- Những nét riêng của thời tiết, khoâng khí mieàn Baéc luùc muøa xuaân sang: + Möa rieâu rieâu, gioù laønh laïnh, caùi reùt ngoït ngaøo, tieáng haïn keâu trong đêm xanh, trời đất mang ma[r]
Trang 1Tiết : 69
Ngày dạy : 13 /12/2011
(Vũ Bằng)
I MỤC TIÊU :
1 Kiến thức:
- Một số hiểu biết bước đầu về tác giả Vũ Bằng
- Cảm xúc về những nét riêng của cảnh sắc thiên nhiên, không khí mùa xuân Hà Nội, về miền Bắc qua nỗi lòng “ sầu xứ”, tâm trạng day dứt của tác giả
- Sự kết hợp hài hoà giữa miêu tả và biểu cảm: lời văn thấm đẫm cảm xúc trữ tình dào dạt chất thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu văn bản tuỳ bút.
- Phân tích án văn xuôi trữ tình giàu chất thơ, nhận biết và làm rõ vai trò của các yếu tố miêu tả trong văn biểu cảm
3 Thái độ:
- Giáo dục học sinh tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước và con người
II CHUẨN BỊ :
- Giáo viên : Tranh ảnh về mùa xuân, giáo án
- Học sinh : Vở bài tập, SGK, tập ghi bài
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC :
Đọc diễn cảm, gợi mở, tái tạo, giảng bình, nêu vấn đề, hợp tác nhóm
IV TIẾN TRÌNH
1 Ổn định lớp :
Nắm sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ :
Thông qua
3 Bài mới :
Giới thiệu bài :
Vũ Bằng là một nhà báo già dặn và là cây bút viết văn có sở trường về tuỳ bút, bút kí Bài Mùa xuân của tôi được ông viết vào những năm tháng trong hoàn cảnh đất nước bị chia cắt và chiến tranh Nhà văn đã gửi vào những trang sách tất cả nỗi niềm thương nhớ da diết quê hương, gia đình và lòng mong mỏi đất nước hoà bình, thống nhất Điều đó được thể hiện cụ thể qua nỗi nhớ mọi cảnh sắc và phong vị của thiên nhiên, phố xá và cuộc sống hàng ngày ở Hà Nội Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu nét đẹp văn hoá ấy qua văn bản Mùa xuân của tôi
MÙA XUÂN CỦA TÔI
Trang 2Hoạt động giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Hoạt động 1 : Hướng dẫn học sinh đọc và
tìm hiểu chú thích
Hướng dẫn đọc: Đọc chậm rãi , sâu lắng,
chú ý giọng đọc phù hợp với câu cảm
Giáo viên đọc mẫu
Gọi học sinh đọc – nhận xét
Giáo viên nhận xét
Học sinh đọc chú thích
Nêu vài nét về tác giả Vũ Bằng?
Vũ Bằng ( 1913 – 1984 ) sinh ra và lớn
lên ở Hà Nội Sau năm 1954 ông vào sống
ờ Sái Gòn làm nghề viết văn, làm báo và
hoạt động trong tổ chức tính báo của cách
mạng
Văn bản được trích từ tác phẩm nào?
Tác phẩm : Thương nhớ mười hai
Vũ Bằng viết văn bản trong hoàn cảnh
nào?
Đất nước bị chia cắt, tác giả sống trong
vùng Mĩ nguỵ, xa cách quê hương đất Bắc
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu
từ khó
Bài văn chia làm mấy phần ? ( 3 phần)
nêu ý của từng phần ?
Bố cục : 3 phần
- “ Từ đầu …….mùa xuân”
Tình cảm con người đối với mùa xuân là
một qui luật tất yếu
- “ Tiếp theo …….mở hội liên hoan”
Cảnh sắc và không khí mùa xuân ở đất
trời và lòng người
- “ Còn lại”
Cảnh sắc riêng của đất trời mùa xuân sau
ngày rằm tháng giêng
I Đọc – Tìm hiểu chú thích :
1 Đọc
2 Chú thích
a Tác giả:
Vũ Bằng ( 1913 – 1984 )
b Tác phẩm:
Trích “ Thương nhớ mười hai”
c Giải nghĩa từ: SGK
3 Bố cục: 3 phần
II.Đọc – Tìm hiểu văn bản :
Trang 3* Hoạt động 2 : Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu văn bản
Học sinh đọc đoạn 1
Để nói lên cảm nhận cuả mình về mùa
xuân tác giả đã nói như thế nào?
Điệp ngữ: ai, đừng thương
Điệp cấu trúc câu
Việc sử dụng các điệp ngữ có ý nghĩa gì
trong v iệc thể hiện nội dung tư tưởng?
Khẳng định tình cảm của con người là
yêu mến mùa xuân , đầu mùa của tính yêu,
hạnh phúc của tuổi trẻ, đất trời và lòng
người
Học sinh đọc đoạn 2
Đoạn văn được tác giả viết theo phương
thức biểu đạt nào?
Kể, tả ít chủ yếu là biểu cảm
Cảnh sắc mùa xuân ở Hà Nội được gợi tả
như thế nào ?
Gợi tả bằng những chi tiết hình ảnh rất
đặc trưng về thời tiết khí hậu thiên nhiên và
sinh hoạt của con người
Gợi tả qua những chi tiết nào ?
Về thời tiết, khí hậu thên nhiên: mưa
riêu riêu, gió lành lạnh, cái rét ngọt ngào,
tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, trời đất
mang mang
Sinh hoạt của con người: Tiếng trống
chèo từ xa vọng lại, câu hát huê tình của cô
gái đẹp
Qua những chi tiết đógợi lên cảnh sắc
thiên nhiên vào mùa xuân như thế nào?
Học sinh quan sát tranh
1.Tình cảm tự nhiên của con người đối với mùa xuân Hà Nội
- Nhấn mạnh qui luật tất yếu của
tình cảm con người là yêu mến mùa xuân
Thể hiện sự nâng niu trân trọng, thương nhớ, thuỷ chung với mùa xuân
2 Nỗi nhớ, cảnh sắc, không khí
đất trời và lòng người lúc mùa xuân sang:
- Những nét riêng của thời tiết, không khí miền Bắc lúc mùa xuân sang:
+ Mưa riêu riêu, gió lành lạnh, cái rét ngọt ngào, tiếng hạn kêu trong đêm xanh, trời đất mang mang
+ Tiếng trống chèo từ xa vọng lại, câu hát huê tình của cô gái đẹp
Một bức tranh xuân với không khí và cảnh sắc hài hoà, tạo nên một sự sống riêng của mùa xuân đất Bắc
- Những nét riêng của ngày Tết
Trang 4 Vào mùa xuân không khí gia đình được
tác giả hồi tưởng như thế nào?
Trong nhà : trầm, đèn, nến bàn thờ tổ
tiên với bầu không đoàn tụ gia đình êm
đềm ấm cúng
Thảo luận : 3 phút
Mùa xuân đã đem lại và khơi dậy sức
sống trong thiên nhiên và con người như thế
nào ? Nhận xét về ngôn ngữ, giọng điệu của
đoạn văn ?
Sự sống của con người căng lên như
máu căng lên trong lộc của loài nai , như
mầm non cây cối …Tim dường như trẻ hơn,
đập mạnh hơn
Các loài vật : Hoa, chim, bướm….vui
mừng mở hội liên hoan
Ngôn ngữ : chắt lộc gợi cảm
Giọng điệu: vừa sôi nổi vừa tha thiết
Nêu tác dụng các hình ảnh so sánh, ẩn
dụ trong đoạn văn trên?
Hình nảh ẩn dụ, so sánh diễn tả sinh
động, hấp dẫn sức sống của mùa xuân
Đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc gì
của tác giả?
Học sinh đọc đoạn cuối
Gọi học sinh đọc 4 câu SGK/177
Không khí và cảnh sắc thiên nhiên từ sau
ngày rằm tháng giêng có nét gì đặc biệt ?
Đào hơi phai nhưng nhụy còn phong
Cỏ không mướt xanh nhưng lại nức mùi
sương
=> Cảnh sắc thay đổi chuyển biến
Chi tiết hình ảnh tiêu biểu đặc sắc
Ở đoạn này tác giả đã sử dụng nghệ thuật
gì?Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đĩ?
miền Bắc – một nét riêng của nét đẹp văn hoá người Việt
+ Không khí gia đình đoàn tụ, ấm áp tràn ngập yêu thương
thần cao quí của con người
- Cảm nhận về lòng người lúc mùa xuân sang:
+ Sự sống của con người căng lên + Các loài vật vui mừng mở hội liên hoan
sống cho muôn loài, và khơi dậy tình yêu cuộc sống, yêu quê hương
Tác giả thương nhớ mùa xuân đất Bắc
3 Nỗi nhớ cảnh sắc, khơng khí đất trời và lịng người sau ngày rằm tháng giêng
- Cảm nhận tinh tế về sự thay đổi của thời tiết, khí hậu mùa xuân ở thời
Trang 5 So sánh
Miêu tả sự thay đổi chuyển biến của cảnh
sắc và khơng khí mùa xuân
Cảnh sinh hoạt của con người thay đổi
như thế nào?
Trở lại với bữa cơm giản dị cà om thịt
thăn, bát trứng cua vắt chanh, cánh màn
điều đã hạ, không còn trò chơi vui ngày tết
Ở đoạn này tác giả đã phát hiện và miêu
tả điều gì?
Qua sự hồi tưởng đó cho ta thấy tác giả là
người như thế nào?
Người có tâm trạng bồi hồi, buồn nhớ
về quê hương đất Bắc - Hà Nội
Là người hiểu tường tận, biết trân trọng
sự sống và tận hưởng cái đẹp của cuộc
sống
Học sinh nêu cảm nhận của em về ý
nghĩa và nghệ thuật của văn bản Mùa xuân
của tơi?.
Học sinh đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 : Hướng dẫn học sinh luyện
tập
Viết đoạn văn diễn tả cảm xúc của em về
điểm sau rằm tháng giêng
- Cảm nhận về cuộc sống êm đềm thường nhật trở lại sau tết, gợi nhớ những nếp sống sinh hoạt hằng ngày
4 Nghệ thuật:
- Trình bày nội dung văn bản theo mạch cảm xúc lơi cuốn say mê
- Lựa chọn từ, ngữ, câu văn linh hoạt, biểu cảm, giàu hình ảnh
- Cĩ nhiều so sánh, liên tưởng phong phú, độc đáo, giàu chất thơ
5 Ý nghĩa:
- Văn bản đem đến cho người đọc cảm nhận về vẻ đẹp của mùa xuân trên quê hương miền Bắc hiện lên trong nỗi nhớ của người con xa quê
- Văn bản thể hiện sự gắn bĩ máu thịt giữa con người với quê hương, xứ
sở - một biểu hiện cụ thể của tình yêu quê hương đất nước
* Ghi nhớ : SGK/178 III Luyện tập :
Học sinh viết đoạn văn
Trang 6mùa xuân trong năm ở quê hương hay nơi
mình đang sống
4 Củng cố và luyện tập :
- Học sinh đọc diễn cảm văn bản
giả?
Cảnh sắc thiên nhiên, khơng khí mùa xuân ở Hà Nội, miền Bắc với những nét đặc sắc riêng đã được tái hiện một cách tài tình làm em cảm thấy thích mùa xuân Hà Nội vơ cùng
- Nêu những đặc điểm về nghệ thuật của văn bản “ Mùa xuân của tơi”?
Trình bày nội dung văn bản theo mạch cảm xúc lơi cuốn say mê
Lựa chọn từ, ngữ, câu văn linh hoạt, biểu cảm, giàu hình ảnh
Cĩ nhiều so sánh, liên tưởng phong phú, độc đáo, giàu chất thơ
5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà :
- Học thuộc ghi nhớ SGK/178
- Làm tiếp phần luyện tập
- Ghi lại những câu văn mà bản thân cho là hay nhất trong văn bản và phân tích
- Nhận xét về việc lựa chọn, sử dụng ngơn ngữ trong văn bản
- Chuẩn bị bài : “Hướng dẫn đọc thêm: Sài Gòn tôi yêu”
+ Đọc kĩ văn bản, chú thích
+ Cảm tưởng chung của tác giả về Sài Gịn
+ Đặc điểm thời tiết, khí hậu con người ở Sài Gịn
+ Tình cảm của tác giả đối với Sài Gịn
+ Nghệ thuật của văn bản
V RÚT KINH NGHIỆM :
Nội dung
Phương pháp
Tổ chức