Bài giảng GIÁO ÁN TỰ CHỌN (Tuần 1 đến tuần 20)

Thái độ khen chêBiểu cảm Trực tiếp hoặc gián tiếp..... Tóm tắt chuyện của nhân vật chính a... Triệu Đà cất quân xâm lược.

Trang 1

Tuần thứ: 1 Ngày soạn: 18/8/2009Chủ đề: Mối quan hệ giữa 2 bộ phận văn học

(Văn học dân gian và văn học viết)

A/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức: Thông qua chủ đề này, cần phân tích cho học sinh thấy rõ văn học dân gian và văn học viết có quan hệ mật thiết với nhau trong qúa dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt nam

2/ Kỹ năng: Biết phân tích, nhận định, đánh giá đúng giá trị vủa các ctác phẩm tiêu biểu của từng bộ phận

3/ Thái độ: Giáo dục lòng tự hào đan tộc thông qua bức tranh phản chiếu của văn học

B/ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:

C/ CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:

* Giáo viên: soạn giâo án+tài liệu tham khảo có liên quan đến bài giảng

* Học sinh: Vở ghi chép

D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1/ Ổn định lớp-nắm sĩ số:

2/ Kiểm tra bài cũ: Lồng ghép trong qúa trình giảng bài mới

3/ Nội dung bài mới:

a) Đặt vấn đề:

b) Triển khai bài bạy:

GV: Giữa VHDG- VH viết có mối

quan hệ ra sao

HS: Phân tích - giải thích

GV: Đời sống tâm hồn con người

VN được biểu hiện ở những khía

cạnh nào - Lý giải?

HS: Đọc sách giáo khoa , chỉ ra các

biểu hiện đời sống Tâm hồn

( Lấy ví dụ những tác phẩm ở

chương trình cơ sở )

GV: HS lấy ví dụ CM tình cảm thẩm

mỹ của con người VN nghiêng về

cái đẹp nhỏ nhắn, xinh xắn

HS: Đưa ra được VD

GV: Sức sống dẻo dai mãnh liệt của

dân tộc được biểu hiện ntn?

- VHDG - VH viết có tác dụng qua lại với nhau

- Khi tinh hoa của 2 bộ phận kết tinh ở cá tính sáng tạo trong điều kiện lịch sử nhất định thì xuất hiện thiên tài với những áng văn bất hủ

1 VHVN thể hiện một cách sâu sắc tâm hồn con người Việt Nam

+ Lòng yêu nước , niềm tự hào dân tộc: Biểu hiện ở nhiều dạng thức khác nhau

- Tình quê hương đất nước , gắn bó với thiên nhiên, con người VN

- Gắn bó với phong tục cổ truyền

- Tự hào về truyền thống DT+ Yêu nước gắn liền với lòng nhân ái Thơ văn nói nhiều đến nhân nghĩa , tình yêu, thân phận con người, đặc biệt là người phụ nữ

+ Con người VN luôn yêu đời , tin vào chính nghĩa , cái thiện ( không phải lạc quan dễ dãi ) Tiếng cười nhiều cung bậc và không mấy khi dứt hẳn

+ Tình cảm thẩm mỹ của con người VN nghiêng về cái đẹp nhỏ nhắn , xinh xắn hơn là cái đẹp hoành tráng đồ sộ

Trang 2

HS: Thảo luận, trả lời

GV: HD hs đọc sgk(13) Tóm tắt ý

chính

HS: Đọc sgk - Trả lời

Kết luận:=>>>>>>>>>>>>>

Bài tập:=>>>>>>>>>>>>>

Giáo viên gợi ý cho học sinh làm

một xố bài tập sau để củng cố phần

lý thuyết

2.VHVN có nhiều thể loại đặc sắc

- Thơ ca có truyền thống lâu đời _ Văn xuôi TV ra đời muộn nhưng tốc độ PT mau lẹ vớicác thể loại có thể sánh với nền VHTG

3.VHVN sẵn sàng tiếp thu có chọn lọc tinh hoa của nhân

loại -> Nền VH Đông- Tây , Kim- Cổ vẫn giữ bản sắc dân tộc

4.Nền VH có sức sống dẻo dai mãnh liệt

Trải qua nhiều thiên tai , dịch hoạ triền miên , CĐ phongkiến kéo dài âm mưu đồng hoá chiến tranh VHVN không bị tiêu diệt mà trái lại ngày càng phát triển phong phú hơn, càng đậm đà bản sắc DT

- VHVN luôn gắn bó chặt chẽ với vận mệnh DT , vận mệnh ND và thân phận con người

- Trong quá trình phát triển không ngừng hiện đại hoá song vẫn giữ gìn , phát huy bản sắc DT

Bài tập 1 Phân tích 1 số TP Làm nổi bật 1 số nét đặc sắccủa VHVN

1 “ Đại cáo bình ngô” ( Nguyễn Trãi )

- Thể hiện Tinh thần nhân nghĩa: yêu nước , thương dân

- Thể hiện tinh thần quyết chiến quyết thắng , sức mạnh của chiến tranh nhân dân, cách cư xử nhân nghĩa với kẻ thù

2 “ Truyện Kiều “ (ND)Là kiệt tác về chủ nghĩa nhân đạo: đồng cảm chia sẻ với nỗi bất hạnh của con người , đồng tình khát vọng gp

- Khẳng định giá trị tốt đẹp của con người

- Lên án những hành động vô nhân đạo của XHPKBài tập2 ( BT nâng cao SGK 14)

1 Mặt sao đầy gío dạn sương (gió sương dày dạn)

2 Thân sao bướm chán ong chường bấy thân (Ong bướm chán chường)

3.Dạ đài cách mặt khuất lời ( cách mặt khuất lời)

4/ Củng cố: Giáo viên hệ thống hoá kiến thức trọng tâm đã trình bày.

5/ Dặn dò: Chuẩn bị đọc trước về văn bản để học trong tuần sau học.

Trang 3

Tuần thứ: 2 Ngày soạn: 25/8/2009Chủ đề: VĂN BẢN

A/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức: Giúp học sinh

+ Hiểu KQ về văn bản và đặc điểm văn bản

+Vận dụng sự hiểu biết về VB vào việc đọc - hiểu VB làm văn

Cụ Thể - Biết dựa vào tên vb để hình dung KQ về ND VB Từ đó vận dụng vào việc đọc vb, việc mua sách báo

2/ Kỹ năng: - Hình thành thói quen xác định mục đích , tìm hiểu kỹ về người nhận VB để lựa chọn ND , cách viết văn bản phù hợp thông qua việc trả lời các câu hỏi trước khi viết văn

3/ Thái độ: Cần có thái độ học tập nghiêm túc để có kỹ năng tạo lập một văn bản đúng thể loại, đúng phong cách

B/ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:

2/ Kiểm tra bài cũ: Lồng ghép trong qúa trình giảng bài mới

GV: HS đọc sgk, cho biết thế nào

là văn bản

HS: Trình bày KN

GV: Đưa ra 1số văn bản: Thư của

CT Nguyễn Minh Triết Khẩu hiệu

, bức điện thông báo để HS đưa ra

lời nhận xét về hình thức thể loại

HS: Quan sát màu, Nxét

GV: Đưa văn bản"Nội qui HS"

hướng dẫn học sinh cấu tạo văn

bản; văn bản viết cho ai ? viết cái

gì? viết để làm gì? NTN?

HS: Thảo luận trả lời và

Rút ra kết luận

GV: nhờ đâu mà chúng ta ngày

nay biết được suy nghĩ của ông

cha ta ngày trước ? biết được cuộc

sống của người viết xưa?

I Khái quát văn bản

- VB có nhiều loại ( đa dạng ) :Thư, điện báo , giấy mời , Thơ -> Văn bản hiện diện khắp nơi trong cuộc sống có độ dài ngắn khác nhau nhưng phải thống nhất và hoàn chỉnh

2 Yêu cầu khi tạo lập văn bản

Người viết văn bản cần xác định rõ

+ Mục đích của văn bản+ Đối tượng tiếp nhận văn bản+ Nội dung thông tin mà người viết cần biểu đạt + Thể thức cấu tạo và qui tắc được vận dụng

3 Vai trò của văn bản đối với sự phát triển văn hoá dân tộc

- Nhờ có văn bản in, khắc , viết -> Mà các thành tựu văn

Trang 4

GV: Yêu cầu HS đọc lại "Nội qui

HS" Thấy được sự thống nhất của

văn bản?

HS: Thấy được mục đích, tư

tưởng, tình cảm, của người viết

văn bản

GV: Lưu ý HS tuỳ hoạt động giao

tiếp mà nói (viết) phải khác nhau

(Chuyện chàng ngốc)

HS: Tự đọc sgk- tự tóm tắt

hoá DT được lưu giữ và phát triển

- Sự phong phú , đa dạng của 1 nền văn hoá phụ thuộc nhiều vào số lượng văn bản còn lưu giữ được -> phảiđọc để tăng hiểu biết , làm giàu thêm vốn văn hoá của bảnthân

II Đặc điểm của văn bản

1 văn bản có tính thống nhất về đề tài, về tư tưởng, tình cảm, mục đích

- VB nào cũng có 1 đề tài cụ thể ( sự việc , hiện tượng , con người p/c trong cuộc sống ) Các từ ngữ câu văn đều phải bám sát đề tài , làm nổi rõ NDVB

- VB còn thể hiện tư tưởng , tình cảm của người tạo lập với đối tượng được đề cập

- VB nào cũng có một mục đích tác động vào người đọc , nghe để đạt được yêu cầu xác định trước

2.Văn bản có tính hoàn chỉnh về hình thức

+ VB thường có bố cục 3 phần: MB ,TB, KL( hoặc theo một thể thức được qui định chặt chẽ )

+ Các câu trong từng đoạn được sắp xếp theo một trình tự hợp lí

+ Các đoạn văn được nối tiếp nhau và hộ ứng nhau có phương tiện liên kết thích hợp

+ Dùng từ chính xác , sắp xếp từ ngữ hợp lí gợi cảm

3 Văn bản có tác giả

- VB thuộc các loại đều phải có tên tác giả

- Xác định và hiểu tác giả có tác dụng lớn để hiểu vă bản, đặc biệt văn bản NT ( văn chương ) vì loại vă bản này mang đậm dấu ấn Tácgiả

4/ Củng cố: Hướng dẫn hs làm BT 4 và ra thêm một số bài tập ngoài để các em về nhà tự làm

tuần sau sẽ sửa chữa

5/ Dặn dò: Tuần sau sẽ học chủ đề Phân loại theo phương thức biểu đạt.

Trang 5

Tuần thứ: 3 Ngày soạn: 28/8/2009Chủ đề: PHÂN LOẠI VĂN BẢN THEO PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

2/ Kiểm tra bài cũ: Nêu đặc điểm của VB? Lấy VD minh hoạ ?

a) Đặt vấn đề: Phân loại văn bản theo hình thức biểu đạt là một việc làm hết sức có ý nghĩa, gíup cho cúng ta viết đúng các loại văn bản

GV: ở THCS đã học những kiểu

văn bản nào?

HS: HS nhớ lại kiến thưc, trình

bày

GV: yêu cầu HS đọc SGK(18) chỉ

ra kiểu văn bản tương ứng?

HS: Theo dõi SGK- Thảo luận trả

lời

GV: HD hs đọc kỹ đoạn văn, phân

tích chỉ ra phương thức biểu đạt

được sử dụng

HS: Đọc đoạn văn - thảo luận, trả

lời

GV: Giả sử không có đọan văn

miêu tả khuôn mặt Lão Hạc thì

I Ôn lại nội dung TLV ở bậc THCS

1Kiểu văn bản::

6 kiểu : Miêu tả , Tự sự Biểu cảm, Điều hành, Thuyết minh, Lập luận

2.Xác định phương thức biểu đạt cho từng kiểu vb

kiểu VB Đặc điểm phương thức biểu đạtMiêu tả Dùng các chi tiết , hình ảnh trước mắt

người đọc Tự sự Trình bày một chuỗi Thái độ khen chêBiểu cảm Trực tiếp hoặc gián tiếp

Điều hành Trình bày VB theo 1 số mục đích để giải

quyếtThuyết

minh

Trình bày VB , giới thiệu , giải thích

lập luận Dùng lí lẽ Tư tưởng quan điểm

Nếu không có đoạn miêu tả khuôn mặt đau khổ của Lão

Trang 6

việc kể chuyện bán chó của lão sẽ

ảnh hưởng ntn?

GV: ở đoạn 2 p thức biểu đạt nào

được dùng là chủ yếu ?

HS: Trao đổi , phát biểu

GV: HD hs đọc 2 văn bản (1920)

Mỗi vb viết theo phương thức nào?

HS: Theo dõi sgk - Trả lời

GV: Hãy nhận xét về điểm giống

và khác nhau giữa 2 văn bản?

HS: Thảo luận- Trả lời

Hạc-> Việc bán cho chỉ là bất đắc dĩ

* VB1 Bánh trôi nước

- Viết theo phương thức thuyết minh : Giới thiệu cách làmbánh trôi

- Xen vào đó miêu tả chiếc bánh : Tròn , trắng , mịn , chìm nổi

* VB2 Bánh trôi nước (HXH)

- Viết theo phương thức biểu cảm kết hợp miêu tả , song biểu cảm là chính

* Điểm giống nhau và khác nhau giữa 2 văn bản+ Giống nhau

- Cùng viết về một đối tượng : Chiếc bánh trôi

- Hiểu theo nghĩa đen ta thấy cả 2 văn bản đều miêu tả chiếc bánh hình tròn , có màu sắc trắng , được đun sôi trong nước, khi nổi khi chìm

+ Khác nhau :

- Chiếc bánh (VB1) hoàn toàn hiểu theo nghĩa đen

-> miêu tả khách quan

- Chiếc bánh (VB2) chỉ là cái cớ tác giả mượn để thểhiện phẩm chất của người phụ nữ trong xã hội phong kiến

=>Điểm qua một số nét tiêu biểu của sự vật để nhân đó mà phát biểu suy nghĩ , Thể hiện tình cảm của người viết

 Kết luận;

VB 1 Là kiểu văn bản Thuyết minh

VB 2 Là kiểu văn bản biểu cảm kết hợp với miêu tả

4/ Củng cố: - 6 kiểu văn bản

- Đặc điểm phương thức biểu đạt của từng kiểu

5/ Dặn dò: - Nắm đ đ p thức biểu đạt từng kiểu vb

- Xem lại phần lý thuyết về Văn học dân gian để đi sau nghiên cứu các thể laọi của văn họch dân gian

Trang 7

Tuần thứ: 4 Ngày soạn: 04/9/2009Chủ đề: NHỮNG THỂ LOẠI CHÍNH CỦA VHDG VIỆT NAM

B/ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Sủ dụng PP nêu vấn đề, gợi tìm kết hợp với hình thức

thảo luận và trả lời câu hỏi

2/ Kiểm tra bài cũ: Nêu đặc điểm của VB? Lấy VD minh hoạ ?

a) Đặt vấn đề: Nắm chắc lý thuyết, khái niệm để phân loại các thể loa ị của Văn học dân gian giúp cho ta đọc hiểu về các văn bản VHDG

GV: Yêu cầu h/s nhắc lại khái

niệm từng thể loại mỗi thể loại lấy

1 ví dụ

HS: Theo dõi SGK, nhắc lại KN,

Lấy ví dụ minh hoạ

1 Thần thoại : Tự sự = văn xuôi Kể lại sự tích vị thần sáng tạo thế giới tự nhiện và văn hoá , p/a nhận thức , cách hình dung của thời cổ về nguồn gốc của TG và đ./ sống con người

VD: Thần mặt trời

2 sử thi Tự sự bằng văn vần hoặc văn xuôi kết hợp văn vần Kể Lại những sự kiện lớn , ý nghĩa quan trọng đối với số phận cộng đồng

VD: Thánh gióng, AD và Mỵ Châu- Trọng Thuỷ

4 Cổ tích : Tự sự = văn xuôi Kể về số phận NV bất hạnh , người thông minh tài giỏi nguồn gốc-> Thể hiện quan niệm đạo đức , mơ ước

ND về c/s công bằng , hpVD: Tấm Cám, Chàng Ngốc

Trang 8

GV: Em hãy kể lại 1 câu chuyện

cười DG mà em biết

HS: Kể theo trí nhớ

GV: Ycầu mỗi h/s tìm 1->2 câu

tục ngữ

HS: Đọc các câu tìm được

GV: Y/c học sinh đọc bài tập (27)

Thảo luận theo yêu câu

HS: Đọc - Thảo luận trình bày

5 Truyện cười : Tự sự bằng văn xuôi Kể lại các hiện tượng gây cười nhằm giải trí, pp cái đáng cười trong XH

VD: Tam đại con gà

6 Truyện ngụ ngôn Kể lại những câu chuyện trong đó n/v chủ yếu là độngvật, đồ vật, ngu ý nêu lên kinh nghiệm sống , bài học luân lí , triết lí nhân sinh

VD: Kéo cây lúa lên

7 Tục ngữ : Lời nói có tính nghệ thuật , đúc kết KN của

Nd về TG tự nhiên và đời sống con người

VD ; ở bầu thì tròn , ở ống thì dài

8 Câu đố : Lời nói có tính NT- Lời nói ám chỉ-> rèn kỹ năng suy đoán

VD : Bằng cái lá đa

Đi xa đi gần (Là cái gì)?

9 Ca dao, dân ca : Thể loại trữ tình bằng văn vần ,diễn tả đ/s nội tâm của con người

Dân ca kết hợp lời- giai điệu nhạc

10 Vè: Văn vần Kể lại về những sự kiện có tính chất thời sự hoặc sự kiện LS đương thời

VD : Vè chàng trai

11 Truyện thơ : Văn vần kết hợp phương thức tự sự với trữ tình , phản ánh số phận người nghèo khổ và khát vọng về tình yêu , hạnh phúc đôi lứa ,công lí XH

VD : Tiến dặn người yêu

12 Các thể loại sân khấu dân gianChèo , Tuồng đồ, một số trò diễn

IV Bài tập nâng cao

+ Do nhu cầu về VHNT

- Người bình dân không có điều kiện tiếp thu thành tựu VH viết

- Có nhu cầu sáng tác= truyền miệng +Mối quan hệ VHDG và VH viết: VHDG đóng vai trò quan trọng vào sự hình thành và phát triển của VH viết Đến ngày nay , VH viết vẫn khai thác giá trị ND và

phương tiện NT của VHDG ( Cách biểu hiện tình cảm ở

ca dao , xây dựng cốt truyện->VHDG ra đời sớm , sau đó vẫn tồn tại và phát triển cùng văn học viết

4/ Củng cố: -Sự ra đời , phát triển của VHDG

-Đặc trưng thể loại , vị trí VHDG trong nền VHDT

5/ Dặn dò: Phân loại văn bản theo phong cách chức năng (Tuần sau sẽ học)

Trang 9

Tuần thứ: 5 Ngày soạn: 10/9/2009Chủ đề: PHÂN LOẠI VĂN BẢN THEO PHONG CÁCH

CHỨC NĂNG NGÔN NGỮ

A/ MỤC TIÊU:

+ Nắm được cách phân loại văn bản theo phong cách chức năng ngôn ngữ

+ Vận dụng sự hiểu biết nói trên vào việc đọc hiểu văn bản và làm văn Cụ thể:

2/ Kỹ năng: - Trước hết khi đọc văn bản phải biết văn bản đó dùng để gián tiếp trong lĩnh vực nào , Mục đích gì?

3/ Thái độ: - Vận dụng những hiểu biết về PCCN ngôn ngữ để viết các văn bản thuộc mỗi loạikhác nhau

2/ Kiểm tra bài cũ: Câu 1: Văn bản lập luận có mục đích chính là ?

A Làm rõ đặc điểm đối tác giả C Biểu thị 1 tình cảm

(B )Làm sáng tỏ vấn đề D Giúp hình dung ra đối tượng

Câu 2 Mỗi văn bản có thể có bao nhiêu phương thức biểu đạt ?

A Một C Ba

B Hai ( D) Nhiều

Câu 2 Nêu các đặc điểm của văn bản ?

GV: Vì sao phải phân loại văn

bản?

HS: Theo dõi SGK- Trả lời

GV: Thế nào là PCCN NN ?

HS: Suy nghĩ trả lời

A Tìm hiểu chung

1 Sự phân loại văn bản

+ Văn bản hết sức đa dạng Mỗi loại VB có đặc điểm riêng -> phải phân loại

+ Tiêu chí phân loại

- Theo phương thức biểu đạt

- Theo thể thức cấu tạo

- Theo độ phức tạp về hình thức và nội dung

- Theo phong cách chức năng ngôn ngữ

2 Phân loại văn bản theo PC chức năng ngôn ngữ

+ Phong cách chức năng ngôn ngữ : Khi giao tiếp , để thích ứng với mỗi lĩnh vực và mục đích giao tiếp , ngôn ngữ tồn tại theo 1 kiểu nhất định Mỗi kiểu diễn đạt được gọi là 1 phong cách chức năng ngôn ngữ

Trang 10

GV: Theo PCCN ngôn ngữ,, văn

bản được chia Làm mấy loại?

HS: Kể ra 6 loại văn bản

GV: - VBSH dùng khi nào?

Nêu ví dụ

- VBHC dùng khi nào?

Cho ví dụ

HS: Trả lời

GV: Y/c học sinh xem các văn bản

hành chính đã sưu tầm Nhận xét

cấu tạo chung?

HS: Đối chiếu, Nhận xét

GV: HD h/s viết đơn đề nghị với

nhà trường về 1 vấn đề nào đó

HS: Viết- đọc đơn của mình

GV: Nhận xét , sửa chữa

Loại VB Hoàn cảnh sử dụng Ví dụ

VB sinh hoạt Trong đời sống sinh hoạt Thư, ghi Nhậtký

VB hành chính Trong đời sống , thuộc lĩnhvực hànhchính công vụ Đơn, báo cáo,công văn

VB khoa học Trong đời sống thuộc lĩnh vực khoa học Luận án, bài học, SGK

VB báo chí

Trong đời sống , thuộc lĩnhvực thông tin và tuyên truyền

Báo viết, báo nói ,báo hình

VB chính luận

Trong đời sống thuộc nhiều lĩnh vực nghiên cứu chính trị Lí luận XH

Lời kêu gọi xã luận

VB nghệ

thuật

Đời sống văn học Bài thơ

2 Bài tập 2 (45) Lưu ý: Trong cấu tạo VB hành chính, bắt buộc phải có

- Quốc hiệu : Cộng hoà XHCN VN

- Tiêu ngữ Độc lập tự do hạnh phúc

- Địa điểm , thời gian

- Chữ ký của người thực hiện

3 Bài tập 3 (45) Học sinh viết đơn

4/ Củng cố: Các loại văn bản theo phong cách chức năng

5/ Dặn dò: Về nhà Viết VB sinh hoạt , VB báo chí

Trang 11

Tuần thứ: 6 Ngày soạn: 16/9/2009Chủ đề: LUYỆN TẬP VỀ CÁC KIỂU VĂN BẢN

VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

A/ MỤC TIÊU:

+ Nắm vững và lí giải được đặc điểm của cá kiểu văn bản và phương thức biểu đạtđã học

2/ Kỹ năng: + Thấy được tác dụng của sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong một văn bản 3/ Thái độ: - Vận dụng những hiểu biết về PCCN ngôn ngữ để viết các văn bản thuộc mỗi loạikhác nhau

2/ Kiểm tra bài cũ: Câu 1 Pc chính luận thuộc kiểu văn bản?

A Lập luận C Điều hành

B Thuyết minh D Tự sự

Câu 2 Câu “ Luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu “ dung để quảng cáo cho 1 công ty BH thuộc p/c NN nào?

A Ngôn ngữ báo chí C Ngôn ngữ hành chính

B Ngôn ngữ khoa học D Ngôn ngữ nghệ thuật

GV: HS đọc y/c bài tập 1 và thực

hiện yêu cầu đề ra

HS: Đọc đề bài- Làm bài tập

Bài tập 1 (30) Dẫn ra ví dụ minh hoạ 6 kỉêu văn bản Kiểu VB Tác phẩm phương thức biểu đạtmiêu tả Vượt thác

(Quê nội) Võ Quảng

Miêu tả + Tự sự ( Miêu tả là chủ yếu)

Tự sự Lão hạc

(Nam Cao)

Tự sự + Miêu tả + biểu cảm ( Tự sự là chính)Biểu cảm Lượm ( Tố

Hữu) Biểu cảm+ Tự sự + Miêu tả ( Tự sự là chính) Điều hành Biên bản

họp lớp H)

(S-Ghi lại ND sinh hoạt , các y/c của người chủ trì

Thuyết minh Thông tin về trái đất

năm 2000

Trình bày giới thiệu , giải thích -> Làm rõ tác hại sử dụng túi ni lông -> khắc pục

Trang 12

GV: HS đọc kỹ các đoạn trích

SGK Xác định kiờ̉u văn bản? Lí do

HS: Đọc văn bản, suy nghĩ phát

biờ̉u

GV: HS đọc kỹ văn bản 4 Nhọ̃n

xét vờ̀ văn bản?

HS: Đọc, trao đụ̉i - Trả lời

Lọ̃p luọ̃n Bàn vờ̀ đọc

sách( Chu Quang Tiờ̀m)

Lí lẽ dõ̃n chứng -> làm rõ luọ̃n điờ̉m , thuyết phục người nghe

Bài tọ̃p 2 (30) Đoạn 1:

- Kiờ̉u VB thuyết minh

- Lý do tác giả giới thiợ̀u 1 cách chính xác ,khách quan vờ̀ cõy đàn đáy và cṍu tạo của nó

Đoạn 2:

- Kiờ̉u VB lọ̃p luọ̃n ( Nghị luọ̃n)

- Lí do nờu tác dụng và sự gắn bó của õm nhạcvới đời sống

Đoạn 3:

- Kiờ̉u VB miờu tả

- Lí do dùng chi tiết , hình ảnh làm nụ̉i bọ̃t đối tượng

- được miờu tả -> Tṍm lưng ụng già hiợ̀n ra rṍt rõ Đoạn 4:

- Kiờ̉u văn bản điờ̀u hànhLí do Trình bày văn bản theo mụ̣t số mục Cụ

thể là mục đích hởng ứng đợt thi đual, đạt kết quả trên nhiều lĩnh vực

4/ Củng cụ́: Lý giải được kiờ̉u VB và phương thức biờ̉u đạt đã học

5/ Dặn dò: Lí luọ̃n văn học: Văn bản văn học

Tuõ̀n thứ: 7 Ngày soạn: 21/9/2009

Trang 13

Chủ đề: Lí luận văn học: VĂN BẢN VĂN HỌC

A/ MỤC TIÊU:

+ Hiểu KQ về văn bản và các đặc điểm của văn bản

+ Vận dụng sự hiểu biết về văn bản vào việc đọc hiểu văn bản và Làm văn Cụ thể

2/ Kỹ năng: - Biết dựa vào tên Văn bản để hình dung KQ về nội dung VB Từ đó vận dụng vào việc đọc VB, tìm mua , tìm đọc sách báo

3/ Thái độ: - Hình thành thói quen xác định mục , tìm hiểu kỹ về người nhận VB để lựa chọn

ND và cách viết VB phù hợp thông qua việc trả lời các câu hỏi trước khi viết văn

2/ Kiểm tra bài cũ: Câu 1 Pc chính luận thuộc kiểu văn bản?

A Lập luận C Điều hành

B Thuyết minh D Tự sự

Câu 2 Câu “ Luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu “ dung để quảng cáo cho 1 công ty BH thuộc p/c NN nào?

A Ngôn ngữ báo chí C Ngôn ngữ hành chính

B Ngôn ngữ khoa học D Ngôn ngữ nghệ thuật

GV: HD h/s chọn 1 số tác phẩm văn

học ở THCS- Chia theo nhóm, NX

HS: Đưa ra ý kiến NX

GV: Lưu ý HS ngôn từ

trong VBNT được sử dụng có tính

NT (rộng) Sáng tạo = hư cấu (hẹp)

phân biệt giữa nghĩa rộng - hẹp là ở

sự hư cấu và sáng tạo

I Khái niệm VB

1 Ví dụ

+ Nhóm 1 chiếu dời đô ( Lý Công Uẩn ) Hịch Tướng Sĩ (TQT) ý nghĩa văn chương (H Thanh)+ Nhóm 2 Lão Hạc (Nam Cao)

Viếng Lăng Bác (V phương)

Dế mèn phiêu lưu ý (Tô Hoài)

2 Nhận xét :+ Theo nghĩa rộng : VB cả 2 nhóm đều là VB văn họcvì ngôn từ của chúng đều có tính NT (hình ảnh , biểu cảm)

+ Theo nghĩa Hẹp : VB Nhóm 2 mới thực sự là VBVH

- VB Nhóm 1 Thể hiện suy nghĩ , hành động , cảm xúc của n/v thực (Lý Công Uẩn) , TQ Tuấn) -> không phải n/v Hư cấu

Trang 14

HS: Đọc VD(45)

GV:Bài ca dao có gì đặc biệt ? thể

hiện hình ảnh gì

HS: Đọc bài ca, phân tích

GV: NV Dế Mèn kể chuyện về đời

mình, ngôn ngữ ấy có thật là của Dế

Mèn hay không ? NV"Thiêp" trong

CPN có phải "Thiếp" thật hay

không? Hay do tác giả tưởng tượng

viết ra

HS: Thảo luận- Trả lời

GV: HD h/s đọc "Ta đi tới"

SGK (Phần C) Cho biết ngôn ngữ

này có đặc điểm gì khác ngôn từ

trong đời sống

GV: Chốt lại ý

GV: Ycầu học sinh đọc VD2 , nghĩa

của từ "trắng " ai có phải là đa nghĩa

không

HS: Đọc ví dụ- phân tích- Trả lời

GV: HD h/s đọc SGK (47) PTVD

HS: Đọc phân tích

GV: Chọn đoạn thơ miêu tả chân

dung nhân vật đọc -> Phân tích

GV: Đọc bài ca dao"Bây giờ mận

mới hỏi đào " có phải là thơ tỏ tình

không?

HS: Thảo luận

- VB nhóm 2 Người kể bày tỏ t/c đều là n/v hư cấu

3 Khái niệm (SGK 45)

II Đặc điểm của văn bản văn học

1 Đặc điểm về ngôn từ

a Tính nghệ thuật và thẩm mĩ

+ Ví dụ “ Bây giờ mận với đào ”

NX Bài ca dao viết bằng văn vần , có nhịp điệu có hình ảnh ẩn dụ -> Cách tỏ tình kín đáo tế nhị

+ Kết luận : Tính nghệ thuật và thẩm mỹ của ngôn từ trong VBVH Là sự sắp xếp có vần , điệu, lời diễn tả có hình ảnh sinh động, có biện pháp tu từ;

b Tính hình tượng của ngôn từ

VD: Dế mèn phiêu lưu ký

Chinh phu NgâmĐặc điểm đó là Ngôn ngữ do tác giả tưởng tượng , viêt

ra -> không thể đồng nhất với tác giả ở đời (Nhờ chí tưởng tượng mà dựng lên bức tranh của ĐS chân thực sinh động)

- Làm cho VBVH thoát ly các sự thật cụ thể để nóitới sự thật có tính KQ

c Tính biểu tượng và đa nghĩa

+VD1 Mẹ ơi lau nước mắt / làng ta giặc chạy rồiTre lang ta lại mọc/ chuối vườn ta xanh trồi Trâu ta ra bãi ra đồi/ Đồng ta lại hát hơn mười năm xưaTừ : ‘Mẹ’ trong c/s chỉ 1 đối tượng xác định ( T thực dụng )

Từ ‘Mẹ’ Trong VBVH không chỉ 1 bà mẹ nào mà là biểu tượng chung cho bà mẹ việt nam Mang tính biểu tượng

Tương tự ; ‘Nước mắt’ -> biểu tượng sự đau khổ

‘Tre , Chuối ’ -> Sức sống qh được giải phóng => Ngôn ngữ trong VBVH có tính biểu tượng

+ VD 2 ‘ Vầng trăng ai xẻ ’

* Trăng Hình ảnh TN tươi tắn, trong trẻo \ biểu tượng c/s hạnh phúc

*Ai Chỉ Thuý Kiều (Kiều chủ động khuyên TS ) \ Chỉ số phận con người

+ Kết luận : Tính biểu tượng, đa nghĩa làm cho văn thơ có sức ám ảnh -> tạo sức hấp dẫn

2 Đặc điểm về hình tượng

a Hình tượng VH Là Thế giới đ/s do ngôn từ gợi lên cho nên nó là hiện tượng NT

VD : Chân dung Thuý Kiều, Thuý Vân , Từ Hải

Trang 15

GV: HD h/s làm bài tập

HS: Đọc - phân tích Lưu ý : Thế giới đ/s bao gồm cả con người , cảnh vật , cảm xúc

b Hiện tương VH là phương tiện giao tiếp đặc biệt , là

1 thông điệp để nhà văn biểu hiện TT, T cảm

=> Hiện tượng là phương tiện giao tiếp

III Luyện tập

Bài tập2 (48)

a Đoạn trích (a) : Đoạn thơ tả cảnh

- Cảnh được miêu tả từ xa đến gần P/ cảnh dần dần hiện ra ; Mặt trời chếch về phía tây, 1 con suối nhỏ , 1dịp câu bắc ngang Ngôn ngữ không chỉ tạo ra hình tượng mà còn tạo ra nhịp điệu , màu sắc, (Thanh thanh =màu sắc thanh đạm; nao nao nước chảy êm nhẹ, nho nhỏ; vẻ thanh tú của chiếc cầu)- > Đó là tính NT

- Vẻ đẹp của chiều tà, cảnh trong trẻo gợi sự quến luyến -> đó là tính thẩm mỹ

b, Tả cảnh tương phản Nắng trưa >< Ông Hai -> Ông

quên cả nắng , Ông tưởng mọi người đều suy nghĩ như ông -> NT mtả

- XD người nông dân yêu làng của mình đến mức như thế là rất thú vị -> Tính thẩm mĩ

Bài Tập 3

- Biểu tượng quê nghèo nói chung ; nước mặn

- Biểu tượng c/s chung gắn bó

- Biểu tượng sự khác biệt để khảng định tình đồng chí vượt lên trên mọi sự khác biệt „ Người xa lạ „

„ Từ phương trời quen nhau“

4/ Củng cố: Đặc điểm của VB VH

5/ Dặn dò: THỰC HÀNH LẬP Ý VÀ VIẾT ĐOẠN VĂN, NHỮNG YÊU CẦU KHÁC NHAU.

Tuần thứ: 8 Ngày soạn: 26/9/2009

Trang 16

Chủ đề: THỰC HÀNH LẬP Ý VÀ VIẾT ĐOẠN VĂN THEO

NHỮNG YÊU CẦU KHÁC NHAU

A/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức: Giúp học sinh biết vận dụng kiến thức đã học về mục đích, yêu cầu của kiểu văn bản và phương thức biểu đạt vào việc thực hành lập ý , viết đoạn văn theo các yêu cầu khác nhau

2/ Kỹ năng: Rèn luyện cho các em khả năng tạo ra những đoạn văn có hình thức biểu đạt một cách linh hoạt phù hợp các phong cách khác nhau

3/ Thái độ: Cần nghiêm túc trong viết văn

2/ Kiểm tra bài cũ: Câu1: Cá tính sáng tạo đem đến cho VBVH giá trị;

A ND TT phong phú

Câu 2:Các lớp ý nghĩa của VBVH

GV: Ycầu h/s đọc 3đề văn (SGK)

3đề có điểm gì giống, khác nhau?

HS: Đọc đề, phân tích

GV:Sử dụng phương thức biểu đạt

ở 3 đề có giống khác nhau không?

HS: Trả lời

GV: Chia 3 nhóm làm 3 bài tập

HS: Lập dàn ý cho đề bài đã cho,

trình bày

GV:Sửa chữa 1 đề(1)

I Tìm hiểu các đề văn

1.Điểm giống nhau : cả 3 đề cùng viết về 1 đề tài ; Con chim Vàng anh bị nhốt trong lồng

2 Khác nhau+Đề 1 Yêu cầu kể chuyện sáng tạo , người viết nhập vai con chim vàng anh bị nhốt (Điểm nhìn bên trong chủ quan) -> Nghiêng về kể sự việc , -> dũng cảm

+ Đề 2 Yêu cầu miêu tả chim vàng anh bị nhốt (Điểm nhìn bên ngoài - KQ )

Nghiêng về tái hiện sự việc -> Dùng câu tả

+ Đề 3 yêu người viết phát biểu cảm nghĩ khi nhìn thấy chim vàng anh bị nhốt -> Nghiêng về bày tỏ tình cảm , cảm xúc -> câu cảm

TL: Cùng 1 đề tài , 3 đề tài văn yêu cầu sử dụng phương thức biểu đạt khác nhau Ba phương thức biểu đạt chính ;Tự sự , miêu tả biểu cảm đòi hỏi người viết có ý , ngồi kể, giọng điệu cho phù hợp

II Thực hành

Lập dàn ý -đề 11Mở bài

Trang 17

GV: Trong hoàn cảnh ấy thì con

chim có cử chỉ, hành đồng gì?

HS: Nhập vai- kể

+Giới thiệu bản thân: Tôi là 1 chú chim vang anh sông cùng bố mẹ, anh chị em trong tổ ấm , trên cây

+ Cảnh ngộ ; Một hôm bố mẹ , anh chị đi kiếm ăn ở nhà trông tổ thì bị bàn tay túm lấy, bỏ vào lồng

2 Thân bài + Tôi bị nhốt trong lông ngăn cách với TC bên ngoài

- Trong lồng: Có thức ăn uống - Chật chội

- Ngoài : Trời xanh , cây cối rì rào trò chuyện nhiều con chim cùng họ, khác họ vẫn tự do ríu rít trò chuyện

+ Cử chỉ , hành động:

- Nhảy lên ,xuống trên thanh ngang của lồng

- Kêu gọi bố mẹ đến cứu khản cả cổ

- đói khát mà không thèm ăn uống -> mệt -> Nằm+Tâm trạng :Nhớ, lo lắng, khao khát

- Nhớ cha mẹ, anh chị , tổ ấm và những ngày gia đình sum họp

- Lo cha mẹ không thấy mình

- Khao khát 1 ngày nào đó lại được tự do trở về với gia đình

3.Kết luận : - Trách cậu bé vô tình, thiếu tình thương loàivật

- Mong mọi người đừng nhốt chim trong lồng để nó đem tiếng hót cho đời

4/ Củng cố: HDHS viết đoạn văn ( Chọn ý phần thân bài - chọn phương thức biểu đạt) -> Độ

dài, bố cục, cách viết đoạn phù hợp

5/ Dặn dò: TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

Trang 18

Chủ đề: THỰC HÀNH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

A/ MỤC TIÊU:

Nắm được yêu cầu và các thức tóm tắt chuyện của n/v chính trong văn bản Tự Sự

2/ Kỹ năng: Biết tóm tắt dưới nhiều dạng khác nhau

3/ Thái độ: Cần có thái độ học tập nghiêm túc

A ND TT phong phú

GV: Ycầu đọc SGK Tóm tắt

chuyện của n/v chính nhằm MĐ?

HS: Trả lời

GV: Ycầu HS đọc 2 đoạn văn

(SGK 88,89)- Nhận xét ?

HS: Đọc , thảo luận

GV: Muốn tóm tắt chuyện của NV

chính ta phải làm gì?

HS: Trả lời

GV: HD h/s làm bài tập 1

HS: Trả lời các câu hỏi đặt ra

HS: Thực hiện

A Tìm hiểu bài

1 Mục đích việc tóm tắt chuyện của nhân vật chính

- NV là linh hồn của tác phẩm, quyết định giá trị của tác phẩm Mỗi nhân vật chính gắn với sự kiện cơ bản của cốt chuyện

- Tóm tắt -> nắm vững tính cách và số phận các nhân vật chính

2 Tóm tắt chuyện của nhân vật chính

a Ví dụ;

* Giống nhau - NV đều nằm trong "ADV "

- Hai đoạn đều ngắn gọn, tóm tắt về nhân vật chính là điềunêu các sự việc cơ bản đã xảy ra với mỗi NV

* Khác nhau : Mỗi đoạn làm nổi bật chuyện của mỗi NV qua các sự kiện xung đột

b Kết luận Muốn tóm tắt Cần:

+ Đọc kỹ văn bản , xác định NV Chinh, xác định các sự kiện , chi tiết cơ bản liên quan tới NV

+ Dùng lời văn của mình viết thành văn bản tóm tắt

B Luyện tập (1) Bài tập 1tr 89

1 Chuẩn bị tóm tắt

- T Thuỷ có phải là nhân vật chính trong "ADV"?

- Những chi tiết , sự việc tiêu biểu liên quan đến nhân vật

Trang 19

GV: HD h/s viết - T Thuỷ từ đâu tới ? quan hệ với Mỵ Châu NTN?

- T Thuỷ đã làm gì? kết cục?

2 Thực hành tóm tắt Trọng Thuỷ là con trai Triệu Đà sau thất bại , Triệu Đàxin hoà , cầu hôn cho Trọng Thuỷ lấy Mỵ Châu - con gái ADV T Thuỷ ở lại Âu lạc lừa Mỵ Châu cho xem nỏ thần rồi ngầm làm cái khác thay T Thuỷ dặn vợ rồi từ biệt về thăm Cha mang nỏ thần về Triệu Đà cất quân xâm lược ADV và trốn ra biển - Trọng Thuỷ theo dấu lông ngỗng tìm vợ Đến nơi chỉ thấy xác ôm xác vợ về táng ở loa thành Ngày đêm thương nhớ -> Tự vẫn

3 Bài Tập 2 (89)

- Đoạn có 2 nhân vật chính : Uylitxơ và Pênêlôp

- Tóm tắt

4/ Củng cố: Nắm chắc cách tóm tắt chuyện của NV chính

5/ Dặn dò: Tuần sau sẽ học chủ đề : LỜI TIỄN DẶN

Trang 20

Chủ đề: THỰC HÀNH KỂ VỀ LỜI TIỄN DẶN

A/ MỤC TIÊU: NGƯỜI YÊU

- Hiểu được tình yêu tha thiết, thuỷ chung và khát vọng tự do yêu đương của chàng trai , cô gái thái

2/ Kỹ năng: - Cảm thông với nỗi đau khổ của Chàng trai, cô gái trong truyện ,từ đó biết trân trọng và yêu quí cuộc sống

3/ Thái độ: - Thấy được đặc điểm NT của truyện thơ DT Thái

A ND TT phong phú

GV: Tóm tắt ND chính phần tiểu dẫn?

HS: Tóm tắt , trình bày

GV: Hãy tóm tắt lại ND Truyện "Tiểu

dặn người yêu"

HS: Tóm tắt

GV: HD h/s đọc đoạn trích tìm bố cục

HS: Đọc , tìm bố cục

GV: HD h/s đọc P1 Tâm trạng và tình

cảm chàng trai bộc lộ ra sao?

HS: Đọc, trả lời

I Tìm hiểu chung

1 Thể loại truyện thơ + Khái niệm : SGK 94+ Chủ đề: Nổi bật là khát vọng tự do yêu đương và hạnh phúc lứa đôi

+ Cốt truyện : Phát triển theo 3 chặng +Kết thúc: 2 Cách

2 Truyện thơ " Tiễn dặn người yêu"

+ Là truyện thơ của DT Thái gồm 1846 câu (gần 400 tiễn dặn)

+Tóm tắt

3 Đoạn trích + Bố cục : 2 phần (2 lời tiễn dặn)+ Đại ý : Thể hiện tâm trạng xót thương , trước tình cảnh đau khổ tuyệt vọng của cô gái , và khặng định tình yêu chung thuỷ khát vọng của Chàng trai đối với người mình yêu

II Tìm hiểu đoạn trích

1 Tâm trạng và t/c của Chàng trai

* Tình cảm tha thiết , quyên luyến-> Tình yêu sâu sắc

- Qua lời nói đầy cảm động (Động viên an ủi, ước hẹn)

Trang 21

GV: Em có NX gì về tâm

trạng của chàng trai?

GV: H/c nào khiên cô gái phải đau

khổ? PT tâm trạng ấy

HS: Thảo luận, phát biểu

GV: Hình tượng ớt, cà, lá ngón có

dụng ý gì?

(Vừa mang màu sắc văn hoá, vưa là

nỗi cay, đắng vò xé )

GV: Ycầu h/s đọc P1

Chàng trai dặn cô gái những gì?

GV: PT dụng ý cách sử dụng từ "đợi"

HS: PT

GV: Ytố thời gian có gía trị gì? (Thời

gian ngắn, Luân chuyển với sự gần

gũi/ tác giả của đời người / tác giả của

sự vĩnh cửu

HS: Thảo luận

GV: Giới thiệu phong tục hồn nhiên,

giàu nhân văn của người thái (Nam nữ

yêu nhau, không lấy được nhau ở

phiên chợ tình chia sẻ buồn vui )

GV: Điểm chung của 2 lời tiễn dặn là

gì?

HS: Trả lời

GV: Thái độ phản kháng được thể

hiện ở lời tiễn dặn ntn?

- Qua hành động chăm sóc ân cần, thiết tha, (bồng con,chải tóc , búi tóc, nàng uống thuốc )

- Qua suy nghĩ , cảm xúc mãnh liệt -> khẳng định t/y chung thuỷ (Mai sau cho xác lửa đượm hơi)

*Tâm trạng rối bời, đầy mâu thuẫn

- Nguyện chung thuỷ gắn bó>< đành long quay lại / quay

đi

- Biết : chỉ còn 1 lát bên em

=> Đó là mâu thuẫn giữa h/ảnh với t/y sâu sắc Chàng trai ý thức được h/a không thể thay đổi Đây là tâm trạng của người có t/y chung thuỷ, tâm hồn trong sáng lành mạnh

2.Nỗi đau khổ của cô gái +Hoàn cảnh của cô: Phải về nhà chồng mà chưa được gặp người yêu để giã biệt

+Tâm trạng: Bồn chồn , đau khổ không yên -Hình ảnh: Vừa đi vừa ngoảnh lại, vừa đi vừa ngoải trông-> lòng càng đau càng nhớ

-Từ ngữ: Chờ , đợi, ngóng trông(Kết hợp với nhóm từ tơí rừng ớt, tới rừng cà ) -> con đường xa , trạng thái dùng dằng, bồn chồn, chờ đợi

NX => Cảnh vật khi thì gợi cay đắng, khi gợi bão táp đã diễn tả chính xác những cay đắng, bão táp trong lòng cô gái Nỗi đau khổ đó bắt nguồn từ cuộc hôn nhân không tự nguyện (Nạn nhân của CĐ hôn nhân gảbán)

3 Lời tiễn dặn của chàng trai

a Lời dặn dò khi tiễn cô gái về nhà chồng

+ Chàng trai ước hẹn chờ đợi cô gái trong mọi thời gian , mọi tình huống

Đợi/ Tháng 5 lau nỏ Đợi: chấp nhận thực Đợi/ Mùa nước đổ cá về tại chỉ hi vọng TLĐợi / Chim tăng ló hót gọi hè

- Thời gian chờ đợi được tính = mùa vụ Bước đi của tác giả được diễn tả = hình ảnh quen thuộc , thuần phác của c/s DT -> phác hoạ t/c chân thực bền chắc của Chàng trai Đồng thời thể hiện thái độ bất lực , chấp nhận cuộc hôn nhân Cha mẹ định đoạn

b Lời tiễn dặn khi cô gái ở nhà chồng

+ Theo phong tục , chàng trai tiễn cô gái về nhà chồngở lại 1 thời gian dặn dò cô mọi lẽ để trở thành dân hiềnnhưng lại chưng kiến cảnh người yêu bị đánh đập

Tiêu đề	Mối Quan Hệ Giữa 2 Bộ Phận Văn Học
Tác giả	Hồ Đức Hồng
Trường học	THPT Cam Lộ
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Cam Lộ

Định dạng
Số trang	43
Dung lượng	499,5 KB