Kế hoạch ôn tập Ngữ văn 8 giai đoạn I (10 buổi- Hết tuần 9)

Vốn nhạy cảm, nặng tình thương yêu và lòng kính trọng mẹ, chú bé Hồng đã nhận ngay ra đằng sau những lời nói ngọt ngào, cử chỉ thân thiện ấy là một tâm địa đen tói ý nghĩ cay độc trong g[r]

Kế hoạch ôn tập

Giai đoạn I ( 10 buổi- Hết tuần 9)

- Có tất cả 8 VB trong đó có 2 VB biểu cảm trữ tình, 2 VB hiện thực phê phán và 4 VB $% ngoài GV phải cho HS thấy $+ $% đầu ở các bài văn lớp 8 đã $1 các em vào một giai đoạn lịch sử văn học mới, Hs phải biết con $: của đất $% chúng ta đầu thế kỉ XX- 1930- 1945

- Việc ôn tập là để hiểu rõ hơn bài mới vì vậy khi phân tích Vb cần chú ý

đến các yếu tố có liên quan đến tiết Tiếng Việt và tiết TLV Khi dạy Tiếng Việt cần lấy thêm các ví dụ từ bài văn để hình thành khái niệm và luyện tập Khi dạy TLV, cần vận dụng mẫu từ bài Đọc – Hiểu, cũng $ có ý thức dạy cho hs các từ ngữ hình thành trong bài tiếng việt vào việc luyện tập dựng đoạn văn

Bài ôn cụ thể theo buổi

Buổi 1

Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A, Lí thuyết

1, Từ có nghĩa rộng khi nào? Từ có nghĩa hẹp khi nào?

TL: Từ có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

B, Bài tập

GV $% dẫn Quan sát VD sau:

Vật nuôi

Gia súc Gia cầm

Trâu Bò Mèo Chó

Mèo mun, mèo mướp, mèo tam thể, mèo nhị thể

Nhìn vào sơ đồ ta thấy:

Nghĩa của từ mèo khái quát hơn nghĩa của từ mèo $% vì nó bao hàm mèo mun, mèo tam thể, mèo nhị thể Theo đó nghĩa của từ gia súc khái quát hơn nghĩa của từ mèo, nghĩa của từ vật nuôi khái quát hơn nghĩa của từ gia súc Sự khái quát có mức độ từ nhỏ đến lớn $ vậy giữa các từ gọi là cấp

độ khái quát của nghĩa từ ngữ

CH 1:

Lập sơ dồ thể hiện cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ trong mỗi nhóm từ sau đây:

A, Y phục, quần, áo, quần đùi, quần dài, áo dài, áo sơ mi

Đáp án:

Sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ

A,

Y phục

Quần áo

Quần đùi Quần dài áo dài áo sơ mi

B, Vũ khí

Súng Bom

Súng trường Đại bác Bom ba càng Bom bi

CH2:

Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ Q$% đây:

a Xăng dầu, khí ga, ma dút, củi, than

b Hội hoạ, âm nhạc, văn học, điêu khắc

c Canh, nem, rau xào, thịt luộc, tôm rang, cá rán

d Liếc, ngắm, nhìn, ngó

e Đấm, đá, thụi, bịch, tát

Đáp án:

a Chất đốt

b Nghệ thuật

c Thức ăn

d Nhìn

e Đánh

CH3

Đọc kĩ đoạn thơ sau

“ Hoan hô anh giải phóng quân.

Kính chào anh con người đẹp nhất

Lịch sử hôn anh, chàng trai chân đất

Sống hiên ngang, bất khuất trên đời

Như Thạch Sanh giữa thế kỉ hai mươi”

(Tố Hữu)

Các từ có chung phạm vi nghĩa trong câu thơ trên?

1 Anh

2 Con $:

3 Lịch sử

4, chành trai

CH4: Đọc kĩ đoạn văn sau:

“Ông đốc nhìn tôi với cặp mắt hiền từ và cảm động Mấy cậu học trò chung lớp 3 cũng đua nhau quay đầu nhìn ra Và ngoài $: cũng có mấy

$: đứng dừng lại để nhìn vào Trong những phút này chúng tôi $+

$: ta ngắm nhìn nhiều hơn bao giờ hết Vì vậy đã lúng túng chúng tôi lại càng lúng túng hơn”

( Tôi đi học)

a Từ ngữ thể hiện chung phạm vi nghĩa trong đoạn văn

A, Hiền từ

B, Cảm động

C, Nhìn nhau

D, Đua ( Nhau)

E, Lúng túng

b Các từ cùng phạmvi ngữ nghĩa với từ cảm động chỉ cảm xúc con

$:\

A, Xúc động

B, Dũng cảm

C, Hồi hộp

D, Kiên $:&

E, Lo lắng

TL: CH3: Anh, con $: chàng trai

CH4: a Hiền từ, cảm động, lúng túng

b Xúc động, hồi hộp, lo lắng

 từ vựng.

Lí thuyết

GV % ý:

+ Bộ phận của tay: cánh tay, khuỷu tay, cẳng tay, bàn tay, ngón tay…

+ Hoạt động của tay: chặt, viết, ném, cầm, nắm…

+ Đặc điểm của tay: dài, ngắn, to, nhỏ, khéo, vụng…

khác nhau

trắng…đều là danh từ

…đều là động từ Vd:

…

…

Bài tập:

CH1:

sau:

kia, còn xa lắm, ngày đó con sẽ biết thế nào là không ngủ $+& Còn bây giờ giấc ngủ đến với con dễ dàng $ uống một li sữa, ăn một cái kẹo '$H mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé mở

và thỉnh thoảng chúm lại $ đang mút kẹo.

( Lí Lan)

Y/c:

CH2

Nhà ai vừa chín quả đầu

Đã nghe xóm trước vườn sau thơm lừng

vựng khứu giác

CH3

Gà, trâu, vuốt, nanh, đực, cái, kêu, rống, xé, nhai, hót, gầm, đầu, mõm, sủa, gáy, lợn, mái, bò, đuôi, hí, rú, mổ, gấu, khỉ, gặm, cá, nhấm, chim, trống, cách, vây, lông, nuốt

GV gợi ý:

HS tự làm những bài tiếp theo.

CH4:

trạng thái tâm lí của $:{ trạng thái $1 quyết định dứt khoát của $:{ tính tình của $:{ các loài thú đã $+ thuần Q$|&

Một số gợi ý:

- Hoạt động dùng lửa của $:\ châm, đốt, nhen, nhóm, bật, quẹt, vùi, thổi…

- Trạng thái tâm lí của $:\ vui, buồn, hờn, giận

- Trạng thái $1 quyết định dứt khoát của $:\ /$| lự, do dự, chần chừ…

- Tính tình của $:\ vui vẻ, hiền,dữ…

- Các loài thú đã $+ thuần Q$|\ trâu, bò, dê, chó…

HS tự tìm những từ tiếp theo

CH5: Đọc đoạn văn sau:

“Nứơc mắt tôi ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và cổ Hai tiếng “em bé” mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt, thật rõ, quả nhiên xoắn chặt lấy tâm can tôi $ ý cô tôi muốn _$ không phải vì thấy mợ tôi $1 đoạn tang thầy tôi mà chửa đẻ với $: khác mà tôi có những cảm giác đau đớn ấy Chỉ vì tôi $H mẹ tôi và căm tức sao mẹ tôi lại vì sợ hãi những thành kiến tàn ác và xa lìa anh em tôi, để sinh nở một cách giấu giếm…”

( Nguyên Hồng – Những ngày thơ ấu)

A, $H E, sợ hãi

B, tâm can G, sinh nở

C, đau đớn H, tàn ác

D, căm tức I, đầm đìa

A, Các bộ phận cơ thể $:&

B, Trạng thái tâm lí, tình cảm, cảm xúc của con $:

C, Nỗi khổ của con $:&

Gợi ý:

A, $H

C, đau đớn

D, căm tức

E, sợ hãi

H, tàn ác

B, trạng thái tâm lí, tình cảm, cảm xúc của con $:&

Buổi 2

VB Tôi đi học ã Thanh Tịnh.

GV:

Bài văn là một truyện ngắn viết về một kỉ niệm thời thơ ấu, thiên về cảm xúc nên truyện mang chất trữ tình cao Liên $- kỉ niệm với kỉ niệm là một cách trần thuật đẩy hồi ức đi xa hơn trong không gian và thời gian làm tăng thêm sức biểu cảm của kỉ niệm đang nhớ lại

Câu hỏi 1:

Trong truyện tác giả đã dùng rất nhiều những hình ảnh so sánh hay và

đặc sắc để nói lên kí ức tuôn trào của tuổi thơ Em hãy tìm 1 số những hình

ảnh mà em cho là tiêu biểu và phân tích giá trị bểu cảm của chúng?

Y/C TL:

Có 3 hình ảnh so sánh đặc sắc:

- Tôi quên thế nào $+ những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi $ mấy

cành hoa $H mỉm $: giữa bầu trời quang đãg

- ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí nhớ nhẹ nhàng $ một làn mây /$% ngang trên ngọn

núi

- Họ $ con chim con Q$% bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay $ còn

ngập ngừng e sợ

Những hình ảnh so sánh độc đáo ấy góp phần làm cho câu văn trở lên nhẹ nhàng, lãng mạn, phù hợp với việc thể hiện một dòng cảm xúc thấm đẫm những kỉ niệm thơ ngây

CH 2:

Hình ảnh “ Một con chim con liệng đến đứng bên bờ của sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao” có ý nghĩa gì?

TL:

Đây là hình ảnh khách quan vừa tả thực vừa là hình ảnh so sánh ngầm

một buổi mai “ đầy 6$H thu và gió lạnh” đã ngập ngừng cất cánh vào bầu trời cao rộng với những $% mơ và hi vọng

CH3:

Hãy viết một đoạn văn ngắn ghi lại suy nghĩ của em về chất thơ trong

truyện Tôi đi học.?

GV gợi ý:

Đoạn văn HS viết phải chỉ ra $+ biểu hiện của chất thơ trong truyện:

chất thơ trong dòng hồi $- đẹp đẽ, mơn man; chất thơ trong tình cảm

ấm áp, trìu mến của mọi $: dành cho các em nhỏ lần đầu tiên đến

em học sinh…

-Cảm nghĩ phải chân thành, tha thiết tránh liệt kê dẫn chứng một cách máy

- Viết đoạn văn ngắn không nên triển khai thành bài văn nêu cảm

nghĩ về cả tác phẩm Tôi đi học.

Văn bản Trong lòng mẹ Nguyên Hồng.

CH1: Phân tích nhân vật

Hồng?

TL:

- Mở đầu đoạn trích $: đọc có thể nhìn ngay ra cảnh ngộ của chú

bé Hồng: Bố chết $1 đoạn tang( “Tôi bỏ cái khăn tang bằng vải màn đi rồi Không phải đoạn tang thầy tôi mà tôi mới mua $+ chiếc mũ trắng có quấn băng đen”), mẹ phải đi làm ăn xa và cũng chẳng khá giả gì và đã lâu rồi chú bé không $+ gặp mẹ…

- Bà cô xuất hiện với cử chỉ âu yếm, lời nói nhẹ nhàng tỏ ra quan tâm

đến tình cảm của đứa cháu lâu ngày không $+ gặp mẹ( cử chỉ có vẻ thân mật: $: hỏi, giọng ngọt, hai con mắt long lanh nhìn chằm chặp, vỗ vai

$ lời lẽ thì xoi mói, mát mẻ: Sao lại không vào, mợ mày phát tài lắm…Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé nữa chứ) Vốn nhạy cảm, nặng tình $H yêu và lòng kính trọng mẹ, chú bé Hồng

đã nhận ngay ra đằng sau những lời nói ngọt ngào, cử chỉ thân thiện ấy là một tâm địa đen tói( ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi $: rất kịch; nhắc đến mẹ tôi cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ; hai tiếng em bé mà cô tôi ngân dài

ra thật ngọt, thật rõ…đã xoáy chặt lấy tâm can tôi $ ý cô tôi muốn; tôi

$: dài trong tiếng khóc còn cô tôi vẫn $H $: kể các chuyện( về cuộc sống túng quẫn của $: mẹ) cho tôi nghe Đối lập với trạng thái tâm hồn

đau đớn, xót xa $ bị cào gai xát muối của đứa cháu là sự vô cảm sắc lạnh

của $: mẹ $+ bà cô miêu tả một cách tỉ mỉ với vẻ thích thú rõ rệt

- Cử chỉ vỗ vai nhìn vào mặt đứa cháu rồi đổi giọng làm ra nghiêm nghị của bà cô sau đó thực sự là sự thay đổi đấu pháp tấn công ^$: $ đã

đánh đến miếng đòn cuối cùng, khi thấy đứa cháu tức $- phẫn uất đến

đỉnh điểm, bà cô mới hạ giọng tỏ sự ngậm ngùi $H xót $: đã mất

Đến đây sự giả dối, thâm hiểm, trơ trẽn của bà cô đã phơi bày toàn bộ Bà ta

đã chủ động lôi kéo chú bé vào câu chuyện đã chuẩn bị sẵn với ý đồ độc ác: châm chọc chú bé, xúc phạm $: mẹ tội nghiệp, đáng $H của chú bé,

$: mà chú vo cùng yêu quí và trân trọng

- Hình ảnh bà cô $+ miêu tả với bản chất của một $: lạnh lùng,

độc ác, thâm hiểm Bà ta chẳng yêu $H gì đứa cháu ruột của mình, đem cháu ra hành hạ bằng cách châm chọc vào vết $H lòng của chú và tình

$H và nỗi khát khao $+ gặp mẹ của chú Đó là hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng $: sống tàn nhẫn, bất chấp cả tình máu mủ ruột rà

CH2:

Tình yêu $H mãnh liệt của chú bé Hồng đói với $: mẹ bất hạnh của mình $+ thể hiện $ thế nào?

TL:

bà cô và có tình

yêu mãnh liệt đối với $: mẹ đáng $H& Lúc đầu nhận ra thái độ cay

độc và giả dối của $: cô, chú bé chỉ im lặng cúi đầu và hồi $- lại hình ảnh $: mẹ buồn rầu và hiền từ của mình Sau chú đã đối đáp rất nhanh bằng câu nói “Không! Cháu không muốn vào, cuối năm thế nào mợ cháu cũng về” để chấm dứt trò chơi của bà ta Tuy nhiên bà ta vẫn không tha, vẫn tiếp tục hành hạ bằng cách kể lại rất thản nhiên, hỉ hả sự túng quẫn của $: mẹ Chú bé đau đớn , uất ức đến cực điểm khi nghe bà cô cứ $H

$: kể về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình j$% mắt tôi ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và cổ” Nguyên Hồng bộc

lộ lòng căm tức tột cùng ở những giây phút này bằng các chi tiết đầy ấn

$+& Lời văn lúc này dồn dập với các hình ảnh, các động từ mạnh mẽ:

“Cô tôi $1 dứt câu cổ họng tôi nghẹn ứ khóc không ra tiếng Giá $ những cổ tục đã đầy đoạ mẹ tôi $ hòn đá hay cục thuỷ tinh hay đầu mẩu

gỗ tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn mà nhai mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi”

- Chú bé Hồng đã có cảm giác sung 6$% cực điểm khi ở trong lòng

mẹ cử chỉ vội vã

bối rối lập bập chạy theo chiếc xe của mẹ; lời gọi mẹ thiết tha; “Mợ ơi! Mợ

ơi! Mợ ơi!”; cảm giác ríu cả chân khi trèo lên xe; sự “oà khóc rồi cứ thế nức nở” lúc $+ ngồi lên xe cùng mẹ Giọt $% mắt lần này khác hẳn với lần

Chú bé Hồng nằm trong lòng mẹ với cảm giác vui 6$% “phút giây rạo rực”, “ấm áp”, “êm dịu vô cùng”, không mảy may nghĩ ngợi gì Chú hãnh diện khi cảm thấy $H mặt mẹ vẫn $H sáng, đôi mắt trong, làn da mịn,

gò má hồng, miệng xinh đẹp, hơi thở ấm áp,… Những lời cay độc của bà cô, những tủi cực vừa qua bị chìm trong giữa dòng cảm xúc hạnh phúc, $H sáng khi Q$+ ở trong lòng yêu $H của mẹ Đoạn văn cuối bài tả cảm giác trong lòng mẹ của chú bé Hồng là một đoạn văn hay, một bài ca chân thành cảm động về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt

CH3:

Qua đoạn trích “Trong lòng mẹ”, hãy chứng minh rằng văn Nguyên Hồng giàu chất trữ tình

TL:

Qua đoạn trích, có thể thấy chất trữ tình thấm $+ ở nội dung câu chuyện $+ kể, ở những cảm xúc căm giận xót xa và yêu $H lên đến cực độ và ở cách thể hiện của tg qua giọng điệu lời văn _$: đọc có thể cảm nhận chất trữ tình qua các điểm sau:

- Tình cảnh đáng $H của chú bé Hồng: cha chết, mẹ phải bỏ đi tha

$H cầu

thực, chú phải âm thầm chịu nhiều cay đắng, chú bé sống với bà cô cay nghiệt đã lâu chú không gặp mẹ

- Diễn biến tâm trạng cửa chú bé Hồng trong suốt đoạn trích: từ nỗi tủi hờn vì hoàn

cảnh sống thiếu thốn tình ấp ủ, đến sự phản ứng quyết liệt dối với những lời châm chọc của bà cô; đến những suy nghĩ, lòng xót xa, tình yêu $H nồng nàn, thắm thiết dành cho mẹ

- Cảm giác sung 6$% hạnh phúc khi $+ nằm trong lòng mẹ của chú bé Hồng

- Cách thể hiện của tg: Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể với bộc lộ cảm xúc; việc sử

dụng các hình ảnh thể hiện tâm trạng, các so sánh cụ thể, sinh động gây ấn

$+{ những lời văn $+ viết trong dòng cảm xúc dạt dào…cũng góp phần tạo nên chất trữ tình cho $H hồi kí

Buổi 3

Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

GV:

- Chủ đề của văn bản là ý đồ, ý kiến, cảm xúc của tác giả

- Văn bản phải thống nhất về chủ đề Tính thống nhất này thể hiện ở chỗ vb có đối $+ xác định, có tính mạch lạc Tất cả các yếu tố của

vb đều tập trung thể hiện ý đồ, ý kiến, cảm xúc của tg

- Để tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của vb, cần đặc biệt /$ ý tìm hiểu nhan đề, quan hệ giữa các phần của vb, phát hiện các câu các từ ngữ tập trung thể hiện chủ đề đó nth

Bài tập cụ thể.

Bài1:

Hãy nêu các phần trong vb Tôi đi học của tg Thanh Tịnh theo cách hiểu của em? Vì sao em chia $ vậy?

Y/c: Văn bản $+ chia làm 4 phần

P1: Từ đầu đến “rộn rã”: Cứ đến cuối thu lại hồi $- ngày đầu tiên đi học

P4: Đoạn còn lại: Nhớ lỉ niệm buổi học đầu tiên

* Các phần $+ chia $ trên là căn cứ vào trình tự thời gian kết hợp với không gian

- Từ hiện tại nhớ về quá khứ

- Trong quá khứ kỉ niệm lần /$+ hiện lên theo không gian: trên con $:

Bài2 ( Bài1 SGK phần III/ 13) Văn bản “Rừng cọ quê tôi”

GV gợi ý:

a Văn bản “Rừng cọ quê tôi” nói về cây cọ ở vùng sông Thao, quê $H của tg

Thứ tự trình bày: miêu tả hình dág cây cọ, sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ của tg, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó giữa cây cọ với $: dân sông Thao

Khó thay đổi trật tự sắp xếp vì các phần đã $+ bố trí theo một ý đồ đã

định Các ý này đã rành mạch, liên tục có thể đổi vị trí ý 2 và ý 3 cho nhau

b Chủ đề của vb: Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

c Chủ đề $+ thể hiện trong toàn vb: qua nhan đề của vb: “Rừng cọ quê tôi” và các ý của vb miêu tả hình dáng, sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tg, tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây cọ với $:&

d Các từ ngữ $+ lặp lại hiều lần:rừng cọ, lá cọ và các ý lớn trong phần thân bài

- Miêu tả hình dáng của cây cọ

- Nêu lên sự gắn bó mật thiết giữa cây cọ với nhân vật tôi

- Các công dụng của cây cọ đối với cuộc sống

Bài3: Cho đề văn sau: “Kể lại kỉ niệm ngày đầu tiên di học lớp Một của em”

Có 2 bạn triển khai bài theo2 $% $ sau:

* @ 1:

a Chú em cho em một chiếc cặp sách rất đẹp khi em sắp vào năm lớp 8 Chiếc cặp đã gợi nhớ những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học lớp Một

b Cách đây 8 năm ngày đầu tiên đi học lớp Một, bà nôi $1 em đi, vì bố mẹ

em đi công tác xa

c Bà đã già nên không kịp ra phố mua cặp mới cho em, em đựng sách trong túi vải rất to của bà, trông rất ngộ

các bậc phụ huynh Không khí $ ngày hội, ai cũng mặc quần áo đẹp Giá

$ mọi ngày em sẽ gấp chiếc thuyền giấy thả trôi sông _$ hôm nay

em đứng thật nghiêm chỉnh trên đò

e ấn $+ của buổi học đầu tiên là hình ảnh cô giáo em Cô rất hiền và

đặc biệt cô có hai bím tóc thật dài tới tận khoeo chân Lời nói của cô; “Con

$1 mũ để cô cất nào” và nụ $: của cô đến tận bây giờ em vẫn $1 quên

* @

mình Em bỗng mỉm $: nhớ lại cái ngày đầu tiên ở lớp Một mẹ $1 em

đến lớp

b Từ nhà em ở phố Mai Hắc Đế,đi qua phố Tô Hiến Thành, đi thẳng rất lâu tháy em lũn cũn cắp cặp đi học, cứ đùa doạ bắt trói em và đem đi nhốt Cái năm “ngớ ngẩn “ ấy em rất sợ các chị