Theo em t¹i sao trong v« vµn ©m thanh cña lµng quª, chØ cã tiếng gà trưa lại tác động vào tâm hồn người chiến sĩ?.. Như thế con người ở đây kh«ng chØ nghe tiÕng gµ b»ng thÝnh gi¸c mµ b»n[r]
Trang 1Ngày soạn: 11/2008
Ngày dạy: /11/2008
: 7A-B
(Xuân Quỳnh)
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
về tuổi thơ và tình cảm bà cháu ,56! thể hiện qua bài thơ
2 Kỹ năng: thấy ,56! nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả qua những chi tiết tự nhiên, bình dị
sinh
II Chuẩn bị:
- Giao viên: Nghiên cứu soạn bài
- Hoc sinh: Chuẩn bị bài
III Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Hoạt động1: kiểm tra bài cũ
- Đọc thuộc lòng bài thơ " Cảnh khuya" Của Hồ Chí Minh Nêu cảm nhận của
em về bài thơ
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài
- Xuân Quỳnh là nhà thơ nữ xuất sắc trong nền thơ ca hiện đại Việt Nam Thơ Xuân Quỳnh "5 cánh chuồn chuồn trong giông bão, mảnh mai mà trong suốt, mà kiên !5b & Thơ Xuân Quỳnh "5b "5Q về những hình ảnh, những
điều bình dị, gần gũi trong đời sống "5b rong gia đình, tình yêu, tình mẹ con,
bà cháu Tiếng gà 95> là một bài thơ "5 thế Để giúp các em cảm nhận sâu sắcvề tác phẩm, bài học hôm nay cô cùng các em tìm hiểu
* Hoạt động 3: Bài mới
- Cho học sinh đọc chú thích/
SGK
? Trình bày những hiểu biết của
em về tác giả Xuân Quỳnh?
? Em biết gì về hoàn cảnh ra đời
của bài thơ?
HS đọc
- HS trả lời
I Đọc- tiếp xúc văn bản.
* Tác giả, tác phẩm: SGK.
- Bài thơ ,56! viết trong thời kỳ
đầu của cuộc kháng chiến chống mỹ cứu 5Q! và ,56! in lần đầu trong tập'' Hoa dọc chiến hào'' năm 1968
* Đọc
Trang 2vui, bồi hồi, phân biệt lời mắng
yêu của bà với lời kể, lời tả và
yếu tố trữ tình của bài thơ
-Gọi một học sinh đọc 5 khổ tiếp
theo
- Gọi nhận xét bạn đọc
- Gọi1 học sinh đọc diễn cảm
toàn bài
? Qua phần chuẩn bị ở nhà, em
hãy cho biết ''chéo go'' là gì
? Thế nào là ''trúc bâu''
? Gà mỏi
- Lụng màu hoa
? Gà toi là ntn?
- !" vỡ cỏc &' ()%
- Dành
kiờn trỡ
? Bài thơ ,56! viết theo thể thơ
nào?
? Thể thơ này giống với bài thơ
nào các em đã ,56! học ở lớp 6?
- GV: Bài thơ ,56! viết theo thể
5 chữ, một thể thơ gốc Việt
Nam, bắt nguồn từ thể hát dặm
Nghệ tĩnh và vè dân gian Bài
thơ vì thế có giọng điệu kể
chuyện tâm tình, nhẹ nhàng
? Em có nhận xét gì về cách ngắt
nhịp và vần của các câu thơ?
? Hãy chỉ ra vần liền, vần cách
trong bài
HS nghe
HS đọc bài
xét
- Xác định thể thơ
lắng nghe
phát hiện
* Từ khó:
* Cấu trúc văn bản
- Thể thơ 5 chữ 4 ngụn :
9 )
- ''Đêm nay Bác không ngủ''- Minh Huệ
- Nhịp: 3/2; 2/3: 1/2/2 -> Ngắt nhịp linh hoạt
- Vần : Vần liền, vần cách
- VD: khổ thơ một : vần cách:
Trang 3- GV: "5 các em đã biết: thơ
ngũ ngôn "5b cấu tạo thành
từng khổ 4 câu, mỗi câu có 5
chữ Vần liền ở câu thứ hai và
thứ ba chữ cuối của dòng cuối
mỗi khổ lại vần với chữ cuối của
dòng đầu khổ tiếp theo Cũng có
thể dùng vần cách
? Căn cứ vào đặc điểm của thể
thơ 5 chữ, so sánh đối chiếu với
bài "5 của Xuân Quỳnh và rút
ra nhận xét?
-Gv :6 ; " trong cõu
cú cõu %= cú 3 " ? @"
3C;D &" 8 này 1 phự
tỡnh
?Theo dõi vào bài thơ, em hãy
cho biết cảm hứng của tác giả
,56! khơi gợi từ âm thanh nào?
- 4 B P 8 2,3,4,7
? Câu thơ có 3 tiếng lặp lại 4 lần
ở đầu các khổ thơ có ý nghĩa gỡ?
? Em có suy nghĩ về hình ảnh
tiếng gà 95> trong bài thơ?
Trả lời
HS nghe
nhận xét
phát hiện
- Nêu suy nghĩ
- Suy nghĩ trả lời
xa- ta Vần liền : nhỏ- ổ ( Vần
cả vần liền và vần cách linh hoạt
- Số câu trong một khổ: Ngoài những khổ 4 câu(4,6,7), còn có
câu(
- Xen vào điệp ngữ, điệp câu 3 tiếng tiếng gà 95>
- Âm thanh: tiếng gà 95>&
-
- > Hình ảnh gần gũi, bình dị Chắc hẳn bài thơ ,56! gợi ra từ những kỷ niệm tuổi thơ sống
Trang 4? Mạch cảm xúc của bài thơ
,56! diễn biến theo trình tự nào?
? Trong bài thơ tác giả đã sử
dụng những /"5E thức biểu
đạt nào?
- GV: Tình cảm và cảm xúc của
nhân vật trữ tình diễn ra "5 thế
nào qua " gà ?3 Chúng ta
tìm hiểu II
- Gọi học sinh đọc khổ 1
? Tiếng gà vọng vào tâm trí
5b chiến sĩ trong thời điểm
nào?
- Tiếng gà vọng vào tâm trí
5b chiến sĩ trên ,5b hành
quân dừng chân bên xóm nhỏ
vào buổi 95> nắng, nóng
- Chú ý vào câu thơ 4
? Câu thơ có gì đáng chú ý về
cách dùng từ và dùng dấu câu?
? Cách dùng từ lặp âm và sử
dụng dấu chấm lửng có ý nghĩa
gì?
xác định
thơ 1
- HS phát hiện
- HS phát hiện
- Trả lời
bên bà của tác giả Xuân Quỳnh
mồ côi mẹ từ lúc ấu thơ, cha
"5b đi công tác xa vắng nhà, hai chị em sống với bà suốtnhững năm tháng tuổi thơ Chính cuộc sống bình dị của làng quê đã gợi cho nhà thơ cảm xúc chân thành
- Trên ,5b hành quân, 5b chiến sĩ chợt nghe tiếng gà nhảy ổ, gợi nhớ về những kỷ niệm tuổi thơ
- Những hồi 5l về tuổi thơ qua âm thanh tiếng gà 95>&
- Tiếng gà 95> đi vào cuộc chiến đấu với 5b chiến sĩ
- Phương thức biểu đạt: tự sự, miêu tả, biểu cảm đan xen trong bài thơ
II Đọc - Hiểu văn bản
1 Khổ thơ1
- Tiếng gà cất lên trên đường hành quân,bờn 1 xúm nhỏ,vào buổi trưa
- Dùng từ lặp âm dấu chấm lửng
-> Đã mô phỏng sát đúng tiếng
Trang 5- GV: Tiếng gà 95> này khác với
tiếng gà ò ó o của Trần Đăng
Khoa, nó có cái gì lắng động,
làm 5b ta xao xuyến, bồi
hồi
I ?G% (Y ra trong ;D Z
?P [ Z ?P và quỏ
.A3
?Theo dõi vào ba câu cuối của
khổ thơ, em hãy cho biết từ nào
,56! lặp lại liên tiếp?
tu từ gì?
- Đây chính là phép tu từ điệp
ngữ mà tiết sau các em sẽ ,56!
học kỹ hơn
? động từ ''nghe'' ?G% lặp lại 3
lần ở đầu mỗi dòng thơ có tác
dụng gì?
- GV: ở đây có sự chuyển đổi
cảm giác tài tình và thú vị, từ
nghe đến thấy
- Nghe tiếng gà nhảy ổ, 5b
lính cảm thấy nắng 95> đang
xao động, 5l "5 có làn gió
mát thổi qua tâm hồn Tiếng gà
nhảy ổ "5 có phép lạ thần kỳ đã
truyền cho 5b chiến sĩ bao
niềm vui, bao tinh thần và nghị
lực mới sẵn sàng %56 qua mọi
chặng ,5b trông gai
- Điệp từ ''nghe'' không chỉ nghe
- HS phát hiện
dụng
- HS nghe
gà Làm cho chuyện kể "5 ,56! lồng vào một bức tranh nổi có tiếng gà vang vọng trong không gian
- Từ: ''nghe.''
=> Điệp từ
động , lung linh cái nắng trưa,
làm dịu bớt cái nắng 95> gay
gắt, xua tan những mệt mỏi
của người chiến sĩ Tiếng gà
95> làm xao động không gian
và cũng làm xao động cả lòng
5b chiến sĩ đánh thức kỷ
niệm gọi về tuổi thơ.
Trang 6điệp từ "5 sự giới thiệu đầy hồ
hởi vui 5Q "5 kéo tuổi thơ
xa xăm về với hiện tại
? Theo em tại sao trong vô vàn
âm thanh của làng quê, chỉ có
tiếng gà 95> lại tác động vào
tâm hồn 5b chiến sĩ?
? "5 thế con 5b ở đây
không chỉ nghe tiếng gà bằng
thính giác mà bằng cả tâm hồn.?
Em cảm nhận ,56! nét đẹp nào
trong tâm hồn 5b chiến sĩ qua
khổ thơ?
- GV khái quát: bài thơ ra đời
trong những ngày cả 5Q! chống
Mỹ sôi động, quyết liệt Đoạn
mở đầu bài thơ kể về một sự việc
đời "5b "5 rất thơ mộng
góp phần làm dịu bớt không khí
nóng bức của chiến tranh, mở ra
một không gian và thời gian
thanh bình Trên ,5b hành
quân ra mặt trận, 5b chiến sỹ
chợt nghe tiếng gà 95> âm
thanh quen thuộc ấy gợi về
những kỷ niệm tuổi thơ đẹp đẽ
Vậy những kỷ niệm nào hiện lên
trong tâm hồn 5b chiến sỹ Ta
tìm hiểu 5 khổ thơ tiếp
- Suy nghĩ trả lời
- Thảo luận nhóm
- Đại diện trình bày
- Tiếng gà 95> là âm thanh bình
dị thân quen của làng quê VN
từ bao đời nay
- Tiếng gà đem lại niềm vui cho con 5b giúp con 5b có thể vơi đi nỗi vất vả
- Tiếng gà gợi không khí yên ả ,thanh bình, ấm áp của làng quê
- Tiếng gà 95> là tiếng gà nhảy
ổ để có những quả trứng hồng tạo thành niềm vui cho 5b nông dân cần cù
- Tiếng gà 95> trở thành kỷ niệm khó quên
=> Tình quê thắm thiết sâu
nặng.
Trang 7Gọi học sinh đọc 5 khổ thơ tiếp.
? Hình ảnh đầu tiên hiện lên
trong ký ức 5b lính sau tiếng
gà 95> là hình ảnh nào?
? Những con gà mái với những
quả trứng hồng hiện lên "5 thế
nào?
? Tác giả sử dụng biện pháp
nghệ thuật nào?
? Những màu sắc trên gợi vẻ đẹp
riêng nào của làng quê Việt
Nam?
? Trong khổ thơ này từ nào ,56!
lặp lại ?
? Sự ap lại có ý nghĩa gì?
- GV hình ảnh đàn gà đông đúc
đẹp mã bà nuôi đang hiện ra
95Q! mắt Chúng ta cảm thấy
"5 đang ,56! ngắm bức tranh
gà làng Hồ cựa quậy sống động
Và trong âm thanh của tiếng gà
95> 5b chiến sỹ còn nhớ về
những kỷ niệm nào nữa -> tìm
hiểu các khổ tiếp
- Gọi HS đọc diễn cảm khổ 3 - 6
? Bốn khổ thơ này làm nổi bật
kỷ niệm nào sau tiếng gà 95>e
- gv: Nhân vật trữ tình ( anh bộ
đội) chuyển sang trực tiếp trò
chuyện với nhân vật trữ tình
khác: 5b bà
- HS đọc thầm khổ thơ 3
- Phỏt '
- Nêu cảm nhận
HS chú ý lắng nghe
- Đọc bài
- Phát hiện trả lời
2 Năm khổ thơ t iếp theo:
với những quả trứng hồng
- ổ rơm hồng những trứng
- Khắp mình hoa đốm trắng
- Lông óng "5 màu nắng
- So sánh liệt kê
bình dị , hiền hòa
- Điệp từ " Này"
=>sự hồ hởi hân hoan.
Trang 8? Hình ảnh 5b bà hiện lên
trong ký ức của cháu gắn với kỷ
niệm nào của tuổi thơ?
? Nhận xét về lời trách mắng của
bà ( Đây là lời trách mắng "5
thế nào ?)
? Lời trách mắng đó thể hiện
tình cảm gì của bà với cháu?
? Lần theo ký ức, sau lời mắng
dọa yêu "5E ấy là hình ảnh
nào?
? Hình ảnh bà soi trứng ,56! tác
giả miêu tả qua những từ ngữ
nào?
? Hình ảnh trên giúp em cảm
nhận gì về 5b bà? ( bà là
5b "5 thế nào? )
- Đọc khổ thơ 5
? Khổ thơ nói về điều gì?
? Nỗi lo lắng và mong 5Q! của
bà ở đây là gì?
? Nỗi lo của bà gợi cảm nghĩ gì
trong em ?
? "5 thế, trong kỷ niệm tuổi
thơ của cháu, hình ảnh 5b bà
hiện lên với những đức tính cao
quý nào?
? Đọc thầm khổ 6 và cho biết
tiếng gà 95> trong quá khứ của
tiết
- Phát hiện
Phát hiện nghệ thuật
- Suy nghĩ trả lời
phát hiện
* Lời bà mắng
- Suồng sã mà "5E yêu
- Thể hiện sự quan tâm lo lắng cho cháu
* Hình ảnh bà soi trứng
- Tay bà khum soi trứng
- Dành từng quả chắt chiu
chiu từng niềm vui nhỏ trong cuộc sống còn nhiều vất vả lo toan
* Nỗi lo lắng và mong ước của
bà
- Lo đàn gà toi
- Mong trời đừng 5E muối
- Nỗi lo chân thật giản dị của
người bà thôn quê trong cuộc sống còn nhiều khó khăn
- Nghèo nhưng hiền thảo đôn hậu.
- Hết lòng vì con cháu.
- Chịu đựng nhẫn nại và hy sinh
Trang 9tác giả còn gắn với kỷ niệm nào
của cháu?
? Em cú
chỏu?
? Nhận xét tình cảm bà cháu
trong đoạn thơ trên?
- Gọi HS đọc diễn cảm 2 khổ thơ
cuối
? Tiếng gà 95> đã gợi ra những
suy 5 gì của con 5b trong 2
khổ thơ cuối?
? Vì sao con 5b có thể nghĩ
rằng tiếng gà 95> mang bao
nhiêu hạnh phúc ?
? P 8 % bài tỏc I \ ;]
(, &' phỏp ' M gỡ ?
(, gỡ?
? Khổ thơ 6 đã giúp em hiểu gì
về tình cảm 5b chiến sỹ?
GV bình: Tình yêu tổ quốc bắt
đầu từ tình yêu 5b thân, làng
quê quen thuộc Với tác giả
Xuân Quỳnh, tình yêu đó là tình
yêu 5b bà gắn liền với tiếng
gà 95> với kỷ niệm ấu thơ của
xóm làng quên thuộc Tình yêu
gia đình làm sâu sắc thêm tình
yêu Tổ quốc
- Phát hiện trả lời
- Nhận xét
nhận
* Niềm vui và mong ước tuổi nhỏ.(
- Nhỏ bé, hồn nhiên, giản dị
-> Tình cảm bà cháu sâu
nặng thắm thiết.
3.Khổ thơ cuối bài:
* Những suy 5 về hạnh phúc, suy 5 về cuộc chiến đấu hôm nay
- Vì tiếng gà 95> là hình ảnh quen thuộc , âm thanh bình dị của cuộc sống bình yên ấm no
- Điệp từ "Vì"
-> khẳng định rõ niềm tin và mục đích chiến đấu cao đẹp của 5b chiến sỹ
rộng lớn sâu sắc
III Tổng kết.
Trang 10? Nghệ thuật tiêu biểu của bài
thơ?
? Văn bản là một bài thơ trữ tình
bộc lộ cảm xúc, theo em đó là
những cảm xúc nào?
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- HS dựa
trả lời
- Phát hiện
- Nêu cảm nghĩ
1 Nghệ thuật:
- Điệp ngữ, kể, biểu cảm xen
kẽ Hình ảnh giản dị.
2 Nội dung: Tình yêu loài vật,
tình yêu bà, lớn hơn là tình yêu quê hương đất nước.
* Ghi nhớ:SGK
IV Luyện tập.
1 d5$ tầm một bài thơ có nội dung nói về tình bà cháu
- Bài thơ ''Bếp lửa'' - Bằng Việt
2 Cảm nghĩ của em về tình bà cháu trong bài thơ này
- Tỡnh bà chỏu sõu
cho chỏu Chỏu yờu quớ, trõn
f và &" bà
* Hoạt động 4: H9 g "3
-
? Bài thơ có câu nào hay nhất, đẹp nhất? Vì sao?
+ d5$ tầm những câu thơ, bài thơ nói về tình bà cháu
+ Soạn: Điệp ngữ