KiÕn thøc: HS cñng cè hÖ thèng ho¸ nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n cña côm v¨n bản nghị luận đã học ở lớp 8, nhằm làm cho các em nắm chắc hơn đặc trưng thể loại, đồng thời thấy được nét riêng độc[r]
Trang 1Ngaỳ soạn:11-4-2010
Ngày dạy: 28 -4 -2010
Tiết 132:Tổng kết phần văn
(Tiếp)
I.Mục tiêu
1 Kiến thức: HS củng cố hệ thống hoá những kiến thức cơ bản của cụm văn
bản nghị luận đã học ở lớp 8, nhằm làm cho các em nắm chắc hơn đặc trưng
thể loại, đồng thời thấy được nét riêng độc đáo về nội dung tư tưởng và gia
trị nghệ thuật của mỗi văn bản
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng tổng hợp, so sánh, phân tích, chứng minh…
3.Thái độ : Yêu thích văn bản nghị luận
II Chuẩn bị
- GV: SGK, SGV
- HS: Soạn bài
III Tiến trình dạy học
1 ổn định tổ chức :
2 Kiểm tra bài cũ : Kết hợp trong bài
3 Bài mới
Hoạt động 1: ( 20 phút) Lập bảng thống kê các văn bản nghị luận đã học
trong chương trình ngữ văn 8
Số
T
T
Tên văn bản Tác giả Thể loại Giá trị nội dung Giá trị nghệ thuật
1 Chiếu dời đô Lí Công
Phản ánh khát vọng của nhân dân về một đất nước
độc lập, thống nhất đồng thời phản ánh ý chí tự cường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh
Kết cấu chặt chẽ, lập luận giàu sức thuyết phục, hài hoà tình lí: Trên thuận ý trời, dưới theo ý dân
2 Hịch tướng sĩ Trần
Quốc Tuấn
Hịch
Tinh thần yêu nước nồng nàn của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên( TK XIII) thể hiện qua lòng căm thù giặc, ý chí quyết chiến quyết thắng, trên cơ sở đó, tác giả phê phán khuyết điểm
Lập luận chặt chẽ, lí lẽ hùng hồn, đanh thép, tình cảm thống thiết, rung động lòng người sâu
xa Lời hịch trở thành mệnh lệnh của lương tâm
Trang 2của các tì tướng, khuyên bảo họ phải ra sức học tập binh thư, rèn quân
3 Nước Đại Việt
ý thức dân tộc và chủ quyền đã đợc phát triển tới độ cao, ý nghĩa như
một bản tuyên ngôn độc lập: Nước ta là nước có nền văn hiến lâu đời, có lãnh thổ riêng, phong tục riêng, có chủ quyền, có truyền thống lịch sử Kẻ xâm lược phản nhân nghĩa nhất định thất bại
Lập luận chặt chẽ, chứng cứ hùng hồn, xác thực, ý tứ rõ ràng sáng sủa và hàm súc, kết tinh cao
độ tinh thần và ý thức dân tộc trong thời kì lịch
sử dân tộc thật sự lớn mạnh
4 Bàn luận về
phép học Nguyễn Thiếp Tấu
Quan điểm tiến bộ của tác giả về mục đích và tác dụng của việc học tập:
Học là để làm người có
đạo đức, có tri thức góp phần làm hưng thịnh đất nước Muốn học tốt phải
có phương pháp học, phải theo điều học mà làm
Lập luận chặt chẽ, luận cứ rõ ràng Sau kjhi phê phán những biểu hiện sai trái, lệch lạc trong việc học, khẳng
định quan điểm
và phương pháp học tập đúng đắn
ái Quốc Phóng sự -
chính luận
Bộ mặt giả nhân, giả
nghĩa, thủ đoạn tàn bạo của chính quyền TD Pháp trong việc sử dụng người dân thuộc địa làm bia đỡ
đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa tàn khốc
Tư liệu phong phú, xác thực, tính chiến đấu cao, nghệ thuật trào phúng sắc sảo và hiện đại: Mâu thuẫn trào phúng, ngôn ngữ, giọng điệu giễu nhại
6 Đi bộ ngao du J Ru –
xô Nghị luận
nước
Đi bộ có ích lợi nhiều mặt
Tác giả là con người giản
dị, quí trọng tự do và yêu thiên nhiên
Lí lẽ, dẫn chứng rút ra từ kinh nghiệm và cuộc sống của nhân vật, từ thực tiễn
Trang 3nhân xưng
Hoạt động 2: ( 10 phút)
? Văn nghị luận là gì?
-> Là kiểu văn bản nêu ra những luận điểm
rồi bằng những luận cứ, luận chứng làm
sáng tỏ những luận điểm đó một cách thuyết
phục
? Nêu những điểm khác nhau giữa nghị luận
trung đại và nghị luận hiện đại?
Hoạt động 3 ( 10 phút)
? Nêu những nét giống nhau cơ bản về nội
dung và hình thức của ba bài chiếu, hịch và
cáo?
? Nêu những nét khác nhau cơ bản về nội
dung và hình thức của ba bài chiếu, hịch và
cáo?
1 Văn nghị luận.
2 *Nghị luận trung đại:
- Có những thể loại riêng: chiếu, cáo, hịch… với kết cấu bố cục riêng
- In đậm thế giới quan của người trung đại: tư tưởng mệnh trời, thần –chủ, tâm lí sùng cổ
- Dùng nhiều điểm cố điển tích, hình ảnh ước
lệ, câu văn biền ngẫu nhịp nhàng
* Nghị luận hiện đại
- Sử dụng những thể loại văn xuôI hiện đại: Tiểu thuyết, phóng sự, tuyên ngôn…
- Cách viết giản dị, câu văn ngần lời nói thường, gần với đời sống thực
3 Những nét giống và khác nhau cơ bản về nội
dung tư tưởng và hình thức thể loại của các văn bản trong bài 22, 23, 24.
* Giống nhau:
- Tư tưởng: ý thức độc lập dân tộc, chủ quyền
đất nước Tinh thần dân tộc sâu sắc, lòng yêu nước nồng nàn
- Hình thức thể loại: Văn bản nghị luận trung
đại Lí, tình kết hợp, chứng cứ dồi dào, đầy sức thuyết phục
* Khác nhau:
- Bài chiếu là ý chí tự cường của đại Việt đang lớn mạnhthể hiện ở chủ trương dời đô
- Bài hịch là tinh thần bất khuất, quyết chiến thắng quân xâm lược
- Bài cáo là ý thức sâu sắc, đầy tự hào về một nước Đại Việt độc lập
4.Củng cố
? Tại sao Bình ngô đại cáo được coi là bản tuyên ngôn độc lập của dân tộc
ta?
5.Hướng dẫn về nhà
? Làm câu hỏi 4 ( SGK T 144)?
? Soạn bài: Tổng kết phần văn?
Trang 4Ngaỳ soạn:11-4-2010
Ngày dạy: -4 -2010
Tiết 133:Tổng kết phần văn
(Tiếp)
I.Mục tiêu
1 Kiến thức: HS củng cố hệ thống hoá những kiến thức cơ bản của cụm văn
bản nghị luận đã học ở lớp 8, nhằm làm cho các em nắm chắc hơn đặc trưng
thể loại, đồng thời thấy được nét riêng độc đáo về nội dung tư tưởng và gia
trị nghệ thuật của mỗi văn bản
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng tổng hợp, so sánh, phân tích, chứng minh…
3.Thái độ : Yêu thích văn bản nghị luận
II Chuẩn bị
- GV: SGK, SGV
- HS: Soạn bài
III Tiến trình dạy học
1 ổn định tổ chức :
2 Kiểm tra bài cũ : Kết hợp trong bài
3 Bài mới
Lập bảng thống kê tác phẩm văn học nước ngoài đã học ở lớp 8
Số
TT Tên văn bản Tác giả Thể loại Giá trị nội dung Giá trị nghệ thuật
bán
diêm
An đéc -xen Cổ tích Đan
Mạch
Lòng thương cảm sâu sắc đối với một em bé
Đan Mạch bất hạnh, chết cóng bên đường trong đêm giao thừa
Kể chuyện cổ tích rất hấp dẫn, đan xen hiện thực và mộng ảo, tình tiết diễn biến hợp lí
nhau với
cối xay
gió
Xéc-van -téc Tiểu thuyết
Tây Ban Nha
Sự tương phản về mọi mặt giữa Đôn ki hô tê
và Xan trô pan xa Cả
2 dều có những mặt tốt đáng quý nhưng cũng có điểm đáng trách, đáng cười biểu hiện trong chiến công
đánh cối xay gió trên
đường phiêu lưu
- Miêu tả, kể theo trật tự thời gian, đối lập, tương phản, song hành, của cặp nhân vật chính
- Giọng hài hước, giễu nhại,khi kể, tả về thầy trò nhà hiệp sĩ đáng thương
Trang 5cuối
Anh
cả giữa những nghệ sĩ nghèo tình huống 2 lần, hình ảnh chiếc lá cuối cùng
4 Hai cây
Phong Ai –ma- tốp Truyện ngắn
tiếng Nga
Tình yêu quê hương
da diết gắn với câu chuyện hai cây Phong
và thầy giáo Đuy – sen thời thơ ấu của tác giả
Miêu tả cây phong rất sinh động, câu chuyện
đậm chất hồi ức ngòi bút đậm chất hội hoạ
Hoạt động 2: ( 15 phút) ) Lập bảng thống kê văn bản nhật dụng đã học ở
lớp 8
Số
TT Tên văn bản Tác giả Chủ đề Đặc điểm thể loại, nghệ thuât
1
Thông
tin về
ngày
trái đất
năm
2000
Tài liệu của sở KHCN
Hà Nội
Tuyên truyền phổ biến một ngày không dùng bao bì ni lông, bảo vệ môi trường trái
đất
Thuyết minh ( Giới thiệu, giải t5hích, phân tích, đề nghị)
2 Ôn dich
thuốc lá Nguyễn Khắc
Viện
Giống như ôn dịch và òcn nguy hiểm hơn cả ôn dịch
Bởi vậy, chống lại việc hút thuốc là cũng phải có quyết tâm cao và triệt để hơn cả là việc phòng chống ôn dịch
Vấn đề chống hút thuốc lá
đã trỏ thành vấn đề văn hoá, xã hội quan trọng, thời sự và thiết thực của loài người
Giải thích và chứng minh bằng những lí lẽ và dẫn chứng cụ thể, sinh động, gần gũi và hiển nhiên để cảnh báo mọi người
3 Bài toán
dân số
Thái An
Hạn chế gia tăng dân số là
đòi hỏi tất yếu của sự phát triển loài người
Từ câu chuyện bài toán cổ hạt thóc, tác giả đưa ra các con số buộc người đọc phải liên tưởng và suy ngẫm
4.Củng cố
? Những văn bản nhật dụng giúp chúng ta nhận ra những vấn đề cấp bách
nào của xã hội?
5.Hướng dẫn về nhà
? Soạn bài: Ôn tập tập làm văn?
Trang 6Ngaỳ soạn:11-4-2010
Ngày dạy: -5 -2010
Tiết 134:
ôn tập phần tập làm văn
I.Mục tiêu
1 Kiến thức: Hệ thống hoá các kiến thức và kĩ năng phần tập làm văn đã học
trong năm Nắm chắc khái niệm và biết cách viết văn bản thuyết minh, biết
kết hợp miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự; kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm
trong văn nghị luận
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng hệ thống hoá, so sánh viết đoạn văn, phát triển đoạn
văn theo kiểu loại, chủ đề
3.Thái độ : Yêu thích phân môn tập làm văn
II Chuẩn bị
- GV: SGK, SGV
- HS: Soạn bài
III Tiến trình dạy học
1 ổn định tổ chức :
2 Kiểm tra bài cũ : Kết hợp trong giờ
3 Bài mới
Hoạt động 1
? Vì sao một văn bản cần có tính thống
nhất?
? Tính thống nhất của văn bản thể hiện
ở những mặt nào?
* Hoạt động nhóm.(7 phút)
- GV giao nhiện vụ: Viết thành đoạn
văn từ mỗi câu chủ đề của bài 2
- Nhiệm vụ: Các nhóm tập trung giải
quyết vấn đề
- Đại diện nhóm trả lời
- HS nhận xét-> GV nhận xét
? Thế nào là văn bản tự sự?
? Vì sao cần phải tóm tắt văn bản tự
10’
15’
I Noi dung on tập
1-Tính thống nhất của văn bản :
- Tính thống nhất của văn bản thể hiện trước hết trong chủ đề, trong tính thống nhất của chủ đề của văn bản
- Viết thành đoạn văn từ mỗi câu chủ đề sau.
- Em rất thích đọc sách…
- ….Mùa hè thật hấp dẫn
2 Văn bản tự sự.
- Là tái hiện lại câu chuyện, sự việc, nhân vật cùng suy nghĩ, hành động trước mắt người đọc như nó đang sảy ra
- Văn bản tự sự tóm tắt ý chính cơ bản giúp cho người đọc dễ dàng nắm bắt được nội
Trang 7? Muốn tóm tắt một văn bản tự sự thì
phải làm như thế nào? dựa vào những
yêu cầu nào?
? Có mấy phương pháp thuyết minh, đó
là những phương pháp nào?
? Văn bản thuyết minh có những tính
chất như thế nào và có những lợi ích
gì?
? Hãy nêu các văn bản thuyết minh
thường gặp trong đời sống hàng ngày?
? Muốn làm văn bản thuyết minh trước
tiên ta phải làm gì?
? Hãy cho biết bố cụcthường gặp khi
làm bài thuyết minh?
- Mở bài: Giới thiệu đối tượng thuyết
minh
-Thân bài: Trình bày cấu tạo, đặc điểm,
lợi ích… của đối tượng
- Kết bài: Bày tỏ thái độ
-> Bố cục mỗi kiểu bài thuyết minh lại
có những đặc điểm riêng
Hoạt động 4
? Thế nào là luận điểm trong văn nghị
luận ?
? Hãy nêu Ví dụ luận điểm và nói tính
chất của nó?
? Phân biệt luận điểm, luận cứ, luận
chứng?
-> Trong bài văn nghị luận: một luận
điểm phải sáng rõ, vững chắc, có đủ
căn cứ để chứng minh, góp phần làm
rõ vấn đề, đặt trong mối tương quan
với những luận điểm khác của bài văn
nghị luận
10
10’’
* Tác dụng của tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm
-> Làm cho việc kể chuyện sinh động và sâu sắc hơn
3 Văn bản thuyết minh.
- Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
- Phương pháp lịêt kê
- Phương pháp nêu ví dụ
- Phương pháp dùng số liệu
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp phân loại và phân tích
- Muốn làm văn bản thuyết minh, trước hết người viết phải quan sát, tìm hiểu sự vật, hiện tượng cần thuyết minh, để tránh sa vào trình bày các biểu hiện không tiêu biểu, không quan trọng
4 Văn nghị luận
– Luận điểm : Là ý kiến, quan điểm, của người viết để làm rõ, làm sáng tỏ vấn đề cần bàn luận
- Luận cứ: Là lí lẽ, dẫn chứng, căn cứ để giải thích , chứng minh luận điểm
- Luận chứng: Quá trình lập luận, dẫn dắt phân tích, chứng minh làm sáng tỏ, bảo vệ luận điểm
- Yếu tố tự sự ,miêu tả, biểu cảm làm cho bài
Trang 8? Vai trò của yếu tố miêu tả, biểu cảm,
tự sự, trong văn nghị luận? văn chặt chẽ, sinh động.
4.Củng cố
?Thế nào là văn bản nghị luận? Thế nào là văn bản thuyết minh,
5.Hướng dẫn về nhà (1 phút )
? Ôn tập chuẩn bị thi học kì II?
Ngaỳ soạn:11-4-2010
Ngày dạy: -4 -2010
Tiết 135:Văn bản thông báo
I.Mục tiêu
1 Kiến thức: HS hiểu được những tình huống cần viết văn bản thông báo,
đặc điểm của văn bản thông báo và biết cách làm văn bản thông báo đúng
qui cách
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng nhận diện và phân biệt văn bản thông báo so với các
văn bản tường trình, báo cáo… bước đầu viết văn bản thông báo đưn giản
đúng quy cách
3.Thái độ : Yêu thích phân môn tập làm văn
II Chuẩn bị
- GV: SGK, SGV
- HS: Soạn bài
III Tiến trình dạy học
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ :
3 Bài mới
Hoạt động 1: HDHS tìm hiểu đặc điểm của
văn bản thông báo
? Gọi HS đọc văn bản
? Trong văn bản trên, ai là người phải viết
bản thông báo, ai là người nhận thông báo?
? Mục đích thông báo là gì?
15’ I.Bài học
Đặc điểm của văn bản thông báo.
a.Ví dụ
- Đọc văn bản 1, 2
Nhận xét
- Người viết thông báo : phó hiệu trưởng (1), liên đội trưởng (2)
- Người nhận: GVCN (1), các chi đội (2)
- Mục đích: GVCN, các chi đội biết để
Trang 9? Nhận xét về thể thức của văn bản thông
báo?
? Hãy nêu một số trường hợp cần phải viết
thông báo trong quá trình học tập và sinh
hoạt ở trường?
-> Thông báo của Đội, Đoàn, Trường
THCS, các hoạt động khác có liên quan đến
đối tượng học sinh THCS
? Qua tìm hiểu em hiểu văn bản thông báo
là gì?
Hoạt động : HDHS tìm hiểu cách làm văn
bản thông báo
? Trong các tình huống, tình huống nào cần
phải viết thông báo và thông báo cho ai?
? Văn bản thông báo gồm mấy phần?
-> Ba phần: Mở đầu, nội dung, kết thúc
? Phần mở đầu cần ghi những gì?
? Phần nội dung cần có nội dung gì?
? Phần kết thúc như thế nào?
? Khi viết văn bản thông báo cần chú ý
những gì?
* Chú ý:
- Tên văn bản cần viết chữ in hoa cho nổi
bật
- Giữa các phần quốc hiệu, tiêu ngữ, địa
điểm thời gian, tên văm bản cần cách nhau
một dòng
- Khi viết cần cân đối trang giấy
Hoạt động : HDHS luyện tập.
10’
- Nội dung: Là những thông tin cụ thể, (Từ phía cơ quan, đoàn thể, người tổ chức cho những người dưới quyền, người quan tâm biết.)
- Thể thức: Tuân thủ theo thể thức hành chính, ( Tên cơ quan, số công văn, tiêu ngữ, tên văn bản, người nhận ,người gửi, chức vụ)
b-Ghi nhớ:Sgk
2 Cách làm văn bản thông báo
1 Tình huống cần làm văn bản thông báo.
- Tình huống b, c cần viết bản thông báo( nếu có đại biểu thì cần phải có giấy mời
2 Cách làm văn bản thông báo
* Phần mở đầu
- Tên cơ quan chủ quản, đơn vị trực thuộc( góc trên bên trái)
- Quốc hiêuh, tiêu ngữ ( góc trên bên phải)
- Địa điểm thời gian làm thông báo ( góc bên phải)
- Tên văn bản ( ghi chính giữa)
* Nội dung thông báo
- Là những thông tin cụ thể cần thông báo
* Phần kết thúc
- Nơi nhận ( ghi phía dưới bên trái)
- Kí tên, họ tên, chức vụ của người thông báo
* Ghi nhớ : SGK (T.136)
II.Luyện tập.
- Viết văn bản thông báo dựa vào một tình huống trong các tình huống mục II
4.Củng cố
? Thế nào là văn bản thông báo?
5.Hướng dẫn về nhà
? Viết văn bản thông báo cho việc chuẩn bị đại đội chi đội?