Giáo án Vật lý 7 tiết 11 đến tiết 17

BT 14.4: Trong bể nước có nắp đậy và miệng nhỏ , có những âm phản xạ từ mặt nước , mặt thaønh beå vaø ñaëc bieät laø maët naép beå nhieàu laàn rồi mới đến tai ta nên ta phân biệt được nó[r]

Trang 1

Ngày soạn :………

Ngày dạy : ………

Tiết 11 : NGUỒN ÂM

I/.MỤC TIÊU

- Nêu được đặc điểm chung của các nguồn âm

-Nhận biết được một số nguồn âm thường gặp trong cuộc sống

II/.CHUẨN BỊ :

* Đối với mỗi nhóm học sinh :

- 1 sợi dây cao su mảnh

-1 thìa và 1 cốc thuỷ tinh (mỏng)

- 1 âm thoa và 1 búa cao su

* Đối với GV:

-Bộ ống nghiệm hoặc lọ nhỏ

-Bộ đàn ống nghiệm , gồm 7 ống nghiệm đã được đổ nước đến các mực khác nhau

III/.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Trang 2

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY,TRÒ NỘI DUNG

1/.Ổn định lớp : kiểm diện

2/.Kiểm tra bài cũ:không

* Hoạt động 1 : tổ chức tình huống học tập

Kết hợp giới thiệu chương II và phần mở bài

của bài 10 , tiết 11 NGUỒN ÂM giúp HS giải

thích được 5 câu hỏi của đầu chương II

+ Các nguồn âm có chung đặc điểm gì ?

+ Âm trầm , âm bổng khácnhau như thế nào?

+Âm to , âm nhỏ khác nhau ở chỗ nào?

+ Âm truyền qua những môi trường nào ?

+ Chống ô nhiễm tiếng ồn như thế nào ?

* Hoạt động 2: nhận biết nguồn âm

GV hướng dẫn HS tìm hiểu và trả lời câu

C1,C2

?Gọi đại diện HS trả lời , cả lớp lắng nghe và

nhận xét , sửa chữa câu trả lời của bạn

* Hoạt động 3: Nghiên cứu đặc điểm của nguồn

âm

GV Điều khiển HS làm thí nghiệm 10.1 và 10.2

trong SGK theo nhóm để giới thiệu về dao

động và làm thí nghiệm 10.3 với âm thoa

GV Gọi đại diện của nhóm HS trả lời câu

C3,C4,C5

Cả lớp lắng nghe và bổ sung câu trả lời của

nhóm bạn

Tiết 11 : NGUỒN ÂM I/.Nhận biết nguồn âm

C1: Tuỳ vào câu trả lời của HS C2: Tuỳ vào câu trả lời của HS II/.Các nguồn âm có chung đặc điểm gì ?

* Thí nghiệm

C3: Dây cao su dao động ( rung động……) và phát ra âm

C4:Cốc thuỷ tinh phát ra âm Thành cốc thuỷ tinh có rung động Nhận biết bằng cách sau: +Treo con lắc bấc sát thành cốc Khi gõ thìa vào thành cốc , thành cốc rung làm cho con lắc bấc dao động

C5: Âm thoa có dao động Có thể kiểm tra dao động của âm thoa bằng cách :

+Đặt con lắc bấc sát một nhánh của âm thoa khi âm thoa phát ra âm

+ Dùng tay giữ chặt hai nhánh của âm thoa thì không nghe thấy âm phát ra nữa

+ Dùng 1 tờ giấy đặt nổi trên mặt 1 chậu nước Khi âm thoa phát âm , ta chạm 1 nhánh của âm thoa vào gần mép tờ giấy thì thấy nước bắn toé lên mép tờ giấy

Trang 3

GV chỉnh sửa lại 3 câu trả lời và cho HS toàn

lớp thảo luận để rút ra kết luận

4/.Củng cố :(Hoạt động 4 : cho HS trả lời 4 câu

hỏi của phần vận dụng )

GV chỉnh sửa lại 4 câu trả lời và cho HS toàn

lớp thảo luận để rút ra câu trả lời chính xác

nhất

- GV Gọi HS phát biểu ghi nhớ

- 1 HS khác đọc phần có thể em chưa biết

5/.Dặn dò :

-Học kỹ bài và trả lời lại câu C1 đến C9

- Làm BT 10.1 đến 10.5

-Chuẩn bị bài mới : ĐỘ CAO CỦA ÂM

* Kết luận : Khi phát ra âm , các vật đều dao động hoặc rung động.

III/Vận dụng:

C6: Tuỳ theo câu trả lời của HS C7: Tuỳ theo câu trả lời của HS

C8: Tuỳ theo câu trả lời của HS.Nhưg có thể kiểm tra sự dao động của cột không khí trong lọ bằng cách dán vài tua giấy mỏng ở miệng lọ sẽ thấy tua giấy rung rung

C9: a/.Ống nghiệm và nước trong ống nghiệm dao động

b/.Ống có nhiều nươc1 nhất phát ra âm trầm nhất , ống có ít nước nhất phát ra âm bổng nhất c/.Cột không khí trong ống dao động

d/.Ống có ít nước nhất phát ra âm trầm nhất Ống có nhiều nước nhất phát ra âm bổng nhất

 RÚT KINH NGHIỆM

Kiến thức:

Phương pháp:

Tồn tại:

Kết quả

Trang 4

Tiết 12 : ĐỘ CAO CỦA ÂM

I/.MỤC TIÊU

-Nêu được mối liên hệ giữa độ cao và tần số của âm

- Sử dụng được thuật ngữ âm cao ( âm bổng ) , âm thấp ( âm trầm) và tần số khi so sánh 2 âm

* Đối với cả lớp

- Giá thí nghiệm

- 1 con lắc đơn có chiều dài 20 cm

- 1 con lắc đơn có chiều dài 40 cm

- 1 đĩa quay có đục những hàng lỗ tròn cách đều nhau và được gắn chặt vào trục động cơ của 1 đồ chơi trẻ em Động cơ được giữ chặt trên giá đỡ Nguồn điện từ 6V đến 9V

- 1 tấm bìa mỏng (hoặc thước kẻ nhựa mỏng )

- 2 Thước đàn hồi hoặc là thép mỏng dài khoảng 30cm và 20 cm được vít chặt vào 1 hộp gỗ rỗng như hình 11.2 của SGK

Trang 5

1/.Ổn định lớp: kiểm diện

2/.Kiểm tra bài cũ :

HS 1

-Phát biểu phần ghi nhớ

-Làm BT 10.1,10.2

GV gọi 1 HS khác cho nhận xét về câu trả lời ,

GV nêu điểm của HS đạt được qua câu trả lời

trên (GV chỉnh sửa và nêu lên đáp án đúng

của BT10.1 , BT10.2 để các HS trong lớp cùng

tham khảo, sửa chữa.)

HS 2

- Âm thoa có dao động không ? Hãy tìm cách

kiểm tra xem có khi phát ra âm thì âm thoa có

dao động không

- Làm BT 10.3, 10.4 , 10.5

- GV gọi 1 HS khác cho nhận xét về câu trả lời

, GV nêu điểm của HS đạt được qua câu trả lời

3/.Bài mới

- GV Gọi HS đặt vấn đề vào bài như bài 12 của

SGK

* Hoạt động 2: quan sát dao động nhanh , chậm

và nghiên cứu khái niệm tần số

- GV Hướng dẫn HS tiến hành thí nghiệm như

hình 11.1(SGK)

* Cách xác định 1 dao động : quá trình con lắc

đi từ biên phải sang biên trái và trở lại biên

bên phải GV giúp HS Xác định và thông báo

số dao động của vật trong 10 giây bằng cách ra

hiệu để 1 HS bắt đâu theo dõi thời gian và các

SGK

BT 10.1: Chọn câu D.Dao động

BT 10.2: Chọn câu D.Khi làm vật dao động

SGK

BT 10.3: Khi gảy dây đàn ghi ta ; dây đàn dao động

* Chú ý : Có thể có HS phát hiện ra không những dây đàn , mà cả không khì trong hộp đàn cũng dao động phát ra nốt nhạc thì cũng đúng -Khi thổi sáo : cột không khí trong sáo dao động

BT 10.4: dây cao su dao động

BT 10.5: a/.Ống nghiệm và nước trong ống nghiệm dao động

b/.Cột không khi trong ống nghiệm dao động

Tiết 13 : ĐỘ CAO CỦA ÂM

I/.Dao động nhanh , chậm – tần số:

* Thí nghiệm 1:

Trang 6

HS khác đếm thành tiếng số dao động của con

lắc cho đến khi HS theo dõi hết thời gian 10

giây thì ra hiệu thôi đếm

- GV Gọi đại diện nhóm HS trình bày câu C1

- GV Yêu cầu HS tính số dao động của từng

con lắc trong 1 giây Sau đó kết hợp giơí thiệu

khái niệm tần số và đơn vị tần số như SGK và

yêu cầu HS trả lời câu C2 và phần nhận xét

của mục I

* Hoạt động 3: nghiên cưú mối liên hệ giữa tần

số và độ cao của âm

- GV Hướng dẫn HS tiến hành thí nghiệm theo

nhóm như hình 11.2

- HS Quan sát dao động và lắng nghe âm phát

ra để trả lời câu C3

- GV Giới thiệu và hướng dẫn HS tiến hành thí

nghiệm theo nhóm như hình 11.4

*Lưu ý: cách làm mặt đĩa quay nhanh và chậm

bằng cách nối hai đầu dây vào nguồn 6V (2 pin

)và vào nguồn 9V ( 3pin)

- HS Quan sát và lắng nghe âm phát ra rồi thảo

luận theo nhóm để trả lời câu C4

4/.Củng cố (Hoạt động 4: ghi nhớ và làm bài

tập vận dụng )

- GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm và gọi cá

nhân HS trả lời các câu hỏi C5,C6,C7

-Gọi HS đọc to phần ghi nhớ và phần có thể em

chưa biết

C1: Tuỳ thí nghiệm của HS

C2 : Con lắc b ( có chiều dài dây ngắn hơn ) có tần số dao động lớn hơn

Nhận xét : dao động càng (nhanh (hoặc chậm)), tần số dao động càng (lớn (hoặc nhỏ))

II/.Âm cao (âm bổng ) , âm thấp (âm trầm)

* Thí nghiệm 2

C3:Phần tự do của thước dài dao động (chậm), âm phát ra (thấp)

Phần tự do của thước ngắn dao động (nhanh ), âm phát ra (cao)

* Thí nghiệm 3

C4:Khi điã quay chậm , góc miếng bìa dao động (chậm)âm phát ra thấp

Khi điã quay nhanh , góc miếng bìa dao động (nhanh )âm phát ra cao

* Kết luận:Dao động càng (nhanh (hoặc càng chậm)), tần số dao động (lớn(hoặc càng nhỏ)), âm phát ra càng (cao(hoặc càng thấp))

III/.Vận dụng:

C5:Vật có tần số 70Hz dao động nhanh hơn Vật có tần số 50Hz dao động chậm hơn

C6:Khi vặn cho dây đàn căng ít (dây chùng) thì âm phát ra thấp (trầm), tần số nhỏ Khi vặn cho dây đàn căng càng nhiều thì âm phát ra cao(bổng), tần số dao động lớn

C7:Âm phát ra cao hơn khi chạm góc miếng bià vào hàng lỗ ở gần vành đĩa Có thể giải thích như sau : số lỗ trên hàng ở gần vành đĩa nhiều hơn khi chạm vào hàng lỗ gần vành đĩa và phát

ra âm cao hơn so với khi chạm vào hàng lỗ gần tâm đĩa

Trang 7

5/.Dặn dò :

-Học kỹ phần ghi nhớ

-Làm BT : 11.1 đến 11.5

-Chuẩn bị bài mới : ĐỘ TO CỦA ÂM

Kiến thức:

Phương pháp:

Tồn tại:

Kết quả

Trang 8

Tiết 13 : ĐỘ TO CỦA ÂM

I/.MỤC TIÊU

- Nêu được mối liên hệ giữa biên độ và độ to của âm phát ra

- Sử dụng được thuật ngữ âm to , âm nhỏkhi so sánh 2 âm

-1 thước đàn hồi hoặc 1 lá thép mỏng dài khoảng 20-30 cm được vít chặt vào hộp gỗ rỗng như hình 12.1 của SGK

- 1 Cái trống và dùi gõ

- 1 con lắc bấc

Trang 9

1/.Ổn định lớp : kiểm diện

2/.kiểm tra bài cũ :

HS 1:

? Phát biểu phần ghi nhớ về độ cao của âm

?Làm BT 11.1, 11.2,11.3

của BT11.1 , BT11.2 ,11.3 để các HS trong lớp

cùng tham khảo, sửa chữa.)

HS 2:

? Hãy cho biết khi vặn cho dây đàn căng nhiều

hay căng ít thì âm phát ra sẽ cao , thấp như thế

nào ? và tần số lớn , nhỏ ra sao

?Làm BT 11.4, 11.5

- GV nêu điểm của HS đạt được qua câu trả lời

- GV Gọi HS đặt vấn đề vào bài như SGK

* Hoạt động 2: nghiên cứu về biên độ dao

động và mối liên hệ giữa biên độ dao động và

độ to của âm phát ra

- GV Yêu cầu HS làm thí nghiệm theo nhóm ,

quan sát dao động của đầu thước và lắng nghe

âm phát ra để điền vào bảng 1

- GV Hướng dẫn HS toàn lớp thảo luận về kết

quả làm thí nghiệm 1 để điền từ thích hợp vào

chỗ trống của câu C2

SGK 11.1: Chọn câu D.Khi tần số dao động lớn hơn 11.2: Số dao động trong 1 giây gọi là tần số Đơn vị đo tần số là héc(Hz)

Tai người bình thường có thể nghe được những âm có tần số từ ( 20Hz) đến (20000 Hz)

Âm càng bổng thì có tần số dao động càng lớn Âm càng trầm thì có tần số dao động càng nhỏ

11.3: -Tần số dao động của âm cao lớn hơn tần số dao động của âm thấp

-Tần số dao động của âm “đồ” nhỏ hơn tần số dao động của âm “rê”

-Tần số dao động của âm “đồ” nhỏ hơn tần số dao động của âm”đố”

SGK

11.4: a/.Con muỗi vỗ cánh nhiều hơn con ong đất

b/.Tần số dao động của cácnh chim nhỏ (<20 Hz)nên không nghe được âm do cánh chim đang bay tạo ra

11.5: Tuỳ vào câu trả lời của HS

Tiết 14 : ĐỘ TO CỦA ÂM

I/.Âm to , âm nhỏ –Biên độ dao động

* Thí nghiệm

a/.Nâng đâu thước lệch nhiều  đầu thước dao động mạnh  âm phát ra to

b/.Nâng đâu thước lệch ít  đầu thước dao động yếu  âm phát ra yếu

C2:Đầu thước lệch khỏi vị trí cân bằng (nhiều (hoặc ít)), biên độ dao động càng (lớn (hoặc nhỏ)), âm phát ra càng (to (hoặc nhỏ ))

Trang 10

- GV Yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm 2 theo

nhóm như hình 12.2 để điền từ thích hợp vào

chỗ trống của câu C3

* Hoạt động 3: tìm hiểu độ to của 1 số âm

- GV Gọi cá nhân HS đọc to bảng 2 để tìm

hiểu độ to của 1 số âm

4/.Củng cố (* Hoạt động 4 : vận dụng)

- GV gọi cá nhân HS trả lời câu C4,C5,C6,C7

và đọc phần ghi nhớ

- Gọi HS đọc to phần có thể em chưa biết

5/.Dặn dò :

-Học kỹ phần ghi nhớ

-Làm BT 12.1 đế 12.5

-Chuẩn bị bài mới : MÔI TRƯỜNG TRUYỀN

ÂM

* Thí nghiệm 2

C3:Quả cầu bấc lệch càng (nhiều (hoặc ít )) , chứng tỏ biên độ dao động của mặt trống càng (lớn(hoặcnhỏ )),tiếng trống càng (to(hoặc nhỏ))

* Kết luận : Âm phát ra càng (to) khi biên độ dao động của nguồn âm càng lớn

II/.Độ to của 1 số âm

III/Vận dụng

C4:Khi gảy mạnh một dây đàn , tiếng đàn sẽ to .Vì khi gảy mạnh ,dây đàn lệch nhiều , tức là biên độ dao động của dây đàn lớn nên âm phát

ra to

C6: Biên độ dao động của màng loa lớn khi máy thu thanh phát ra âm to , biên độ dao động của màng loa nhỏ khi máy thu thanh phát ra âm nhỏ

C7:Độ to của tiếng ồn trên sân trường giờ ra chơi nằm trong khoảng từ 50 đến 70 dB

Kiến thức:

Phương pháp:

Tồn tại:

Kết quả

Trang 11

Tiết 15 : MÔI TRƯỜNG TRUYỀN ÂM

I/.MỤC TIÊU

- Kể tên được một số môi trường truyền âm và không truyền được âm

- Nêu một số thí dụ về sự truyền âm trong các chất rắn , lỏng , khí

* Đối với cả lớp

- 2 cái trống( có giá đỡ ) và 1 que gõ

- 1 bình to đựng nước

- 1 bình nhỏ ( hoặc cốc ) có nắp đậy

- 1 nguồn phát âm có thể bỏ lọt bình nhỏ

- 1 tranh vẽ to hình 13.4

Trang 12

1/.Ổn định lớp: kiểm diện

2/.Kiểm tra bài cũ:

HS1:

- Phát biểu phần ghi nhớ

-Làm BT 12.1 ,12.2

HS2:

-Làm BT 12.3 ,12.4,12.5

- GV gọi 1 HS khác cho nhận xét về câu trả lời

, GV nêu điểm của HS đạt được qua câu trả lời

của BT12.3 BT12.4,12.5 để các HS trong lớp

cùng tham khảo, sửa chữa.)

- GV Gọi HS đặt vấn đề vào bài như ở SGK

* Hoạt động 2: Môi trường truyền âm

*Sự truyền âm trong chất khí:

- GV yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo

nhóm như hình 13.1 và trả lời câu C1,C2

* Chú ý : khi lắp thí nghiệm hình 13.1 phải để

hai tâm của mặt trống nằm song song với giá

đỡ vàcách nhau khoảng từ 10cm đến 15 cm

SGK 12.1 : Chọn câu B 12.2: Đơn vị đo độ to của âm là (đêxiben)(dB) Dao động càng mạnh thì âm phát ra càng to Dao động càng yếu thì âm phát ra càng nhỏ

12.3: Hải đang chơi ghi ta a/.Bạn ấy đã thổi độ to của nốt nhạc bằng cách gảy mạnh dây đàn

b/.Dao động của sợi dây đàn mạnh khi bạn ấy gảy mạnh và yếu khi bạn ấy gảy nhẹ

Biên độ dao động của sợi dây đàn lớn khi bạn ấy gảy mạnh và nhỏ khi bạn ấy gảy nhẹ

c/.Dao động của các sợi dây đàn ghi ta nhanh khi bạn ấy chơi nốt cao và chậm khi bạn ấy chơi nốt thấp

12.4: Khi thổi mạnh , ta làm cho là chuối ở đầu bẹp của kèn dao động mạnh và tiếng kèn phát

ra to

12.5: Khi thổi sáo , nếu thổi càng mạnh thì âm phát ra càng to

Tiết 15 : MÔI TRƯỜNG TRUYỀN ÂM

I/.Môi trường truyền âm:

* Thí nghiệm 1:

1/.Sự truyền âm trong chất khí:

C1:Hiện tượng xảy ra với quả cầu bấc treo gần trống 2 : rung động và lệch ra khỏi vị trí ban đầu.Hiện tượng đó chứng tỏ âm đã được không khí truyền từ mặt trống thứ nhất đến mặt trống thứ hai

C2: so sánh biên độ dao động củahia quả cầu bấc : quả cầu bấc thứ 2 có biên độ dao động nhỏ hơn so với quả cầu bấc thứ 1

* Kết luận :Độ to của âm càng giảm khi càng ở

xa nguồn âm (hoặc độ to của âm càng lớn khi càng ở gần nguồn âm)

Trang 13

* Sựï truyền âm trong chất rắn :

- GV hướng dẫn trò chơi “ai thính tai nhất ?” và

cho HS thực hiện trong 5 phút để xác định bạn

thính tai nhất nhóm và yêu cầu HS đại diện

nhóm trả lời câu C3

* Sự truyền âm trong chất lỏng

- GV Giơí thiệu và tiến hành thí nghiệm như

hình 13.3 (SGK).HS Quan sát và lắng nghe,

thảo luận nhóm để trả lời câu C4

* Âm có thể truyền được trong chân không hay

không?

- GV Giơí thiệu và tiến hành thí nghiệm như

hình 13.4 (SGK).HS Quan sát và lắng nghe,

thảo luận nhóm để trả lời câu C5 và rút ra kết

luận

*Hoạt động 3 :Vận tốc truyền âm

- GV gọi HS đọc to phần vận tốc truyền âm

trong các môi trường khác nhau và đi đến trả

lời câu C6

4/.Củng cố (Hoạt động 4 : ghi nhớ và làm BT

vận dụng )

- Dựa vào kiến thức đã học GV tổ chức cho HS

thảo luận nhóm để trả lời từ câu C7 đến C10

- GV chỉnh sửa lại câu trả lời và nêu đáp án

đúng cho HS toàn lớp tham khảo

-GV Gọi HS đọc to phần ghi nhơ.ù

-GV Gọi 1 HS đọc to phần có thể em chưa biết

2/.Sự truyền âm trong chất rắn :

C3: âm truyền đến tai bạn C qua môi trường rắn

3/.Sự truyền âm trong chất lỏng

C4: âm truyền đến tai qua những môi trường khí ,rắn,lỏng

4/.Âm có thể truyền được trong chân không hay không?

C5: thí nghiệm mô tả ở hình 13.4 , chứng tỏ âm không truyền qua chân không

* Kết luận: Âm có thể truyền qua những môi trường như (rắn , lỏng , khí ) và không thể truyền qua(chân không )

-Ở các vị trí càng (xa) nguồn âm thì âm nghe càng (nhỏ)

5/.Vận tốc truyền âm C6: So sánh vận tốc truyền âm trong không khí , nước và thép

-Vận tốc truyền âm trong nước nhỏ hơn trong thép và lớn hơn trong không khí

III/.Vận dụng C7:Âm thanh xung quanh truyền đến tai ta nhờ môi trường không khí

C8: Tuỳ theo câu trả lời của HS.Các ví dụ có thể là :

-Khi chúng ta bơi dưới nước , chúng ta có thể nghe thấy tiếng sùng sục của bong bóng nước .Như vậy âm có thể truyền qua chất lỏng………và còn nhiều ví dụ khác

C9:Vì mặt đất truyền âm nhanh hơn không khí nên ta nghe được tiếng vó ngựa từ xa khi ghé tai sát mặt đất

C10: Các nhà du hành vũ trụ không thể nói chuyện bình thường được vì giữa học bị ngăn cách bởi chân không bên ngoài bộ áo , mũ giáp bảo vệ

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	103,69 KB