Bài mới: -Phần khởi động: Giờ học trước chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu và biết được những cảm nhận của nhân vật “tôi” trên đường đến trường, sự trưởng thành trong nhận thức ban đầu của n[r]
Trang 1Tuần 1 ( Từ tiết 1 -> 4 )
Bài 1
Tiết 1: Văn bản
tôi đi học
(Thanh Tịnh)
Ngày soạn: 10/08/2010
Giảng ở lớp:
8A 8B
I/ Mục tiờu cần đạt:
1 Về Kiến thức:
- Kiến thức chung: Học sinh sinh nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích
“Tôi đi học”
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở độ tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh
- Thấy được ngũi bỳt văn xuụi đầy chất thơ, gợi dư vị trữ tỡnh man mỏc của tỏc giả
- Kiến thức trọng tâm: Nghệ thuật miêu tả tâm lí trong văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh
Tịnh
2.Về kĩ năng:
- Kĩ năng bài học:
+ Đọc, hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
+ Đọc diễn cảm, phõn tớch tõm trạng nhõn vật “Tụi”.
+ Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân
- Kĩ năng sống:
+ Suy nghĩ sáng tạo: Phân tích, bình luận về những cảm xúc của nhân vật chính trong ngày
đầu đi học
+ Xác định giá trị bản thân: Trân trọng kỉ niệm, sống có trách nhiệm với bản thân
+ Giao tiếp, trình bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
3.Về tư tưởng :
- Giỏo dục t/c yờu bạn bố, trường, lớp
Trang 2II/ Phương phỏp:
- Phương pháp dạy học : Phân tớch, giảng bỡnh.
- Kĩ thuật dạy học :Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo.
III/ Đồ dựng dạy học: Giáo án, sgk, sgv.
IV/ Tiến trỡnh bài dạy:
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ: ( 5’ )
+ Gv nhắc lại y/cầu của mụn Ngữ văn?
+ Kiểm tra vở soạn của hs?
3.Bài mới:
- Phần khởi động: Chỳng ta ai cũng cú kỷ niệm một thời cắp sỏch đến trường Nhất là bước
đi đầu tiờn vào lớp 1 cú lẽ ai cũng cú một tõm trạng thật khú quờn Nhà văn Thanh Tịnh đó ghi lại những “kỷ niệm mơn man” của buổi tựu trường_ qua hồi tưởng của nhõn vật “Tụi” Văn ụng nhẹ nhàng mà thấm sõu, mang dư vị vừa man mỏc buồn thương, vừa ngọt ngào quyến luyến “Tụi đi học” là một trường hợp tiờu biểu như vậy
Bài học hụm nay thầy và cỏc em sẽ được đồng cảm với những kỷ niệm ấy.
- Phần NDKT:
TG Hoạt động của thầy và trũ Nội dung kiến thức cần khắc sõu
5’
Hoạt động 1.
- HS đọc chỳ thớch sgk - tr 8
GV: Thanh Tịnh từng dạy học viờt
bỏo, lam văn là t/giả của nhiều tập
truyện nhắn tiờu biểu ễng là cõy
bỳt vừa làm thơ vừa viết truyện
ễng chớnh là nhà văn hiện thực cú
phong cỏc lóng mạn đậm nột
- Truyện ngắn của ụng đằm thắm
trong trẻo, ờm dịu - Thanh Tịnh 1
tõm hồn nhạy cảm trước vẻ đẹp
của con người, quờ hương
? Truyện ngắn thuộc kiểu văn bản
nhật dụng, tự sự hay vb biểu cảm ?
A/ Giới thiệu tỏc giả, tỏc phẩm:
1 Tỏc giả:
- Tờn thật là Trần văn Ninh (1911- 1988), quờ xúm Gia Lạc ven sụng Hương ngoại ụ thành phố Huế
2 Tỏc phẩm:
- Thể loại: truyện ngắn - kiểu văn bản biểu cảm
Trang 311’
Hoạt động 2.
- Gv nờu y/c đọc, đọc mẫu, HS
đọc, Gv nhận xột
- Đọc chỳ thớch sgk
- Từ sự chuyển biến của đất trời
vào cuối thu và hỡnh ảnh mấy em
nhỏ rụt rố nấp dưới nún mẹ lần đầu
tiờn đến trường khiến nhà văn nhớ
lại những kỉ niệm trong sỏng của
mỡnh ngày xưa
+ T/trạng của nh/vật tụi trờn đường
theo mẹ đến trường
+ T/trạng của nh/vật tụi trờn sõn
trường, khi nghe gọi tờn mỡnh phải
rời tay mẹ vào lớp, cảm giỏc lỳc
ngồi trờn ghế của mỡnh trong lớp
học và bắt đầu tiết học đầu tiờn
? Cho biết chủ đề của văn bản ?
? Truyện được kể theo trỡnh tự nào
?
(Tõm trạng cảm xỳc của t/giả được
diễn tả từ hiện tại về quỏ khứ và
diễn biến theo t/gian của 1 buổi
tựu trường)
? Vb cú thể chia thành mấy đoạn,
nội dung chớnh của từng đoạn ?
(+ Đ1: Từ đầu -> “rộn ró”: Khởi
nguồn của nỗi nhớ
+ Đ2:Tiếp đến “ ngọn nỳi”:Tõm
trạng nhõn vật tụi trờn đường cựng
- Truyờn ngắn “Tụi đi học” in trong tập
“Quờ mẹ”_ Xuất bản năm 1941
B/ Đọc - Hiểu văn bản:
1 Đọc:
- Chậm, thay đổi giọng cho phự hợp với tõm trạng của nhõn vật
2 Kể: Túm tắt nd chớnh
3 Chủ đề:
- Những tỡnh cảm trong sỏng hồn nhiờn, tõm trạng hồi hộp bõng khuõng của nh/vật tụi trong buổi tựu trường đầu tiờn
4 Bố cục: (5 đoạn)
Trang 4mẹ tới trường
+ §3: tiếp -> “các lớp”:Tâm trạng
nh/vật tôi khi nhìn ngôi trường và
các bạn
+ §4: tiếp -> “chút hết nào”: Tâm
trạng nh/vật tôi khi nghe gọi tên
vào lớp
+ §5: còn lại: Tâm trạng nhân vật
tôi khi ngồi trong lớp nghe tiết học
đầu tiên.)
? Có thể gọi là vb nhật dụng được
ko ? V× sao ?
(§ược, vì toàn truyện là cảm xúc
t/trạng của nh/vật tôi, ko phải là
kiểu vb nhật dụng vì đây là 1
t/phẩm văn chương thật sự có giá
trị t/tưởng nghệ thuật được x/bản
từ lâu )
? Đặc điểm nổi bật của truyện
ngắn này là gì ?
( Ko x/dựng với các sự kiện nh/vật
để p/á xung đột xã hội, bố được
hình thành theo dòng hồi tưởng
dưới ngòi bút tài hoa của t/giả và
tất cả đã hiện lên thật cụ thể sinh
động, gieo vào lòng người những
cảm xác dịu dàng, tha thiết và
bâng khuâng )
? Q/sát vb em thấy có những
nh/vật nào được kể lại ?
( Tôi, mẹ tôi, ông đốc, những cậu
học trò )
? Nh/vật chính là ai ? v× sao ?
( Tôi, vì nh/vật này được kể nhiều
nhất, mọi sự việc này đều được kể
từ sự cảm nhận của tôi )
- hs theo dõi đ1,2
5 Phân tích:
a/ Cảm nhận của “tôi” trên đường tới trường
- Hàng năm cứ và cuối thu lá rụng nhiều, trên không có những đám mây bàng bạc
- Mấy em bé rụt rè cùng mẹ tới trường
Trang 5? Nội dung chính của 2 đ này là gì
?
? Thời điểm gợi nhớ kỉ niệm là
thời điểm nào ? thời điểm đó nhắc
lại sự kiện nào, sự kiện đó có ý
nghĩa gì ?
? Trong khung cảnh đó nh/vật tôi
có những cảm giác gì ?
? “Náo nức, mơn man” tạo ra cảm
giác gì ?
? Cảm giác của nh/vật tôi được
đối chiếu với h/ả nào ?
? Nhận xét về NT của việc sử dụng
h/ả so sánh đó ? Gợi cảm giác ntn
?
( Ngay mấy dòng đầu t/phẩm, t/giả
so sánh 1 cách rất ấn tượng, câu
văn như 1 cách cửa nhẹ nhàng mở
ra dẫn người đọc vào 1 t/giới đầy
ắp những sự việc con người,
những cung bậc tâm tư t/cảm cao
đẹp, trong sáng rất đáng nhớ
Trung tâm t/phẩm là cậu học trò
trong những ngày đầu tiên đến
trường nảy nở bao ý nghĩ, t/cảm
xao xuyến mới lạ ko quên )
? T/dụng của việc sử dụng những
từ láy “mơn man, náo nức”trong
việc diễn tả tâm trạng cảm súc của
nh/vật tôi ?
( Từ láy, diễn tả cụ thể tâm trạng,
c/xúc thực của nh/vật tôi, giúp rút
ngắn khoảng cách t/gian giữa quá
khứ và hiện tại, làm cho câu
- Lòng tôi nao nức, mơn man, những kỉ niệm của buổi tựu trường
- Những cảm giác ấy nảy nở trong tôi như những cách hoa tươi
Trang 6chuyện xảy ra đã lâu rồi mà người
đọc cảm thấy như mới xảy ra hôm
qua, hôm kia )
? H/ả nào lắng đọng và gợi kỉ
niệm sâu sắc nhất trong lòng
nh/vật tôi ?
? Nhận xét về BPNT t/giả sử dụng
trong đvăn này ? cho biết tâm
trạng và cảm giác của nh/vật tôi
ntn ?
? Qua đó giúp em hiểu gì t/cảm
của t/giả ?
( t/yêu quê hương tha thiết mạch
cảm xúc bắt đầu được khơi nguồn
từ hiện tại với những h/ả thiên
nhiên, t/gian, con người thế là
quá khứ được đánh thức với bao kỉ
niệm ùa về náo nức tưng bừng, rộn
rã )
? Theo dõi đvăn em thấy tâm
trạng nh/vật tôi đã có chuyển đổi
ntn khi đi trên con đường làng
quen thuộc ?
? Vì sao vậy ?
( trên con đường cùng mẹ đến
trường nh/vật tôi đã nhìn cảch vật
xung quanh con đường làng dài và
hẹp rất vốn quen thuộc tự nhiên
cậu bé thấy lạ và cảnh vật xung
quanh như thay đổi: Hôm nay tôi
đi học
? Câu văn nào báo hiệu sự thay
đổi trong nhận thức của bản thân
?
? Những chi tiết này có ý nghĩa gì?
( §ối với 1 cậu bé chỉ biết chơi
đùa ra sông thả diều, ra đồng chạy
->Từ láy, hình ảnh so sánh: Háo hức, rộn ràng, bồi xao xuyến khi nhớ lại những kỉ niệm của ngày tựu trường -> cảm giác trong sáng
- Tôi đã quen đi lại lắm lần nhưng lần này
tự nhiên thấy lạ
-> Dấu hiệu đổi khác trong t/cảm và nhận thức của 1 cậu bé ngày đầu tiên đến trường,
tự thấy mình như đã lớn
Trang 7nhảy với lũ bạn thì đây quả là 1 sự
kiện lớn-> sự thay đổi quan trọng
đánh dấu bước ngoặt của tuổi thơ )
? H/ả nh/vật tôi được tái hiện ntn
?
( lần đầu tiên đến trường đi học,
bước vào thế giới mới lạ, được làm
người lớn nên cảm thấy trang
trọng và đứng đắn như là lần đầu
nên chưa quen cho nên tôi vẫn
được thèm tự nhiên nhí nhảnh như
những học trò đã đi trước nên cầm
2 quyển vở mà thấy nặng như ghì
)
? Các từ: ghì, bặm,xóc thuộc từ
loại nào ? Tác dụng của nó ?
( Người đọc hình dung dễ dàng tư
thế và cử chỉ ngộ nghĩnh ngây thơ
đáng yêu của chú bé qua các động
từ và so sánh)
- Häc sinh th¶o luËn : Tất cả bộc
lộ đức tính gì ?
(§ó là ý nghĩ của 1 cậu bé muốn
nhận thức về nhiệm vụ quan trọng
trong cuộc sống được mường
tượng trong 1 h/ả 1 làn mây lướt
ngang trên đỉnh núi, biểu hiện nét
dịu dàng trong sáng và khát vọng
vươn tới của 1 tâm hồn trẻ thơ)
Gv b×nh gi¶ng: Với giọng văn bồi
hồi, NT sử dụng từ láy, hình ảnh
so sánh ấn tượng, đvăn đầu như
cánh cửa dịu dàng mở ra dẫn
người đọc vào 1 th/giới đầy ắp
những sự việc con người, những
cung bậc t/cảm đẹp đẽ, trong sáng
rất đáng nhớ Trung tâm của t/giới
con người là cậu học trò nhỏ ngày
đầu tiên đến trường trong lòng nảy
nở biết bao ý nghĩ, t/cảm xao
xuyến mới lạ suốt đời ko thể quên
- Tôi ko ra sông thả diều như thằng Quí, ko
ra đồng nô đùa như thằng Sơn nữa
-> Nhận thức về sự nghiêm túc trong học hành
- Trong áo vải chì đen .thấy mình trang trọng và đứng đắn bàn tay ghì thật chặt quyển vở xóc lên nắm lại thật cẩn thẩn
Trang 8Đó là những dấu hiệu đổi khác
trong tình cảm và nhậ thức của
một cậu bé ngày đầu tới
trường.Cậu tự thấy mình đã lớn lên
và muốn thử sức , vừa muốn khẳng
định mình, muốn được chững chạc
như bạn và không thua kém bạn.
4 Củng cố: ( 3’ )
- ấn tượng của em sau khi đọc xong văn bản này là gì ? ( Viết ra giấy )
5 Hướng dẫn hs học bài ở nhà: ( 1’ )
- Đọc lại văn bản
- Soạn phần cũn lại: Tỡm những chi tiết miờu tả t/trạng n/vật “tôi”
V Rỳt kinh nghiệm:
Tiết 2: Văn bản
(THANH TịNH)
Ngày soạn:10/08/2010
Giảng ở lớp:
8A 8B
I Mục tiờu cần đạt
1.Về kiến thức:
- Học sinh cảm nhận được tõm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ của nhõn vật “tụi” của buổi tựu trường đầu tiờn trong đời
- Thấy được ngũi bỳt văn xuụi đầy chất thơ, gợi dư vị trữ tỡnh man mỏc của tỏc giả
2 Về kĩ năng:
- Kĩ năng bài học:
Trang 9+ Đọc – hiểu đoạn trích có yếu tố miêu tả và biểu cảm
+ Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống bản thân
- Kĩ năng sống:
+ Suy nghĩ sáng tạo: Phân tích, bình luận về những cảm xúc của nhân vật chính trong ngày
đầu đi học
+ Xác định giá trị bản thân: Trân trọng kỉ niệm, sống có trách nhiệm với bản thân
+ Giao tiếp, trình bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
3 Về tư tưởng:
- Giỏo dục T/c yờu bạn bố, trường, lớp
II/ Phương phỏp:
- Phương pháp dạy học : Phân tớch, giảng bỡnh.
- Kĩ thuật dạy học : Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo.
III Đồ dựng dạy học: Giáo án, sgk, sgv.
IV Tiến trỡnh bài dạy:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: ( 5’ ).
? Nờu chủ đề của vb “ Tụi đi học”? H/ả nào lắng đọng và gợi kỉ niệm sõu sắc nhất trong lũng nhân vật tụi ?
( Chủ đề: Những tỡnh cảm trong sỏng hồn nhiờn, tõm trạng hồi hộp bõng khuõng của nhân vật tụi trong buổi tựu trường đầu tiờn
- Hình ảnh: Lần đầu tiờn đến trường đi học, bước vào thế giới mới lạ, được làm người lớn nờn cảm thấy trang trọng và đứng đắn như là lần đầu nờn chưa quen cho nờn tụi vẫn được thốm tự nhiờn nhớ nhảnh như những học trũ đó đi trước nờn cầm 2 quyển vở mà thấy nặng như ghỡ )
3 Bài mới:
-Phần khởi động: Giờ học trước chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu và biết được những cảm nhận của nhân vật “tôi” trên đường đến trường, sự trưởng thành trong nhận thức ban đầu của nhân vật “tôi” đã bước đầu được thể hiện, đó là những dấu hiệu đổi khác trong tình cảm
và nhận thức của một cậu bé ngày đầu tới trường, diễn biến tâm trang của “tôi” còn ra sao khi đến trường, chúng ta chuyển sang bài học hôm nay.
-Phần NDKT:
TG Hoạt động của thầy và trũ Nội dung kiến thức cần khắc sõu
Trang 10Hoạt động 1.
- Hs quan sỏt đoạn 3, 4
? Đoạn văn kể lại sự viờc gỡ ?
? Trong dũng hồi tưởng h/ả nào
hiện lờn đầu tiờn ?
? Ngụi trường được miêu tả qua chi
tiết nào ?
? BPNT được sử dụng và ý nghĩa
của nú ?
? Chi tiết nào giới thiệu hình ảnh
học trũ ?
? Căn cứ vào những chi tiết trờn,
em cú thể đọc được những cảm xỳc
của cụ cậu học trũ lỳc này ?
? BPNT nào được sử dụng thành
cụng ở đõy ?
( Hình ảnh so sỏnh thứ 3 này của
t/giả thật tinh tế nú vừa tả đỳng tõm
trạng của nh/vật vừa gợi người đọc
liờn tưởng về 1 thời tuổi thơ đứng
giữa mỏi trường thõn yờu, mỏi
trường đẹp như cỏi tổ ấm, mỗi học
trũ ngõy thơ hồn nhiờn như 1 cỏnh
chim đầy khỏt vọng và biết bao bồi
hồi, lo lắng nhỡn trời rộng nghĩ tới
chõn trời học vấn mờnh mụng.)
? Tõm trạng và cảm xỳc của cỏc em
nhỏ lỳc này ntn ?
GV: Với tõm trạng như vậy khi
b/ Hồi tưởng và cảm nhận của “tụi” lỳc ở sõn trường:
- Ngụi trường Mĩ lớ trụng vừa xinh xắn vừa oai nghiờm như cỏc đỡnh làng Hoà ấp
- Sõn trường rộng mà nú cao hơn trong những buổi trưa hố
-> So sỏnh, cảm xỳc trang nghiờm ngỡ ngàng: Đề cao trớ thức của con người
* Hỡnh ảnh học trũ
- Quần ỏo sạch sẽ, gương mặt tươi vui, sỏng sủa bỡ ngỡ đứng nộp bờn người thõn
- Nhỡn 1 nửa bước nhẹ như con chim con đứng bờn bờ tổ ngập ngừng
e sợ Họ thốm vụng ước ao…
-> Nỏo nức hồi hộp lo lắng cú khỏt vọng khỏm phỏ và tinh thần hiếu học
Trang 1116 10’
nghe gọi đến tờn mỡnh cậu học trũ
tự nhiờn giật mỡnh và lỳng tỳng
Nhà văn đó dựng rất nhiều động từ
đặc tả tõm trạng của nh/vật: ngập
ngừng, e sợ, dềnh dàng và đó diễn tả
được nhiều trạng thỏi, miờu tả chõn
thật cử chỉ, ỏnh mắt, ý nghĩ, cảm
giỏc hồn nhiờn trong sỏng của tuổi
học trũ Qua đú nú giỳp chỳng ta
hiểu sõu thờm nỗi lũng nhõn vật và
tài năng của t/giả
? Trước khung cảnh đú nhân vật
nào đó giải toả được tõm trạng của
lũ trẻ?
? ễng đốc xuất hiện cựng với những
việc làm và cử chỉ nào ?
? Những chi tiết đú cho ta sự cảm
nhận gỡ về nhận gỡ về nhõn vật ?
(ở ụng toỏt lờn chõn dung người
thầy mẫu mực, 1 lónh đạo nhà
trường rất độ lượng và bao dung)
thầy giỏo trẻ cũng đún h/sinh bằng
một gương mặt trỡu mến, gương
mặy tươi cười và trõn trọng đưa cỏc
em vào buổi học đầu tiờn với bài
viết tập: Tụi đi học
? H/ả phụ huynh, ụng đốc xuất hiện
giỳp em hiểu thờm điều gỡ ?
(Sự quan tõm của gia đỡnh, nhà
trường, điều đú thể hiện trỏch
nhiệm, tấm lũng đồng thời tạo nờn
một mụi trường đầm ấm và trong
lành giỳp cỏc em khụn lớn và
trưởng thành.)
Hoạt động 2
? Những cảm nhận của tụi khi ngồi
* Hỡnh ảnh ụng đốc:
- Đọc tờn từng h/sinh
- Cỏc cần phải cố gắng học để thầy
mẹ vui lũng và để thầy dạy cỏc em được sung sướng
- Nhỡn chỳng tụi với cặp mắt hiền từ
và cảm động
- Tươi cười nhấn nhại
-> Mẫu mực độ lượng và bao dung thỏi độ quớ trọng tin tưởng và biết ơn của học trũ với thầy
c) Hồi tưởng và cảm nhận của “tụi” trong lớp học:
- Mựi hương lạ xụng lờn, hỡnh gỡ cũng