Với sự quan sát, trao đổi và góp ý của đồng nghiệp trong những năm giảng dạy bộ môn Toán 6, ngay từ đầu năm học này tôi đã thử nghiệm trên đối tượng học sinh lớp 6 ở trường tôi về các gi[r]
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Các bạn đồng nghiệp thân mến !
Trong giai đoạn hiện nay, hoà chung với phong trào thi đua sôi nổi của ngành giáo dục “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực”, thầy và trò trường THCS Nguyễn Minh Trí đang cùng nhau nổ lực, gắng sức thi đua
“Dạy tốt - Học tốt” hoàn thành nhiệm vụ cao cả của mình “Tất cả vỉ học sinh thân yêu” Hẳn trong chúng ta đều nghe đến câu nói: “Biển học là bao la, tri thức là vô hạn” Thật vậy, mỗi người trong chúng ta đều có những năng lực tiềm ẩn, những kinh nghiệm xuất chúng Nói như vậy không có nghĩa là đề cao bản thân mình mà xem thường việc học hỏi kinh nghiệm từ các bạn đồng nghiệp Với quan điểm này, tôi rất muốn chia sẻ với các bạn một kinh nghiệm nho nhỏ với hy vọng được giao lưu học hỏi lẫn nhau, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục của lớp, của trường Với đề tài mang tên “Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn Toán 6”, tôi hy vọng sẽ được tiếp nhận
và được sử dụng như một tài liệu cần thiết trong việc đỡ học sinh yếu kém toán
6 và được vận dụng rộng rãi ở các lớp học khác Và đồng thời, tôi cũng mong muốn được các bạn đồng nghiệp đóng góp thêm nhiều giải pháp thiết thực nhằm hoàn chỉnh đề tài và giảm thiểu tỷ lệ học sinh yếu kém về học lực nói chung và yếu kém bộ môn toán nói riêng
Rất mong sự góp ý nhiệt tình của các bạn!
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Cũng như việc bồi dưỡng học sinh giỏi toán, việc giúp đỡ học sinh yếu kém phải được tiến hành ngay cả trong những tiết dạy học đồng loạt bằng các biện pháp phân hoá nội tại thích hợp Tuy nhiên, trong thực tế dạy học việc nâng cao hiệu suất giờ lên lớp để giúp đỡ học sinh yếu kém vẫn cần có sự giúp đỡ tách riêng (thực hiện chủ yếu ngoài giờ chính khoá)
Trên địa bàn mà trường tôi trực thuộc, học sinh đa số là con em nông thôn, điều kiện kinh tế còn tương đối khó khăn nên việc đầu tư về vật chất cũng như thời gian cho con cái học tập chưa cao, ngoài giờ đến lớp các em còn phải giúp đỡ bố mẹ các công việc gia đình thậm chí phụ giúp kinh tế nên không có thời gian để tự học Sự quan tâm kèm cặp con cái của phụ huynh còn hạn chế
Ý thức học tập của một số em chưa cao, phương pháp học tập chưa phù hợp, dẫn đến chất lượng học tập của học sinh còn yếu vì thế hầu hết các em sợ học môn toán
Là một giáo viên đã có gần mười năm gắn bó với nghề Tôi rất hiểu và thông cảm trước những khó khăn của các em Bởi vậy trong quá trình giảng dạy tôi luôn học hỏi đồng nghiệp và tìm tòi những phương pháp thích hợp để giúp các em học sinh yếu, kém yêu thích và học tốt môn toán.Với mong muốn nâng cao chất lượng dạy học môn toán ở trường THCS và qua thực tế dạy học tôi đã tìm tòi áp dụng một số giải pháp đem lại thành công Vì thế tôi chọn đề tài:
"Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn Toán 6”
2 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
2.1 Khách thể: Học sinh lớp 6A1, 6A4 trường THCS Nguyễn Minh Trí –
Huyện Cao Lãnh – Tỉnh Đồng Tháp
2.2 Đối tượng nghiên cứu: Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng
học yếu môn Toán 6
Trang 33 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
Trong trường PT, môn toán có vai trò, vị trí và ý nghĩa hết sức quan trọng bởi lẽ: môn toán góp phần phát triển nhân cách, là cầu nối các kiến thức toán giữa các cấp đồng thời còn là công cụ cho việc dạy và học các môn khác Do tính chất quan trọng của môn Toán và tính chất đặc thù của môn Toán là tư duy
và trừu tượng nên học môn Toán là khó khăn và rất cần thiết Vì thế khắc phục tình trạng yếu kém môn Toán ở bậc THCS là vấn đề không chỉ của riêng một
cá nhân giáo viên dạy toán nào Tuy nhiên, để đạt hiệu quả rõ ràng trong việc nghiên cứu và thể nghiệm trong đề tài này tôi chủ yếu tập trung đi sâu vào việc tìm nguyên nhân và đề ra các giải pháp hạn chế tình trạng học yếu, kém môn toán 6 mà bản thân tôi được phân công giảng dạy trong những năm đứng lớp
Cụ thể được áp dụng trực tiếp vào hai lớp 6A1, 6A4 mà tôi được phân công giảng dạy trong năm học này
4 Mục đích nghiên cứu
Sở dĩ tôi chọn đề tài này là mong muốn nguyên nhân chính làm ảnh hưởng đến việc học tốt môn Toán làm kết quả học tập thường xuyên dưới mức trung bình và tìm giải pháp tối ưu để hoàn thành việc hạn chế tình trạng học yếu kém môn toán Từ đó phát huy, khơi dậy khả ham thích học môn toán, đáp ứng những yêu cầu về đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng dạy học hiện nay
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Khảo sát chất lượng đầu năm môn toán nhằm xác định đối tượng học sinh yếu kém
5.2 Tìm hiểu nguyên nhân gây ra sự yếu kém môn toán ở học sinh
5.3 Lập kế hoạch thực hiện các giải pháp của đề tài
5.4 Thực hiện giải pháp khắc phục yếu kém trong học sinh về môn toán 5.5 Đúc rút kinh nghiệm trong công tác giảng dạy đối tượng học sinh yếu kém toán
Trang 46 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài này được hoàn thành trên phương pháp thống kê tổng hợp, quan sát, phân tích nguyên nhân và phương pháp thực nghiệm sư phạm
7 Lịch sử của quá trình nghiên cứu
Thực trạng hiện nay cho thấy vấn đề học sinh yếu kém ở các bộ môn rất trầm trọng Trong đó môn toán không phải là ngoại lệ Với vai trò quan trọng của bộ môn có tính quyết định đến chất lượng học tập các bộ môn khác Hơn nữa chương trình toán 6 là những viên gạch đặt nền móng đầu tiên cho cả quá trình học tập sau này Xuất phát từ lòng thương yêu học sinh như con em của mình và lương tâm của một người thầy giáo, tôi thực sự băn khoăn, trăn trở trước những khó khăn làm cho học sinh chán nản khi học môn toán trong những năm tôi trực tiếp giảng dạy Với sự quan sát, trao đổi và góp ý của đồng nghiệp trong những năm giảng dạy bộ môn Toán 6, ngay từ đầu năm học này tôi đã thử nghiệm trên đối tượng học sinh lớp 6 ở trường tôi về các giải pháp hạn chế tình trạng học yếu, kém học tốt môn toán và thực tế đem lại kết quả khả quan Sự tiến bộ rõ rệt của học sinh là động lực thúc đẩy tôi tiếp tục áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này ngày càng hoàn chỉnh hơn
8 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
8.1 Ý nghĩa lý luận: Tìm được các nguyên nhân chính ảnh hưởng đến
việc học yếu kém của học sinh lớp 6 cũng như việc tìm ra các giải pháp thiết thực làm hạn chế tình trạng học yếu kém môn Toán 6 cũng như là một tài liệu cho tất cả mọi giáo viên Toán quan tâm đến việc giúp đỡ học sinh yếu kém nhằm mục đích chung là nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Toán
8.2 Ý nghĩa thực tiễn: Qua việc nghiên cứu và thực tế giảng dạy cho thấy
việc thực hiện đề tài thu được hiệu quả rõ nét Chất lượng môn Toán hàng năm được nâng lên rõ rệt thể hiện qua sổ điểm Hơn nữa chất lượng học sinh khá cũng tăng lên Học sinh tỏ ra quan tâm yêu thích học toán hơn trước đây
Trang 5PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1 Thế nào là học sinh yếu kém về môn toán
Học sinh yếu kém môn Toán là những học sinh có kết quả học tập toán thường xuyên dưới trung bình Việc lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kĩ năng cần thiết ở những học sinh này thường đòi hỏi nhiều công sức và thời gian so với những học sinh khác
Một số hình ảnh minh họa biểu hiện học sinh yếu kém
2 Dấu hiệu của sự yếu kém về môn toán
Biểu hiện bề ngoài là thái độ thờ ơ đối với học tập, ngại cố gắng, thiếu tự tin, ngay cả khi làm đúng bài tập, giáo viên hỏi cũng lại ngập ngừng không tin mình làm đúng bài tập Thái độ trong lớp thụ động Có thể thấy rõ đặc điểm này khi các em làm toán hoặc trả lời Các em thường đưa mắt theo dõi thầy cô Hễ thấy cô cau mày là sợ cho rằng mình sai không dám làm tiếp Vì vậy kết quả học toán thường xuyên dưới trung bình
Giáo viên cần nắm vững các đặc điểm này để phát hiện và giúp đỡ học sinh yếu kém một cách có hiệu quả
Trang 63 Phân loại sự yếu kém môn toán
Sự yếu kém môn Toán có nhiều hình, nhiều vẻ, nhưng nhìn chung thường
có 5 nhóm loại yếu, kém:
- Nhóm bị nhiều "lỗ hổng" kiến thức, kĩ năng
- Nhóm tiếp thu kiến thức, hình thành kĩ năng chậm
- Nhóm năng lực tư duy yếu
- Nhóm phương pháp học tập toán chưa tốt
- Nhóm do lười biếng thường xuyên không làm bài tập ở nhà
4 Quy trình chung để giảng dạy đối với học sinh yếu kém
Trình tự dạy học môn Toán cho học sinh yếu, kém dựa trên các nội dung phụ đạo học sinh yếu và được áp dụng theo phương pháp dạy học mới nhằm đặt học sinh ở vị trí trung tâm Học sinh phải tích cực chủ động, sáng tạo, tự giác, chủ động tìm tòi phát hiện giải quyết nhiệm vụ nhận thức và có ý thức vận dụng linh hoạt các kiến thức kỹ năng thu nhận được
Quy trình hướng dẫn giảng dạy học sinh yếu kém môn toán theo các bước:
- Bước 1: Tạo tiền đề xuất phát
- Bước 2: Lấp lỗ hỗng kiến thức
- Bước 3: Luyện tập vừa sức
- Bước 4: Giúp đỡ học sinh có thái độ và phương pháp học tập
Trang 7CHƯƠNG II: CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Khảo sát chất lượng đầu năm của học sinh để tìm đối tượng yếu, kém.
Thông qua học bạ lớp dưới, kiểm tra vấn đáp những kiến thức cơ bản, trọng tâm mà các em đã được học và chủ yếu thông qua bài kiểm tra khảo sát đầu năm được tổ chức vào ngày 01/ 09 / 2011 đã giúp tôi nắm được những đối
tượng học sinh yếu kém và những “lỗ hổng” kiến thức của các em Trên cơ sở
đó tôi tìm hiểu nguyên nhân làm ảnh hưởng đến kết quả học tập của các em Từ
đó, tôi lập kế hoạch phù hợp tác động đến đối tượng và sử dụng giải pháp tác động làm thay đổi kết quả học tập một cách tích cực mà nhất là tác động theo đúng quy trình giảng dạy đối với các đối tượng này
Sau đây là bài khảo sát chất lượng đầu năm nhằm nắm lại số học sinh yếu kém đầu năm học để từ đó có biện pháp phụ đạo ngay từ lớp đầu cấp học:
* ĐỀ BÀI:
Trường THCS Nguyễn Minh Trí
Họ và tên: ………
Lớp:
Khảo sát chất lượng đần năm học Môn: Toán 6 – Thời gian: 45 phút Ngày: ………
ĐIỂM LỜI PHÊ ………
………
………
………
Câu 1 (2 điểm): Viết các số thập phân sau: a/ Hai đơn vị, bốn phần trăm: ………
b/ Tám mươi chín đơn vị, bảy phần mười, sáu phần trăm, bốn phần nghìn: ………
Câu 2 (2 điểm): Viết các số đo sau dưới dạng số thập phân: Câu 3 (4 điểm): Đặt tính rồi tính: 926,83 + 549,67 ………
………
69 – 7,85 ………
………
300,72 : 53,7 ………
………
21,76 2,05 ………
………
Trang 8………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Câu 4 (2 điểm): Một phòng học dạng hình hộp chữ nhật có chiều dài 6m, chiều rộng 4,5m và chiều cao 4m Người ta quét vôi trần nhà và bốn bức tường phía trong phòng Biết rằng diện tích các cửa bằng 8,5m2 Hãy tính diện tích cần quét vôi Giải ………
………
………
………
………
………
………
………
* ĐÁP ÁN – BIỂU ĐIỂM:
Câu 1 (Mỗi câu đúng đạt 1 điểm)
a/ Hai đơn vị, bốn phần trăm: 2,04
b/ Tám mươi chín đơn vị, bảy phần mười, sáu phần trăm, bốn phần nghìn: 89,764
Câu 2 (Mỗi câu đúng đạt 0,5 điểm)
giờ = 0,5 giờ; giờ = 0,75 giờ; giờ = 0,3 giờ; giờ = 1,2 giờ
2
1
4
3
10
3
5 6
Câu 3 (Mỗi câu đúng đạt 1 điểm)
926,83 + 549,67
= 1476,5
69 – 7,85
= 76,85
300,72 : 53,7
= 5,6
21,76 2,05
= 44,608
Câu 4 (Mỗi ý đúng đạt 1 điểm)
Diện tích phòng học dạng hình hộp chữ nhật:
2.(6 4,5 + 4,5 4 + 4 6) = 138m2
Diện tích cần quét vôi:
138 – 8,5 = 129,5m2
Trang 9Giỏi 8,0 – 10,0
Khá 6,5 – < 8,0
TB 5,0 – < 6,5
Yếu 3,5 – < 5,0
Kém
0 – < 3,5
G /c
* DANH SÁCH HỌC SINH YẾU KÉM:
2 Các nguyên nhân học yếu kém môn kém
Khi đã nắm được số học sinh yếu kém bộ môn, tôi đã tiếp cận đối tượng
để tìm hiểu nguyên nhân từ chính các em để lập kế hoạch hữu hiệu nhất và phù
Trang 10hợp với tâm lý các em Sự khó khăn của các em khi bị yếu kém môn toán từ các nguyên nhân nhưng nhìn chung từ các nguyên nhân chủ yếu sau:
2.1 Từ phía giáo viên
Với đối tượng học sinh lớp 6 - là đối tượng học sinh đầu cấp, các em đã quen với phương pháp học ở tiểu học, lên đến đầu cấp THCS các em gặp rất nhiều bỡ ngỡ vì vừa phải làm quen một lúc rất nhiều bộ môn Với nhiều giáo viên cũng như phương pháp truyền đạt của mỗi giáo viên là khác nhau nên việc quen dần với phương pháp học tập mới là rất quan trọng Tuy nhiên, giáo viên
bộ môn nói chung và giáo viên bộ môn Toán nói riêng chưa thật sự quan tâm đến yếu tố này; chưa thực sự quan tâm đến tất cả học sinh trong cả lớp mà nhất
là đối với đối tượng học sinh yếu kém, chỉ chú trọng vào những em học khá, giỏi hay chưa có biện pháp động viên, khích lệ kịp thời đối với những tiến bộ của học sinh yếu kém dù là rất nhỏ Một số giáo viên còn hơi nghiêm khắc, làm cho học sinh có tâm lý e sợ trong giờ học, rụt rè không dám phát biểu
2.2 Từ phía học sinh
Qua thời gian tìm hiểu, theo dõi, quan sát tôi đã rút ra những nguyên nhân khó khăn của các em khi học yếu kém bộ môn Toán Nhìn chung, sự yếu kém của các em thuộc vào vấn đề chủ yếu sau:
2.2.1 Do có nhiều lỗ hỗng về kiến thức, kỹ năng: Có nhiều học sinh kĩ
năng tính toán rất kém, khi thực hiện một dãy các phép toán thì luôn sai sót, đặc biệt là sai dấu Nguyên nhân là học sinh không nắm được thứ tự thực hiện phép toán nào trước, phép toán nào sau Hay khi thực hiện các bài toán có dấu ngoặc thì không nắm được quy tắc dấu ngoặc, không nhớ đổi dấu khi có dấu trừ trước dấu ngoặc cũng như không đổi dấu khi chuyển vế hay không nắm vững công thức tính lũy thừa
2.2.2 Do khả năng tiếp thu kiến thức chậm, nắm kiến thức hời hợt, không
biết vận dụng kiến thức vào bài tập: Học sinh yếu thường chậm hiểu, có khi bị buộc chặt vào lời giảng của giáo viên hoặc cách phát biểu trong sách giáo khoa Thay cho việc tiếp thu nội dung bằng việc nắm kiến thức một cách hình thức
Trang 11Học sinh có thể đọc vanh vách quy tắc tìm ước, tìm bội, ước chung lớn nhất, bội chung nhỏ nhất … nhưng các em không biết tìm cho đúng, hay không phân biệt được thừa số nguyên tố chung và riêng Cũng như xác định số mũ của các thừa
số còn lẫn lộn, từ đó dẫn đến sai kết quả bài toán là điều hiển nhiên
2.2.3 Do năng lực tư duy kém, thiếu linh hoạt: Học sinh học yếu môn
Toán thì thường lười suy nghĩ, chủ yếu trông chờ vào giáo viên giải bài tập trên bảng rồi chép vào vở, khả năng tập trung chú ý thấp, khả năng phân tích, tổng hợp rất hạn chế, nắm kiến thức không chắc nên học sinh thường vận dụng kiến thức một cách máy móc, không tìm hiểu kỹ yêu cầu đề bài, không biết phân tích bài toán
Ví dụ:
- Các bài toán dạng tìm uớc chung, bội chung thông qua ước chung lớn nhất hay bội chung nhỏ nhất nhưng phát biểu khác đi một chút Chẳng hạn:
"Tìm số tự nhiên x lớn nhất sao cho 84 x và 180 x và x > 6" thì các em
không thể phân tích được bài toán, không hiểu được phải tìm x như thế nào?
- Hoặc các bài tập liên quan đến thực tế thì các em không thể vận dụng kiến thức để giải Chẳng hạn bài toán: "Một số sách trong thư viện nếu xếp thành từng bó 10 quyển, 12 quyển 15 quyển đều vừa đủ bó Tính số sách đố biết rằng số sách trong khoảng 100 đến 150 quyển"
- Không xác định thành phần cũng nhƣ quan hệ của các số, các biểu thức trong bài toán tìm x Chẳng hạn: "Tìm x biết 219 – 7(x+1) =100 hay (3x - 6).3 = 34." Đa số học sinh yếu không biết cách bắt đầu giải ra sao? Phép toán nào phải giải quyết trước, phép toán nào phải giải quyết sau
2.2.4 Do kỹ năng thực hành tính toán kém, hay sai sót, nhầm lẫn: Đối với
học sinh yếu khi thực hiện tính toán thường xuyên sai dấu khi thực hiện một dãy các phép toán, nhất là các biểu thức có dấu ngoặc, kĩ năng tính rất chậm Còn lúng túng và khó khăn trong khi thực hiện các phép toán: cộng, trừ, nhân, chia….đối với hai số trái dấu