RÊt l¹ lïng , rÊt k× diÖu lµ trong 60 n¨m cña mét cuộc đời đầy sóng gió diễn ra ở rất nhiều nơi trên thế giới cũng như ở nước ta, Bác Hồ vẫn giữ nguyên phẩm chất cao quý của người chiến [r]
Trang 1Đức tính giản dị của Bác Hồ
Phạm Văn Đồng
Kiểm tra bài cũ:
? Hãy kể tên một số tác phẩm văn thơ, câu chuyện về Bác Hồ?
G: dẫn vào bài mới
………
………
………
………
………
………
………
………
? Nêu hiểu biết của em về tác giả Phạm Văn
Đồng?
Máy chiếu: chân dung phạm Văn Đồng
G thuyết trình: Trong kháng chiến đồng chí
Phạm văn Đồng có bí danh là Tô, ông là nhà cách
mạng, nhà văn hóa lớn
Ông tham gia cách mạng từ năm 1925 trong cuộc
chống thuế ở Trung Kì cùng với cụ Phan Châu
Trinh
Từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy
lãnh đạo của Đảng và nhà nước ta Đặc biệt trên
30 năm ông đảm nhiệm chức thủ tướng chính phủ
(1954-1986)
Ông là người học trò, người cộng sự gần gũi của
chủ tịch Hồ Chí Minh
? Văn bản "Đức tính giản dị của Bác Hồ" được
trích từ tác phẩm nào? ra đời trong hoàn cảnh
nào?
- Suốt mấy chục năm liền ông được sống và làm
việc bên cạnh Bác Hồ, vì vậy ông đã viết nhiều bài
và sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng sự hiểu
biết tường tận và kính yêu chân thành sâu sắc của
mình Đức tính giản dị của Bác Hồ là một trong
các bài viết ấy
I Tác giả, tác phẩm
1 Tác giả
- (1906-2000 )
- Quê: Xã Đức Tân, huyện
Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi
2 Tác phẩm
- Viết năm 1970
Trang 2-Văn bản trích từ bài diễn văn: Chủ tịch Hồ Chí
Minh tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương
tâm của thời đại.
- Viết năm 1970 nhân dịp kỉ niệm 80 năm ngày
sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh do chính Thủ tướng
Phạm văn Đồng đọc
G:Vậy văn bản có giá trị như thế nào cô và các
em cùng chuyển sang phần II: Tìm hiểu văn
bản!
G ghi bảng
G hướng dẫn đọc: yêu cầu đọc giọng sôi nổi, rõ
ràng, bộc lộ tình cảm chân thành, ngợi ca về Bác
- G đọc từ đầu- tuyệt đẹp.
1H đọc - Thắng , Lợi
1H đọc đoạn còn lại
G sửa chữa, nhận xét.
? Tác phẩm được viết theo kiểu văn bản nào.
GV: Trong văn bản " Đức tính giản dị của Bác
Hồ"tác giả đã sử dụng kết hợp các kiểu nghị luận
chứng minh, giải thích, bình luận Theo em kiểu
nghị luận nào là chính?
- Nghị luận chứng minh.
? Em hãy xác định bố cục của đoạn trích.
Bố cục:
Phần 1: từ đầu - tuyệt đẹp
( Giới thiệu về đức tính giản dị của Bác Hồ)
Phần 2: phần còn lại
( Chứng minh về đức tính giản dị của Bác.)
G: nhận xét, chiếu lên máy bố cục.
G:Phần 1: là phần mở đầu văn bản.
Phần 2: là phần thân bài của văn bản.
Văn bản này không có phần kết luận vì nó là đoạn
trích.
G chuyển ý:Bài diễn văn của tác giả Phạm Văn
Đồng nghị luận về vấn đề gì? cô và các em tìm
hiểu phần 1 Giới thiệu đức tính giản dị của BH
II Tìm hiểu văn bản.
Trang 3G ghi bảng
? Theo dõi phần mở đầu của văn bản, em hãy
cho biết câu văn nào nêu luận điểm chính của
toàn văn bản.
G chiếu câu văn- G ghi ý chính.
Điều rất quan trọng cần phải làm nổi bật sự
nhất quán giữa đời hoạt động chính trị lay trời
chuyển đất với đời sống bình thường vô cùng giản
dị và khiêm tốn của Hồ Chủ Tịch.
? Em hiểu nhất quán có nghĩa là gì.
- Nhất quán là thống nhất, không khác biệt từ
trước đến nay.
? Vậy đời hoạt động chính trị lay trời chuyển đất
là nói tới đời hoạt động chính trị của Bác như
thế nào?
G thuyết trình:
- Nguyễn ái Quốc là người Việt Nam đầu tiên,
người dân thuộc địa đầu tiên dám đứng lên đòi
TDP phải đảm bảo quyền sống , quyền tự do cho
nhân dân các nước thuộc địa.
- Người sáng lập ra Đảng cộng sản Việt Nam và
nhiều tổ chức cách mạng trong nước, là một trong
những người sáng lập ra Đảng cộng sản Pháp.
Là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc VN, người khai
sinh ra nước VN dân chủ cộng hòa, cùng với nhân
dân ta chèo lái con thuyền cách mạng đập tan ách
thống trị TDP và đế quốc Mĩ, vì thế nước VN đã
được ghi tên trên bản đồ thế giới.
Đó chính là cuộc đời hoạt động chính trị lay trời
chuyển đất của HCM.
? Còn đời sống bình thường là đời sống nào
- Đời sống hàng ngày của Bác
? Nhận xét cách giới thiệu luận điểm của tác giả.
+ Đời sống chính trị -đời sống thường
ngày.
+Sự vĩ đại - giản dị.
1 Giới thiệu đức tính giản
dị của Bác Hồ.
hoạt động chính trị lay trời chuyển đất với đời sống bình thường giản dị, khiêm tốn.
Trang 4G - Ngay ở phần đầu tác giả đã giới thiệu hai luận
điểm rất rõ ràng, khuc chiết, trong sáng.
Ccách giới thiệu đó của tác giả nhằm tạo sức
thuyết phục với người nghe.
? Vậy vấn đề nghị luận trong văn bản này là gì
- Đức tính giản dị của Bác Hồ
( Em nhận thấy trong văn bản này tác giả đã tập
trung làm nổi rõ đời sống nào của Bác?
- Đức tính giản dị trong đời sống hàng ngày.)
? Tác giả bình luận như thế nào về phẩm chất
của người chiến sĩ cách mạng
(? Đức tính này được tác giả bình luận như thế
nào?)
G đưa lêm máy chiếu.
Rất lạ lùng , rất kì diệu là trong 60 năm của một
cuộc đời đầy sóng gió diễn ra ở rất nhiều nơi trên
thế giới cũng như ở nước ta, Bác Hồ vẫn giữ
nguyên phẩm chất cao quý của người chiến sĩ
cách mạng, tất cả vì nước, vì dân, vì sự nghiệp lớn,
trong sáng, thanh bạch, tuyệt đẹp.
? Cuộc đời sóng gió là cuộc đời như thế nào?
- Đó là cuộc đời chịu đựng nhiều gian khổ, khó
khăn, bắt đầu từ khi Bác rời bến cảng nhà Rồng ra
đi tìm đường cứu nước.
? Em hiểu thanh bạch là lối sống như thế nào.
- Lối sống trong sạch, giản dị
? "Rất lạ, rất kì diệu, tuyệt đẹp" các từ ngữ đó
biểu lộ thái độ của người viết như thế nào với lối
sống của Bác
- Khâm phục , ngợi ca
Với cách viết khâm phục, ngợi ca, luận đề và cách
lập luận ngắn gọn mà sâu sắc Đức tính giản dị
của Bác Hồ được toả sáng ở từng từ, từng câu văn
trong cách lập luận ấy
G: Vậy nét đẹp trong đức tính giản của Bác
Hồ được tác giả làm sáng tỏ như thế nào, cô và
các em cùng tìm hiểu ở phần 2: biểu hiện đức
Trang 5? Đức tính giản dị của Bác được tác giả chứng
minh trên những phương diện nào.
Máy chiếu:
- Bữa cơm, đồ dùng
- Cái nhà
- Công việc
- Quan hệ với mọi người
- Lời nói, bài viết
? Bữa ăn của Hồ Chủ tịch được tác giả chứng
minh qua những chi tiết nào
Máy:
Bữa cơm chỉ có vài ba món rất giản đơn, lúc ăn
Bác không để rơi vãi một hột cơm, ăn xong, cái
bát bao giờ cũng sạch và thức ăn còn lại thì được
sắp xếp tươm tất.
G thuyết trình: Bác là một vị lãnh tụ của dân
tộc tương đương như vị vua của một nước
nhưng trong bữa ăn của Bác chỉ vài ba món:
một bát canh, mấy quả cà ghém, dưa muối, một
khúc cá kho hoặc vài miếng thịt.
? Em có suy nghĩ gì về bữa ăn của Bác.
Giản dị, đạm bạc, dân dã, mang đậm hương vị quê
nhà
? Thức ăn còn, Bác xếp lại tươm tất để bữa khác
dùng tiếp, không để rơi vãi một hạt cơm.
Những chi tiết ấy giúp em nhận thấy đức tính
quý báu nào của Bác Hồ.
- Tiết kiệm, quý trọng của công
G: Bác ăn uống sinh hoạt như anh em chiến sĩ,
đồng cam cộng khổ , chia ngọt sẻ bùi với đồng
bào, đồng chí Đó là điều mà ai cũng cảm thấy
Bác dễ gần và rất thân thiện
? Tác giả bình luận như thế nào về bữa ăn của
Bác.
- Quý trọng biết bao sản xuất của con người, kính
trọng như thế nào với người phục vụ!
? Vì sao tác giả lại khẳng định Bác Hồ rất quý
* Bữa ăn:
Giản dị, đạm bạc, dân
dã, mang đậm hương vị quê nhà
Tiết kiệm, quý trọng của
công
Trang 6trọng sản xuất, kính trọng người phục vụ.
ở hậu phương, đang từng ngày từng giờ đổ mồ hôi
công sức để tăng gia sản xuất.
- Quý trọng sức lao động.
G: Đức tính giản dị của Bác không chỉ được
chứng minh trên phương diện bữa ăn mà còn được
làm sáng tỏ từ nơi ở của Người
? Cái nhà sàn nơi Bác ở thì như thế nào.
( Nơi ở của Người được tác giả giới thiệu như thế
nào?)
Máy chiếu.
Cái nhà sàn của Bác vẻn vẹn chỉ có vài ba
phòng, và trong lúc tâm hồn của Bác lộng gió thời
đại, thì cái nhà nhỏ đó luôn lộng gió và ánh sáng,
phảng phất hương thơm của hoa vườn, một đời
sống như vậy thanh bạch và tao nhã biết bao!
G thuyết trình :
Căn nhà sàn được làm từ năm 1958 theo kiểu
nhà dân tộc, nguyên liệu bằng gỗ loại thường Đây
là nơi ở và cũng là nơi làm việc của Người Căn
nhà chỉ vài ba phòng với một số đồ dùng đơn sơ.
? So với nơi ở, nơi làm việc của các ngyuên thủ
quốc gia, các vị vua chúa trong lịch sử, em
nhận thấy nơi ở và nơi làm việc của vị lãnh tụ
Hồ Chí Minh như thế nào.
G: Nơi Bác ở và làm việc không phải là tòa nhà
cao ốc lộng lẫy, cũng không phải cung điện
nguy nga lộng lẫy.
? Em hiểu như thế nào là tâm hồn lộng gió thời
đại?( Nói tâm hồn lộng gió thời đại là nói tới
điều gì?)
- Là nói tới tư tưởng và tình cảm của Người Tư
tưởng của Người sánh ngang tầm thời đại rất tiến
bộ còn tình cảm của Người thì bao la rộng lớn-
Nói như nhà thơ Tố Hữu thì " Ôm cả non sông mọi
kiếp người" Tất cả những điều ấy đều toát ra từ
*Nơi ở:
Căn nhà đơn sơ, bình dị
Trang 7phong cách, con người của Bác vì vậy nó không
chỉ thuyết phục người Việt mà thuyết phục cả năm
châu.
? Cái nhà nhỏ đó luôn lộng gió, ánh sáng,
phảng phất hương thơm của hoa vườn, những
chi tiết ấy còn giúp em cảm nhận về ngôi nhà
sàn đơn sơ của Bác như thế nào.
Thoáng mát, chan hòa với vẻ đẹp của thiên nhiên
Có thể thấy vẻ đẹp trong tâm hồn của Bác hào
quyện với vẻ đẹp của thiên nhiên.
G: Từ nơi ở của Người mà cố thủ tướng Phạm
Văn Đồng nhận xét và bình luận: đó là một đời
sống thanh bạch và tao nhã biết bao!
- Thanh bạch là lối sống trong sáng, giản dị
Vậy tao nhã là lối sống như thế nào?
? Lời bình luận của tác giả được diễn tả bằng
kiểu câu gì.
- Câu cảm thán
? Từ đó, tác giả muốn bày tỏ thái độ gì của mình
với lối sống cao đẹp của Bác.
- Ngợi ca, yêu mến, như lời ngân nga kính phục ,
tự hào
G: Lần đầu tiên trong lịch sử, có lẽ cả thế giới
có một vị chủ tịch nước lấy chiếc nhà sàn nhỏ
làm cung điện cho mình Quả như một câu
chuyện thần thoại, như câu chuyện về một vị
tiên trong truyện cổ tích vậy!
? Đức tính giản dị của Bác Hồ không chỉ được
chứng minh trên phương diện: nơi ăn, chốn ở
mà còn được tác giả chững minh trên phương
diện nào.
? Trong công việc Bác như thế nào?
Bác suốt đời làm việc, suốt ngày làm việc, từ việc
rất lớn: việc cứu nước, cứu dân đến việc rất nhỏ,
trồng cây trong vườn, viết một bức thư cho một
đồng chí, nói chuyện các cháu miền Nam, đi thăm
nhà tập thể của công nhân, từ nơi làm việc đến
Thoáng mát, chan hòa
với vẻ đẹp của thiên nhiên
* Công việc:
Trang 8phòng ngủ, nhà ăn
? Công việc lớn Bác thường làm là những công
việc gì Cứu nước, cứu dân.
? Còn công việc nhỏ
- Trồng cây, viết thư, nói chuyện với các cháu,
thăm phòng ngủ, nhà ăn
? Trong đoạn văn, tác giả còn sử dụng phép
nghệ thuật nào? - Phép liệt kê
? Các dẫn chứng được liệt kê theo trình tự nào.
- Liệt kê: sự việc lớn - nhỏ
? Ngoài ra, tác giả còn sử dụng phép nghệ thuật
gì.
- Điệp từ, điệp cấu trúc cú pháp
? Các biện pháp nghệ thuật đó nhấn mạnh
phong cách làm việc của Bác ra sao.
- Bác cần mẫn, tận tụy, yêu lao động, sát sao với
công việc
? Qua những việc làm đó còn giúp em hiểu được
tình cảm của Bác đối với mọi người như thế nào.
- Quan tâm mọi người
? Là một vị lãnh tụ của một nước mà sao người
phục vụ của Bác chỉ đếm trên đầu ngón tay.Vì sao
vậy?
- Bác là người yêu lao động.
- Có tinh thần tự chủ trong công việc.
- Những việc gì làm được là Bác tự làm không làm
phiền, không phụ thuộc người khác.
? Đặt tên cho người phục vụ: Trường , Kì, Kháng ,
Chiến, Nhất , Định, Thắng, Lợi gộp lại là ý chí
chiến đấu và quyết thắng, qua đó hé lộ tình cảm
của Bác đối với người phục vụ như thế nào
G: Bác không coi người phục vụ là người hầu
kẻ hạ mà Bác luôn gần gũi, trân trọng, coi họ
như chính bản thân mình.
TL ?Theo dõi đoạn văn tiếp theo các em thảo
luận theo bàn nội dung các câu hỏi sau:
Máy chiếu:
Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ theo
Bác cần mẫn, tận tụy,
yêu lao động, sát sao với công việc
Quan tâm mọi người
Trân trọng, cởi mở, chan
hòa, gần gũi
Trang 9theo nhà tu hành, thanh cao theo kiểu nhà hiền triết ẩn dật Bác Hồ sống đời sống giản dị, thanh bạch như vậy, bởi vì Người sống sôi nổi, phong phú đời sống và cuộc đấu tranh gian khổ, ác liệt của quần chúng nhân dân Đời sống vật chất giản
dị càng hòa hợp với đời sống tâm hồn phong phú, với những tư tưởng, tình cảm, những giá trị tinh thần cao đẹp nhất Đó là đời sống thực sự văn minh mà Bác Hồ nêu gương sáng trong thế giới ngày nay.
Nhóm 1:
?Em hiểu lí do lối sống giản dị của Bác là gì? Nhóm 2
? Lối sống của Bác có gì khác với lối sống các nhà tu hành, các nhà hiền triết ẩn dật?
* Lí do lối sống giản dị của Bác: -Trong cuộc
đấu tranh gian khổ ác liệt, đất nước còn nghèo…
- Đức hi sinh quên mình, đồng cam, cộng khổ chia
sẻ với cuộc sống thiếu thốn của nhân dân.
- Tình yêu thương mênh mông, bao la của Bác với dân tộc.
- Vì đó là lẽ sống cao đẹp, có đạo đức:
Trong cuộc nói chụyện với cán bộ quốc phòng, Bác nói: Người ta ai cũng muốn ăn ngon, mặc đẹp nhưng phải theo đúng thời đại, đúng hoàn cảnh Trong lúc nhân dân ta còn nhiều thiếu thốn mà một người nào đó muốn riêng hưởng ăn ngon, mặc đẹp là người không có đạo đức.
- Bác sống giản dị bởi lòng yêu thương mênh mông, bao la của Bác với dân tộc Như nhà thơ Tố Hữu viết: Ôi ! lòng Bác vậy cứ thương ta.
Thương cuộc đời chung thương cỏ hoa Chỉ biết quên mình cho hết thảy
Như dòng sông chảy nặng phù sa
-Bác để tình thương cho chúng con…
Bác ơi! tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông mọi kiếp người.
Trang 10Nhóm 2
? Lối sống của Bác có gì khác với lối sống các
nhà tu hành, các nhà hiền triết ẩn dật?
- Bác sống thanh bạch, giản dị, trong sáng gần
gũi, gắn bó chan hòa với nhân dân.
- Các nhà hiền triết ẩn dật sống thanh bạch nhưng
lánh đời, hưởng nhàn.
- Các nhà tu hành sống khắc khổ cuộc đời trần
tục, sống theo một quy định chặt chẽ của một tôn
giáo.
G: khái quát, bình mở rộng.
?Vậy, vì sao tác giả khẳng định đời sống giản dị
của Bác là đời sống thực sự văn minh mà Bác
Hồ nêu gương sáng trong thế giới ngày nay?
- Đó là cuộc sống phong phú, cao đẹp về tinh
thần, tình cảm
- Lối sống vì mọi người
- Lối sống đó mang lại sự thanh thản cho tâm
hồn vì không màng danh lợi cá nhân
? Trong đoạn văn trên, tác giả sử dụng phép lập
luận nào
- Cách lật lại vấn đề: đừng tưởng
- Phương pháp giải thích: bởi vì …
- Bình luận: đó là đời sống thực sự văn
minh…
G: Không chỉ giản dị trong bữa ăn, nơi ở , trong
công việc mà ngay trong bài viết , lời nói Bác cũng
rất giản dị!
? Tác giả dẫn chứng những câu nói nào của Bác
- Không có gì quý hơn độc lập tự do
- Dân tộc ta là một, dân tộc VN là một
? Em hiểu nội dung hai câu nói của Bác như thế
nào? ( Hai câu nói của Bác thể hiện điều gì?)?)
- Cái quý giá nhất đối với mỗi người, mỗi dân
tộc là độc lập tự do
- Khẳng định dân tộc VN là dân tộc có truyền
thống đoàn kết
* Lời nói, bài viết:
Ngắn gọn, dễ hiểu, dễ
nhớ , có sức thuyết phục lớn