Thực trạng chung về tình hình đọc của học sinh và phương pháp giảng dạy hiện tại về việc rèn đọc của giáo viên khối 5 của trường tiểu học Chế Cu Nha * VÒ häc sinh: Học sinh đã biết đọc b[r]
Trang 1
Phòng Gd&ĐT Mù cang chải cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam Trường tiểu học chế cu nha độc lập - tự do - hạnh phúc -&&&
-*** -Sáng kiến kinh nghiệm
Họ và tên tác giả : Phạm Thị Hà
Chức vụ: Giáo viên
Tổ chuyên môn: Khối 5 Đơn vị công tác:Trường Tiểu học Chế Cu Nha
Huyện mù cang chải - tỉnh yên bái
Năm học: 2010- 2011
Yên Bái, ngày 10 tháng 9 năm 2010
Trang 2
Mục lục
1.Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm
2.Thời gian thực hiện và triển khai sáng kiến kinh
nhgiệm
4 1
2
Chương I: Cơ sở lí luận của vấn đề
Chương II: Cơ sở thực trạng của vấn đề 5
Chương III: Các biện pháp giải quyết vấn đề 7
Chương V: Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 16
Phần thứ ba: Kết luận và khuyến
nghị
17
1.Kết luận 17
3
Trang 3
Sáng kiến kinh nghiệm
Phần thứ nhất: đặt vấn đề
1.Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm :
Dạy đọc có một ý nghĩa rất to lớn ở tiểu học Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với nhữg người đi học Đầu tiên các em phải học đọc, sau đó phải đọc để học Đọc giúp các em chiếm lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập Nó là công cụ để học tập các môn học khác Nó tạo ra hứng thú
và đông cơ học tập Nó tạo điều kiện để học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập suốt cuộc đời Nó là một khả năng không thể thiếu được của con người thời đại văn minh
Đọc một cách có ý thức cũng sẽ tích cực đến trình độ ngôn ngữ cũng như tư duy của người học.Việc dạy đọc sẽ giúp các em hiểu biết hơn, bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu cái thiện và cái đẹp,dạy cho các em biết suy nghĩ một cách lô gích cũng như biết tư duy có hình ảnh Như vậy, đọc có ý nghĩa to lớn, nó bao gồm nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển
Mặc dù có nhiều lần cải cách, chỉnh lý chương trình sách giáo khoa cũng như đổi mới, cải tiến phương pháp dạy đọc nói chung,và việc dạy tập đọc ở các môn học khác nói riêng song ở trường tiểu học hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế Giáo viên nặng về truyền đạt, quen sử dụng phương pháp truyền thống, không kích thích được hứng thú học tập của học sinh tham gia tìm hiểu, xây dựng cách
đọc bài
Nhiều giáo viên ở các lớp còn coi nhẹ giờ tập đọc, bởi họ còn phải dành nhiều thời gian cho việc luyện toán, rèn viết Đa số ở các lớp giáo viên nhận thức rằng học sinh chỉ đọc được, viết được là đủ, mà xem nhẹ các kĩ năng đọc cho học sinh, nên khi có các chương trình cần yêu cầu học sinh đọc về một vấn đề nào đó thì cả trường chọn mãi và rèn luyện mới được một vài em đọc được còn đọc
đúng, đọc to rõ và diễn cảm thì trên thực tế thật sự là chưa có một học sinh nào thực hiện được Vấn đề này tôi nhận thấy rằng với xu thế của đất nước ta hiện nay mà còn hiện tượng này thì quả thật người giáo viên như tôi rất băn khoăn
Trang 4Sáng kiến kinh nghiệm Tôi đã chú trọng vấn đề này từ lâu thực tế năm học này tôi đi vào sâu hơn và thấy
có kết quả rõ rệt
Với ý nghĩa quan trọng của việc rèn đọc cho học sinh và thực trạng về
phương pháp dạy và học hiện nay Đó cũng là lý do tôi chọn đề tài “Phương
pháp rèn đọc cho học sinh lớp 5A”
2 Thời gian thực hiện và triển khai sáng kiến kinh nghiệm:
Là giáo viên trực tiếp gỉang dạy trên một lớp với học sinh toàn là người
Mông bản thân tôi cũng tham gia chỉ đạo chuyên môn nhiều năm ngoài việc giảng dạy còn tham gia thăm lớp thường xuyên Với những băn khoăn , trăn trở nêu trên đề tài này tôi nghiên cứu từ tháng 9 năm 2007 và ứng dụng thực nghiệm chính thức vào năm học 2009 - 2010, hoàn thành vào tháng 9 năm 2009
Đến năm học này tôi tiếp tục áp dụng cho học sinh lớp 5 A
Phần thứ hai: Nội dung
Chương 1: Cơ sở lí luận của vấn đề:
Với ý nghĩa của việc đọc nói trên thì học sinh lớp tôi chưa thực hiện
được theo yêu cầu đề ra.Nguyên nhân dẫn đến học sinh đọc yếu là: Ngôn ngữ bất
đồng giữa giáo viên và học sinh, phát âm không chuẩn của học sinh Mông, sự giao tiếp với thầy cô giáo, bạn bè còn hạn chế Từ nhiều nguyên nhân gây cho giáo viên rất vất vả trong việc tổ chức các hoạt động dạy và học: không hiểu yêu cầu của bài tập khi học toán, luyện từ và câu, tập làm văn, đọc một bài khoa học ,lịch sử và địa lí không hiểu gì cả nên thực hiện lĩnh hội tri thức của học sinh bị giảm đi rất nhiều
Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo của Nghị Quyết Trung ương 4( Khoá 7) và
nghị quyết Trung ương khoá 8 về nhiệm vụ “ Đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các bài học cấp học” việc rèn đọc cho học sinh là một khâu quan trọng trong
quá trình đổi mới phương pháp dạy học Căn cứ vào các công văn 9890, công văn
896 Căn cứ vào mục tiêu giáo dục
Trang 5Giáo viên: Phạm Thị Hà Sáng kiến kinh nghiệm
Những điều kiện ở trên đã khẳng định sự cần thiết của việc hình thành và
phất triển một cách có hệ thống và có kế hoạch năng lực đọc cho học sinh Tập
đọc với tư cách là một phân môn Tiếng Việt ở tiểu học, có nhiệm vụ đáp ứng yêu
cầu này hình thành và phát triển năng lực đọc cho học sinh
Chương II Cơ sở thực trạng của vấn đề:
Qua nhiều năm giảng dạy cũng như trong quá trình quan sát dự giờ, thảo
luận chuyên đề tôi có những nhận xét sau:
1 Thực trạng chung về tình hình đọc của học sinh và phương pháp giảng
dạy hiện tại về việc rèn đọc của giáo viên khối 5 của trường tiểu học Chế Cu
Nha
* Về học sinh:
Học sinh đã biết đọc bài văn, bài thơ nhưng đọc đúng và đọc to rõ ràng,
đọc hiểu và đọc diễn cảm còn quá ít làm cho chất lượng trong một giờ học tập
đọc nói riêng và học các môn học nói chung bị giảm đi rất nhiều
Có thể nói rằng phần lớn là do giáo viên chưa tìm ra cách giải quyết của
vấn đề này
Qua khảo sát chất lượng ngay từ đầu năm tôi thấy chất lượng đọc của học
sinh còn quá yếu so với yêu cầu chung.Cụ thể như sau:
Tổng số học sinh toàn khối 78 học sinh trong đó
Đọc diễn cảm: 2 em
Đọc to rõ lưu loát: 40 em
Đọc nhỏ, ấp úng: 35 em
Từ những hạn chế trên gây không ít khó khăn cho việc tổ chức rèn đọc cho
học sinh trên lớp Làm cho hiệu quả của việc đọc và hiểu nội dung bài bị giảm đi
rất nhiều
Nguyên nhân của những hạn chế trên là do học sinh chưa có sự rèn luyện
thường xuyên, các em chưa tự giác luyện đọc và thường đọc theo kiểu đọc vẹt
Trang 6Sáng kiến kinh nghiệm
*Về giáo viên:
Giáo viên khá tôn trọng phương pháp dạy học mới, lấy học sinh làm trung tâm Giáo viên đã cố gắng tìm tòi nghiên cứu để giảng dạy phân môn tập đọc nhưng chất lượng chưa cao Bởi vì giáo viên chỉ coi trọng việc đọc được và viết
được đối với học sinh vùng cao là đủ mà không chú ý đến việc đọc đúng, đọc lưu loát, đọc hiểu và đọc diễn cảm cho học sinh.Chính vì vậy số lượng đọc được một văn bản theo yêu cầu tương đối rất ít Cả toàn khối 5 có duy nhất được hai em
đọc được đó là học sinh lớp 5A do tôi chủ nhiệm Quả thật theo yêu cầu của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vấn đề này cần được cải tiến một cách nhanh chóng Đòi hỏi mỗi người giáo viên phải có những biện pháp tích cực trong từng tiết dạy của mình
2.Thực trạng riêng đối với giáo viên dạy và việc đọc của học sinh lớp 5A Trường tiểu học Chế Cu Nha
* Đối với giáo viên:
Tôi luôn chú trọng các kĩ năng đọc cho học sinh ở tất cả các môn học Đặc biệt chú ý phát huy nhất là ở môn Tập đọc Nhưng do lớp học là 100% học sinh người Mông, những em đọc được thì do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ nên đọc chưa chuẩn còn ngọng, những em đọc yếu thì tỉ lệ thường xuyên chuyên cần chưa cao.Nên giáo viên cùng một thời gian phải vất vả lắm mới thực hiện được một giờ học hoàn hảo
*Đối với học sinh:
Kĩ năng đọc của học sinh trong lớp không đồng đều,100% học sinh đều là con em dân tộc Mông đời sống trình độ dân trí còn thấp, hầu hết các em đọc yếu, chưa tự giác, tích cực học tập Kết quả điều tra ban đầu cho thấy:
Tổng số học sinh là: 26 em
Đọc diễn cảm: 2 em
Đọc to rõ lưu loát: 14 em
Đọc nhỏ, ấp úng: 10 em
Trang 7Giáo viên: Phạm Thị Hà
Sáng kiến kinh nghiệm
*Nguyên nhân của những hạn chế trên đó là:
-Nguyên nhân khách quan: Do giáo viên chưa thực sự chú trọng việc đọc của học sinh
- Nguyên nhân chủ quan: Do học sinh chưa có sự rèn luyện thường xuyên, các em chưa tự giác luyện đọc
Chương III Các biện pháp giải quyết vấn đề:
Từ yêu cầu thực tiễn của môn tập đọc nói riêng và môn Tiếng việt cho học sinh lớp 5, tôi đã tự đặt cho mình phải nhận thức đầy đủ tầm quan trọng, yêu cầu của bộ môn, đặc biệt về nội dung và phương pháp rèn kĩ năng đọc để đáp ứng với yêu cầu đề ra
Trong giảng dạy môn tập đọc, qua nhiều năm gần đây, tôi đã tích cực nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy, cách truyền thụ kến thức, đặc biệt là việc rèn đọc cho học sinh Muốn rèn đọc cho học sinh đọc tốt, trước hết trong mọi giờ tập đọc, giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách phát âm chuẩn, đọc đúng
đắn, có ý thức, trôi chảy và đọc diễn cảm
Để đạt được những yêu cầu trên tôi đã tiến hành biện pháp rèn đọc cho học sinh như sau:
1.Phương pháp dùng trong việc phát triển ngôn ngữ cho học sinh
để kéo theo việc phát âm chuẩn và nhận thức trong khi đọc:
Tôi áp dụng công văn hướng dẫn phát âm chuẩn cho học sinh vùng dân tộc .Tất cả học sinh đều phải nói bằng tiếng phổ thông khi đến trường Khi giao tiếp với thầy cô giáo trong và ngoài lớp học đều bằng tiếng phổ thông Rèn luyện các
em mạnh dạn trong giao tiếp ở tất cả các em học sinh trong lớp.Tôi đã dùng từ ngữ gần gũi với các em trong và ngoài nhà trường để các em thấy được việc phát
âm chuẩn có tác động như thế nào trong học tập và giao tiếp Ví dụ: Với một câu
Trang 8Sáng kiến kinh nghiệm nói giao tiếp bình thường mà học sinh A nói không rõ tôi hướng dẫn các em nói lại cho đúng nhiều lần Học sinh A sẽ khắc sâu vv
Tôi áp dụng việc tăng cường Tiếng Việt cho học sinh trong và ngoài giờ’ học theo chuyên đề hàng tháng có thảo luận và rút kinh nghiệm trong tổ khối
2.Các phương pháp trong công tác tổ chức lớp nhằm phát huy vai trò của cá nhân học sinh:
Sau khi nhận lớp, tôi đã cho lớp ổn định chung về cách tổ chức lớp Qua tìm hiểu điều tra để nắm chắc đối tượng học sinh về lựa chọn, đặc biệt là về kĩ năng đọc và phân loại theo 4 đối tượng:
Đối tượng 1: Học sinh biết đọc diễn cảm
Đối tượng 2: Học sinh mới chỉ bíêt đọc to, rõ, lưu loát
Đối tượng 3: Học sinh đọc nhỏ, lí nhí, ấp úng, ngọng
Dựa vào đó tôi đã sắp xếp chỗ cho học sinh những em học yếu ngồi cạnh những em học khá, học tốt để đôi bạn cùng tiến Đồng thời nêu tầm quan trọng yêu cầu cơ bản về việc rèn luyện đọc giúp các em cảm thụ được bài học
3.Các phương pháp trong quá trình giảng dạy môn Tiếng việt và các môn học khác
3.1 Phương pháp trong quá trình giảng dạy tiết Tập đọc môn Tiếng việt:
a.Chuẩn bị cho việc đọc: Tôi luôn chú ý đến tư thế đọc của học sinh Khi
ngồi đọc cần ngay ngắn, khoảng cách từ mắt đến sách khoảng 30 cm, cổ và đầu thẳng Khi cô giáo gọi đọc bài phải bình tĩnh, tự tin, không hấp tấp đọc ngay.Tư thế đứng đọc phải đoàng hoàng, thoải mái, sách phải được mở rộng và cầm bằng hai tay
Tôi luôn cho học sinh hiểu khi đọc thành tiếng Các em không chỉ đọc cho mình cô giáo nghe mà để cho các bạn trong lớp cùng nghe, nên cần đọc đủ cho tất cả nghe rõ Đối với học sinh đọc quá nhỏ, tôi kiên nhẫn và động viên các em
đọc to dần
Giáo viên:Phạm Thị Hà
Trang 9
Sáng kiến kinh nghiệm
b.Luyện đọc đúng:
Đọc đúng là tái hiện mặt âm thanh của bài đọc một cách chính xác, không
có lỗi Đọc đúng không đọc thừa, không sót từng âm,vần và tiếng chính vì vậy
tôi đã dùng biện pháp sau:
* Biện pháp:
Trước khi lên lớp tôi dự tính các lỗi học sinh dễ mắc, những từ, những câu,
khó lần trước chưa đọc tốt để luyện
Luyện đọc đúng các âm đầu: những, khoẻ khoắn
Đọc đúng các vần khó: con hươu, lưu luyến,đêm khuya
Ví dụ khi dạy bài: Việt Nam thân yêu
Học sinh 1 đọc câu:
Việt Nam đất nước ta ơi! học sinh 2 nhận xét bạn đọc sai “ vệt” Tôi
cho học sinh1 đọc lại cho đúng Sau đó cho nhiều học sinh đọc lại cho chính xác
Đọc đúng bao gồm đúng cả tiết tấu, ngắt hơi, nghỉ hơi, ngữ điệu câu.Việc ngắt
nghỉ hơi phải phù hợp với các dấu câu.Tôi dựa vào nghĩa và quan hệ ngữ pháp để
xác định cách ngắt nhịp đúng các câu:
“ Mênh mông biển lúa/ đâu trời đẹp hơn//
Cánh cò bay lả/ dập dờn ”
Đối với một bài thơ, đoạn văn học sinh đọc cá nhân tành tiếng chưa ngắt nghỉ
hơi đúng, tôi cho một học sinh khác đứng tại chỗ hoặc lên bảng đánh dấu lại chỗ
ngắt, nghỉ hơi và cho cả lớp đọc đồng thanh
Ví dụ dạy bài: Thư gửi các học sinh
“Ngày hôm nay là ngày khai trường đầu tiên/ của nước Việt Nam Dân chủ Cộng
hoà//…”( vì học sinh chưa biết cách ngăt nghỉ)
Sau đó cho cả lớp đọc đồng thanh.Việc đọc đồng thanh trong giờ tập đọc làm cho không khí lớp học vui tươi, sôi nổi phù hợp với lứa tuổi tiểu học.Tạo điều
Trang 10Sáng kiến kinh nghiệm
kiện cho tất cả học sinh đều tham gia vào đọc thành tiếng.Tuỳ theo từng bài, tuỳ vào mức độ đọc của học sinh mà giáo viên cho học sinh đọc đồng thanh cả bài hay đọc 1 đến 2 câu văn ,đoạn văn khó
c.Luyện đọc lưu loát:
Đọc lưu loát là nói đến tốc độ, đọc không ê, a, ngắt ngứ.Tốc độ đọc nhanh
chỉ thực hiện được khi đã đọc đúng Khi đọc phải chú ý xác định tốc độ để cho người nghe hiểu kịp được
Nhưng đọc nhanh không phải là đọc liến thoắng Tốc độ chấp nhận được của đọc nhanh khi đọc thành tiếng trùng với tốc độ của lời nói.( Tốc độ đọc thành tiếng lớp 5: 100 tiếng / phút;) Khi đọc thầm thì tốc độ nhanh hơn nhiều
* Biện pháp:
Tôi hướng dẫn học sinh làm chủ tốc độ bằng cách đọc mẫu để học sinh
đọc thầm theo Ngoài ra, tôi còn dùng biện pháp đọc tiếp nối trên lớp, đọc nhẩm
có sự kiểm tra của giáo viên, của bạn để điều chỉnh tốc độ
Ví dụ: Khi học sinh đọc cá nhân toàn bài hoặc đọc một khổ thơ, một đoạn văn tôi
đều nhắc cho cả lớp đọc thầm theo.Tôi còn gây hứng thú cho học sinh bằng những trò chơi cuối giờ như: Thi đọc tiếp sức, đọc thơ truyền tin Kết thúc trò chơi bao giờ tôi cũng cho học sinh chọn và tuyên dương nhóm đọc hay nhất và gợi ý rút kinh nghiệm cho lần chơi sau
Muốn học sinh đọc đúng tốc độ học sinh phải được đọc nhiều Em nào đọc chậm tôi phải giúp các em luyện thêm giờ học các môn khoa học, lịch sử - địa lý,
đạo đức …
d.Luyện đọc hiểu:
Để giúp các em cảm nhận được văn bản, hiểu văn bản thì trong việc dạy môn tập đọc phải chú ý rèn khả năng đọc hiểu cho học sinh Đó là một vấn đề cần thiết, quan trọng đối với học sinh lớp 5 Có hiểu nội dung bài văn, bài thơ thì mới có cách đọc đúng, đọc hay và diễn cảm được Việc đọc có ý thức thường
Trang 11Giáo viên: Phạm Thị Hà Sáng kiến kinh nghiệm
được thực hiện trong bước đọc thầm Do đó, dạy đọc thầm chính là dạy đọc có ý thức, đọc hiểu Kết quả đọc thầm phải giúp học sinh hiểu nghĩa của từ, cụm từ, cầu, đoạn, bài, tức là toàn bộ những gì đọc được
* Biện pháp:
Kết hợp chặt chẽ với việc tìm hiểu bài với việc luyện đọc.Tôi hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài đến đâu tìm hiểu bài ngay đến đó Không tách rời hai khâu tìm hiểu bài và rèn đọc
Mỗi giờ tập đọc tôi cho học sinh đọc thầm nhiều lần.đồng thời giao nhiệm
vụ cho học sinh trong khi đọc thầm để kiểm tra kĩ năng đọc hiểu
Ví dụ dạy bài: Một chuyên gia máy xúc
Đọc thầm lần 1: Sau khi giới thiệu bài xong, 1 học sinh khá đọc toàn bài,
đồng thời cả lớp đọc thầm theo để nắm được nội dung của bài
Đọc thầm lần 2: Trước khi tìm hiểu nội dung đoạn 1, cho 1 học sinh đọc
đoạn 1 Cả lớp đọc thầm theo.Giáo viên giao nhiệm vụ: Anh Thuỷ gặp A-lếch - xây ở đâu?
Tương tự các đoạn còn lại
Như vậy là tôi đã cho học sinh đọc thầm trước khi phân tích nội dung bài,
đồng thời với đọc cá nhân thành tiếng để học sinh nắm được nội dung văn bản và
từ đó có cách đọc đúng Như vậy là đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa đọc thành tiếng và đọc thầm
Để giúp học sinh hiểu bài tốt, tôi đã chuẩn bị hệ thống câu hỏi để học sinh hiểu nội dung bài nhanh bằng cách chẻ nhỏ câu hỏi dùng những câu hỏi gần gũi với học sinh
e Luyện đọc diễn cảm:
Đọc diễn cảm là một yêu cầu đặt ra khi đọc những bài văn, bài thơ có các yếu tố của ngôn ngữ nghệ thuật đó là việc đọc thể hiện ở kĩ năng làm chủ ngữ
điệu, chỗ ngừng giọng, cường độ giọng để biểu đạt đúng ý nghĩ và tình cảm mà