Nhớ nước – thương nhà - ẩn dụ: Tiếng chim – tâm trạng con người Ch¬i ch÷: Sö dông ®iÓn tÝch Chim cuốc: Tiếng kêu cuốc cuốc đất nước nhớ nước Chim gia gia- tiếng kêu gia gia gia đìn[r]
Trang 1Ngày soạn : 10/11/2009
Ngày giảng7A:
7B:
Tuần: 08 - Tiết: 29
Qua đèo ngang
Bà Huyện Thanh Quan
A- Mục tiêu cần đạt :
đèo
- Tích hợp BVMT : gìn giữ bảo vệ cảnh đèo ngang.
B -Chuẩn bị
- GV : Giáo án +SGK + thơ Bà Huyện Thanh Quan
- HS: Bài soạn + SGK
C- Tổ chức các hoạt động dạy-học
*HĐ1- Khởi động
1- Tổ chức lớp
- 7A : Có mặt…….HS ; Vắng mặt… HS(……….)
- 7B : Có mặt…….HS ; Vắng mặt… HS(……….)
2- Kiểm tra bài cũ:
+ Câu hỏi:
Gợi ý:
Câu 2: Điệp từ "vừa" trong câu thơ "Thân em vừa trắng lại vừa tròn" có ý nghĩa gì?
Gợi ý: -
7B………
3- Bài mới( Giới thiệu): Đèo ngang thuộc dãy núi Hoành Sơn, phân cách địa giới 2 tỉnh
Hà Tĩnh và Quảng Bình – là 1 địa danh nổi tiếng trên đất nước ta Đã có nhiều thi nhân làm thơ vịnh Đèo ngang như Cao Bá Quát có bài “ Đăng Hoành Sơn” ( Lên núi Hoành Sơn )
Nguyễn Khuyến có bài “ Quá Hoành Sơn “ ( Qua núi Hoành Sơn) Nguyễn Thượng Hiền
có bài “ Hoành Sơn xuân vọng “ ( Mùa xuân trông núi Hoành Sơn ) Nhưng tựu trung
được nhiều người biết và yêu thích nhất vẫn là bài Qua đèo ngang
* HĐ2- Hướng dẫn đọc hiểu văn bản
GV đọc: Nêu yêu cầu đọc đối với HS
GV: Giọng trầm, man mác
Nhịp 4/3, 2/2/3
Gọi 2 HS đọc bài thơ theo yêu cầu
- Đọc chú thích * Cho biết những nét
tiêu biểu về tác giả Bà Huyện Thanh
Quan
I- Tiếp xúc văn bản
1, Đọc
2, Chú thích
- Bà Huyện Thanh Quan tên thật là Nguyễn Thị Hinh
- Một nữ sỹ tài danh hiếm có ở thời X %
Trang 2- Nhận diện bài thơ ( Thể thơ , số câu,
số chữ, cách hiệp vần ? )
( GV sử dụng bảng phụ )
- Đọc 2 câu thơ đề
điểm nào trong ngày ?
( Buổi chiều khi bóng xế tà )
- Thời điểm đó có lợi thế gì trong việc
bộc lộ tâm trạng của tác giả ?
- Cách ĐN !" gợi tả bằng những
chi tiết nào ?
thế nào ?
( lẩn vào nhau, xâm lấn nhau không
ra hàng lối )
Nhận xét gì về cảnh !" gì ở 2 câu
đề ?
- Bức ảnh chụp Đèo ngang ( T103 )
cảnh Đèo ngang trong bài thơ của Bà
HTQ không ?
Giảng: Cảnh dù có sự sống song vẫn
có cái gì hiu hắt, tiêu điều Đó là do
chính cảnh vật hay do nhuộm trong
ánh vào cảnh vật?
Tích hợp BVMT: Từ cảnh của đèo
ngang gợi cho em trách nhiệm gì trước
thiên nhiên?
- Đọc 2 câu thơ tiếp theo ? Cho biết
cảnh DDN !" bổ sung thêm nét gì ?
( @ và nhà )
câu thơ là gì ?
- Hãy phân tích giá trị các biện pháp
nghệ thuật trong 2 câu thơ
- Hai từ láy ( … ) !" đặt đầu câu có
tác dụng gì ?
- Trật tự ngữ pháp trong câu có gì đặc
biệt ?
- Phép đối có gì đặc biệt ?
luật
- Bố cục: Đề - thực - luận- kết vần - bằng hoặc trắc, chân, vần, liền (1,2 ) vần cách ( 2, 4,6,8 )
- Các từ khó
II- Phân tích bài thơ
* Hai câu đề
Bước tới Đèo ngang bóng xế tà
Cỏ cây chen lá đá chen hoa
- Thời gian: chiều tà, nắng đã xế bóng thời gian gợi buồn
- Cảnh ; cỏ cây, lá, đá, hoa chen (điệp từ )
Vẻ hoang dại không có trật tự của thế giới
cỏ cây
Cảnh mang sức sống hoang dã, song hiu hắt, vắng vẻ, tiêu điều
…chen hoa lá
*Hai câu thực
Lom khom dưới núi Tiều vài chú Lác đác bên sông chợ mấy nhà
Trong TN đã xuất hiện hình bóng con
- Từ láy “ lác đác, lom khom” đặt ở đầu câu để nhấn mạnh sự ít ỏi, mờ nhạt của sự sống con
- Trật tự ngữ pháp bị đổi :VN- TN – CN tạo ( Đối thanh, nhịp )
Trang 3( Lom khom 9 núi tiều vài chú
b b t t b b t
ĐT(VN) DT(TN) DT(ST) DT(CN)
Lác đác bên sông chợ mấy nhà
t t b b t t t
ĐT (VN) DT(TN) DT(ST) DT(CN)
- Đọc 2 câu luận?
- Phép đối tiếp tục !" sử dụng ở đây
- Biện pháp tu từ NT nào !" vận
dụng ?
Hiệu quả thẩm mỹ của nó?
(GV giảng thêm về tâm sự hoài Lê của
tác giả )
- ở 2 câu luận này tác giả đã bày tỏ
( Tâm trạng được bộc lộ kín đáo, tế
nhị nhưng cũng rất chu đau đáu, khắc
khoải bộc lộ tình cảm gián tiếp )
- Đọc 2 câu thơ kết cho biết toàn cảnh
của tác giả
- Đến đây bài thơ có còn tả cảnh nữa
không
- Câu thơ gợi cho em hình dung không
GV bình: Không nhìn thấy rõ nét người hái củi chỉ thấy thấp thoáng bóng dáng cúi lom khom dưới núi xa, vài ngôi nhà thưa thớt bên sông Thêm cảnh, thên người nhưng cảnh vật lại càng heo hút, vắng vẻ hình bóng con người
đã nhỏ lại càng mờ nhạt Câu thơ có đủ yếu tố của bức tranh sơn thuỷ hữu tình nhưng tất cả những yếu tố cảm nhận của nhà thơ lại gợi lên quang cảnh heo hút miền biên ải
* Hai câu luận
Nhớ nước đau lòng con cuốc cuốc Thương nhà mỏi miệng cái gia gia
- Đối ý ( giữa hai câu ) Đối thanh (B-T)
tạo nhạc điệu cânđối cho lời thơ và làm nổi
rõ 2 trạng thái cảm xúc của tác giả
Chơi chữ: Sử dụng điển tích Chim cuốc: Tiếng kêu cuốc cuốc Chim gia gia- tiếng kêu gia gia gia đình
triền miên không dứt để bày tỏ tâm hồn nặng
GV bình: Những âm thanh ấy là có thật hay
tưởng tượng của 1 tâm hồn đang nặng lòng hoài cổ nhớ thương 1 triều đại đã qua ? Câu thơ đã gợi tả rõ tâm trạng nhớ nhà, nhớ nước
và tâm trạng hoài cổ của nhà thơ Nước và nhà, giang sơn và gia đình gắn liền với nhau trong cảm quan của người lữ thứ, không có tâm trạng nhớ nhà, thương nước mà nhà xa, nước mất ( triều Lê đã mất ) thì làm sao có thể viết được những dòng tâm trạng đậm đặc hoài
cổ, hoài thương như thế
* Hai câu kết
Dừng chân đứng lại trời non nước Một mảnh tình riêng ta với ta
Trang 4- Giữa không gian ấy, tâm trạng nhà
thơ ra sao? (“Mảnh tình riêng “ là gì ?
- Nét đặc sắc về nghệ thuật ?
- Tóm lại bài thơ tả cảnh hay tả tình?
Đặc sắc của bài thơ là gì
tình “
luyến tiếc quá khứ vàng son da diết, âm thầm ( Ta với ta đại từ số ít ) nỗi buồn, nỗi cô lể không ai chia sẻ
trạng cô đơn, nỗi buồn sâu thẳm vời vợi
III- Tổng kết – ghi nhớ
1, Nghệ thuật : Thể thơ thất ngôn bát cú mực
9" lời thơ chau chuốt, bóng bẩy
2, Nội dung
Bài thơ tả cảnh Đèo ngang vào buổi chiều tà, cảnh đẹp lặng lẽ, mênh mông, hoang dã
- Bài thơ bộc lộ tâm trạng của tác giả : nỗi u
vô tận
bài thơ tả cảnh ngụ tình
* Ghi nhớ
*HĐ3-Hướng dẫn luyện tập
1, Đọc diễn cảm bài thơ ? Đọc thuộc lòng bài thơ ?
*HĐ4- Hoạt động nối tiếp
1- Câu hỏi và bài tập củng cố kiến thức.
Câu 2: Bút pháp nghệ thuật chủ yếu của bài thơ "Qua đèo Ngang" ?
Câu 3: Nội dung chủ yếu của bài thơ "Qua đèo Ngang":
(Miêu tả bức tranh thiên nhiên buồn bã, hoang vắng để kí thác một mảnh tình riêng của tác giả)
Câu 4: “ Dừng chân đứng lại trời non nước
Một mảnh tình riêng ta với ta ” Hai câu thơ trên làm nổi bậtTâm trạng
gì ? (Nỗi niềm cô đơn, không ai bầu bạn, chia sẻ của tác giả.)
2- HDVN
Học thuộc lòng bài thơ ? Nắm giá trị ND-NT ?
Đọc tìm hiểu văn bản “ Bạn đến chơi nhà “