Môc tiªu bµi häc: * Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh: cảm nhận được cảnh tượng hoang vắng của đèo Ngang và tâm trạng cô đơn nhớ nước thương nhà của Bà Huyện Thanh Quan.. - Bước đầu hiểu [r]
Trang 1Ngày soạn: tháng năm 2010
Ngày dạy: tháng năm 2010
Tuần 8
Tiết : 29 Qua đèo ngang
Bà Huyện Thanh Quan
I Mục tiêu bài học:
* Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh: cảm nhận cảnh hoang vắng của đèo
- + * đầu hiểu thể thơ thất ngôn bát cú 7 8 luật; Cách tả cảnh ngụ tình
*Kĩ năng cần rèn: Rèn luyện kỹ năng đọc và phân tích thơ bát cú.
*.Giáo dục & &' Giáo dục lòng yêu th/nh, đất *1
II.Trọng tâm của bài: tìm hiểu chi tiết
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, tranh Đèo ngang
*Học sinh: Học bài cũ và xem ' * bài mới ở nhà
IV Tiến trình bài dạy:
A/Kiểm tra bài cũ (4’)
Đọc thuộc đoạn trích “Sau phút chia ly”
? Nêu cảm nhận của em ?
Đoạn thơ gián tiếp lên án, tố cáo chiến tranh và nói lên khát khao hạnh phúc lứa
đôi của &5 phụ nữ trong XHPK.
B/Bài mới (36’)
1.Vào bài (1’) Đèo Ngang thuộc dãy núi Hoành Sơn, phân cách địa giới hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình, là một địa danh nổi tiếng trên đất * ta Đã có nhiều thi nhân ( Lên núi Hoành Sơn ), Nguyễn Khuyến có bài “ Quá Hoành Sơn ” ( Qua núi
vẫn là bài “Qua Đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan
2.Nội dung bài dạy (35’)
Tg
05’ Hoạt động 1: Hoạt động của Thầy và trò, * dẫn tìm hiểu
chung
Dựa vào chú thích * sgk em hãy nêu
hiểu biết của mình về tác giả, tác
phẩm ?
Nội dung kiến thức
I Đọc tìm hiểu chung
1.Tác giả : tên thật: Nguyễn Thị Hinh.(TK 19)
- Quê ở Nghi Tàm - Hà Nội
- Là nhà thơ tài hoa, trang nhã, tinh tế
- Thơ mang nặng tâm hoài cổ, buồn kín đáo
2 Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ viết khi bà vào kinh đô làm việc
Thể thơ:Thất ngôn bát cú 7 8 luật
Trang 220’
Hoạt động 2: , * dẫn đọc hiểu
văn bản
Cách đọc: Giọng đọc buồn man mác,
chậm dãi
Dựa vào phần tìm hiểu ở nhà GV yêu
cầu HS giải thích một số từ khó
? Em hãy cho biết đại ý của VB ?
? Có thể chia VB thành mấy đoạn ?
Hoạt động 3: , * dẫn tìm hiểu
chi tiết
? Trong bài thơ, cảnh Đèo Ngang thể
hiện qua những câu thơ nào?
( Hai câu đề, thực và luận ).
? Cảnh Đèo Ngang miêu tả vào
thời gian nào? Thời điểm đó có ý
nghĩa gì? ( Gợi buồn )
thế nào? Việc lặp lại từ “ chen ” có ý
nghĩa gì ?
(“ chen ”: Lẫn vào nhau, xâm lấn
nhau không ra hàng lối)
* Gv chốt, chuyển ý:
Giữa thời gian gợi buồn, ko gian
hoang sơ, chỉ có cỏ, cây, hoa, lá chen
chúc nhau & thế, cảnh Đèo Ngang
xuất hiện con &5 và đâu đó có sự
sống ;& con &5 và sự sống ở
đây ra sao ?
- Hs đọc hai câu thực.
? Em hãy nhận xét cách dùng từ, biện
pháp nghệ thuật sử dụng ở hai
câu thơ ? Tác dụng ?
( + “ lom khom ”: & thế cúi thấp, ẩn
đi &U tự nhiên.
+ “ lác đác ”: & thớt.
+ “ Đảo “ lom khom ”, “ lác đác ”, “
$&U núi ”, “ bên sông ” lên đầu câu:
Nhấn mạnh sự & thớt, uể oải của
II Đọc hiểu văn bản
1.Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc:
*Từ khó:
2 Đại ý : Bài thơ tả cảnh Đèo Ngang
và thể hiện tâm trạng nhà thơ
3 Bố cục: Đề - thực - luận - kết
- Nhịp: 4/3 hoặc 2/2/3
- Vần: Cuối câu 1, 2, 4, 6, 8
- Đối: Câu 3 - 4; Câu 5 - 6
4.Tìm hiểu chi tiết:
a Cảnh Đèo Ngang.( 6 câu )
+ Hai câu đề.
- Nhà thơ đặt chân đến Đèo Ngang vào lúc chiều tà ( trời chiều, bóng xế
-> Thời gian dễ gợi buồn nhớ trong tâm trạng)
- Điệp từ “ chen ” -> Gợi cảnh vật hoang sơ, cỏ cây, hoa lá rậm rạp, ) tốt
+ Hai câu thực.
- Từ láy “ lom khom ”, “ lác đác ”
- Đảo ngữ, đối ngữ
-> Con 8 và sự sống xuất hiện
Trang 3
nhịp sống ).
? Bức tranh Đèo Ngang đến hai câu
luận xuất hiện thêm điều gì?
( Âm thanh ).
? Âm thanh là biểu hiện của sự sống
tiếng chim quốc, chim đa đa lại gợi
điều gì? ( Não nuột, tái tê ).
* Gv bình:
Cảnh Đèo Ngang vào buổi
chiều tà, chỉ có cỏ, cây, hoa, lá chen
chúc nhau Rất buồn, hoang vắng
&' xuất hiện thêm con &5-
cảnh chợ và âm thanh, cảnh đó sẽ vui
lên Nào ngờ, con &5 thì “ lom
khom ” $&U núi, có vài &5` chợ thì
“ lác đác ” ven sông, mấy nhà; âm
thanh lại là âm thanh não nuột, tê tái
của chim quốc, chim đa đa Tất cả
càng làm cho cảnh thêm buồn hơn,
hoang vu hơn.
? Cảnh ấy, ' * hết hé mở cho em
nào?
( Tâm trạng buồn của thi sĩ ).
* Gv bình thêm:
Đó chính là tâm cảnh - nỗi buồn từ
lòng &5 mà tràn ra cảnh vật, nói
& Nguyễn Du: “ ; &5 buồn cảnh
có vui đâu bao giờ ”
? Ngoài gián tiếp bộc lộ qua cảnh vật,
tâm trạng của nhà thơ còn trực tiếp
bộc lộ qua những câu thơ nào?
(Hai câu luận, câu kết ).
- Hs đọc hai câu luận, giải thích từ
“quốc quốc”, “ gia gia ”?
- Gv nhấn mạnh: Cách sử dụng từ
ngữ & thế &H gọi là chơi chữ.
? Ngoài chơi chữ ra, ở hai câu luận,
tác giả còn sử dụng thủ pháp nghệ
thuật nào? Hãy chỉ ra? (Đảo ngữ )
? Các thủ pháp nghệ thuật đó nhấn
mạnh tâm trạng gì của Bà Huyện
+ Hai câu luận.
- Cảnh có thêm âm thanh: Tiếng chim quốc, tiếng chim đa đa -> Đó là những âm thanh buồn, khắc khoải, tái
tê, triền miên ko dứt
-> Cảnh thêm 8E có âm thanh
lặng lẽ, hoang vu, heo hút -> Thêm buồn
b Tâm trạng nhà thơ.
a Tả cảnh ngụ tình.
Cảnh Đèo Ngang buồn hoang
vắng -> Nỗi buồn của nhà thơ.
b Hai câu luận.
- Chơi chữ, đảo ngữ -> Nhấn mạnh nỗi nhớ nước, thương nhà; tạo sự cân đối cho lời thơ.
c Hai câu kết.
- Đối: mênh mông >< nhỏ bé
- Điệp: ta -> Cảnh trời mây, non * mênh mông, xa lạ, tĩnh vắng
-> Nhấn mạnh nỗi cô đơn ,sự nhỏ bé,
đơn chiếc của con 8 ' * cảnh vật
* Bài thơ “Qua Đèo Ngang” là một bài thơ tả cảnh ngụ tình đặc sắc
+ Đối: * trời, non &U >< một
Trang 4Thanh Quan?
( Đó cũng là nỗi nhớ thời xưa cũ
đầy vàng son ).
? ở hai câu kết, nhà thơ tiếp tục sử
dụng những thủ pháp nghệ thuật nào?
Tác dụng?
? Đại từ “ ta ” ở đây chỉ ai ?
* Gv: Nhà thơ chỉ có một mình đối
diện với chính mình, chỉ có một mình,
cô đơn, ko biết ngỏ cùng ai Đây có lẽ
là nỗi buồn của cả một lớp &5
&U cảnh đời, thời thế thay đổi ).
? Em cảm nhận những nội
dung, ý nghĩa nào từ bài thơ ?
? Bài thơ có những đặc sắc nghệ
thuật nào ?
? Qua bài thơ, em thấy Bà Huyện
( Tài hoa, nặng lòng với thời cuộc,
với n&U )
mảnh tình riêng.
* mênh mông, rộng lớn >< nhỏ bé + Điệp: ta với ta
5 - Tổng kết
1.Nghệ thuật:
- Kết hợp miêu tả và biểu cảm
- Từ ngữ gợi tả
- Nghệ thuật đảo, đối, chơi chữ
sử dụng điêu luyện
2.Nội dung:
- Cảnh Đèo Ngang đẹp mà buồn.
- Nỗi buồn, nhớ, nỗi cô đơn của thi sĩ.
* Ghi nhớ: (104)
C.Luyện tập(3’)
- Đọc diễn cảm bài thơ
- Nét độc đáo của bài thơ? Hàm ý của cụm từ “Ta với ta”?
D.Củng cố(1’) Nhắc lại ND và nghệ thuật của bài thơ ?
E.Hướng dẫn về nhà(1’)
- Học thuộc lòng bài thơ
- Nắm chắc bài học
- Soạn bài “ Bạn đến chơi nhà ”
... Đề - thực - luận - kết- Nhịp: 4/3 2/2/3
- Vần: Cuối câu 1, 2, 4, 6,
- Đối: Câu - 4; Câu -
4.Tìm hiểu chi tiết:
a Cảnh Đèo Ngang. ( câu )... &'' Giáo dục lòng yêu th/nh, đất *1
II.Trọng tâm bài: tìm hiểu chi tiết
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, tranh Đèo ngang. ..
- Chơi chữ, đảo ngữ -& gt; Nhấn mạnh nỗi nhớ nước, thương nhà; tạo cân đối cho lời thơ.
c Hai câu kết.
- Đối: mênh mông >< nhỏ bé
- Điệp: ta -& gt;