Môc tiªu bµi häc: * Kiến thức cần đạt:Giúp HS : cảm nhận được tinh thần độc lập, khí phách hào hùng, khát vọng lớn lao của dân tộc qua hai bài thơ “ Sông núi nước Nam ” và “ Phò giá về k[r]
Trang 1Ngày soạn: tháng năm 2010
Ngày dạy: tháng năm 2010
Tuần 5
Tiết : 17 Sông núi nước Nam - Phò giá về kinh
I Mục tiêu bài học:
* Kiến thức cần đạt:Giúp HS : cảm nhận ! tinh thần độc lập, khí phách hào hùng,
khát vọng lớn lao của dân tộc qua hai bài thơ “ Sông núi + Nam ” và “ Phò giá về kinh ” : + đầu hiểu về hai bài thơ: Thất ngôn và ngũ ngôn tứ tuyệt A B luật
*Kĩ năng cần rèn: Rèn đọc, cảm thụ thơ A B luật Rèn HS kỹ năng tìm hiểu ,
phân tích thơ trữ tình trung đại
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tranh minh hoạ, tài liệu tham khảo
*Học sinh: Đọc H + bài ở nhà
IV Tiến trình bài dạy:
A/Kiểm tra bài cũ (4’) Đọc thuộc lòng những câu hát châm biếm? Nêu hiểu biết của
em về 1 bài ca dao em thích ?
1 Vào bài (1’) Đất + ta trải qua bốn nghìn năm dựng + và giữ + % bao triều
đại đi qua là bấy nhiêu triều đại đứng lên đấu tranh chống ngoại xâm giữ + 9
Truyền thống ấy đã ! phản ánh trong các tác phẩm văn học, đặc biệt là văn học
Lí Trần Hai văn bản mà chúng ta ! học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về
điều đó
2. Nội dung bài dạy (35’)
Tg
01’
04’
Hoạt động của Thầy và trò Hoạt động 1:
Tìm hiểu sơ $ ! về t/giả, t/phẩm
Hoạt động 2:
- Gv nói qua về tác giả và sự xuất
hiện của bài thơ Giới thiệu về thể
thơ thất ngôn tứ tuyệt A B luật
- Hs nhận dạng bài thơ trên các
câu, cách hiệp vần
? Bài thơ đã từng ! coi là Tuyên
ngôn độc lập Vậy Tuyên ngôn độc
lập là gì?
( Tuyên ngôn ( lời tuyên bố 6 toàn
dân ) về một nền độc lập của dân tộc,
Nội dung kiến thức
A Sông núi nước Nam ( Nam quốc
I Đọc tìm hiểu chung
1.Tác giả :
+ của nhà Lý
2 Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác: Trên trận
Tống 1077
- Thể thơ : Thất ngôn tứ tuyệt PA B luật)Bài thơ có 4 câu, mỗi câu có 7 tiếng
Trang 2là một văn kiện lịch sử rõ ràng )
- + dẫn đọc: giọng chắc gọn,
hào hùng
- Hs đọc vb, chú thích
? Nội dung tuyên ngôn trong bài thơ
! bố cục ntn ? Gồm những ý cơ
bản nào?
Hoạt động 3:
? Theo em, trong câu đầu những chữ
nào là quan trọng? Vì sao?
? Tại sao tác giả dùng “ Nam đế ”
chứ không phải “ Nam ) 2 ”?
Cụm từ “nam đế 5 có ý nghĩa ntn?
+ “ Đế ” là vua ý
Nam sánh ngang Hoàng đế Trung
Hoa.
+ “ Nam đế ”: Vua đại diện cho nhân
dân
? Trong câu “ Nam quốc sơn hà nam
đế ” toát lên O nào của
Tuyên ngôn ?
? “ Ghi sách ở trời ” nghĩa là gì?
( Tạo hoá đã định sẵn ).
? Em hãy dịch nghĩa câu thứ hai?
Nhận xét về âm điệu? Âm điệu đó thể
hiện O % tình cảm gì?
? Em hiểu thế nào về từ “Nghịch lỗ”?
Cách dùng từ cho thấy thái độ của t/g
ntn?
- Hs giải thích, suy luận
? Nhận xét về giọng thơ ở câu thứ ba
và cho biết nó thể hiện nội dung gì?
? Nhận xét nội dung và giọng thơ ở
câu cuối?
? Theo em, đây có phải là lời đe doạ
II Đọc tìm hiểu chi tiết
1.Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc: giọng chắc gọn, hào hùng
*Từ khó:
2.Đại ý : Bài thơ khẳng định độc lập,
quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó.
3.Bố cục: 2 đoạn
- 2 câu đầu: Khẳng định chủ quyền
dân tộc.
- 2 câu cuối: Cảnh báo quân giặc
4.Tìm hiểu chi tiết:
a Khẳng định chủ quyền của đất
- Câu 1: Khẳng định + Nam thuộc chủ quyền của B Việt Nam
- Câu 2:
+ Âm điệu hùng hồn, rắn rỏi + “ Ghi ở sách trời ”: Chân lý ấy
là điều hiển nhiên, không thay đổi
-> Câu thơ thể hiện ý thức độc lập, chủ quyền của dân tộc
b Lời cảnh cáo và khẳng định ý chí bảo vệ chủ quyền của dân tộc.
- Câu 3:
Giọng chắc nịch: lột trần bản
Bắc ỷ thế cậy mạnh
->Âm điệu hùng hồn, rắn rỏi: Diễn tả vào chân lý nêu ở câu 1
- Câu 4:
Giọng kiêu hãnh, dõng dạc: Cảnh báo về sự thất bại nhục nhã, tất yếu của quân giặc
-> Câu thơ thể hiện sự tự tin, khẳng
định sức mạnh vô địch của dt.
Lời cảnh cáo dựa trên cơ sở chiến
Trang 304’
10’
- Gv so sánh bản dịch với nguyên tác
? Nhận xét về giọng điệu, cách lập
luận của bài thơ?
* Gv: Bài thơ mang màu sắc chính
luận sâu sắc: ý thơ trực tiếp, rõ ràng,
mạch lạc; Giọng thơ gọn sắc, cô
đọng, đanh chắc.
? Qua những nội dung vừa phân tích,
em thấy ! cảm xúc gì của nhà
thơ?
HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 1:
Tìm hiểu sơ $ ! về t/giả, t/phẩm
? Nêu hiểu biết của em về t/g và hoàn
cảnh ra đời bài thơ?
- Hs dựa vào sgk
Gv giới thiệu về thể thơ Ngũ ngôn tứ
tuyệt và yêu cầu hs nhận xét về số
chữ, số câu, cách hiệp vần của bài
thơ.
Hoạt động 2:
- Hs đọc vb, tìm hiểu chú giải
? Bài thơ nói về điều gì ?
? Có bố cục ra sao ?
Hoạt động 3
? Hai chiến thắng ! nhắc đến ở 2
thắng từ bao đời nay của d/tộc Nó k/định sức mạnh vô địch của quân và dân ta trong cuộc c/đ bảo vệ chủ
5 - Tổng kết
a Nghệ thuật:
- Lập luận chặt chẽ
- Giọng điệu đanh thép, hùng hồn, kiêu hãnh
b Nội dung:
- Thể hiện lòng tự tôn dân tộc , yêu + sâu sắc
Ghi nhớ sgk 65
B Phò giá về kinh (Tụng giá hoàn
kinh ? - Trần Quang Khải):
I.Đọc tìm hiểu chung
1 Tác giả: Trần Quang
Khải(1241-1294) con thứ 3 của Trần Thái Tông
2 Tác phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác:Bài thơ viết năm
hoàng Trần Thái Tông và vua Trần Nhân Tông về Thăng Long
- Thể thơ: ngũ ngôn tứ tuyệt PA B luật) - Bài thơ có 4 câu, mỗi câu có 5 tiếng
II Đọc tìm hiểu chi tiết
1.Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc:
*Từ khó:
2.Đại ý: Bài thơ ca ngợi hào khí chiến
thắng oanh liệt của quân dân đời Trần, k/đ quyết tâm và khát vọng xd nền thái bình muôn đời cho đất + 9
3 Bố cục : 2 phần
- 2 câu đầu: 2 chiến thắng oanh liệt
- 2 câu cuối: khát vọng hoà bình
4 Tìm hiểu chi tiết
a Hào khí chiến thắng.
Trang 4câu đầu là gì?
? Nhận xét về cách dùng từ ? Cách
đối xứng ? Giọng điệu ?
? Tất cả có tác dụng gì trong việc thể
hiện hiện thực k/c và t/c của t/g?
Hs phát hiện, phân tích.
Gv: Đây là 2 chiến thắng vang dội
của quân dân nhà Trần năm 1285, ta
ko chỉ bắt nhiều tù binh mà còn giết
góp phần xoay chuyển tình thế
? Hai câu cuối nói về vấn đề gì?
? Câu thơ thể hiện tình cảm gì của tác
giả?
nên say ? với chiến thắng mà cần
phải tập trung hết sức xây dựng đất
? Theo em, điều mong mỏi của TQK
có ý nghĩa gì? Nó thể hiện O gì
của t/g?
? Em hãy nhận xét về cách diễn đạt
của bài thơ?
? Nội dung chính của bài thơ là gì?
HS đọc ghi nhớ
| 2 + Bắt quân Hồ ở cửa Hàm Tử
- Động từ mạnh
- Câu trên >< câu +9
- Giọng khoẻ, hùng tráng
Không khí chiến thắng oanh liệt
và sự thất bại thảm hại của kẻ thù Thể hiện tình cảm phấn chấn, tự hào của t/g
b Ước nguyện khi hoà bình
Thái bình tu trí lực, Vạn cổ thử giang san
- Nói về xây dựng đất + thời bình
- Hy vọng 2 lai 2 sáng, khát vọng xây dựng đất + bền vững muôn đời
của TQK.
5 - Tổng kết
a Nghệ thuật.
- Thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt
- Diễn đạt cô đọng, hàm súc
b Nội dung.
Hào khí chiến thắng và khát vọng hoà bình
Ghi nhớ sgk 68
- Hs thảo luận, trả lời:
Tại sao 2 bài thơ lại ! xếp trong cùng
một tiết ?
Lý do:
Về nội dung, bài thơ thứ hai tiếp nối một cách có hệ thống hai ý của bài thơ H +
đó, từ khẳng định quyền độc lập, tin
O ở sức mạnh dân tộc đến khẳng
Trang 5- Hs thảo luận: Điểm giống nhau của 2
bài thơ ?
- Em có biết 2 Văn bản ! coi là
tuyên ngôn độc lập lần thứ 2 và 3 của
dân tộc VN ta tên là gì ? Do ai viết và
xuất hiện bao giờ ?
định khả năng thực sự chiến thắng quân thù và khát khao xây dựng đất + sau chiến thắng Sự liên kết nội dung hai bài thơ về sức mạnh giữ + và ý chí dựng
cho truyền thống yêu + và giữ + của dân tộc ! phát triển về sau này )
Điểm chung của 2 bài thơ:
- Giọng thơ khoẻ, hùng hồn
- Lời thơ rõ ràng, mạch lạc
- Kết hợp biểu ý, biểu cảm
-Thể hiện bản lĩnh, khí phách của d/tộc
Những bản tuyên ngôn
- Tuyên ngôn lần thứ 2: Cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi (TK XV)
- Tuyên ngôn lần thứ 3: Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh (2.9.1945)
E.Hướng dẫn về nhà(1’)
- Học thuộc nguyên văn, dịch thơ của hai bài thơ
- Làm bài tập 1, 2 phần luyện tập SGK Đọc tham khảo “Đọc thêm”
- Soạn bài “ Từ Hán Việt ”
... tranh chống ngoại xâm giữ + 9Truyền thống ! phản ánh tác phẩm văn học, đặc biệt văn học
Lí Trần Hai văn mà ! học hôm giúp hiểu rõ
điều
2. Nội dung... thức
A Sông núi nước Nam ( Nam quốc
I Đọc tìm hiểu chung
1.Tác giả :
+ nhà Lý
2 Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác: Trên trận...
B Phò giá kinh (Tụng giá hồn
kinh ? - Trần Quang Khải):
I.Đọc tìm hiểu chung
1 Tác giả: Trần Quang
Khải(124 1-1 294) thứ Trần