Giáo án môn Hóa hoc 8 năm 2009 - Tiết 5: Nguyên tử

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng, trình chiếu + Hướng dẫn HS tiếp thu + Tiếp nhận tri thức từ IV/ Công thức tính diện tích và kiến thức bài học thông SGK.. thể tíc[r]

Ngày so n: 25/11/2009

Tit: 17,18 MT CU

I M c tiêu:

1) V ề kiến thức: + Nm c  nh ngh"a m$t c%u.

+ Giao c)a m$t c%u và m$t ph,ng + Giao c)a m$t c%u v-i .ng th,ng, tip tuyn c)a m$t c%u

+ Nm c  nh ngh"a m$t c%u ngo i tip, n/i tip hình a di2n + Nm c công th4c tính di2n tích m$t c%u và th6 tích kh8i c%u

2) V ề kĩ năng:

+ Bit cách v; hình bi6u di=n giao c)a m$t c%u và m$t ph,ng, gi>a m$t c%u

và .ng th,ng

+ H@c sinh rèn luy2n k" nDng xác  nh tâm và tính bán kính m$t c%u n/i tip, ngo i tip hình a di2n

+ K" nDng tính di2n tích m$t c%u và th6 tích kh8i c%u

3) V ề tư duy và thái độ:

+ Bit qui l vI quen

+ H@c sinh c%n có thái / cLn thMn, nghiêm túc, ch) /ng, tích cPc ho t /ng chim l"nh tri th4c m-i

II Chu n b ca giáo viên và hc sinh:

+ Giáo viên: Giáo án, computer + projector ho$c bRng phS; phiu h@c tMp

+ H@c sinh: SGK, các dSng cS h@c tMp

III Ph !"ng pháp d%y hc:

Gi mV, nêu vWn I, giRi quyt vWn I en xen ho t /ng nhóm

IV Ti (n trình bài d%y:

1) Ổn định tổ chức: (1’)

2) Bài m ới:

* Tit 1:

a) Ho t /ng 1: Chim l"nh khái ni2m m$t c%u và các khái ni2m có liên quan

n m$t c%u

* Ho t /ng 1-a: Tip cMn và hình thành khái ni2m m$t c%u

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng

+GV cho HS xem qua các

hình Rnh bI m$t quR bóng

chuyIn, c)a mô hình quR

 a c%u qua máy chiu

+?GV: Nêu khái ni2m

.ng tròn trong m$t

ph,ng ?

-> GV d`n dt n khái

ni2m m$t c%u trong không

gian

*GV: dùng máy chiu

trình bày các hình v;

Làn lt cho HS nhMn

xét và kt luMn

+HS: Cho O: c8  nh

r : không ei (r > 0) TMp hp các i6m M trong m$t ph,ng cách i6m O c8

 nh m/t khoRng r không

ei là .ng tròn C (O, r)

I/ M ,t c-u và các khái ni/m liên quan 3(n m,t c-u:

1) M ,t c-u:

a- h nh ngh"a: (SGK) b- Kí hi2u:

S(O; r) hay (S) O : tâm c)a (S) r : bán kính + S(O; r )= {M/OM = r}

(r > 0)

+? Nu C, D  (S)

-> ho n CD g@i là gì ?

+? Nu A,B  (S) và AB

i qua tâm O c)a m$t c%u

thì iIu gì xRy ra ?

+? Nh vMy, m/t m$t c%u

c hoàn toàn xác  nh

khi nào ?

VD: Tìm tâm và bán kính

m$t c%u có .ng kính

MN = 7 ?

+? Có nhMn xét gì vI o n

OA và r ?

+? Qua ó, cho bit th

nào là kh8i c%u ?

+? h6 bi6u di=n m$t c%u,

ta v; nh th nào ?

*Lu ý:

Hình bi6u di=n c)a m$t

c%u qua:

- Phép chiu vuông góc

-> là m/t .ng tròn

- Phép chiu song song ->

là m/t hình elíp (trong

tr.ng hp teng quát)

+? Mu8n cho hình bi6u

di=n c)a m$t c%u c

trPc quan, ng.i ta

th.ng v; thêm .ng

nào ?

+ ho n CD là dây cung c)a m$t c%u

+ Khi ó, AB là .ng kính c)a m$t c%u và AB = 2r

+ M/t m$t c%u c xác

 nh nu bit:

Tâm và bán kính c)a nó Ho$c .ng kính c)a nó + Tâm O: Trung i6m

o n MN

+ Bán kính: r = MN = 3,5

2

- OA= r -> A nqm trên (S)

- OA<r-> A nqm trong (S)

- OA>r-> A nqm ngoài (S) + HS nhc khái ni2m trong SGK

+ HS dPa vào SGK và h-ng d`n c)a GV mà trR

l.i

+ h.ng kinh tuyn và v"

tuyn c)a m$t c%u

(Hình 2.14/41) (Hình 2.15a/42) (Hình 2.15b/42)

2) 7i8m n9m trong và n9m ngoài m ,t c-u, kh;i c-u:

Trong KG, cho m$t c%u:

S(O; r) và A: bWt kì

* h nh ngh"a kh8i c%u:

(SGK)

3) Bi6u di=n m$t c%u: (SGK)

(Hình 2.16/42)

4) 3!"ng kinh tuy(n và v= tuy (n ca m,t c-u: (SGK)

(Hình 2.17/43)

* Ho t /ng 1-b: C)ng c8 khái ni2m m$t c%u

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng

+? Tìm tMp hp tâm các

m$t c%u luôn luôn i qua

2 i6m c8  nh A và B

cho tr-c ?

HD:Hãy nhc l i khái

+ G@i O: tâm c)a m$t c%u,

ta luôn có: OA = OB

Do ó, O nqm trong m$t

ph,ng trung trPc c)a o n

Hh1: (SGK)

Trang 43

ni2m m$t ph,ng trung

trPc c)a o n AB ? AB.VMy, tMp hp tâm c)a m$t

c%u là m$t ph,ng trung

trPc c)a o n AB

b) Ho t /ng 2: Giao c)a m$t c%u và m$t ph,ng

* Ho t /ng 2a: Tip cMn và hình thành giao c)a m$t c%u và m$t ph,ng

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng

+ Cho S(O ; r) và mp (P)

G@i H: Hình chiu c)a O

lên (P)

Khi ó, d( O; P) = OH

$t OH = h

+? Hãy nhMn xét gi>a h

và r ?

+ LWy bWt kv M, M  (P)

->? Ta nhMn thWy OM và

OH nh th nào ?

+ OH = r => H  (S)

+ M , M  H, ta có iIu

gì ? Vì sao ?

+ Nu g@i M = (P)(S)

Xét OMH vuông t i H

có:

MH = r’ = r2h2

(GV gi ý)

* Lu ý:

Nu (P) O thì (P) g@i là

m$t ph,ng kính c)a m$t

c%u (S)

- h > r

- h = r

- h < r

+ OM  OH > r -> OM > r

=> m  (P), M  (S)

=> (P)  (S) = 

OM > OH => OM > r -> (P)  (S) = {H}

+ H@c sinh trR l.i

II/ Giao c)a m$t c%u và m$t ph,ng:

1) Tr.ng hp h > r:

(P)  (S) = 

(Hình 2.18/43)

2) Tr.ng hp h = r : (P)  (S) = {H}

- (P) tip xúc v-i (S) t i H

- H: Tip i6m c)a (S)

- (P): Tip di2n c)a (S)

(Hình 2.19/44) (P) tip xúc v-i S(O; r) t i H

<=> (P)  OH = H 3) Tr.ng hp h < r:

+ (P) (S) = (C) V-i (C) là .ng tròn có tâm

H, bán kính r’ =

2 2

r h (Hình 2.20/44)

* Khi h = 0 <=> H  O -> (C) -> C(O; r) là .ng tròn l-n c)a m$t c%u (S)

* Ho t /ng 2b: C)ng c8 cách xác  nh giao tuyn c)a m$t c%u (S) và m$t ph,ng ()

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng, trình chiu VD: Xác  nh .ng tròn

giao tuyn c)a m$t c%u

(S) và m$t ph,ng (), bit

S(O; r) và d(O; ()) = ?r

2 + GV h-ng d`n sz qua

+ Hh2b: 45 (SGK)

(HS vI nhà làm vào vV)

+ HS: G@i H là hiìn chiu c)a O trên ()

-> OH = h = r

2 + () (S) = C(H; r’)

V-i r’ = 2 r2 r 3

r

VMy C(H; r 3 )

2

+ Hh2: 45(SGK) Hh2a:

3 C ng c;: (5’) Nêu các v trí giao c)a m$t c%u và m$t ph,ng.

4.Bài t @p vA nhà: (1’)

+ Yêu c%u h@c sinh nm v>ng kin th4c toàn bài

+ Làm các bài tMp:1,2,3, 5,6,7 trang 49 SGK

+ h@c tham khRo các bài tMp còn l i trong SGK

Ngày so n: 30/11/2009

Tit: 19,20 MT CU

I M c tiêu:

1) V ề kiến thức:

+ Giao c)a m$t c%u v-i .ng th,ng, tip tuyn c)a m$t c%u

+ Nm c  nh ngh"a m$t c%u ngo i tip, n/i tip hình a di2n + Nm c công th4c tính di2n tích m$t c%u và th6 tích kh8i c%u

2) V ề kĩ năng:

+ Bit cách v; hình bi6u di=n giao c)a m$t c%u và m$t ph,ng, gi>a m$t c%u

và .ng th,ng

+ H@c sinh rèn luy2n k" nDng xác  nh tâm và tính bán kính m$t c%u n/i tip, ngo i tip hình a di2n

+ K" nDng tính di2n tích m$t c%u và th6 tích kh8i c%u

3) V ề tư duy và thái độ:

+ Bit qui l vI quen

+ H@c sinh c%n có thái / cLn thMn, nghiêm túc, ch) /ng, tích cPc ho t /ng chim l"nh tri th4c m-i

II Chu n b ca giáo viên và hc sinh:

+ Giáo viên: Giáo án, computer + projector ho$c bRng phS; phiu h@c tMp

+ H@c sinh: SGK, các dSng cS h@c tMp

III Ph !"ng pháp d%y hc:

Gi mV, nêu vWn I, giRi quyt vWn I en xen ho t /ng nhóm

IV Ti (n trình bài d%y:

1) Ổn định tổ chức: (1’)

2) Bài m ới:

Ho t /ng 3: Giao c)a m$t c%u v-i .ng th,ng, tip tuyn c)a m$t c%u

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng, trình chiu

+? Nêu v trí tzng 8i

c)a .ng th,ng và

.ng tròn; tip tuyn

.ng tròn ?

+ GV: Ch8t l i vWn I,

gi mV bài m-i

Cho S(O; r) và .ng

th,ng 

G@i H: Hình chiu c)a O

lên A

-> d(O;) = OH = d

GV: V; hình

+? Nu d > r thì  có ct

m$t c%u S(O; r) không ?

-> Khi ó,   (S) = ?

Và i6m H có thu/c (S)

không?

+? nu d = r thì H có

thu/c (S) không ?

+ HS: nhc l i kin th4c c|

+ HS: ôn l i kin th4c, áp dSng cho bài h@c

HS : Quan sát hiìn v;, tìm hi6u SGK và trR l.i các câu h}i

+HS: dPa vào hình v; và h-ng d`n c)a GV mà trR l.i

+ HS theo dõi trR l.i

III/ Giao c)a m$t c%u v-i .ng th,ng, tip tuyn c)a m$t c%u

+ d > r ->  (S) = 

(Hình 2.22/46)

+ d = r ->  (S) = {H}

 tip xúc v-i (S) t i H H:tip i6m c)a  và(S)

Khi ó   (S) = ?

T ó, nêu tên g@i c)a 

và H ?

+? Nu d < r thì (S) =?

+? h$c bi2t khi d = 0 thì

  (S) = ?

+? ho n th,ng AB khi ó

g@i là gì ?

+GV: Khc sâu nh>ng

kin th4c cz bRn cho h@c

sinh vI: tip tuyn c)a

m$t c%u; m$t c%u n/i tip,

(ngo i tip) hình a di2n

+ GV cho HS nêu nhMn

xét trong SGK (Trang 47)

+ HS quan sát hình v;, theo dõi câu h}i gi mV

c)a GV và trR l.i

+ HS theo dõi SGK, quan sát trên bRng 6 nêu nhMn xét

+ HS : Tip thu và khc sâu kin th4c bài h@c

: Tip tuyn c)a (S)

*  tip xúc v-i S(O; r) t i i6m

H <=>   OH = H (Hình 2.23/46)

+ d < r ->(S) = M, N

* Khi d = 0 ->  O

Và (S) = A, B -> AB là .ng kính c)a m$t c%u (S)

(Hình 2.24/47)

* NhMn xét: (SGK)

(Trang 47) (Hình 2.25 và 2.26/47)

d) Ho t /ng 4: Công th4c tính di2n tích m$t c%u và th6 tích kh8i c%u

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng, trình chiu + H-ng d`n HS tip thu

kin th4c bài h@c thông

qua SGK

+ Cho HS nêu công th4c

di2n tích m$t c%u và th6

tích kh8i c%u

+Hh4: 48(SGK)

+ Cho HS nêu chú ý trong

SGK

+ Tip nhMn tri th4c t

SGK

+ HS nêu công th4c

+HS: tip thu tri th4c, vMn dSng giRi Hh4/48 (SGK) -> L-p nhMn xét

+ HS nêu chú ý (SGK)

IV/ Công th4c tính di2n tích và th6 tích kh8i c%u:

+ Di2n tích m$t c%u:

S = 4.r2

+ Th6 tích kh8i c%u:

(r:bán kính c)a m$t c%u)

* Chú ý: (SGK) trang 48 + Hh4/48 (SGK)

3) C)ng c8 : GV nhc lai các kin th4c cz bRn

4) H-ng d`n h@c sinh h@c bài V nhà và ra bài tMp vI nhà: (1’)

Làm các bài tMp: 5,6,7 trang 49 SGK

V = 4 r3

3

Ngày so n: 3/12/2009

Tit 21,22

I M c tiêu:

+ Kin th4c: Hs phRi nm k" các kin th4c  nh ngh"a m$t c%u, sP tzng giao c)a m$t c%u v-i m$t ph,ng, .ng th,ng và công th4c di2n tích m$t c%u, th6 tích kh8i c%u

+ K" nDng: VMn dSng kin th4c ã h@c 6 xác  nh m$t c%u, tính di2n tích m$t c%u,

th6 tích kh8i c%u ã xác  nh ó

+ T duy :

II Chu n b :

1) Giáo viên: Sách giáo viên, sách giáo khoa, giáo án, th-c k€ và compa

2) H@c sinh: Ôn l i kin th4c ã h@c và làm tr-c các bài tMp ã cho vI nhà trong sách giáo khoa

III Ph !"ng pháp d%y hc:

Gi mV, vWn áp, giRi quyt vWn I

IV Ti (n trình bài hc:

1) Ổn định tổ chức: (2’) i6m danh, chia nhóm

2) Ki ểm tra bài cũ: (8’)

Câu h}i 1: Nêu  nh ngh"a m$t c%u ? Nêu m/t vài cách xác  nh m/t m$t c%u ã

bit ?

Câu h}i 2: Các v trí tzng 8i c)a .ng th,ng và m$t c%u ? T ó suy ra iIu

ki2n tip xúc c)a .ng th,ng v-i m$t c%u ?

Câu h}i 3: Nêu  nh ngh"a .ng trung trPc, m$t trung trPc c)a o n th,ng

3) Bài m ới:

Ho t /ng 1: GiRi bài tMp 1 trang 49 SGK

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng, trình chiu

- Cho HS nhc l i kt quR

tMp hp i6m M nhìn o n

AB d-i 1 góc vuông (hình

h@c ph,ng) ?

- DP oán cho kt quR này

trong không gian ?

- Nh ận xét: .ng tròn

.ng kính AB v-i m$t c%u

.ng kính AB => giRi

quyt chiIu thuMn

- VWn I M  m$t c%u

.ng kính AB =>



AMB 1V ?

TrR l.i: Là .ng tròn

.ng kính AB

.ng tròn .ng kính AB

nqm trên m$t c%u .ng kính AB

Hình v;

(=>) vì AMB 1V  => M .ng tròn d.ng kính AB => M m$t c%u .ng kính AB

(<=)Nu M m$t c%u .ng kính AB => M .ng tròn

.ng kính AB là giao c)a m$t c%u .ng kính AB v-i (ABM)

=> AMB 1V Kt luMn: TMp hp các i6m M nhìn o n AB d-i góc vuông là m$t c%u .ng kính AB

A

M

B

Ho t /ng 2: Bài tMp 2 trang 49 SGK.

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng, trình chiu

GiR s‚ I là tâm m$t c%u

ngo i tip S.ABCD, ta có

iIu gì ?

=> VWn I $t ra ta phRi tìm

1 i6m mà cách Iu 5 ƒnh

S, A, B, C, D

- NhMn xét 2 tam giác ABD

và SBD

- G@i O là tâm hình vuông

ABCD => kt quR nào ?

- VMy i6m nào là tâm c%n

tìm, bán kính m$t c%u?

TrR l.i IA = IB = IC = ID

= IS

Bqng nhau theo tr.ng

hp C-C-C

OA = OB = OC = OD = OS

- hi6m O Bán kính r = OA= a 2

2

S

a

a a a

D C

a

A O B

a S.ABCD là hình chóp t4 giác Iu

=> ABCD là hình vuông và SA =

SB = SC = SD

G@i O là tâm hình vuông, ta có 2 tam giác ABD, SBD bqng nhau

=> OS = OA

Mà OA = OB= OC= OD

=> M$t c%u tâm O, bán kính r =

OA = a 2

2

Ho t /ng 3: Bài tMp 3 trang 49 SGK

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng, trình chiu

G@i (C) là .ng tròn c8

 nh cho tr-c, có tâm I

G@i O là tâm c)a m/t m$t

c%u ch4a .ng tròn, nhMn

xét .ng OI 8i v-i

.ng tròn (C)

=> DP oán qu" tích tâm

các m$t c%u ch4a .ng

tròn O

Trên (C) ch@n 3 i6m

A,B,C g@i O là tâm m$t

c%u ch4a (C) ta có kt quR

nào ?

Ta suy ra iIu gì ? => O 

trSc .ng tròn (C)

Ngc l i: Ta s; ch@n (C)

là 1 .ng tròn ch4a trên

1m$t c%u có tâm trên ()?

=> O’M’ = ?

HS trR l.i: OI là trSc c)a

.ng tròn (C)

HS: là trSc c)a .ng tròn (C)

HS trR l.i OA = OB = OC HS: O nqm trên trSc

.ng tròn (C) ngo i tip

ABC

O’M = O 'I2r2 không

ei

=> M  m$t c%u tâm O’

=> (C) ch4a trong m$t c%u tâm O’

O

A C I

B

=> G@i A,B,C là 3 i6m trên (C) O

là tâm c)a m/t m$t c%u nào ó ch4a (C)

Ta có OA = OB = OC => O  trSc c)a (C)

(<=)O’() trSc c)a (C)

v-i m@i i6m M(C) ta có O’M =

2 2

O 'I IM

= 2 2 không ei

O 'I r

=> M thu/c m$t c%u tâm O’ bán kính O 'I2r2

=> Kt luMn: bài toán : TMp hp c%n tìm là trSc .ng tròn (C)

Ho t /ng 4: Bài tMp 5 tráng 49 SGK

Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng, trình chiu

NhMn xét: M$t ph,ng

(ABCD) có :

- Ct m$t c%u S(O, r)

không ? giao tuyn là gì ?

- NhMn xét MA.MB v-i

MC.MD nh kt quR nào?

- NhMn xét: M$t ph,ng

(OAB) ct m$t c%u S(O,r)

theo giao tuyn là .ng

tròn nào?

- Phzng tích c)a M 8i

v-i (C1) bqng các kt quR

nào ?

TrR l.i: ct

- Giao tuyn là .ng tròn (C) qua 4 i6m A,B,C,D

- Bqng nhau: Theo kt quR phzng tích

- Là .ng tròn (C1) tâm

O bán kính r có MAB là cát tuyn

- MA.MB ho$c MO2 – r2

a)G@i (P) là m$t ph,ng t o bVi (AB,CD)

=> (P) ct S(O, r) theo giao tuyn

là .ng tròn (C) qua 4 i6m A,B,C,D

=> MA.MB = MC.MD b)G@i (C1) là giao tuyn c)a S(O,r) v-i mp(OAB) => C1 có tâm O bán kính r

Ta có MA.MB = MO2-r2

= d2 – r2

4) C)ng c8 toàn bài:

- Phát bi6u  nh ngh"a m$t c%u, v trí tzng 8i c)a z.n th,ng v-i m$t c%u

- Cách xác  nh tâm c)a m$t c%u ngo i tip m/t hình chóp

5)Bài V nhà: Các bài còn l i

Bài: ÔN T CP CHGHNG I

JNG DLNG 7MO HÀM 7O KHQO SÁT

VÀ V T 7U THV CWA HÀM SX

I M c tiêu:

+ Kin th4c: C)ng c8 l i nh>ng kin th4c quan tr@ng c)a chzng I nh các vWn I

†ng bin, ngh ch bin, cPc  i, cPc ti6u, giá tr l-n nhWt, giá tr nh} nhWt, ti2m cMn

KhRo sát thành th o m/t s8 hàm s8 th.ng g$p và giRi m/t s8 bài toán liên quan

+ K" nDng: Rèn luy2n cho HS k" nDng vMn dSng các dWu hi2u vI †ng bin, ngh ch

bin, cPc tr ti2m cMn trong các bài toán cS th6

VMn dSng thành th o sz † khRo sát sP bin thiên và v; † th hàm s8

Rèn luy2n phzng pháp giRi m/t s8 bài toán liên quan nh vit phzng trình tip tuyn, bi2n luMn s8 nghi2m c)a phzng trình bqng phzng pháp † th

+ T duy và thái /:

- Rèn luy2n t duy logic

- Rèn luy2n thái /: CLn thMn, nghiêm túc

II Chu n b ca giáo viên và hc sinh:

1) Giáo viên: Giáo án, bRng phS

2) H@c sinh: Ôn l i lý thuyt cz bRn tr@ng tâm c)a chzng và chuLn b bài tMp chzng

III Ph !"ng pháp d%y hc:

Gi mV, nêu vWn I và giRi quyt vWn I

IV Ti (n trình bài hc:

1) Ổn định tổ chức:

2) Ki ểm tra bài cũ: (5’)

Câu h}i 1: Nêu sz † bài toán khRo sát sP bin thiên và v; † th hàm s8 ?

Câu h}i 2: Nêu phzng pháp vit phzng trình tip tuyn

3) Bài m ới:

Ho t /ng 1:

TG Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng, trình chiu

20’

GV: g@i 2 HS giRi

GV g@i 2 HS nhMn xét và

ánh giá bài làm tng h@c

sinh

1HS nêu iIu ki2n 6 H/ShBNB và tìm khoRng

zn i2u c)a H/S y = -x3 + 2x2 – x + 7

1HS nêu qui t c xét tính zn i2u c)a H/S và tìm kho Rng zn i2u c)a H/S y = x 5.

1 x





Bài 1 (Trang 45)

Ho t /ng 2:

TG Ho t /ng c)a giáo viên Ho t /ng c)a h@c sinh Ghi bRng, trình chiu

GV: g@i 2 HS giRi 1HS nêu qui tc 1 vI tìm Bài 2 (Trang 45)