái"; "bỏ mạng"
và "hy sinh"trong VD trên
và rút ra nhận xét ?
- Trái và quả: Thay thế được
- Bỏ mạng và hy sinh: không thay thế được vì sắc thái ý
Trang 10? ở bài 7, tại sao đoạn trích
"Chinh phụ ngâm khúc" lấy
tiêu đề là "Sau phút chia
ly" mà không phải là "Sau
phút chia tay".
nghĩa khác nhau
- Chia ly: mang sắc thái cổ xưa, diễn tả được cái cảnh ngộ bi sầu lâu dài không biết ngày nào trở về
- Chia tay: Có tính chất tạm thời, sẽ gặp lại trong thời gian gần
? Cần lưu ý điều gì khi sử
dụng từ đồng nghĩa?
* Gọi Hs đọc ghi nhớ
- Chú ý: Không phải bao giờ
các từ đồng nghĩa cũng thay thế đc cho nhau Khi sử dụng các từ đồng nghĩa cần cân nhắc lưu ý
- HS 1,2 đọc ghi nhớ
-> Không phải bao giờ các từ đồng nghĩa cũng thay thế đc cho nhau Khi sử dụng các từ
đồng nghĩa cần cân nhắc lưu ý
* Ghi nhớ 3 SGK/115
? Bài học hôm nay, các em
cần ghi nhớ những đơn vị
kiến thức nào? - 3 đơn vị( HS trả lời khái quát)
Hoaùt ủoọng 3 IV Luyện tập
* BT1: Tìm từ HV, đồng nghĩa.
- Gan dạ: Can đảm - Chó biển: Hải cẩu
- Nhà thơ: Thi nhân,thi sỹ - Đòi hỏi: yêu cầu
- Mổ xẻ: Phẫu thuật - Năm học: Niên khoá
- Của cải: Tài sản - Loài người: Nhân loại
- Nước ngoài: Ngoại quốc - Thay mặt: Đại diện
? Tìm từ có gốc ấn, Âu đồng
- Máy thu thanh: Rađiô - Xe hơi: ô tô
- Sinh tố: Vitamin - Dương cầm: Pianô
? Thi tìm nhanh từ đồng
nghĩa trong 1 phút * BT3 : (Thêm)
- HS tự blộ
* BT4 :(Thêm)
? Đánh dấu x vào các câu có
từ dùng sai ? - Lan tặng Hà món quà nhân ngày sinh nhật.- Tôi cho bà cân cam.
- Tập thể các em phải biết thương, đùm bọc bao che cho nhau
- Buổi chiều đẹp quá
- Kết quả của sự dối trá là sẽ chẳng có ai tin mình nữa