nhận xét, bổ sung: Tác giả sử dụng một loạt những tính từ giàu sức gợi tả, một loạt những hình ảnh tươi tắn, trẻ trung: trời trong gió nhẹ sớm mai hồng, dân trai tráng...cùng nhiều ĐT,TT[r]
Trang 1TUẦN 21 NGỮ VĂN - BÀI 18, 19 Kết quả cần đạt:
- Biết cách viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh
- Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng của bức tranh làng quê vùng biển trong
bài Quê hương Của Tế Hanh Thấy được tình cảm quê hương đằm thắm và bút
pháp bình dị, giàu cảm xúc của nhà thơ
- Cảm nhận đựoc lòng yêu cuóc sống, niềm khao khát tự do cháy bỏng của người chiến sĩ CM trẻ tuổi trong cảnh tù ngục được diễn tả tha thiết, sôi nổi
trong bài: Khi con tu hú của Tố Hữu.
Ngày soạn: 08/01/2011 Ngày dạy: 08/01/2011 Dạy lớp: 8B
Tiết 76 - Tập làn văn:
VIẾT ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH.
1 Mục tiêu bài dạy Giúp học sinh:
a) Về kiến thức: củng cố, nắm vững phương pháp làm bài văn thuyết minh
Biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lý
b) Về kỹ năng: Rèn luện kĩ năng viết đoạn văn thuyết minh.
c) Về thái độ: có ý thức dựng đoạn văn trong quá trình tạo lập văn bản
thuyết minh
2 Chuẩn bị của GV và HS.
- GV: Soạn giáo án- SGK- SGV
- HS: Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK - Vở ghi - Ôn lí thuyết văn thuyết minh
III Tiến trình bài dạy.
* Ổn định: (1') Sĩ số lớp 8B: /17
a) Kiểm tra: (2') Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh.
Giới thiệu vào bài mới: Các em đã được học về thể loại thuyết minh, đã
được viết một bài văn thuyết minh Trong một bài văn thuyết minh các em cần phải biết viết một đoạn văn TM, sắp xếp các ý cho đoạn văn TM theo một trình tự hợp lý -> Hôm nay chúng ta rèn luyện kĩ năng này
b) Dạy nội dung bài mới:
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh (25')
1 Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh:
Trang 2GV Đoạn văn là bộ phận của bài văn Viết tốt đoạn văn là điều kiện để làm tốt bài
văn Đoạn văn thường gồm hai câu trở lên, được sắp xếp theo thứ tự nhất định Vậy đoạn văn trong văn thuyết minh được sắp xếp như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiều một số đoạn văn trong phần bài tập
* Đoạn văn a: (SGK,T.14)
HS Đọc đoạn văn (a) (SGK,T.14)
?Tb Theo em, chủ đề của đoạn văn là gì?
- Chủ đề của đoạn văn này tập trung nói về nguy cơ thiếu nước sạch trên trái đất
GV Chủ đề của đoạn văn chính là ý lớn của toàn đoạn.
?Kh, Giỏi: Nêu cách sắp xếp các câu trong đoạn văn? (Tìm câu chủ đề, Từ ngữ
chủ đề và các câu giải thích, bổ sung)?
HS - Câu chủ đề là câu 1: Thế giới đang đứng trước nguy cơ thiếu nước sạch
nghiêm trọng.
- Từ ngữ chủ đề: thiếu nước sạch nghiêm trọng.
?Kh Các câu còn lại trong đoạn văn phản ánh điều gì?
- Các câu còn lại trong đoạn văn:
+ Câu 2: Cung cấp thông tin về lượng nước ngọt ít ỏi
+ Câu 3: Cho biết lượng nước ấy bị ô nhiễm
+ Câu 4: Nêu sự thiếu nước ở các nước trên thế giới thứ ba
+ Câu 5: Nêu dự báo đến năm 2025 2/3 dân số thế giới thiếu nước
=> Các câu còn lại làm nhiệm vụ bổ xung thông tin, làm rõ ý câu chủ đề câu nào cũng nói về nước
* Đoạn văn (b) (SGK,T.14)
HS Đọc đoạn văn.
?Tb Nội dung đoạn văn tập trung nói về vấn đề gì?
- ND đoạn văn nói về cuộc đời sự nghiệp của cố thủ tướng Phạm Văn Đồng
? Tb Tìm câu chủ đề, từ ngữ chủ đề của đoạn văn? cho biết vai trò của các câu
còn lại trong đoạn văn?
HS - Câu chủ đề: Câu 1
- Từ ngữ chủ đề: Phạm Văn Đồng: Nhà cách mạng nổi tiếng và nhà văn hoá lớn.
- Các câu còn lại của đoạn văn; phần sau của câu 1 và câu 2, 3 cung cấp thông tin về Phạm Văn Đồng theo lối liệt kê các hoạt động đã làm
? Kh Tìm hiểu hai đoạn văn, em thấy điểm chung của chúng là gì?
- Mỗi đoạn văn đều thường gồm hai câu trở lên được sắp xếp theo thứ tự nhất định Mỗi đoạn văn biểu đạt một ý lớn, đoạn văn thường có câu chủ đề hoặc
từ ngữ chủ đề, các câu trong đoạn có nội dung hướng vào ý lớn ý chủ đề của đoạn văn
Trang 3GV Đây chính là cách sắp xếp ý cho một đoạn văn Căn cứ vào cách sắp xếp ý
cho một đoạn văn, chúng ta hãy cùng quan sát và sử lại một số đoạn văn chưa chuẩn trong phần tiếp theo
2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn.
* Đoạn văn a:
HS Đọc đoạn văn.
? Tb Xác định đối tượng TM của đoạn văn?
HS Đối tượng thuyết minh: Bút bi cấu tạo của nó (thuyết minh về một thứ đồ
dùng)
?Kh Đoạn văn thuyết minh này có nhược điểm gì?
HS Nhược điểm: Đoạn văn trình bày cấu tạo của bút bi nhưng lộn xộn, không theo
một trình tự nhất định
?Kh, Giỏi Nếu giới thiệu cây bút bi ta nên giới thiệu như thế nào?
=> Chia ra từng bộ phận, mỗi bộ phận nên viết thành một đoạn văn
+ Ruột bút: gồm đầu bút và ống mực đựng loại mực đặc biệt Đầu bút ống đựng mực có nắp đậy loại bút bi không có nắp đậy có lò so
+ Vỏ bút: bằng nhựa hoặc sắt để bọc bút và làm cán bút
+ Cách sử dụng: Khi viết khi thôi viết
* Đoạn văn b:
?Tb Đoạn văn thuyết minh về đối tượng nào?
- Đối tượng thuyết minh: Chiếc đèn bàn
?Kh Đoạn văn viết như vậy đã hợp lý chưa? Vì sao?
- Đoạn văn viết như vậy là chưa hợp lý: Trình bày các bộ phận của chiếc đèn bàn lộn xộn, chưa hợp lý
?Kh Nên giới thiệu bằng phương pháp nào?
?Kh Nên tách thành mấy đoạn? Trình bày theo trình tự nào?
- Nên tách thành 3 đoạn văn:
+ Đ1: Phần đầu: Có bóng đèn, đui đèn, dây điện, công tác
+ Đ2: Phần thân bài:
+ Đ3: Phần đế đèn
HS Làm bài tập:
Tổ 1,2 lập dàn ý đoạn văn a
Tổ 3,4 lập dàn ý đoạn văn b
GV: Các em vừa nhận diện đoạn văn thuyết minh, sửa các đoạn văn thuyết minh
chưa chuẩn Từ đó các em rút ra điều gì khi viết đoạn văn thuyết minh
3 Bài học:
- Khi viết đoạn văn thuyết minh cần:
+ Cần xác định các ý lớn, mỗi ý viết thành một đoạn văn.
Trang 4+ Cần trình bày rõ ý chủ đề của đoạn văn.
Các ý trong đoạn văn cần sắp xếp theo một trình tự nhất định.
* Ghi nhớ: SGK (T.15)
II Luyện tập (15')
1 bài tập 1 (T.15)
Viết đoạn mở bài và kết bài cho đề văn: Giới thiệu trường em
HS Đọc yêu cầu bài tập? Đối tượng thuyết minh là gì?
?Kh Ta cần thuyết minh như thế nào? Bố cục SGK ngữ văn 8 gồm mấy phần?
Mỗi phần cần trình bày những ý gì?
- Tổ 1,2: Viết đoạn kết bài
- Tổ 3,4: Viết đoạn mở bài
Gọi HS lên đọc đoạn văn -> Nhận xét, sửa lỗi
2 Bài tập 3 (T.15)
- Đối tượng thuyết minh: Bố cục SGK ngữ văn
- Gồm 2 phần:
+ Phần các bài học: Gồm bao nhiêu bài
Mỗi bài gồm mấy phần
Mỗi phần có những ND gì
+ Phần mục lục Hình thức: Chia cột theo bài
Thứ tự các cột? Mỗi cột trình bày như thế nào
GV: Hướng dẫn HS xây dựng dàn ý.
c) Củng cố, luyện tập:
? Khi viết đoạn văn thuyết minh ta cần chú ý những gì?
- Khi viết đoạn văn thuyết minh cần:
+ Cần xác định các ý lớn, mỗi ý viết thành một đoạn văn
+ Cần trình bày rõ ý chủ đề của đoạn văn
Các ý trong đoạn văn cần sắp xếp theo một trình tự nhất định.
d) Hướng dẫn HS học bài: (2')
- Học bài, nắm được cách viết đoạn văn TM
- Làm bài tập 2, 3
- Chuẩn bị bài 19
- Soạn bài: Quê hương theo câu hỏi hướng dẫn trong SGK.
==================================
Trang 5Ngày soạn: 10/01/2011 Ngày dạy: 12/01/2011 Dạy lớp: 8B
Tiết 77 Văn bản:
QUÊ HƯƠNG
Tế Hanh
1 Mục tiêu cần đạt
a) Về kiến thức: Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng đầy sức sống của một
làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả.Thấy được những nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
b) Về kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích thơ 8 chữ.
c) Về thái độ: Giáo dục học sinh tình yêu quê hương đất nước
2 Chuẩn bị của GV và HS.
- GV: Soạn giáo án- SGK- SGV
- HS: Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK- Vở ghi
3 Tiến trình bài dạy:
* Ổn định: (1') Sĩ số ;ớp 8B: /17
a) Kiểm tra bài cũ: (5')
* Câu hỏi: Đọc thuộc lòng, diễn cảm bài thơ Nhớ rừng? cho biết giá trị nội
dung và nghệ thuật của bài thơ?
* Đáp án - biểu điểm:
- HS đọc thuộc lòng bài thơ theo yêu cầu (4 điểm)
- Nhệ thuật, nội dung của bài thơ:
+ Nghệ thuật: Bài thơ tràn đầy cảm hứng lãng mạn, chọn được một
biểu tượng đẹp và thích hợp, với hình ảnh thơ giàu chất tạo hình, đầy ấn tượng
Ngôn ngữ và nhạc điệu phong phú, giàu sức biểu cảm (3 điểm)
+ Nội dung: “Nhớ rừng” của Thế Lữ mượn lời con hổ bị nhốt ở vườn
bách thú để diễn tả sâu sắc nỗi chán ghét thực tại tầm thường, tù túng và niềm khao khát tự do mãnh liệt Bài thơ đã khơi gợi lòng yêu nước thầm kín của người dân
mất nước thuở ấy (3 điểm)
* Đặt vấn đề vào bài mới: (1 phút) Trong trái tim của mỗi con người, bao
giờ chẳng có hình ảnh một quê hương nơi mình đã chào đời và lớn lên! Tình quê,
đó là cảm thiêng liêng của con người và cũng là nguồn cảm hứng lớn của văn chương nghệ thuật Ở nhà thơ Tế Hanh, nguồn cảm hứng ấy đã chảy suốt cả đời
thơ mà bài thơ Quê hương là sự mở đầu Hôm nay cô trò ta sẽ cùng cảm nhận thi
phẩm này
(GV ghi tên bài dạy)
Trang 6b) Dạy nội dung bài mới:
I Đọc và tìm hiểu chung (8 phút)
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
HS: Đọc phần chú thích (sgk, tr.17).
Tb: Hãy nêu những hiểu biết của em về nhà thơ Tế Hanh?
- HS trả lời, gv ghi bảng
- Tế Hanh tên khai sinh là Trần Tế Hanh, sinh năm 1921, quê ở Quảng Ngãi Ông có mặt trong phong trào Thơ mới ở chặng cuối (1940 - 1945) với những bài thơ mang nặng nỗi buồn và tình yêu quê hương thắm thiết Sau năm 1945, Tế Hanh sáng tác bền bỉ phục vụ cách mạng và kháng chiến Ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.
GV: Tế Hanh, quê ở xã Bình Dương, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi Cái làng
chài ven biển có dòng sông bao quanh này luôn trở đi trở lại trong nhiều bài thơ của ông Ngay từ những sáng tác đầu tay, hồn thơ lãng mạn của Tế Hanh đã gắn bó thiết tha với làng quê (Quê hương, Lời con đường quê, Một làng thương nhớ,…) Sau này, thơ Tế Hanh mở rộng về đề tài, nhưng được biết đến nhiều nhất vẫn là những bài viết về quê hương miền biển than yêu của ông Trong thời kì đất nước bị chia cắt (1954 - 1975) mảng thơ thành công nhất của Tế Hanh cũng là mảng viết
về quê hương miền Nam đau thương anh dũng khi đó Có thể nói, Tế Hanh là nhà thơ của quê hương, mà bài “Quê hương” là sáng tác mở đầu đầy ý nghĩa Tác phẩm
chính: Tập thơ Hoa Niên (1945), Gửi miền Bắc (1955), Tiếng sóng (1960), Hai nửa yêu thương (1963), Khúc ca mới (1966).
Tb: Bài thơ Quê hương ra đời trong hoàn cảnh nào?
- Quê hương là nguồn cảm hứng lớn trong suốt đời thơ của Tế Hanh Dưới ngòi bút của ông, nguồn cảm hứng này đã tạo thành một dòng chảy tâm tình với nhiều bài thơ hay mà “Quê hương” là sự mở đầu Bài thơ được viết năm 1939 lúc nhà thơ
18 tuổi đang là học trò sống xa quê Bài thơ được viết trong cảm xúc nhớ nhhà,
nhớ quê với một tấm lòng trong trẻo, thuần hậu Bài thơ này rút trong tập Nghẹn ngào (1939), sau được in lại trong tập Hoa niên xuất bản năm 1945.
- Quê hương viết năm 1939, trong cảm xúc nhớ nhà, nhớ quê khi tác giả
còn là một học trò sống xa quê.
2 Đọc bài thơ:
Tb: Theo em nên đọc bài thơ này theo em nên đọc với giọng như thế nào?
- Đọc to, rõ ràng, nhấn giọng ở những tiếng gieo vần, cố gắng thể hiện được tâm trạng, cảm xúc của tác giả trong từng khổ thơ Khổ 2, 3 đọc với giọng tươi vui, hào sảng, thể hiện được sự vui vẻ, rộn ràng của không khí lao động ở làng chài Đoạn 4 đọc giọng lắng xuống, tha thiết để thể hiện nỗi nhớ quê chân thành của tác giả
- Gv đọc một đoạn, gọi học sinh đọc hết bài và nhận xét uốn nắn các em
Y: Đọc chú thích 1, 2, 3, 4 sgk (tr - 17)?
Trang 7Kk: Qua sự chuẩn bị bài và đọc, em có nhận xét gì về thể thơ?
- Bài thơ được viết theo thể thơ 8 chữ, gồm nhiều khổ, gieo vần “ôm” và vần liền với sự hoán vị bằng, trắc đều đặn (hai câu vần bằng đến hai câu vần trắc) Vì vậy, bài thơ 8 chữ tuy khá tự do nhưng vần điệu vẫn nhịp nhàng, đều đặn, mở ra khả năng diễn tả phong phú
Tb: Bài thơ chia làm mấy phần? Nêu nội dung chính của mỗi phần?
- Bài thơ chia làm 4 phần:
+ Hai câu thơ đầu: Giới thiệu chung về “làng tôi”
+ Sáu câu thơ tiếp theo “Khi trời trong … góp gió”: Miêu tả cảnh thuyền chài
ra khơi đánh cá
+ Tám câu thơ tiếp “Ngày hôm sau … thớ vỏ”: Cảnh thuyền cá trở về bến.
+ Bốn câu thơ cuối: Nỗi nhớ quê hương làng chài khôn nguôi của tác giả
GV: Để các em cảm nhận được vẻ đẹp làng quê vùng biển và tình cảm của Tế
Hanh đối với quê hương; chúng ta đi phân tích bài thơ
II Phân tích (20 phút)
1 Giới thiệu chung về làng "tôi"
Tb: Đọc hai câu thơ đầu:
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới:
Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông.
Kh Em có nhận xét gì về cách giới thiệu ở hai câu thơ đầu?
GV Hai câu thơ mở đầu là lời giới thiệu rất bình dị, tự nhiên
GV Nhận xét, bổ sung:
- Với cách giới thiệu rất tự nhiên, tác giả đưa người đọc về với làng quê của mình Nội dung nếu xét theo ý nghĩa thông tin đơn giản thì ta hiểu đó là một làng ven biển, dân ở đó làm nghề đánh cá Nhưng cái tình, cái hồn biển của Tế Hanh đã gửi vào từng câu chữ để cái làng ấy hiện ra duyên dáng, nên thơ, phảng phất một cơn gió biển làm sông nước bồng bềnh: Làng ở vào thế trung tâm, nước là đường viền, nước màu lạnh làm nền, còn đất (làng) như một điểm ấm sáng hiện ra như một niềm thương nhớ chơi vơi Thêm nữa, làng không chỉ có “nước bao vây” mà khoảng cách biển cũng được đo bằng nước “nửa ngày sông” Thời gian được đo bằng không gian, một không gian nước vừa quấn quyện vừa mênh mông thơ mộng Làm cho làng cũng như con thuyền bốn mùa rập rờn trong sóng nước êm ru Nhà thơ đã cá biệt hoá cái làng chài lưới của mình bằng những cảm nhận rất riêng ấy
Nó vừa tả thực vừa hiện lên như một giấc chiêm bao
Tb: Đọc từ “Khi trời trong" "thâu góp gió”? Nhắc lại nội dung chính của
đoạn?
1 Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá
Tb: Tìm những câu thơ miêu tả cảnh dân chài bơi thuyền đi đánh cá?
Trang 8- HS phát hiện, gv ghi bảng.
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Kh: Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả của tác giả trong bốn câu thơ trên?
Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó
HS Tác giả sử dụng nhiều tính từ giàu sức gợi tả, kết hợp với một loạt động từ
mạnh để khắc hoạ bức tranh sinh hoạt của làng quê (cảnh đoàn thuyền ra khơi đánh cá
GV (nhận xét, bổ sung):
Tác giả sử dụng một loạt những tính từ giàu sức gợi tả, một loạt những hình ảnh tươi tắn, trẻ trung: trời trong gió nhẹ sớm mai hồng, dân trai tráng cùng nhiều ĐT,TT mạnh (hăng, phăng, vượt) và hình ảnh so sánh độc đáo (thuyền, tuấn mã) kết hợp giọng điệu thơ bay bổng, đã khắc họa thành công bức tranh sinh hoạt của làng chài, thuyền đánh cá ra khơi trong một khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp.Thời gian là buổi sớm mai, không gian nhuốm ánh nắng hồng, trời trong xanh, gió nhẹ, những trai tráng khỏe mạnh, vạm vỡ, điều khiển con thuyền, thuyền lướt nhẹ trên sông với vẻ đẹp mạnh mẽ trong tư thế chinh phục sông dài, biển rộng Bốn câu thơ vừa là phong cảnh thiên nhiên tươi sáng, vừa là bức tranh lao động đầy hứng khởi
và dạt dào sức sống
Tb Trên nền trời nước mênh mông ấy hình ảnh nào là hình ảnh nổi bật nhất?
HS Hình ảnh cánh buồm.
Tb Hình ảnh cánh buồm được khắc hoạ trong những câu thơ nào?
HS: Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
Kh: Cách miêu tả cánh buồm có gì đáng chú ý? Hãy phân tích để thấy được vẻ đẹp
của hai câu thơ này?
- Hình ảnh cánh buồm ra khơi được tác giả miêu tả bằng biện pháp so sánh, nhân hóa “rướn thân trắng” một hình ảnh đẹp trong cái vẻ cường tráng, khoáng đạt của nó, cánh buồm như một sinh thể biết cử động và hơn thế nữa nó mang theo một mảnh hồn quê hương ra khơi Cánh buồm là vật thể hữu hình được ví với mảnh hồn làng là cái vô hình trừu tượng đã làm cho cái đặc điểm tinh thần riêng của làng chài được hình tượng hóa Cách miêu tả tinh tế và đặc sắc đó đã làm cho câu thơ trở nên đẹp sâu sắc và bất ngờ
GV - Có thể nói hai câu thơ miêu tả cánh buồm căng rất đẹp, một vẻ đẹp lãng
mạn, với sự so sánh độc đáo, bất ngờ Hình ảnh cánh buồm trắng căn gió biển khơi quen thuộc bỗng trở nên lớn lao thiêng liêng và rất thơ mộng, Tế Hanh như nhận ra
đó chính là biểu tượng của linh hồn làng chài Nhà thơ vừa vẽ ra chính xác cái
Trang 9“hình” vừa cảm nhận được cái “hồn” của sự vật Sự so sánh độc đáo ở đây không làm cho việc miêu tả cụ thể hơn nhưng đã gợi ra một vẻ đẹp bay bổng mang ý nghĩa lớn lao Liệu có hình ảnh nào diễn tả được chính xác, giàu ý nghĩa và đẹp để biểu hiện linh hồn làng chài bằng hình ảnh cánh buồm trắng giương to, no gió biển khơi bao la đó? Cánh buồm mang theo bao hi vọng và lo toan của người dân chài trong cuộc mưu sinh trên sông nước Tác giả nhìn thấy trong cánh buồm có cả niềm tự hào, kiêu hãnh và sức mạnh của người dân chài trong cuộc chinh phục biển khơi: cánh buồm trắng như rướn lên, thâu góp gió trời để bay vào cùng bao la bát ngát của không gian Những hình ảnh thơ khoẻ khoắn đầy chất lãng mạn bay bổng, vừa diễn tả khí thế lao động mạnh mẽ và khát vọng chinh phục thiên nhiên của người dân chài, vừa thể hiện tình yêu mến tha thiết và niềm tự hào của thi sĩ về cuộc sống, về con người và về quê hương
Tb Qua phân tích đoạn thơ giúp em cảm nhận được điều gì?
- Một bức tranh Phong cảnh thiên nhiên tươi sáng; một bức tranh lao động đầy hứng khởi, dạt dào sức sống.
Tb: Đọc đoạn thơ từ “Ngày hôm sau … trong thớ vỏ” miêu tả cảnh gì?
- Đoạn thơ miêu tả cảnh thuyền cá trở về bến
2 Cảnh thuyền cá về bến.
Tb: Cảnh thuyền cá trở về được miêu tả qua những hình ảnh thơ nào?
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Kh: Em có nhận xét gì về việc miêu tả cảnh thuyền cá trở về?
- Cảnh thuyền cá trở về được tả thực đến từng chi tiết; từ hình ảnh cho đến âm
thanh, màu sắc Nhà thơ sung sướng biết bao được nhìn thấy cảnh “dân làng tấp nập đón ghe về” Trong bao nhiêu âm thanh “ồn ào trên bến đỗ” nhà thơ nâng niu ghi lại một câu nói mộc mạc của người dân chài: “Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe” Câu thơ như một tiếng reo vui, một tiếng thở phào nhẹ nhõm, một lời cảm tạ
chân thành cất lên từ niềm tin hồn nhiên, chất phác của người lao động Nghề chài lưới dãi dầu giữa biển khơi, có ai biết được bao nhiêu bất trắc, nguy hiểm sẽ xảy ra? Vì thế đón người thân từ biển khơi trở về bình yên, đó là một nỗi vui mừng
Niềm vui lại nhân đôi khi được thấy “cá đầy ghe’ Câu thơ “Những con cá tươi ngon thân bạc trắng” vừa giàu sức miêu tả, vừa có giá trị biểu cảm cao Nó vừa
thể hiện niềm vui giản dị và lớn lao trước thành quả lao động, vừa bày tỏ khát vọng sâu xa về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc của những người dân chài
Tb: Trong không khí đầy ắp niềm vui ấy, người dân chài được tác giả chú ý, em
hãy tìm những câu thơ khắc hoạ hình ảnh người dân chài?
HS Phát hiện:
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Trang 10Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Kh: Em có cảm nhận gì về những câu thơ trên?
- Nếu ở đầu bài thơ người dân chài chỉ được nhắc đến trong cái tên gọi chung nhất, thì ở khổ thơ này họ được miêu tả chi tiết, cụ thể người dân chài hiện ra trong
dáng vẻ vạm vỡ, từng trải Câu “Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng” là một câu
tả thực, câu “Cả thân hình nồng thở vị xa xăm” là câu thơ sáng tạo độc đáo, gợi
cảm, rất thú vị Câu thơ thể hiện người lao động dân chài, những đứa con của biển cả: nước da ngăm nhuộm nắng nhộm gió, thân hình vạm vỡ thấm đậm vị mặn mòi,
nồng toả “vị xa xăm” của biển khơi Hình ảnh người dân chài được miêu tả vừa
chân thực vừa lãng mạn và trở nên có tầm vóc phi thường
Kh: Em hãy chỉ ra cái hay của hai câu thơ miêu tả con thuyền cá trở về bến?
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
HS Hai câu thơ dùng nhệ thuật nhân hóa, từ ngữ gợi tả Cụm từ “im bến mỏi” rất
gợi cảm, đã chỉ ra được trạng thái thư giãn, hài lòng về chuyến ra khơi, cho nên thuyền mới nghe mới cảm thấy vị muối của biển, như đang lan tỏa trong cơ thể mình Đó cũng chính là hình ảnh người dân chài sau một chuyến ra khơi vất vả
GV: Không có một tâm hồn tinh tế, tài hoa và nhất là không có tấm lòng gắn bó
sâu nặng với con người cùng cuộc sống lao động ở làng chài quê hương thì không thể có những câu thơ xuất thần như vậy Ở đây ta thấy biện pháp nhân hoá của nhà thơ đã phát huy hiệu quả tối đa khi kết hợp thủ pháp đối lập: Con thuyền lúc ra khơi hăng hái, hào hứng không kém con người (Chiếc thuyền … trường giang) nay
nó lặng lẽ vì mệt mỏi, muốn nghỉ ngơi sau một chuyến đi vất vả, gian truân Nó im lặng, nhưng nó vẫn nghĩ suy về sự được mất của con thuyền Và nó đọng lại trong lòng người vẫn là cảm giác bình yên khi con thuyền đã được nằm nghỉ ngơi trên bến
Tb: Em cảm nhận được gì khi phân tích khổ thơ trên?
- HS trình bày cảm nhận của mình, gv khái quát lại
- Niềm vui sướng mãn nguyện và không khí đầm ấm, rộn ràng của làng chài khi thuyền đánh cá trở về.
GV: Một làng quê, một vạn chài mộc mạc mà sao gợi được nỗi niềm bâng khuâng
đến thế? Và làng quê ấy như một ma lực, có sức lực, sức hút kì diệu, dù thời gian
xa cách, dù không gian mênh mông không định ở một nơi nào, tác giả vẫn nhớ đến quê hương da diết, nỗi nhớ ấy được thể hiện gián tiếp ở cách khắc hoạ bức tranh làng chài rất đẹp rất sinh động trong những dòng thơ mà chúng ta vừa tìm hiểu Nỗi nhớ ấy không chỉ dừng ở đó mà còn được bộc lộ trực tiếp qua những dòng thơ cuối Mời các em cùng tìm hiều
3 Nỗi nhớ quê hương của tác giả.
HS Đọc bốn câu thơ cuối:
Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ