Ái quốc: yêu nước Thủ môn: giữ của Chiến thắng: đánh+phần hơn Đó là từ ghép chính phụ Trật tự của các yếu tố trong từ này có giống trật tự của các tiếng trong từ ghép Thuần Việt cùng[r]
Trang 1Tiết: 18
Ngày dạy : 16/ 09/ 2011
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Khái niệm từ Hán Việt, yếu tố Hán Việt
- Các loại từ ghép Hán Việt
2 Kĩ năng
- Nhận biết từ Hán Việt, các loại từ ghép Hán Việt
- Mở rộng vốn từ Hán Việt
3 Thái độ
- Giáo dục kĩ năng sống: Học sinh cĩ ý thức trong việc sử dụng từ Hán Việt
II CHUẨN BỊ
Giáo viên : Bảng phụ, giáo án
Học sinh : Bài soạn, sách vở
III PHƯƠNG PHÁP
Phân tích ngôn ngữ, rèn luyện theo mẫu, hợp tác nhóm, vấn đáp, nêu vấn đề
IV TIẾN TRÌNH
1 Ổn định tổ chức :
2 Kiểm tra bài cũ :
Đọc thuộc lòng bài thơ “ Sông núi
nước Nam” và cho biết đôi nét về
văn bản ( 7 điểm )
Có làm bài tập đầy đủ (1 điểm)
Soạn bài đầy đủ (2 điểm)
Đọc thuộc lòng văn bản “ Sông núi nước Nam” (
3đ ) Nghệ thuật: ( 2 đ )
- Dùng từ Hán Việt
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
- Giọng thơ dõng dạc, đanh thép Nội dung: ( 3 đ )
- Là một bản tuyên ngôn Độc lập đầu tiên khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất nước và nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó
3 Giảng bài mới :
Giới thiệu bài :
Ở lớp 6, chúng ta đã biết thế nào là từ Hán Việt Ở bài này, chúng ta sẽ tìm hiểu về đơn
vị cấu tạo từ Hán Việt
Hoạt động của thầy - trò Nội dung bài dạy
* Hoạt động 1: Đơn vị cấu tạo từ Hán Việt I Đơn vị cấu tạo từ Hán Việt
TỪ HÁN VIỆT
Trang 2Giáo viên dùng bảng phụ ghi câu hỏi SGK
Học sinh đọc bài thơ: Nam quốc sơn hà
Nam trong văn bản có nghĩa là gì?
Nam: phương Nam
Quốc, sơn, hà nghĩa là gì?
Quốc: nước; sơn: núi; hà: sông
Trong các tiếng Nam, quốc, sơn, hà tiếng
nào được dùng như từ đơn? Cho Ví dụ
Trong các tiếng trên tiếng “ Nam” có thể
dùng độc lập Ví dụ phương Nam, miền Nam
Em hãy tìm một số tiếng không thể dùng độc
lập? Cho ví dụ?
Những tiếng không dùng độc lập: quốc,
sơn, hà, kỳ
Ví dụ: không thể nói
Yêu quốc Yêu nước
Leo sơn leo núi
Treo kỳ treo cờ
Thế nào là yếu tố Hán Việt?
Là tiếng để cấu tạo từ Hán Việt
Các yếu tố Hán Việt được dùng như thế
nào?
Dùng độc lập
Không dùng độc lập
Yếu tố Hán Việt có thể cần dùng như thế
nào? Cho ví dụ?
Yếu tố Hán Việt có thể dùng trong từ Hán
Việt và có thể là từ Thuần Việt
Ví dụ: Nam, quả, bút
Nhận xét tiếng “ Thiên” trong thiên thư,
thiên lí mã, thiên đô.
Thiên thư thiên: trời
Thiên lí mã thiên: nghìn
Thiên đô thiên: dời
Thiên là yếu tố đồng âm
Khi dùng yếu tố Hán Việt cần chú ý điều gì?
Các yếu tố đồng âm
Học sinh đọc ghi nhớ 1: SGK/69
* Hoạt động 2: Tìm hiểu về từ ghép Hán Việt
1.Cách dùng:
+ Dùng độc lập: Nam
+ Không dùng độc lập
Yếu tố Hán Việt là tiếng để cấu tạo từ Hán Việt
2 Nhận xét Tiếng “Thiên” là yếu tố đồng âm nhưng khác nghĩa
Chú ý:
- Ý nghĩa của các yếu tố đồng âm
* Ghi nhớ 1: SGK/69
II Từ ghép Hán Việt
Trang 3 Từ ghép Tiếng Việt có mấy loại?
Có hai loại: từ ghép đẳng lập, từ ghép chính
phụ
Thế nào là từ ghép chính phụ?
Có tiếng chính và tiếng phụ bổ sung nghĩa
cho tiếng chính Tiếng chính đứng trước, tiếng
phụ đứng sau
Thế nào là từ ghép đẳng lập?
Có các tiếng bình đẳng về ngữ pháp
Học sinh đọc câu 1 mục II
Các từ sơn hà, xâm phạm thuộc từ loại
chính phụ hay đẳng lập?
Muốn xác định được từ ghép chính phụ hay
từ ghép đẳng lập thì phải giải nghĩa từng yếu tố
Hán Việt rồi tìm hiểu nghĩa của từ Hán Việt
Gọi học sinh lần lượt giải nghĩa
Sơn hà: núi+ sông
Xâm phạm: chiếm+ lấn
Giang san: sông núi
Đó là từ ghép đẳng lập
Học sinh đọc câu 2 mục II
Các từ ái quốc, thủ môn, chiến thắng thuộc
từ ghép gì?
Ái quốc: yêu nước
Thủ môn: giữ của
Chiến thắng: đánh+phần hơn
Đó là từ ghép chính phụ
Trật tự của các yếu tố trong từ này có giống
trật tự của các tiếng trong từ ghép Thuần Việt
cùng loại không?
Trật tự chính-phụ
Các từ thiên thư, thạch mã, tái phạm thuộc
từ loại gì?
Thiên thư: sách+trời
Thạch mã: ngựa+ đá
Tái phạm: vi phạm+trở lại
Từ ghép chính phụ
Em có nhận xét gì về trật tự của các yếu tố
cấu tạo nên từ ghép Hán Việt ?
1 Từ ghép đẳng lập
2 Từ ghép chính phụ
- Trật tự:
+ Chính- phụ
+ Phụ-chính
Trang 4 Trật tự: phụ-chính
Có mấy loại từ ghép Hán Việt?
Có hai loại từ ghép Hán Việt: Từ ghép
đẳng lập, từ ghép chính phụ
Từ ghép chính phụ có mấy loại?
Có hai loại:
- Giống với trật tự từ ghép Thuần Việt:
chính-phụ
- Khác với từ ghép Thuần Việt: phụ-chính
Học sinh đọc ghi nhớ 2: SGK
* Hoạt động 3: Luyện tập
Học sinh đọc bài tập 1
Nêu yêu cầu của bài tập
Học sinh hoạt động cá nhân trên bảng
Học sinh đọc bài tập 2
Xác định yêu cầu của bài tập
Hoạt động cá nhân
Học sinh đọc bài tập
Xác định yêu bài tập
Thảo luận nhóm ( 3 phút )
Ghi nhớ 2: SGK/56 III Luyện tập
Câu 1: Phân biệt nghĩa của các yếu tố hoa 1: bông
hoa 2: đẹp phi 1: bay phi 2:trái phi 3: vợ lẻ của vua Câu 2:
Từ ghép Hán Việt có chứa yếu tố Hán Việt : Việt, quốc, cư, bại
Quốc: quốc gia, ái quốc, quốc ca, quốc kì Sơn: sơn hà, giang sơn
Cư: cư trú, an cư, định cư Bại: thảm bại, thất bạ,i chiến bại Câu 4:
Từ ghép Hán Việt có yếu tố phụ đứng trước, yếu tố chính đứng sau:cường quốc, tham chiến,tân binh, quốc kì, …
Từ ghép có yếu tố chính đứng trước, yếu tố phụ đứng sau: ái quốc, tri thức, thủ môn
4 Củng cố và luyện tập
- Đơn vị để cấu tạo từ Hán Việt là gì?
Yếu tố Hán Việt
- Từ ghép Hán Vi ệt có mấy loại? Kể ra.
Cĩ 2 loại: từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
- Từ ghép Hán Việt nào sau đây không phải là từ ghép đẳng lập?
A Xã tắc B Quốc kì
C Sơn thuỷ D Giang sơn
5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà :
Trang 5Nắm vững đơn vị để cấu tạo từ ghép Hán Việt, các loại từ ghép Hán
Làm BT 4 SGK/ 71
Tìm hiểu nghĩa của các yếu tố Hán Việt xuất hiện nhiều trong các văn bản đã học
Chuẩn bị : Soạn Từ Hán Việt ( TT )
Sử dụng từ Hán Việt
V RÚT KINH NGHIỆM :
Nội dung
Phương pháp
Tổ chức