Bố nhựa sẫm màu khi được cọ trí các tấm kim loại tích điện trong nhà xát bằng mảnh vải thì mang máy khiến bụi bị nhiễm điện và bị hút điện tích âm , còn mảnh vải vào tấm kim loại, giữ ch[r]
Trang 1SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
HAI LOẠI ĐIỆN TÍCH.
I/ MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Mô tả được một vài hiện tượng chứng tỏ vật bị nhiễm điện do cọ xát
Nêu được hai biểu hiện của các vật nhiễm điện là hút các vật khác hoặc làm sáng bút thử điện Nêu được dấu hiệu về tác dụng lực chứng tỏ có hai loại điện tích và nêu được đó là hai loại điện tích gì Nêu được sơ lược về cấu tạo nguyên tử: hạt nhân mang điện tích dương, các electron mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân, nguyên tử trung hòa về điện
2 Kĩ năng: Giải thích được một số hiện tượng trong thục tế liên quan đến sự nhiễm
điện do cọ xát
3/ Thái độ: Nghiêm túc, cẩn thận trong quá trình làm các bài tập.
II.CHUẨN BỊ:
- GV: Một thước nhựa, một lược chải tóc bằng nhựa Một giá treo, một quả cầu bấc, ba sợi chỉ để treo vào giá Các mảnh nilong vụn và giấy vụn Một mảnh vãi khô, một mảnh lụa, một mảnh len Một mảnh kim loại bằng tôn, một mảnh phim nhựa Bút thử điện thông mạch Một bút chì, một kẹp nhựa Một trục quay có mũi nhọn thẳng đứng Hai thanh nhựa sẫm màu 20cm có đục lỗ ở giữa Hai mảnh nilông màu trắng đục kích thước giống nhau
HS: Xem trước bài mới ở nhà
III.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1/ Kiểm tra bài cũ: Không.
2/ Nội dung bài mới
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập:
- GV: chuẩn bị sẵn một ít vụn giấy hoặc lông chim, tóc…đặt trên bàn, sau đó dùng lược nhựa chải tóc (chưa cọ xát) đặt lại gần các vật trên, yêu cầu HS quan sát xem lược nhựa có hút được các vật nhẹ không ? tiếp theo GV cầm lược nhựa cọ xát lên tóc hoặc dùng vải khô cọ xát rồi đặt lại gần các vật trên, yêu cầu HS quan xát và đưa ra nhận xét: lược nhựa sau khi cọ xát đã hút được các vật nhẹ
- GV: giới thiệu thêm một số hiện tượng về sự nhiễm điện do cọ xát mà HS thường gặp trong thực tế (SGK)…
- GV thông báo : một trong những nguyên nhân của hiện tượng này là sự nhiễm điện do cọ xát
HĐ2 : Mô tả được 1 vài hiện tượng chứng tỏ vật bị nhiễm điện do cọ xát (8’)
* GV tổ chức cho HS thực hiện thí
nghiệm 1
- Đưa thước nhựa chưa cọ xát đến
gần những mảnh giấy vụn, quả cầu
nhựa xốp xem có hiện tượng gì xảy
ra không?
- Sau đó cọ xát thước nhựa vào
mảnh vải khô rồi đưa chúng lại gần
những mảnh giấy vun và quả cầu
nhựa xốp
* GV tiến hành thí nghiệm 2 để HS
quan sát, lưu ý ở thí nghiệm này đèn
của bút thử điện chỉ lóe sáng trong
thời gian rất ngắn yêu cầu HS chú ý
* HS làm TN theo nhóm và ghi kết quả quan sát vào bảng
kê
Nhóm HS thảo luận , lựa chọn
tư thích hợp vào chỗ trống ở phần kết luận 1
* HS quan sát GV làm thí nghiệm, thảo luận, chọn từ thích hợp điền vào kết luận 2
I Vật Nhiễm Điện :
* Thí Nghiệm 1 :
* Kết Luận 1:
Nhiều vật sau khi bị cọ
xát có khả năng hút các
vật khác
* Kết Luận 2 : Nhiều vật sau khi cọ xát có thể làm
Trang 2quan sát, để đèn bút thử điện sáng
GV phải dùng len cọ xát nhiều lần
vào mãnh phim nhựa
* GV hướng dẫn HS thảo luận rút ra
kết luận 2
sáng bóng đèn bút thử
điện
HĐ3 : Nêu được hai biểu hiện của các vật đã nhiễm điện (4’)
* GV chốt lại nội dung kiến thức :
- Có thể làm cho 1 vật nhiễm điện
bằng cách nào?
- Vật nhiễm điện có khả năng gì?
nhiễm điện bằng cách cọ xát
- Vật nhiễm điện (vật mang điện tích) có khả năng hút các vật nhỏ nhẹ hoặc làm sáng bóng đèn bút thử điện
HĐ4 : Vận dụng giải thích được một số hiện tượng thực tế liên quan tới sự nhiễm điện do
cọ xát (7’)
* GV yêu cầu HS thực hiện C1, C2,
C3
* KTMT :
- Vào những ngày trời mưa dông, các đám
mây bị cọ xát vào nhau nên nhiễm điện trái
dấu Sự phóng điện giữa các đám mây
(sấm) và giữa đám mây với mặt đất (sét)
vừa có lợi vừa có hại cho cuộc sống con
người.
+ Lợi ích : giúp điều hòa khí hậu, gây ra
phản ứng hóa học nhằm tăng thêm lượng
ozon bổ sung vào khí quyển…….
+ Tác hại : phá hủy nhà cửa và các công
trình xây dựng, ảnh hưởng đến tính mạng
con người và sinh vật tạo ra các khí độc hại
(NO, NO2….)
- Để giảm tác hại của sét, bảo vệ tính mạng
của con người và các công trình xây dựng,
cần thiết xây dựng các cột thu lôi.
* HS trả lời các câu C1, C2, C3
C1(17) : Khi chải đầu bằng lược nhựa lược nhưa và tóc
cọ xát vào nhau Cả lược nhựa và tóc bị nhiễm điện nên tóc bị lược nhựa hút kéo thẳng ra
C2(17) : Khi thổi bụi trên bàn luồng gió thổi làm bui bay
đi Còn cánh quạt điện khi quay cọ xát với không khí nên
bị nhiễm điện và nó hút bụi trong không khí , cón mép quạt bị bụi nhiều nhất là vì khi quạt quay nó ma sát với không khí nhiều nhất nên mép quạt bị nhiễm điện nhiều nhất và nó hút bụi được nhiều nhất
C3(17) : Khi lau chùi gương soi , kính cửa sổ hay màn
hình TV bằng khăn bông khô chúng bị cọ xát và bị nhiễm điện Vì thế chúng có thể hút bụi vải
II Vận dụng :
HĐ5 : Nêu được dấu hiệu về tác dụng lực chứng tỏ có hai loại điện tích và nêu được đó là hai loại điện tích gì (10’)
* GV tổ chức cho HS tiến hành thí
nghiệm 1 và 2
Qua 2 TN trên ta thấy có hai vật
nhiễm điện thì đẩy nhau, lại có
trường hợp hai vật nhiễm điện hút
nhau? Tại sao?
GV chốt lại, hs ghi nhớ
Yêu cầu HS trả lời C1
* KTMT: Trong các nhà máy thường
xuất hiện bụi gây hại cho công nhân Bố
trí các tấm kim loại tích điện trong nhà
máy khiến bụi bị nhiễm điện và bị hút
vào tấm kim loại, giữ cho môi trường
trong sạch, bảo vệ sức khỏe công nhân .
HS làm TN và trả lời nhận xét
1 và 2
Hs suy nghĩ và trả lời
HS thực hiện C1
C1(18): Mảnh vải mang
điện tích dương Vì hai vật nhiễm điện hút nhau thì mang điện tích khác loại Thanh nhựa sẫm màu khi được cọ xát bằng mảnh vải thì mang điện tích âm , còn mảnh vải thì mang điện tích dương
III Hai Loại Điện Tích :
- Có hai loại điện tích là điện tích dương và điện tích âm
- Các vật nhiễm điện cùng loại thì đẩy nhau, nhiễm điện khác loại thì hút nhau
HĐ6 : Nêu được sơ lược về cấu tạo nguyên tử - vận dụng (7’)
GV: thông báo sơ lược về cấu tạo HS lắng nghe thu thập thông IV Sơ lược về cấu tạo
Trang 3nguyên tử: kích thước, hạt nhân,
electtron, tính chất trung hòa về điện,
sự chuyển động của electron, vật
nhiễm điện âm, nhiễm điện dương
Yêu cầu HS thực hiện C2,C3,C4
tin, ghi vở
HS thực hiện C2,C3,C4
C2(18) : Trước khi cọ xát
các vật đều có mang điện tích
âm và điện tích dương tồn tại
ở các electron chuyển động xung quanh hạt nhân
C3(18) : Trước khi cọ xát
các vật không hề hút các vụn giấy nhỏ là vì các vật chưa nhiễm điện , các điện tích âm
và điện tích dương hoà lẫn vào nhau
C4(18) : Sau khi cọ xát
mãnh vải nhiễm điện dương (
Có 6 dấu + và 3 dấu -) Thước nhựa nhiễm điện âm ( 7 dấu trừ – và 4 dấu +)
- Thước nhựa nhiễm điện âm
do nhận thêm electron
- Mảnh vải nhiễm điện dương
do mất bớt electron
nguyên tử :
- Mỗi nguyên tử gồm hạt nhân mang điện tích dương nằm ở tâm và xung quanh có các electron mang điện tích
âm chuyển động
- Tổng điện tích âm của các electron có trị số tuyệt đối bằng điện tích dương của hạt nhân Nguyên tử trung hòa về điện
- Vật nhiễm điện âm nếu nhận thêm electron, nhiễm điện dương nếu mất bớt electron
3/ Củng cố luyện tập: (3’)
Cho HS nêu nội dung trọng tâm bài 17 – 18
- Có thể làm cho 1 vật nhiễm điện bằng cách nào?
- Vật nhiễm điện có khả năng gì?
- Có mấy loại điện tích? Tương tác giữa các điện tích?
- Nguyên tử có cấu tạo thế nào?
- Thế nào là vật nhiễm điện âm, dương?
4/ Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (2’)
- Học thuộc nội dung trọng tâm của bài Làm lại các câu C Xem trước nội dung bài 19 chuẩn bị cho tiết sau
- Dòng điện là gì? Tác dụng của nguồn điện? mỗi nguồn điện có mấy cực? kể ra? Kể tên 1 số nguồn điện thường dùng trong thực tế?